3 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
97. İddia: İsrael gelecekte büyük askeri felaket yaşayacak ve bunun sonucunda İsa’yı kabul edecektir
Tanah, İsrael’in başına gelecek savaşlardan ve ağır sıkıntılardan söz eder. Aynı anlatılarda halkın kime döneceği ve onu kimin kurtaracağı da açıklanır. Bir savaşın ardından yaşanan dönüşün ne anlama geldiği, bu açıklamalardan anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah, İsrael’in başına gelecek savaşlardan ve ağır sıkıntılardan söz eder. Aynı anlatılarda halkın kime döneceği ve onu kimin kurtaracağı da açıklanır. Bir savaşın ardından yaşanan dönüşün ne anlama geldiği, bu açıklamalardan anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Mika’nın anlattığı Aşur saldırısını çağdaş Arap güçlerinin İsrael’e karşı girişeceği büyük bir savaş olarak yorumlarlar. Onlara göre İsrael ağır bir felakete uğrayınca İsa’yı reddettiği için pişman olup tövbe edecektir. Ardından İsa tekrar gelecek, halkı kurtaracak ve krallığını kuracaktır.
Tanah’ın Cevabı:
Moşe, İsrael’in sürgünden sonra kime döneceğini açıkça söyler. Halk Tanrısı Haşem’e dönecek, Moşe’nin o gün verdiği buyrukları yeniden dinleyecek ve Haşem onu dağıldığı ülkelerden toplayacaktır. Hoşea da İsrael’i suçundan dönüp Haşem’e yönelmeye çağırır. İsa’yı reddetmenin bu felakete yol açtığını ve İsa’yı kabul etmenin kurtuluş getireceğini söylemek, halkın hangi davranıştan döndüğünü ve kime yöneldiğini değiştirir. Tora halkın Haşem’e yönelip O’nun buyruklarına döneceğini söyler. (Devarim 30:1–3, Hoşea 14:2–4)
Tanah ağır sıkıntılardan da söz eder. Daniel benzeri görülmemiş bir sıkıntı zamanı anlatır. Zekeriya’da Yeruşalayim ele geçirilir, halkın bir bölümü sürgüne gider ve ardından Haşem savaşa çıkar. Şehrin uğradığı felaket, yardımın kimden geldiğini belirsiz bırakmaz. Zekeriya’nın anlatısı Haşem’in bütün yeryüzünün kralı olarak tanınmasıyla sonuçlanır. O gün Haşem bir, adı bir olacaktır. (Daniel 12:1, Zekeriya 14:1–3, 14:9)
Bu sav için en çok öne sürülen olaylardan biri Yeruşalayim’deki yastır. Zekeriya 12’de Haşem şehri savunur, David evine ve şehir halkına yakarış ruhu verir. Ardından aileler ayrı ayrı yas tutar. Ayet, bakışın yönünü Haşem’in ağzından “Bana” diye verir, delip geçilen kişi için tutulan yası ise “onun için” sözleriyle anlatır. Bu iki ifade tek başına yas tutulan kişiyi tanıtmaz. Talmud’un Sukka 52a bölümü, yas hakkında iki açıklama aktarır: biri öldürülen Maşiah ben Yosef’le, diğeri insanı kötülüğe çeken eğilimin ortadan kaldırılmasıyla ilgilidir. Sonraki bölüm yasın ardından David evi ve Yeruşalayim halkı için bir arınma kaynağının açılacağını, putların ülkeden kaldırılacağını söyler. Yas, ayetin adını vermediği bir kişiyi Tanrı ya da Maşiah olarak kabul etme sahnesine çevrilemez. (Zekeriya 12:2–14, 13:1–2)
Yehezkel, Gog’un saldırısının ardından İsrael’in ve ulusların kimi tanıyacağını ayrıca söyler. Uluslar Haşem’in kutsallığını görecek ve İsrael evi o günden sonra Haşem’in kendi Tanrısı olduğunu bilecektir. Haşem sürgündekileri toplayacak, artık yüzünü onlardan gizlemeyecek ve ruhunu onların üzerine dökecektir. Haşem’in ruhunu halka vermesiyle gerçekleşen değişimin sonucu, halkın Haşem’in hükümlerini yeniden yerine getirmesidir. David soyundan kralın yönetimindeki birleşme de aynı bağlılıkla anlatılır. İsrael ülkesine döner, tek halk olur ve Haşem’in kutsal yeri aralarında bulunur. Bu ayetleri İsa’ya bağlayan yorum, Haşem’e dönüşün İsa’yı kabul etmek anlamına geldiğini baştan varsayar. İspatlanması gereken bağı ayetin içine önceden koyar. (Yehezkel 38:23, 39:21–29, 36:24–28, 37:21–28)
Mika, ülkeye giren düşmanı Aşur adıyla anarken Şoftim’de Yiftah Ammonlularla, Şemuel’de David Peliştilerle karşılaşır. Tanah bu farklı halkları tek bir çağdaş taraf olarak tanımlamaz. Pelişti ile Filistin adları arasındaki bağ da bir halkın başka bir çağda kiminle savaşacağını ve o savaştan sonra kimi kral seçeceğini belirlemez. Eski savaşların taraflarını bugünkü halklarla özdeşleştirip bu senaryodan İsa’nın dönüşünü çıkarmak, peygamberliğe baştan sona yeni bir olay sırası ekler. Tanah’ın bildirdiği dönüşün ölçüsü Moşe’nin verdiği buyruklara yeniden bağlılıktır. (Mika 5:4–5, Şoftim 11:29–33, Şemuel Alef 18:5–16)
218. İddia: Arap devletlerinin İsrael’e saldırısı İsa’nın dönüşünü başlatacaktır
Tanah, İsrael’in eski çağlarda karşılaştığı savaşları ve önderlerin bu savaşlar sırasında üstlendiği görevleri anlatır. Ayrıca ileride yaşanacak savaşlardan ve İsrael’in sıkıntı içindeyken kime döneceğinden söz eder. Geçmişte anlatılan bir savaşın gelecekte belirli devletler arasında yaşanacağını söylemek için metinde bu bağlantının kurulması gerekir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah, İsrael’in eski çağlarda karşılaştığı savaşları ve önderlerin bu savaşlar sırasında üstlendiği görevleri anlatır. Ayrıca ileride yaşanacak savaşlardan ve İsrael’in sıkıntı içindeyken kime döneceğinden söz eder. Geçmişte anlatılan bir savaşın gelecekte belirli devletler arasında yaşanacağını söylemek için metinde bu bağlantının kurulması gerekir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, antik Aşur’u bugün İsrael’i çevreleyen Arap güçleriyle bir tutarlar. Bu güçlerin büyük bir saldırısının ardından İsrael’in daha önce reddettiği İsa’ya döneceğini, İsa’nın da dönüp halkı kurtararak Tanrı’nın krallığını kuracağını söylerler. David’in ve Yiftah’ın yaşadıklarını bu olayları önceden gösteren örnekler olarak okurlar.
Tanah’ın Cevabı:
İddia önce Tanah’taki eski halkları bugünkü devletlerle bir tutar. Ardından o dönemde yaşanan olayları İsa’nın ikinci gelişine bağlar. Bu iki adımı desteklemek için geçmişte ve gelecekte bir savaş yaşanması gibi bir benzerlik yeterli değildir. Tora, İsrael’in sıkıntı içindeyken kime döneceğini açıkça söyler. Halk Tanrı’ya dönecek ve O’nun sesini dinleyecektir (Devarim 4:30).
İddiada, Şaul döneminin sonunda Filistlilerin İsrael’e karşı zafer kazanması ve sonrasında David’in kral olarak kabul edilmesi gelecekteki saldırıya benzetilir. Şoftim’de halkın baskı altında Tanrı’ya seslenmesi ve kurtarıcıların ortaya çıkması da aynı çerçeveye yerleştirilir. Özellikle Yiftah’ın, Ammon tehdidi sırasında kendisini daha önce dışlayan Giladlılar tarafından geri çağrılması kullanılır (Şoftim 10:6–18; 11:1–11).
Fakat antik halklarla günümüz devletleri arasında doğrudan eşitlik kurulamaz. Filistli adıyla daha sonraki Filistin coğrafi adı arasında tarihsel ve dilsel bir ilişki bulunması, antik Filistlilerle günümüz Filistinli Araplarının aynı halk olduğunu kanıtlamaz. Bir bölgenin adı kuşaklar boyunca kalabilir. Orada yaşayan toplumlar ise zamanla değişebilir.
Ammon, Şeria Irmağı’nın doğusunda, bugünkü Ürdün’ün bulunduğu bölgede yer alan eski bir krallıktı. Aynı bölgede bugün başka devletlerin bulunması, Şoftim’deki Ammon savaşını Ürdün veya günümüzdeki başka bir devlet hakkında kehanet yapmaz. Yiftah anlatısı, dışlanmış bir savaşçının kriz sırasında Gilad’a önderlik etmek için çağrılmasını anlatır. İsa’nın adını veya ikinci gelişini bildirmez.
Şoftim 3:9’da Tanrı, halk için bir moşia, yani kurtarıcı çıkarır. Ayette adı verilen kişi Otniel’dir. Aynı görev başka dönemlerde başka önderlere de verilir. “Kurtarıcı” sözcüğü, Tanrı’nın bir kişiye verdiği görevi anlatır. Bu ayette bu görevi yapan kişinin adı Otniel’dir.
David’in kral oluşu da iki ayrı geliş olarak anlatılmaz. Şaul’un ölümünden sonra önce Yehuda David’i Hevron’da kral yapar. İsrael’in diğer kabileleri bir süre İş-Boşet’in yönetiminde kalır. Mücadelenin ardından bütün İsrael David’e gelir ve onu kral olarak mesheder (Şemuel Bet 2:1–11; 3:1; 5:1–5). Tahta iki aşamada çıkar. Her iki olay da kendi yaşamı içinde gerçekleşir. Bu kayıtta David’in ölüp göğe çıkması ve sonra geri dönmesi anlatılmaz.
Tora’nın gelecekteki sıkıntı hakkındaki sözleri daha açıktır. Devarim 4:30–31, İsrael’in sıkıntı içinde Tanrı’ya döneceğini ve O’nun sesini dinleyeceğini bildirir. Devarim 30:1–10 bu dönüşü, Tanrı’nın emirlerini dinlemeyi ve sürgündeki halkın yeniden toplanmasını anlatır. Burada İsa’ya yöneliş veya onun ikinci gelişi anlatılmaz.
Tanah gelecekte büyük savaşlardan söz eder. Yehezkel 38–39, Gog ve onunla birlikte gelen çeşitli halkları sayar. Bunlar arasında Meşeh, Tuval, Paras, Kuş, Put, Gomer ve Togarma gibi eski adlar vardır. Bu adların hepsini bugünkü devletlerle birebir eşleştiren bir liste vermez.
Zekeriya 12 ve 14 de Yeruşalayim’e karşı toplanan güçlerden söz eder. Bu anlatıların aynı olay olup olmadığı ve antik adların modern karşılıkları ayrıca gösterilmelidir; iki metinde savaş anlatılması, bu savaşların günümüzde hangi ülkeler arasında geçeceğini göstermez.
Yehezkel 39:7, 22 ve 25–29’da sonuç, Tanrı’nın adının tanınması, İsrael’in toplanması ve Tanrı’nın ruhunun halkın üzerine dökülmesiyle anlatılır. Zekeriya 14:9’da Tanrı’nın bütün yeryüzünün kralı olacağı, adının bir olacağı bildirilir.
Maşiah çağına ilişkin ölçü, yalnızca savaş çıkması değildir. Yeşaya 2:4, ulusların artık savaş öğrenmeyeceğini söyler. Miha 4:4, insanların korkmadan yaşayacağını bildirir. Yeşaya 11:9–12, Tanrı bilgisinin yayılacağını ve dağılmış halkın toplanacağını anlatır. Peygamberlerin verdiği ölçüler arasında savaşın sona ermesi, halkın toplanması ve Tanrı bilgisinin yayılması vardır. Bir savaş senaryosu bunların gerçekleştiğini veya İsrael’in İsa’ya döneceğini göstermez.
Kaynaklar: Devarim 4:30–31, 30:1–10; Şoftim 3:9, 15; 10:6–18, 11:1–11; Şemuel Bet 2:1–11, 3:1, 5:1–5; Yehezkel 38–39; Zekeriya 12:2–9, 14:1–9; Yeşaya 2:2–4, 11:9–12; Miha 4:1–4.
63. İddia: Yeşaya’daki “kul” doğal olarak Maşiah’tır
Yeşaya’da “kul”, Haşem’e bağlı olan ve bir görev verilen kişi veya topluluk için kullanılır. Peygamber, kitabın bazı bölümlerinde kulun adını doğrudan verir. 52. bölümün sonunda ise ağır acı çeken, sonradan yükseltilen bir kuldan söz eder. Bu kişinin kim olduğunu anlamak için şiirin başladığı yere ve Yeşaya’nın daha önce kimi kul diye andığına bakılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeşaya’da “kul”, Haşem’e bağlı olan ve bir görev verilen kişi veya topluluk için kullanılır. Peygamber, kitabın bazı bölümlerinde kulun adını doğrudan verir. 52. bölümün sonunda ise ağır acı çeken, sonradan yükseltilen bir kuldan söz eder. Bu kişinin kim olduğunu anlamak için şiirin başladığı yere ve Yeşaya’nın daha önce kimi kul diye andığına bakılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 52:13–53:12’de acı çeken kulun İsrael halkı olamayacağını söylerler. Onlara göre kul, başkalarının suçları için ölen İsa’dır. Yeşaya 52:14’ü, İsa’nın herkesten daha fazla bedensel acı çekeceğinin haberi olarak okurlar. Ayrıca Yeşaya 49’da kula İsrael’i geri getirme görevi verildiğini hatırlatır ve bu görevin kulun halktan ayrı bir kişi olduğunu gösterdiğini savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Haşem, Yeşaya 41:8–9’da kuluna “İsrael” ve “Yaakov” diye seslenir. 43:10’da Haşem aynı cümlede İsrael’e “Siz Benim tanıklarımsınız” der ve topluluğu tekil olarak “seçtiğim kulum” diye anar. 44:21’de yine aynı adı duyarız. 48:20’de kurtarılan kul Yaakov’dur. 49:3’te ad, doğrudan kula söylenir: “Sen kulumsun, İsrael.” Tanah başka yerlerde Avraam, Moşe, David ve peygamberleri de kul olarak adlandırır. Yeşaya’nın bu bölümünde ise unvanın kime ait olduğu tekrarla belirlenmiştir.
Şiir başlamadan hemen önce Haşem, Mısır ve Asur baskısını yaşayan halkından söz eder (52:4–5). Yeruşalayim’in yıkıntılarına sevinmeleri söylenir ve uluslar Haşem’in kurtarışını görür (52:9–10). Haşem, ülkeden çıkacak halkının önünde ve arkasında yer alır (52:12). Bu dizinin ardından “Kulum başarılı olacak” sözü gelir (52:13). Bir zamanlar görünüşü insanları dehşete düşüren kulun yücelmesi kralları susturur (52:14–15). Görünüşteki ağır bozulma, tarihte çekilmiş bütün acıları karşılaştıran bir sıralama değildir. 54:1–3’te doğum ve genişleyen çadır diliyle aynı halkın yeniden çoğalması anlatılır.
Yeşaya 49:5–6’da İsrael adını taşıyan kul dağılmış İsrael’i toplamak ve uluslara ışık olmakla görevlidir. “İsrael” adıyla anılan bir topluluk, halkın içinde Haşem’e sadık kalanları temsil edebilir. Bir halkın kendi içinde dönüşe öncülük edenlerle dönmeye çağrılanlar bulunabilir. Ayet, kulun adını kendi göreviyle değiştirmez.
Yeşaya, halkın tamamı ile halkın içindeki sadık kişileri birbirinden ayırır. 65:8–9’da içinde hala üzüm suyu bulunan salkım atılmaz. Peygamber bu örnekle, halkın içinde sadık kalanlar varsa bütün halkın yok sayılmayacağını anlatır. Tanrı da kulları uğruna her şeyi yok etmez ve Yaakov’un soyuna yurdunu miras verir. Sefanya 3:12–13 de İsrael’den geriye kalanların ağzında hile bulunmayacağını söyler. Yeşaya 53:9’da kul için de ağzında hile bulunmadığı söylenir. Halkın günahları ile onun içindeki sadık kişilerin yaşadıkları aynı şey değildir.
Yeşaya 52:15’te krallar daha önce kendilerine söylenmemiş olanı görür ve duymadıklarını kavrar. Bir sonraki ayet “Duyduğumuza kim inandı?” diye başlar (53:1). Uluslar, hor gördükleri İsrael’in acısını önce Haşem’in onu reddetmesi olarak anlamış, şimdi o acının kendi isyanlarıyla ilişkisini görmüşlerdir (53:4–6). 53:8’deki “halkımın suçu” ifadesi de bir kralın kendi halkından söz etmesi olarak anlaşılabilir. “Biz” diyenlerin bu değişimi, şahsi bir kurtuluş kurbanının ilanından başka bir olay anlatır.
Kulun kesilip alınması ve mezarı, topluluk diline yabancı değildir. Yehezkel 37:11–14’te mezarlardan çıkarılan kuru kemiklerin kimliği açıkça verilir: “Bütün İsrael evi.” Ölüm dili, sürgün ve yıkımın ağırlığını anlatır. Yeşaya 53:10–12’de de kulun canı aşam ile anıldıktan sonra ona soyunu görmek, uzun yaşamak ve ganimeti paylaşmak vaat edilir. Kul suçlular için yakar ve ulusların günahlarının ortaya çıkardığı yükü taşır. 54. bölümde bu vaadin karşılığı İsrael’in çocukları ve yeniden dolan şehirlerdir.
Yahudi kaynaklarında Maşiah’a uygulanan açıklamalar da vardır. Tanah’ın Aramice çeviri ve açıklamalarından biri olan Targum Yonatan, 52:13’te “kulum” sözünü “kulum Maşiah” diye açıklar. Sanhedrin 98b, Maşiah’ın adı üzerine bir tartışmada Yeşaya 53:4’ü kullanır. Yalkut Şimoni de bölümdeki sözleri Maşiah’la ilişkilendirir. Bunlar gerçek yorumlardır; fakat “Maşiah” sözünün ayetin İbranice metninde yazdığını veya sözü edilen kişinin İsa olduğunu göstermez.
Targum’un kendi açıklamasına bakıldığında farklı kişiler ve topluluklar da görülür. 52:14’te İsrael evinin aşağılanmasından söz eder. 53:10’da halktan geriye kalanların arınacağını, Maşiahlarının krallığını göreceğini ve Tora’yı yerine getirenlerin başarılı olacağını anlatır. 53:12’de Maşiah’ın canını ölüme verdiği, birçoklarının günahı için dua ettiği ve asilerin onun sayesinde bağışlandığı söylenir; aynı açıklamada asiler Tora’ya bağlanır. Bu yorumdaki ifadeler İsa’nın kimliğine veya Tora’yı kaldıran bir kurtuluş öğretisine delil oluşturmaz.
Öte yandan Raşi, 52:13’teki kulu Yaakov’un içindeki doğru kişiler olarak açıklar. 49:1’de ise konuşmayı peygamber Yeşaya’ya bağlar. Bu açıklamalar, “kul” sözünün geçtiği her yerde tek bir kişinin anlatıldığını varsaymanın yanlış olduğunu gösterir.
Yeşaya’nın kul diye adlandırdığı İsrael, ulusların önünde aşağılanır, onların suçlarının yükünü taşır ve sonunda yüceltilir. Hristiyan okuması bu halkın yerine İsa’yı koyar, sonra yaraları çarmıha, sessizliği yargılamaya ve uzayan günleri dirilişe bağlar. Şiirin başındaki kurtuluş, kulun adı, konuşan uluslar ve sonunda vaat edilen soy, halk olarak anlatılan İsrael’i gösterir.
Tanah kaynakları: Yeşaya 41:8–9, 43:10, 44:1–2, 21, 48:20, 49:3–6, 52:4–15, 53:1–12, 54:1–17, 10:20–22, 33:23–24 ve 65:8–9, Sefanya 3:12–13, Yehezkel 37:11–14 ve 39:10, Yeremya 29:7, Bereşit 26:24, Bamidbar 12:7, Şemuel Bet 7:5, Yeremya 7:25. Yeşaya 52’nin
