1 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
61. İddia: Maşiah’a “Haşem bizim doğruluğumuzdur” denmesi onun Tanrısal niteliğini gösterir
Yeremya, David’in soyundan gelecek bir kralın adaletle yöneteceğini söyler. Kralın taşıyacağı ad, “Haşem bizim doğruluğumuzdur” anlamına gelir. Tanah’ta aynı sözün kimler ve neler için kullanıldığı, bu adın kral hakkında ne söylediğini anlamaya yardım eder.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeremya, David’in soyundan gelecek bir kralın adaletle yöneteceğini söyler. Kralın taşıyacağı ad, “Haşem bizim doğruluğumuzdur” anlamına gelir. Tanah’ta aynı sözün kimler ve neler için kullanıldığı, bu adın kral hakkında ne söylediğini anlamaya yardım eder.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeremya 23:6’da Maşiah’a, yani Mesih’e “Haşem bizim doğruluğumuzdur” adının verilmesinden David soyundan gelecek kralın Tanrı olduğu sonucunu çıkarırlar. Başka bir Hristiyan yorumunda kral insandır, ancak kusursuz olduğu için Tanrı’nın doğruluğunun halka sayılmasını sağlar. Bu yorumlarda Targum’un, yani Tanah’ın Aramice çeviri ve açıklamasının, kralı Maşiah olarak tanımlaması da dayanak gösterilir.
Tanah’ın Cevabı:
Yeremya 23:3–8’de Haşem, dağılmış halkını geri getireceğini ve David için “doğru bir Dal” çıkaracağını söyler. Bu kral adaletle yönetecek; onun günlerinde Yehuda kurtulacak ve İsrael güven içinde yaşayacaktır. Ona verilen ad יְהוָה צִדְקֵנוּ (Haşem Tsidkenu), yani “Haşem bizim doğruluğumuzdur” sözüdür.
Yeremya aynı vaadi yeniden anlattığında, Yehuda’nın kurtulacağını ve Yeruşalayim’in güven içinde yaşayacağını söyler. Ardından şehrin “Haşem bizim doğruluğumuzdur” diye anılacağını bildirir. Yeremya 33:16’daki “ona” sözü İbranicede dişil biçimdedir. Cümlede Yeruşalayim şehrini gösterir. Bu söz bir şehrin adı olarak da kullanıldığı için, adı taşıyanın Tanrı olduğu sonucuna varılamaz.
Bir adın içinde Haşem’in adının bulunması, adı taşıyanı Haşem yapmaz. Moşe yaptığı sunağa “Haşem sancağımdır” adını verir (Şemot 17:15). Avraam, Yitshak’ın yerine sunacağı koçu bulduğu yere “Haşem görür” adını koyar; daha önce sunuyu Tanrı’nın sağlayacağını söylemiştir (Bereşit 22:8–14). Yehezkel 48:35’te şehrin adı “Haşem oradadır” olur. Bu adlar, Haşem’in yaptığı işi veya varlığını bildirir.
Yeremya 33:15–16, David için çıkarılacak “doğru Dal”ı andıktan sonra Yeruşalayim’in güven içinde yaşayacağını söyler. Sonraki וְזֶה אֲשֶׁר־יִקְרָא־לָהּ, “ona şu ad verilecek” ifadesindeki לָהּ, dişil biçimiyle şehre döner. Böylece aynı adın bir şehir için kullanılabildiği, metindeki zamirden de anlaşılır. Şehir bu adı, Haşem’in sağladığı kurtuluşun ve doğruluğun anısı olarak taşır. (Yeremya 33:14–16).
Targum Yonatan, Yeremya 23:5–6, doğru Dal’ı açıkça Maşiah olarak yorumlar. Targum, adın geçtiği sonraki ayeti açıklarken, onun günlerinde Haşem’in katından halk için doğruluk sağlanacağını söyler. Targum’un Maşiah okuması, doğruluğun kaynağı olan Haşem ile gelecekteki kralı ayırır. Bava Batra 75b de Maşiah’ın ve Yeruşalayim’in Tanrı’nın adıyla anılacağını söyler.
Şelomo’nun yaşlılığında başka tanrıların ardına gitmesi Tanah’ta anlatılır (Melahim Alef 11:4–10). Yeremya ise kendi zamanından sonra gelecek doğru kralı ve halkın sürgünden dönüşünü bildirir. Bu vaadi Şelomo’nun hayatına bağlamak gerekmez: Peygamber, gelecekte David soyundan adaletle yönetecek bir kralı anlatır.
Bu iddianın diğer biçimine göre Tanrı, başkalarını doğru sayarken kralın doğru davranışlarını o insanların kendi davranışları gibi kabul eder. Yeremya kralın ülkede adalet ve doğrulukla hükmedeceğini söyler. Yehezkel 18:20–22 ise doğru kişinin doğruluğunun kendisine, kötülük yapanın kötülüğünün kendisine ait olduğunu; kötülük yapan kişi dönüp doğru davranırsa yaşayacağını bildirir. Kralın adil yönetiminden halk yararlanır. Yeremya’nın verdiği ad, kralın kişisel doğruluğunun başkalarının yerine sayıldığını söylemez.
Yeremya’nın vaadinde doğru kral yönetir, halk güvene kavuşur ve sürgündekileri Haşem geri getirir. Kralın ve Yeruşalayim’in taşıdığı söz, kurtuluşun kaynağını bildirir: “Haşem bizim doğruluğumuzdur.”
Tanah kaynakları: Yeremya 23:3–8 (23:5–8), Yeremya 33:14–16, Bereşit 22:8–14 (Sefaria, 22:14), Şemot 17:15, Yehezkel 48:35, I Melahim 11:4–10, Yehezkel 18:20–22.
