3 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
154. İddia: Zekeriya 13:7’deki “bana yakın olan adam” kusursuz Maşiah’tır
Zekeriya 13’te Haşem, ‘bana yakın olan adam’ dediği çobanın vurulmasını bildirir. Çoban vurulur, koyunlar dağılır ve anlatı geride kalacak halka döner. Çobanın kim olduğu ve vurulmasının neye yol açtığı, kullanılan unvanla anlatının devamından ayrı ayrı incelenir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Zekeriya 13’te Haşem, ‘bana yakın olan adam’ dediği çobanın vurulmasını bildirir. Çoban vurulur, koyunlar dağılır ve anlatı geride kalacak halka döner. Çobanın kim olduğu ve vurulmasının neye yol açtığı, kullanılan unvanla anlatının devamından ayrı ayrı incelenir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Haşem’in ‘bana yakın olan adam’ dediği çobanın hiç günah işlememiş İsa olduğunu söylerler. Çobanın vurulmasını İsa’nın ölümüne bağlar, bu ölümün insanların günahları için kapara, yani kefaret sağlayacağının önceden bildirildiğini savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Zekeriya 13:7’de Tanrı’ya yakın bir “adam” ve vurulacak “çoban” anlatılır. İbranice amit kelimesi Tora’da bir insanın yakını veya yurttaşı için de kullanılır: Vayikra 19:15 ve 25:17, kişinin yakınını adaletle gözetmesini emreder. Bu kelime “hiç günah işlememiş tanrısal kişi” anlamına gelen özel bir unvan değildir.
Zekeriya 13:7, חֶרֶב עוּרִי עַל־רֹעִי וְעַל־גֶּבֶר עֲמִיתִי נְאֻם יְהוָה צְבָאוֹת הַךְ אֶת־הָרֹעֶה וּתְפוּצֶיןָ הַצֹּאן der: “Kılıç, çobanıma ve benim yakınım olan adama karşı uyan, Haşem Tsevaot’un sözü; çobana vur, koyunlar dağılsın.” Gever amiti (גֶּבֶר עֲמִיתִי) ifadesindeki amit (עָמִית) yakınlık, yoldaşlık veya aynı topluluğa ait olmayı anlatan bir sözcüktür. Vayikra 19:15 ve 25:17’de aynı kök insanın kendi topluluğundaki yakını için kullanılır. Bu sözcük tek başına çobanın hiç günah işlemediğini, Tanrı’nın özüyle aynı olduğunu veya insan korbanı sayıldığını bildirmemektedir.
Zekeriya 13:7 çobanın vurulmasını ve koyunların dağılmasını anlatır. 13:8–9’da ülkedeki ağır yargı ve geride kalacak halkın Tanrı’ya dönmesi bildirilir. Çobanın öldürülmesi, sunakta yapılan günah kurbanı veya başka insanların suçunu hukuken silen kan hizmeti olarak tanımlanmaz. Kohelet 7:20, yeryüzünde hiç günah işlemeden yaşayan doğru insan olmadığını hatırlatır.
Zekeriya 9:9’daki kralın tsadik ve-noşa, yani doğru ve kurtuluşa ermiş diye anılması da aynı boşluğu doldurmaz. Üstelik aynı bölümde Tanrı’nın çobanı vurmasını emrettiği söylenir; fakat Tehilim 89:31–33’te David hanedanından gelen yöneticilerin yanlış davranabileceği açıkça kabul edilir.
Zekeriya’nın 'Tanrı’ya yakın adam' sözü İsa’nın adını taşımaz ve günahsız bir insanın bütün günahlar için kurban edilmesini emretmez. Bu sözden çıkarılan kefaret hükmü peygamberin anlatısında bulunmaz.
Çobanın vurulmasının hemen ardından koyunların dağılması, 13:8–9’da ise ağır yargıdan sonra kalan halkın arınması anlatılmaktadır. Bu devamda הוּא יִקְרָא בִשְׁמִי וַאֲנִי אֶעֱנֶה אֹתוֹ אָמַרְתִּי עַמִּי הוּא וְהוּא יֹאמַר יְהוָה אֱלֹהָי, “O, adımı anarak Bana seslenecek, Ben de ona cevap vereceğim; ‘O Benim halkımdır’ diyeceğim, o da ‘Haşem Tanrımdır’ diyecek” sözleri vardır.
Anlatının açıklanan sonucu, halkın Haşem’e seslenmesi ve Haşem’in ona “Benim halkım” diye karşılık vermesidir. Çobanın vurulması önemli bir olaydır, fakat sunakta sunulan günah kurbanının türü, kanı ve kohenin hizmeti burada belirtilmez. İsa’nın adı ve Roma çarmıhına ilişkin ayrıntılar da ayetin içinde yer almamaktadır.
Zekeriya 9:9’da kral için צַדִּיק וְנוֹשָׁע, tsadik ve-noşa denir. Tsadik, doğru kişiyi anlatır. Kohelet 7:20 ise iyilik yapıp hiç günah işlemeyen bir insan bulunmadığını söyler; dolayısıyla bu sözcük tek başına mutlak günahsızlık anlamına gelmez. Noşa ise kurtulma veya zafere ulaşma anlamıyla ilişkilidir; kralın ölerek başkalarının günahını bağışlatacağını söylemez. Çobanın ‘yakın’ diye anılmasından, onun kusursuz bir insan kurbanı olduğu sonucu çıkmaz. Zekeriya 9:9, Kohelet 7:20.
Tanah kaynakları: Zekeriya 13:7–9; Vayikra 19:15 ve 25:17; Kohelet 7:20; Tehilim 89:31–33.
76. İddia: Zekeriya 13:6’daki yaralar İsa’nın çarmıh yaralarıdır
Zekeriya 13’te bir adama yaralarının nereden geldiği sorulur. Adam, bu yaraları sevdiklerinin evinde aldığını söyler. Yaraların kimi ve hangi olayı anlattığını anlamak için, adamın sorudan hemen önce ne söylediğine ve konuşmanın nerede bittiğine bakılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Zekeriya 13’te bir adama yaralarının nereden geldiği sorulur. Adam, bu yaraları sevdiklerinin evinde aldığını söyler. Yaraların kimi ve hangi olayı anlattığını anlamak için, adamın sorudan hemen önce ne söylediğine ve konuşmanın nerede bittiğine bakılır.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Zekeriya 13:6’daki izleri İsa’nın çarmıh yaraları olarak okurlar. Onlara göre İsa ikinci kez geldiğinde İsrael bu izleri görüp onu tanıyacaktır. Bir önceki bölümde delinen kişinin, yaraları sorulan adamın ve hemen sonraki ayette vurulan çobanın aynı kişi olduğunu söylerler.
Tanah’ın Cevabı:
Zekeriya 13’te Haşem’in adıyla insanları aldatanların sahneden çekilişi anlatılır. Putların adları ülkeden silinecek, yalancı peygamberler ve kirlilik ruhu uzaklaştırılacaktır. Yalan söylemeye devam eden kişiye kendi anne babası bile karşı çıkacak; yalancı peygamberler kendilerine gösterildiğini ileri sürdükleri sahnelerden, yani görümlerinden utanacak, insanları aldatmak için giydikleri kıllı giysiyi artık giymeyecektir. Ardından içlerinden biri, “Ben peygamber değilim; toprağı işleyen bir adamım” der. Yaraların sorulduğu kişi, işte bu konuşmanın içindedir. Ayet, yüzyıllar sonra geri dönen bir kurtarıcının tanınmasını değil, peygamberlik geçmişini saklayan kişinin sorgulanmasını anlatır.
13:6’daki soru, “Kollarının arasındaki bu yaralar nedir?” biçimindedir. Cevapta bunların sevdiklerinin evinde aldığı yaralar olduğu söylenir. İbranice söz ellerin veya kolların arasındaki bölgeyi gösterir. Bu yüzden “avuç içlerindeki çivi delikleri” çevirisi yanlıştır. Darbe ve yara izlerini anlatan söz de yaralanmanın çarmıhta gerçekleştiğini söylemez. Yaraların göğüste, sırtta veya omuzlar arasında olduğu da ayette kesinleştirilmez.
Talmud’un Makot 22b bölümü, bu ayeti omuzlar arasına vurulan kırbaç darbesiyle ilişkilendiren bir görüş ve yaraları öğrenim sırasında alınan darbelerle açıklayan başka bir görüş aktarır. Bunlar ayetin eski uygulamalarıdır; çivi yaralarını tarif etmez. Beden bölgesini gösteren bu söz, yarayı açan aracı tarif etmez. Çivi, çarmıh ve yeniden geliş ayrıntıları, sorunun cevabını daha okumadan İsa’nın hayatından buraya taşınmaktadır.
Yaralarla sahte peygamberlik arasındaki ilişki Tanah’ta somut olarak da görülür. Melahim Alef 18:28’de Baal peygamberleri, ibadetleri sırasında kendilerini kılıç ve mızraklarla kan akıtıncaya kadar yaralar. Zekeriya’da da bir önceki konuşma, kişinin geçmişini gizlemesi üzerinedir. Yaralar, “Ben peygamber değilim” cevabının ardından yeni bir soruya yol açar. Bunların ceza sırasında mı, kişinin kendi uygulamalarıyla mı oluştuğu 13:6’da ayrıntılandırılmaz. “Sevdiklerimin evinde” cevabı da yarayı kimin açtığını doğrudan söylemez; yer bildiren bu sözü, bütün halkın İsa’yı çarmıha gerdiğinin itirafına çevirmek metne başka bir olay ekler.
Bu açık konuşma zincirini aşmak için, bazen 12:11’den 13:5’e kadar olan ayetlerin bir ara bölüm olduğu, 13:6’da yeniden 12:10’daki delinen kişiye dönüldüğü ileri sürülür. Fakat 13:5’te adam konuşur, 13:6 “Ona ... denecek” diye devam eder. “Ona” sözü, hemen önce konuşan kişiyi gösterir. Aradaki ayetleri ayrı bir konuşma sayıp “ona” sözünü daha önce anılan bir kişiye bağlamak için, anlatıda o dönüşü kuran bir işaret gerekir. Yara benzerliği bu görevi yerine getiremez; çünkü aynı bölümün 13:3 ayetinde delme fiili açıkça yalancı peygamber için kullanılmıştır. Yaralanma ile Maşiah kimliğini eşitleyen yorum, metnin kendi kullanımına çarpar.
13:7’deki “Ey kılıç, çobanıma karşı uyan” hitabı ise yeni bir konuşma başlatır. Masoretik, yani geleneksel İbranice metinde, bir metin bölümünün bittiğini gösteren işaret de 13:6’nın sonunda bulunur. Böylece yaralar hakkındaki konuşma kapanır; ardından çoban ve dağılan sürüye geçilir. Çobanı İsa sayan bir yorum, önceki konuşmadaki adamın kimliğini geriye doğru değiştiremez. Aynı şekilde, yalancı peygamberin uğradığı muamelenin sonradan haksız yere yalancı peygamber sayılan İsa’yı önceden gösterdiğini söylemek de ayrı bir iddiadır. Zekeriya, burada doğru bir kişiye yöneltilmiş iftirayı anlatmaz: görümlerinden utanan ve giysilerini aldatmak için kullanan peygamberleri anlatır. Onların durumuyla masum bir kişinin haksız yere suçlanması arasındaki fark silinerek İsa’ya ait bir kehanet üretilemez.
Hristiyan yorumunda kişinin kimliği, yaraların nedeni ve gelecekte tanınacağı sahne baştan İsa anlatısından alınır. Sonra ayet, kendisine eklenen bu ayrıntıların kanıtı olarak gösterilir. Zekeriya 13:6 İsa’nın çarmıh yaralarını haber vermez; söz konusu yaralar, hemen önce başlayan yalancı peygamberlik konuşmasının içindedir.
Tanah kaynakları: Zekeriya 12:10; Zekeriya 13:1–7, özellikle 13:2–6; Zekeriya 13, tam bölüm; Melahim Alef 18:28.
163. İddia: Zekeriya 12–13 İsa’nın el yaralarını ve İsrael’in onu öldürdüğünü bildirir
Zekeriya 12’de delinen biri için yas tutulur. Bir sonraki bölümde ise bir adama yaraları sorulur. Bu iki sahnenin yakın olması, yaraların aynı kişiye ait olup olmadığı sorusunu doğurur. Her sahnede kimin konuştuğuna ve yaradan nasıl söz edildiğine bakmak gerekir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Zekeriya 12’de delinen biri için yas tutulur. Bir sonraki bölümde ise bir adama yaraları sorulur. Bu iki sahnenin yakın olması, yaraların aynı kişiye ait olup olmadığı sorusunu doğurur. Her sahnede kimin konuştuğuna ve yaradan nasıl söz edildiğine bakmak gerekir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Zekeriya 12:10’da delinen kişiyle 13:6’da yaraları sorulan kişiyi İsa olarak tanımlarlar. Onlara göre İsa ikinci kez geldiğinde İsrael onun ellerindeki çarmıh izlerini görecek ve onu öldürdüğü için yas tutacaktır.
Tanah’ın Cevabı:
Zekeriya 12:10’da delinen biri için yas tutulur. 13:6’da ise yaraları sorulan bir kişi bulunur. Hristiyan iddiası bu iki kişiyi ve 13:6’daki yaraları İsa’nın çarmıhıyla özdeşleştirir. Ancak 12:10 ellerden söz etmez; 13:6’daki kişi de yalancı peygamberlik hakkındaki sahnenin içindedir.
12. bölüm, Yeruşalayim’i kuşatan uluslara karşı Tanrı’nın müdahalesini anlatır (12:2–9). Ardından David evine ve Yeruşalayim halkına lütuf ve yakarış ruhu verileceği, halkın yas tutacağı bildirilir (12:10–14). 13:1 günahtan arınmayı, 13:2 ise putların ve yalancı peygamberliğin ülkeden kaldırılmasını anlatır.
12:10’daki וְהִבִּיטוּ אֵלַי אֵת אֲשֶׁר־דָּקָרוּ וְסָפְדוּ עָלָיו ifadesinde elai “bana”, alav “onun için” demektir. Daqaru ise delip yaralamayı anlatır. “Bana”dan “onun için”e geçiş ve delinen kişinin kimliği yorumlarda tartışılır. Bu geçiş tek başına ne Tanrı’nın insan olarak delindiğini ne de İsa’nın kastedildiğini kanıtlar. Ayette İsa’nın adı, ikinci geliş, çarmıh veya el yaraları yazmaz.
13:3–5’te anne ve babasının karşı çıktığı yalancı peygamberden, peygamberlik edenlerin utanmasından ve bir kişinin “Ben peygamber değilim, çiftçiyim” demesinden söz edilir.
Hemen sonra ona şu soru sorulur: מָה הַמַּכּוֹת הָאֵלֶּה בֵּין יָדֶיךָ, “Ellerinin veya kollarının arasındaki bu yaralar nedir?” (mah ha-makkot ha-elleh bein yadekha). Kişi, bunların kendisini sevenlerin evinde aldığı yaralar olduğunu söyler. Ayette “avuç içindeki çivi delikleri” denmez. Bazı yorumcular yaraları göğüs veya gövdeyle, bazıları da kollarla ilişkilendirir.
Yalancı peygamberlik bağlamında bu yaralar eski dini uygulamaların izleri olarak anlaşılabilir. Melahim Alef 18:28’de Baal peygamberlerinin kendilerini kılıç ve mızraklarla yaraladığı anlatılır. Bu paralel, Zekeriya’daki yaraların ne olabileceğini açıklar; metnin onların kesin sebebini ayrıca bildirdiği anlamına gelmez.
Zekeriya 12:10’daki yas sahnesiyle 13:6’daki soruyu “aynı kişi çarmıh yaralarını gösteriyor” diye bağlayan bir cümle yoktur. 13:7’de ise “Kılıç, çobanıma karşı uyan” sözleriyle yeni bir hitap başlar. Bu sonraki sahne, 13:6’nın öncesindeki yalancı peygamberler bağlamını silmez.
Talmud’un Sukka 52a bölümünde 12:10’daki yas için iki rabbinik açıklama aktarılır: Maşiah ben Yosef’in ölümü veya kötü eğilimin ortadan kaldırılması. Aynı tartışmada Maşiah ben David ve Maşiah ben Yosef ayrı kişilerdir. Bu yorum, ayetin Maşiah ile ilişkilendirildiğini gösterir; 13:6’daki kişiyi İsa’yla aynı kişi olarak tanımlamaz.
Tanah, vaat edilen kralı adalet, İsrael’in toplanması ve halkın güvenli yaşamasıyla anlatır (Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28). Zekeriya’daki iki sahneyi birleştirip bunlara çarmıh ve ikinci geliş ayrıntılarını eklemek, ne bu vaatleri yerine getirir ne de ayetlerin İsa’yı adlandırdığını gösterir.
Tanah kaynakları: Zekeriya 12:2–14; 13:1–7; Melahim Alef 18:28; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28. Yorum: Sukka 52a.
