3. İddia: Yeni antlaşmanın yasaları Sinay antlaşmasının yasalarından farklı olacaktır
İddia başlığının kaynak notları: 16
Hristiyan iddiası
“The new covenant is also a set of (albeit different) laws and a definition of an even closer relationship -but ” not according to the covenant that I made with their fathers” at Sinai (Jer.31:32). It is therefore faulty to argue that the new covenant does not fundamentally change the old covenant, as this objection reasons if taken to its logical conclusion. There was evidently a problem with the old covenant; due to man’s weaknesses rather than any intrinsic fault in that covenant, it did not bring man to a full relationship with God. Therefore a new covenant was needed, in which God would write His law in human hearts (v.33) rather than on tables of stone, the ” tables of the (old) covenant” .”
Cevap
Yeremya farklı yasalar geleceğini söylemek isteseydi bunu ifade edebilirdi. Yeni bir Tora’dan, yeni buyruklardan veya Moşe’ye verilen yasaların değişmesinden söz etmesi mümkündü. Bunun yerine yeni antlaşmayı şu sözlerle tanımlar: “Tora’mı onların içine koyacağım ve onu kalplerine yazacağım.”17 Hristiyan yorum bütün ağırlığı “yeni” kelimesine verirken aynı cümlenin Torati — “Tora’m” kelimesini geri plana iter. Oysa Yeremya yeniliğin neyi değiştirdiğini kendi cümlesinde açıklar: Tora değil, Tora’nın insanın içinde taşıdığı yer değişmektedir.
Bir metnin kağıttan insanın belleğine geçmesi metnin başka bir metne dönüşmesi değildir. Yeremya’nın imgesi bundan daha güçlüdür; HaŞem’in Tora’sı artık yalnız dışarıdan işitilen İlahi söz olmayacak, İsrael’in kalbine de yazılacaktır. “Kalbe yazılma” ifadesini “başka yasaların verilmesi” biçiminde okumak, peygamberin kullandığı görüntüye onun söylemediği bir sonuç ekler. Rav Saadia Gaon, HaEmunot veHaDeot’ta aynı iddiayı yüzyıllar önce ele alır ve cevabı devam eden ayetin içinde bulur: yeni antlaşmanın içeriği yine “Tora’m”dır. Yenilik, önceki antlaşmanın bozulmuş olmasına karşılık gelecekteki antlaşmanın artık bozulmayacak oluşudur.
Yehezkel’in dili bunu daha da belirginleştirir. HaŞem, “Size yeni bir kalp vereceğim ve içinize yeni bir ruh koyacağım… Ruhumu içinize koyacağım ve sizi kurallarımda yürüteceğim; buyruklarımı koruyacak ve yapacaksınız” der.18 Yeni kalp ile yeni ruhun sonucu yeni bir din değildir; HaŞem’in kurallarında yürümektir. Gan Naul da Yeremya ve Yehezkel’i aynı gelecek içinde okur: temizlenmiş kalp ve yeni ruh, insanı HaŞem’in buyruklarında yürümeye hazırlar; Yeremya’nın “Tora’mı onların içine koyacağım” sözü bu içsel dönüşümün başka bir ifadesidir.
Aynı yön Maşiah dönemini anlatan başka peygamberliklerde de korunur. Yeşaya, ulusların Yeruşalayim’e çıkacağı geleceği “Çünkü Tora Tsiyon’dan, HaŞem’in sözü Yeruşalayim’den çıkacak” sözleriyle tasvir eder.19 Ardından savaşın sona ermesi anlatılır. Bu, Tora sonrası bir dünya değildir; Tora’nın Tsiyon’dan öğreti olarak yayıldığı dünyadır. Yehezkel 37’de David ile bağlantılı kralın yönetimi altında İsrael’in HaŞem’in yollarında yürümesi ve buyruklarını koruması aynı geleceğin başka bir yüzünü verir.
Bu metinler yan yana geldiğinde Hristiyan “farklı yasalar” öğretisinin neye ihtiyaç duyduğu anlaşılır. Yeremya’daki “yeni” kelimesine başka bir Tora anlamı verilmeli, aynı cümledeki Torati daraltılmalı, Yehezkel’in “kurallarımda yürüyeceksiniz” sözü etkisizleştirilmeli ve Yeşaya’nın gelecekte Tsiyon’dan çıkacağını söylediği Tora başka bir kavrama dönüştürülmelidir. Böyle bir okuma peygamberlerin ortak yönünden değil, daha önce kabul edilmiş Hristiyan teolojisinden hareket eder.
Yeremya’nın kendi sözü daha yalındır. HaŞem “yeni yasalarımı” veya “yeni Tora’mı” insanların içine koyacağını söylemez; “Tora’mı” der. Yeni antlaşmanın yeniliği Tora’nın değiştirilmesinde değil, Tora’nın insanın kalbine öylesine yerleşmesindedir ki önceki sadakatsizlik artık antlaşmayı yeniden bozamayacaktır.20
