15. İddia: Maşiah çağında Tora’nın işlevi sona erecektir
İddia başlığının kaynak notları: 115
Hristiyan iddiası
“The fact that the Law did not promise salvation but the promises to Abraham did suggest that the Old Covenant of the law was a temporary measure until the coming of the promised seed of Abraham.”
Cevap
Peygamberler Maşiah çağını Tora’nın sona erdiği bir dönem olarak anlatmazlar. Tam tersine, gelecekteki kral, İsrael’in dönüşü, Bet HaMikdaş ve HaŞem’in buyruklarına bağlılık aynı gelecek tablosunun parçalarıdır. Yehezkel, bölünmüş İsrael’in yeniden tek halk oluşunu anlattıktan sonra “Kulum David onların üzerinde kral olacak… yasalarımda yürüyecekler, kurallarımı koruyacak ve onları yapacaklar” der.116 Klasik Yahudi yorumunda bu David, David soyundan gelecek Maşiah ile ilişkilendirilir.
Ayetin yapısı önemlidir. Maşiah’ın krallığı ile İsrael’in HaŞem’in kurallarında yürümesi karşıt değil, eşzamanlıdır. Devamında atalara verilen ülkede yaşama, ebedi barış antlaşması ve HaŞem’in kutsal mekanının İsrael’in ortasında bulunması gelir. Menorat HaMaor da bu unsurları aynı gelecek bütünlüğü içinde aktarır. Maşiah Tora’yı gömmeye değil, Tora’ya göre yaşayan İsrael’in tam düzenini kurmaya gelir.
Yeşaya geleceğin evrensel yüzünü anlatırken aynı yönü korur: “Birçok halk gidip diyecek: Gelin, HaŞem’in dağına, Yaakov’un Tanrısı’nın evine çıkalım; bize yollarını öğretsin ve O’nun yollarında yürüyelim. Çünkü Tora Tsiyon’dan, HaŞem’in sözü Yeruşalayim’den çıkacaktır.”117 Bu ayet ulusların İsrael’e ait bütün mitsvalarla yükümlü olacağını söylemez. Buna ihtiyaç da yoktur. İddia edilen Tora sonuyla bağdaşmayan şey çok daha basittir: peygamberin geleceğinde Tora yok olmaz; Tsiyon’dan çıkar.
Yeremya’nın yeni antlaşmasında da HaŞem “Tora’mı onların içine koyacağım ve onu kalplerine yazacağım” der.118 Akedat Yitshak’ın aktardığı klasik açıklama, bu sözü Tora bilgisinin insanın içine öylesine yerleşmesiyle ilişkilendirir ki artık unutulmaz hale gelir.119 Tora’nın işlevinin bittiği çağda Tora’nın kalbe yazılması açıklanamaz. Yeremya’nın yeniliği Tora’dan kurtuluş değil, Tora’ya artık kopmayacak kadar derin bağlılıktır.
Rambam’ın Hilhot Melahim 11’deki Maşiah tasviri bu peygamberlik dilini tarihsel kurumlara çevirir. Maşiah David krallığını yeniden kurar, Bet HaMikdaş’ı inşa eder, İsrael’in dağılmışlarını toplar ve Tora düzenini yeniden tam işler hale getirir. Korbanlar yeniden sunulur; Şemita ve Yovel Tora’daki biçimleriyle yeniden uygulanır. Maşiah adayının Tora ile meşgul olması, mitsvaları yerine getirmesi ve İsrael’i Tora yolunda yürümeye yöneltmesi de onun değerlendirilmesinin parçasıdır.
Bu tanım ile “Maşiah geldiğinde Tora’nın görevi biter” düşüncesi aynı Maşiah anlayışı değildir. Birinde gelecekteki kral İsrael’i mitsvalara döndürür ve uygulanamayan Tora kurumlarını yeniden kurar; diğerinde Maşiah’ın gelişi Tora yükümlülüklerinin tarihsel sonu olur. Ortak kelime “Maşiah”tir, fakat verilen görevler birbirine karşıttır.
Hristiyan yorum bu güçlüğü çoğu zaman peygamberlerin kelimelerini başka anlamlara taşıyarak aşmaya çalışır. Bet HaMikdaş ruhsal bir topluluğa, İsrael başka bir cemaate, Tora Moşe’nin Tora’sından ayrı bir öğretime, David’in krallığı tarihsel krallıktan başka bir düzleme dönüştürülür. Böylece kelimeler korunur, fakat kelimelerin Tanah içindeki somut ilişkileri çözülür. Oysa Yehezkel aynı gelecekte kralı, İsrael’i, ülkeyi, kutsal mekanı ve HaŞem’in kurallarını yan yana verir.
Sinay geleneğinin aktarım biçimi de aynı sürekliliği taşır. Moşe Tora’yı Sinay’da alır, Yehoşua’ya aktarır; gelenek Yaşlılar ve Peygamberler üzerinden sürer.120 Peygamberler Sinay’ın yerine yeni bir dini temel kuran kişiler değildir. Onların geleceğe ilişkin sözleri de Sinay’ın rakibi olan başka bir dünyayı değil, HaŞem’in iradesinin İsrael ve insanlık içinde daha tam gerçekleştiği dünyayı anlatır.
Yeremya bunu Tora’nın kalbe yazılmasıyla, Yehezkel HaŞem’in kurallarında yürümekle, Yeşaya Tora’nın Tsiyon’dan çıkmasıyla ifade eder. Rambam aynı geleceği Bet HaMikdaş, korbanlar, Şemita, Yovel ve İsrael’in toplanmasıyla somutlaştırır. Bu kaynakların ortak yönü Tora’nın sonu değil, Tora’nın merkeziliğidir.
Maşiah çağı Tora’nın görevini tamamlayıp ortadan çekildiği çağ değildir. Peygamberlerin ve klasik Yahudi öğretisinin tasvirinde, Tora’nın tarih, toplum ve insan kalbi içinde olması gerektiği gibi yaşandığı çağdır.121
