75. İddia: Zekeriya 12:10 Yahudilerin öldürdüğü Maşiah’ı anlatır
Hristiyan İddiası:
Zekeriya, Yeruşalayim’in kuşatılmasını ve ardından ülkede tutulan büyük yası anlatır. Bu anlatıda birinin delinmesinden söz edilir. “Bana bakacaklar” ve “onun için yas tutacaklar” ifadelerinin kimleri gösterdiği, ayetin nasıl okunduğunu değiştirir.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Zekeriya 12:10’da delinen kişinin İsa olduğunu söylerler. Onlara göre İsa ilk gelişinde öldürüldü. İkinci gelişinde ise İsrael onu tanıyacak ve onun için yas tutacak. Haşem’in “Bana bakacaklar” demesini ve ayetin ardından “onun için yas tutacaklar” diye devam etmesini, İsa’nın Tanrısal kimliğinin kanıtı sayarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Zekeriya’da Yeruşalayim’i kuşatan uluslara karşı şehrin kurtuluşu vaat edilir. David eviyle Yeruşalayim halkına lütuf ve yakarış ruhu verilecek, ülkeyi derin bir yas kaplayacak, ardından günah ve kirlilikten arınmak için bir kaynak açılacaktır. 12:2–14 ile 13:1–2 boyunca birbirine bağlanan olaylar bunlardır. Hristiyan iddiası, bu anlatıdaki delinen kişiyi İsa olarak tanımlar; yasın nedenini de onun Tanrı olduğunun sonunda anlaşılmasına bağlar. Bu kişinin İsa olduğu ve yasın onun Tanrı olarak tanınmasından doğduğu, ayrı ayrı kanıtlanması gereken iki iddiadır. Delinerek öldürülmüş olmak, bir kişiyi Tanrı ya da Maşiah yapmaz.
12:10’daki cümle “Bana bakacaklar” diye başlar; “deldikleri” sözünün ardından “onun için yas tutacaklar” gelir. Ayette gerçekten delme fiili vardır; bir şeyin bedene saplanmasıyla oluşan yaralanmayı anlatır. Tartışma, bu fiilin varlığı değil, “Bana” ile “onun için” sözlerinin nasıl bağlandığı üzerindedir. “Deldikleri kişi nedeniyle Bana bakacaklar” çevirisiyle “Bana, deldikleri kişiye bakacaklar” çevirisi farklı bağlantılar kurar. İlkinde insanlar bir başkasının yaralanması nedeniyle Haşem’e yönelir. İkincisinde Haşem ile delinen kişi aynı kişiymiş gibi okunur.
İkinci çeviriyi kullanan bir Hristiyan, “Bana” sözünden “onun için” sözüne geçişi Tanrı ile İsa arasındaki ilişki olarak yorumlar. Fakat zamir değişimi bu kişilerin kim olduğunu kanıtlamaz. Üçleme öğretisini önceden kabul edip cümledeki geçişe yerleştirmek, sonra aynı cümleyi bu öğretinin delili saymak, kanıtlanacak sonucu baştan doğru kabul etmektir.
Üstelik Haşem’e karşı yapılmış sayılan bir davranışın, O’nun insan bedeni taşımasını gerektirmediği Tanah’ta açıkça gösterilir. Halk Şemuel’in yönetimi yerine kral istediğinde Haşem ona, “Seni reddetmediler; üzerlerinde kral olmamı reddederek Beni reddettiler” der (Şemuel Alef 8:7). Şemuel’e yönelen davranış Haşem’e yönelmiş sayılmıştır; bundan Şemuel’in Tanrı olduğu sonucu doğmaz. Zekeriya’daki sözleri de Tanrı’nın bedenen yaralanmasının zorunlu delili gibi kullanmak bu ayrımı yok sayar. Delinen kişinin Haşem’i temsil etmesiyle Haşem’in kendisi olması aynı şey değildir.
Bu ayeti öldürülen bir Maşiah’la ilişkilendiren Yahudi kaynakları da vardır. Talmud’un Sukka 52a bölümünde yasın nedeni üzerine iki görüş aktarılır. Bir görüşe göre yas, öldürülen Maşiah ben Yosef içindir; diğer görüş, öldürülen kötü eğilimle ilgilidir. Aynı tartışmanın devamında David soyundan Maşiah ile öldürülen Yosef soyundan Maşiah ayrı kişiler olarak anılır. Bu gelenek İsa’nın adını vermez ve Zekeriya’nın İsa’nın ikinci gelişini anlattığını söylemez.
Raşi önce halkın, ulusların sürgünde öldürdüğü İsraelliler için Haşem’e yönelip yakındığını açıklar; ardından Sukka’daki Maşiah ben Yosef yorumunu aktarır. İbn Ezra da Maşiah ben Yosef’in öldürülmesinden söz eder. Onun açıklamasında Tanrı, Yeruşalayim’e saldıran uluslara karşı harekete geçer; öldürülen Maşiah için halkı yas tutar. Bu kaynaklardaki öldürülmüş Maşiah yorumu, “Yahudiler İsa’yı öldürdü ve ikinci gelişinde onu tanıyacak” iddiasıyla aynı anlatı değildir.
Yasın büyüklüğü ise herkesin anlayabileceği bir acıyla anlatılır: biricik oğlunu veya ilk doğanını kaybeden kişinin kederi. Buradaki benzetme, yas tutulan kişiye Tanrısal bir soy ya da öz vermez. Megiddo ovasındaki yas anılır. David, Natan, Levi ve Şimi aileleri ile öteki aileler tek tek sayılır, kadınların da ayrı yas tuttuğu belirtilir. Böylece acının ülkenin her kesimine yayıldığı gösterilir. Ayetteki “deldikleri” sözü de yok sayılamaz; fakat bu söz bütün Yahudileri, her çağdaki her bireyi kapsayan bir suçlamaya dönüştürülemez. Bir kişinin yasına katılan herkesin onun katili olduğu düşüncesi zaten yanlıştır. David’in Şaul ile Yonatan için yaktığı ağıt bunun açık örneğidir (Şemuel Bet 1:17–27).
“Öldürülmesi ilk gelişte, tanınması ikinci gelişte gerçekleşecek” cevabı da eksik kimlik bağını kurmaz. “Deldikleri” sözü, yaralamanın yas tutmaktan önce olduğunu gösterir; araya hangi olayların girdiğini veya kaç yıl geçtiğini söylemez. Hristiyan yorumunda bu araya İsa’nın çarmıha gerilmesi, dirilmesi, göğe yükselmesi ve yeniden gelişi yerleştirilir. Bu sıralamanın delili Zekeriya’nın sözleri değil, ayete taşınan Hristiyan anlatısıdır. Bir peygamberliğin uzun bir zamanı kapsayabilmesi, seçilen herhangi bir geçmiş olayın onun ilk aşaması olduğu anlamına gelmez. Böyle bir bağlantı için, benzer bir yaralanmadan başka, sözü edilen kişiyi ve olayları birbirine bağlayan delil gerekir.
Bazen bu eksik bağlantı, sonraki bölümdeki yaralarla tamamlanmaya çalışılır: Zekeriya 13:6’da bir kişiye iki kolu arasındaki yaraların ne olduğu sorulur. Fakat 13:3–6’nın konusu, yalancı peygamberlerin ortadan kaldırılması ve peygamberlik iddiasının gizlenmesidir. Kişinin “Ben peygamber değilim” demesinin hemen ardından yaraları sorulur; cevapta bunların sevdiklerinin evinde alındığı söylenir. Çarmıh çivileriyle yeniden gelen Maşiah anlatısı burada da metne eklenmektedir. Bir önceki bölümde yas tutulan kişiyle bu konuşmadaki kişinin aynı olduğunu söyleyen bir bağ yoktur. Nitekim 13:3’te delme fiili doğrudan yalancı peygamber hakkında kullanılır. Yaralanma sözcükleri, tek başına bir kişinin kim olduğunu veya yaranın nasıl meydana geldiğini göstermez.
Arınma vaadinin yönü de açıktır: David eviyle Yeruşalayim halkı için kaynak açılacak; ülkeden putların adları, yalancı peygamberler ve kirlilik ruhu kaldırılacaktır. Haşem’e dönüş ve halkın temizlenmesi, şehrin kurtuluşuyla birlikte vaat edilir. Bunu “İsa’nın Tanrı olduğu kabul edilince onun kanıyla arınma” biçiminde anlatmak, peygamberin verdiği vaade başka bir inancın şartını ekler. Tanah, David soyuyla ilgili krallık sözünü Şemuel Bet 7:12–16’da verir; gelecekteki hükümdarın adaletini ve İsrael’in toplanmasını Yeşaya 11:1–12’de, birleşmiş halkın tek kral altında yaşamasını ve Haşem’in kutsal yerinin onların arasında bulunmasını Yehezkel 37:21–28’de somutlaştırır. Bir kişinin ölümüne benzerlik bulmak, bu vaatlerdeki kralın o kişi olduğunu kanıtlamaz. Zekeriya 12:10’u İsa’nın Tanrılığının, çarmıhının ve ikinci gelişinin kanıtı olarak sunmak yanlıştır: bu üç sonuç, delinen kişinin kimliği daha belirlenmeden ayete yerleştirilmektedir.
Tanah kaynakları: Zekeriya 12:2–14, özellikle 12:10–14; 13:1–2 ve 13:3–6; Şemuel Alef 8:7–8; Şemuel Bet 1:17–27; 7:12–16; Yeşaya 11:1–12; Yehezkel 37:21–28.



