91. İddia: Ninova örneği gerçek koşulluluk değil yalnız ertelemedir
Hristiyan İddiası:
Yona, Ninova’ya kırk gün sonra yıkılacağını duyurdu. Halk kötülüğünü bırakınca şehir o felaketi yaşamadı. Nahum ise başka bir zamanda aynı şehir için yıkım bildirdi. Bu iki uyarıyı karşılaştırırken her birinin hangi davranışa ve hangi zamana bağlandığına bakılır.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yona’nın uyarısında açıkça bir şart bulunmadığına dikkat çekerler. Onlara göre halkın tövbesi yıkım hükmünü kaldırmadı, yalnızca ileri bir tarihe erteledi. Nahum’un da Ninova’nın yıkılacağını söylemesini buna kanıt gösterirler. Aynı düşünceyi Daniel’in görkemli egemenlik vaadine uygularlar. İsrael’in İsa’yı reddetmesinin bu vaadi ortadan kaldırmadığını ve egemenliğin İsa’nın ikinci gelişinde kurulacağını savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
“Kırk gün daha, Ninova yıkılacak.” Yona’nın duyurduğu sözde süre de bellidir, felaket de. Ninovalılar bu uyarıya inanınca kral tahtından kalkıp pişmanlığını göstermek için kaba kumaştan bir giysi giydi. Herkesin kötü yolundan ve işlediği şiddetten dönmesini istedi. Haşem, halkın davranışını değiştirdiğini görünce bildirdiği felaketten vazgeçti. İbranice ayet, וְלֹא עָשָׂה, yani “onu yapmadı” diye biter. Hükmün değişmesine neyin yol açtığı da açıktır. Halk kötülüğü bırakmıştı. Bu sonucu erteleme saymak, “yapmadı” sözüne ayette bulunmayan bir “henüz” ekler. (Yona 3:4–10)
Yona’nın kendisi, neden başta Tarşiş’e kaçmaya kalktığını bu olaydan sonra açıklar. Haşem’in merhametli olduğunu, öfkesinin çabuk alevlenmediğini ve felaketten vazgeçebildiğini biliyordu. Kitabın sonunda Haşem, peygamberin kendi dikmediği bir bitkiye acıdığını hatırlatır ve Ninova’daki insanlara ve hayvanlara neden acımaması gerektiğini sorar. Bir şehrin kırk gün sonra hala ayakta olması, tek başına uyarının nasıl işlediğini göstermezdi. Yona’nın kitabı ise Ninova’nın kurtulmasını hem halkın dönüşüne hem Haşem’in merhametine bağlar. (Yona 4:2, 4:10–11)
Ninova’daki oruç ve çul, şehrin yaptığı dönüşe eşlik eder. Yona 3:10, Haşem’in baktığı şeyi daha dar biçimde belirtir: Halkın işlerine ve kötülükten dönmüş olmalarına. Bu ayrıntı, felaketin neden gerçekleşmediğini gösterir. Şehir, kırk günlük süre sonunda hükme yol açan şiddeti bıraktığı için esirgenir. (Yona 3:8–10).
Uyarının cümlesinde “eğer” geçmemesi bu bağı ortadan kaldırmaz. Yeremya’da Haşem, bir ulusa sökülüp yıkılacağını bildirdiğinde o ulus kötülüğünden dönerse felaketten vazgeçeceğini söyler. Haşem tersini de açıklar. Bir halka iyilik bildirildiğinde o halk kötülüğe döner ve Haşem’i dinlemezse bildirilen iyiliği yitirebilir. Haşem’in sözüne sadakat, yalnız felaket cümlesini alıp o felaketin hangi durumda uygulanacağını bildiren sözü bir kenara bırakmakla sağlanmaz. Ninova’daki uyarı amacına ulaştı. Halk, kendisini yıkıma götüren davranışı bıraktı ve Haşem şehri o felaketten esirgedi. (Yeremya 18:7–10)
Nahum’un da Ninova’ya yıkım bildirmesi bu sonucu değiştirmez. Nahum, şehri kan dökmekle, yalanla ve yağmayla suçlar. Verdiği hüküm, Yona’nın kırk günlük uyarısına yeni bir tarih vermez. Nahum, verdiği yıkım haberini şehrin o sırada sürdürdüğü kötülüğe bağlar. Ninova’nın daha sonra yıkılması, Yona’nın verdiği kırk günlük sürenin içinde yıkıldığı anlamına gelmez. Tanah aynı şehir hakkında iki ayrı durumdan söz eder. Birinde halk şiddetten döner ve kurtulur. Diğerinde süren kötülük yüzünden şehir hakkında yıkım hükmü verilir. (Nahum 2–3)
Talmud’un Sanhedrin 89b bölümü, Yona’nın “altüst olacak” sözünü şehrin yıkılması veya halkın davranışının kökten değişmesi olarak okur. Bu yorumda da geleceğe bırakılmış bir yıkım yoktur. Sanhedrin 98a’da, halkın durumuna bağlı olarak bulut veya eşek tasviri ele alınırken de iki seçenek art arda gelecek olaylar olarak verilmez. İki sonuçtan hangisinin yaşanacağını halkın davranışı belirler. Bu yüzden her ikisinin de gerçekleşmesi gerekmez. Yona’nın kitabındaki kırk günlük uyarı bunun nedenini zaten gösterir. Şart değiştiğinde beklenen sonuç da değişebilir. (Yona 3:4–10, Daniel 7:13–14, Zekeriya 9:9–10)
Ninova’ya verilen hüküm, Daniel’in gördüğü egemenliğe ikinci bir tarih koymaz. Daniel’de bulutlarla gelen kişi yeryüzüne dönmek üzere yola çıkmaz. Gökteki yargıcın huzuruna çıkarılır ve egemenlik alır. Zekeriya’da eşek üzerinde gelen kral uluslara barış duyurur. Yeremya, David soyundan gelecek kralın günlerinde İsrael’in ülkesinde güvenle yaşayacağını söyler. Bu vaatlerin taşıdığı ölçü, barışın kurulması ve halkın ülkesine dönmesidir. Ninova’da bir felaketin kaldırılması, İsa’nın gerçekleştirmediği bu işleri ikinci bir gelişe aktarmak için gerekçe olamaz. (Yeremya 23:5–8)
Tanah kaynakları · Yona 3:4–10 · 4:2 · 4:10–11 · Yeremya 18:7–10 · Nahum 2–3 · Daniel 7:13–14 · Zekeriya 9:9–10 · Yeremya 23:5–8.



