Niçin İsa’yı Mesih Olarak Kabul Etmiyoruz?

Yahudilerin İsa’yı Maşiah olarak kabul etmemesinin nedeni bir gelenek inadı, İsa’ya karşı tarihsel bir tepki veya ‘Yahudilerin kendi Mesihlerini tanıyamaması’ değildir. Neden çok daha basittir: Tanah, Maşiah’ın kim olduğunu yaptığı işle tanımlar ve İsa bu ölçütleri yerine getirmemiştir.

Maşiah’ı Sonraki Bir Din Değil, Tanah Tanımlar

Tanah’taki Maşiah, Tanrı’nın insan bedenine dönüşmesi değildir. David hanedanından gelen insan bir kraldır. Görevi İsrael’i kurtarmak, sürgünleri toplamak, David krallığını yeniden kurmak, Tanrı’nın Tora düzenini güçlendirmek ve insanlık tarihini Tanrı bilgisinin açıkça egemen olduğu bir döneme taşımaktır. Bu görevler kişinin ölümünden sonra sembolik biçimde ona atfedilecek işaretler değil, Maşiah’ı tanımamızı sağlayan tarihsel sonuçlardır.

Yeşaya 11, Yişay’ın kökünden çıkacak David soyuna ilişkin hükümdarı adaletle hükmeden bir kral olarak anlatır ve onun dönemini Tanrı bilgisinin yeryüzünü doldurmasıyla bağlar. Yeşaya 2:2–4 ulusların Aşem’in yollarını öğrenmek için Tsiyon’a geldiğini ve savaşın sona erdiğini söyler. Yehezkel 37:21–28 dağılmış İsrael’in toplanmasını, tek halk haline gelmesini, David soyuna ilişkin kralı, Tora’ya bağlılığı ve Tanrı’nın kutsal mekânının onların arasında bulunmasını aynı gelecek tablosunda birleştirir. Bunlar Hristiyan teolojisinin sonradan oluşturduğu koşullar değil, Tanah’ın kendi Maşiah ölçütleridir.

Rambam Ölçütü Son Derece Açıktır

Rambam, Mişne Tora, Hilhot Melahim uMilhamotehem 11’de dağınık peygamberlikleri hukuki bir tanım halinde toplar. Maşiah David hanedanından bir kral olacak, Tora’ya bağlı yaşayacak, İsrael’i Tora yolunda güçlendirecek ve Tanrı uğruna mücadele edecektir. Bu aşamada kişi ancak muhtemel Maşiah sayılır. Mabed’i yerinde yeniden kurup İsrael’in sürgünlerini topladığında ise Maşiah olduğu kesinleşir. Rambam ayrıca kişi bunları başaramaz veya öldürülürse Tora’nın vaat ettiği Maşiah olmadığının ortaya çıktığını açıkça yazar.

Bu ölçüt İsa sorununu birkaç cümlede çözer. İsa yaşamı boyunca İsrael’in sürgünlerini toplamadı. Mabed’i inşa etmedi; onun döneminde İkinci Mabed zaten ayaktaydı ve daha sonra yıkıldı. Dünya barışını kurmadı. İsrael’i bağımsız David soyuna ilişkin krallık altında birleştirmedi. Ulusları Tora’nın Tanrısı’nı tek bir amaçla tanımaya getirmedi. Tora emirlerinin İsrael’de tam uygulanmasını yeniden kurmadı. Tarih, Tanah’ın Maşiah dönemine ilişkin açık vaatlerinin İsa döneminde gerçekleşmediğini gösterir.

“İkinci Geliş” Cevabı Tanah’ın Ölçütünü Değiştirir

Hristiyanlığın klasik cevabı, İsa’nın ilk gelişinde başka bir görev üstlendiği, yerine getirilmemiş Maşiah vaatlerini ikinci gelişinde tamamlayacağıdır. Fakat Tanah, ‘önce Maşiah gelir, temel Maşiah görevlerini yapmadan ölür, binlerce yıl sonra dönerek onları tamamlar’ şeklinde bir kimlik ölçütü vermez. Böyle bir sistem kabul edildiğinde başarısızlığın kendisi artık adayın yanlış olduğunu göstermemeye başlar; gerçekleşmeyen her peygamberlik belirsiz bir geleceğe ertelenebilir. Tanah’ın verdiği sınanabilir Maşiah tanımı böylece anlamını kaybeder.

Rambam’ın yaklaşımı bunun tersidir. Bir aday vaat edilen görevleri yerine getirerek kendisini doğrular. Gerçekleştirmediği görevler ölümünden sonra yeni bir teolojik aşamaya taşınarak aday korunmaz. Maşiah’ın kimliği, inananların ona yüklediği anlamla değil, Tanrı’nın peygamberler aracılığıyla bildirdiği sonuçların gerçekleşmesiyle belirlenir.

Maşiah Tanrı Değildir

Tanah’ın Maşiah beklentisi ayrıca Tanrı’nın bir insana dönüşmesini gerektirmez. Yahudiliğin temel Tanrı anlayışında Aşem tektir, yaratılmış değildir, bedensel değildir ve hiçbir insan Tanrı değildir. Maşiah çok büyük bir kral ve Tanrı’nın görevlisidir; fakat yine insandır. David, Şlomo ve diğer meshedilmiş krallar nasıl Tanrı olmadıysa gelecekteki David soyuna ilişkin kral da Tanrı değildir. Hristiyanlığın İsa’ya atfettiği ilahilik, Maşiah olmanın kanıtı değildir ve Devarim 4:35, Devarim 6:4 ile Tanah’ın tek Tanrı öğretisiyle doğrudan çelişir.

Bu nedenle Yahudiliğin İsa hakkındaki sonucu tereddütsüzdür: İsa, Tanah’ın vaat ettiği Maşiah değildir. Bu sonuç Hristiyan metinlerini reddetmek için önceden kurulmuş bir varsayımdan değil, Tanah’ın kendi olumlu Maşiah tanımından çıkar. Önce ölçüt belirlenir, sonra aday ölçülür. İsa bu ölçütleri yerine getirmediği için Tanah’ın vaat ettiği Maşiah değildir.

Rabbi Tovia Singer’ın Çalışması

Bu konuyu videoda ele alan Rabbi Tovia Singer, Yahudileri Hristiyan misyonerlik faaliyetlerine karşı bilgilendirmek amacıyla çalışan Outreach Judaism’in kurucusu ve direktörüdür. Kurumun kendi biyografisine göre yılda yüzü aşkın topluluğa hitap etmiş; üniversitelerde ve sinagoglarda dersler vermiş, uzun yıllar radyo yayıncılığı yapmıştır. Let’s Get Biblical adlı çalışması da Hristiyan misyoner iddialarını Tanah’ın İbranice metni ve Yahudi kaynakları üzerinden sistematik biçimde inceler. Singer’ın bu meseledeki temel yöntemi doğrudur: İsa’yı Maşiah kabul edip ayetleri buna göre yeniden yorumlamak yerine, önce Tanah’ın Maşiah için ne söylediğini belirlemek gerekir.