207. İddia: Korbanın fiziksel kusursuzluğu gelecekteki insanın ahlaki kusursuzluğunu simgeler
Hristiyan iddiası
“All sacrifices had to have no blemish, thus excluding many animals. They therefore pointed forward to an ideal sacrifice which was to be willingly made, representative of the offerers.”
Cevap
Hristiyan yorum bir önceki düşünceyi daha da daraltır. Korbanın “kusursuz” olması yalnız ritüel bir kabul şartı olamaz; fiziksel kusursuzluk gelecekteki temsilcinin ahlaki kusursuzluğunu göstermelidir. Kusursuz hayvan böylece günahsız insan Maşiah’ın modeli olur.2226 Bu bağlantı aynı kelimenin farklı alanlarda “bütünlük” fikrini taşımasına dayanır. Fakat metinde bir benzetme kurulup kurulmadığı ayrıca sorulmalıdır.
Vayikra 1:3 sığırdan getirilen ola için erkek ve tamim, yani kusursuz bir hayvan ister.2227 Aynı kitabın 22. bölümü bu kusursuzluğun ne anlama geldiğini ayrıntılandırır: körlük, kırık, yarık, ur, uyuz ve benzeri bedensel kusurlar korbanı geçersiz kılar.2228 Yakın bağlam bu nedenle tamim sözcüğünün burada ahlaki günahsızlık değil, korban hayvanının fiziksel ve ritüel uygunluğu olduğunu gösterir.
Tamim sözcüğü Tanah’ın her yerinde yalnız bedensel kusursuzluk anlamına gelmez. Tanrı Avraam’a “önümde yürü ve tamim ol” dediğinde ahlaki ve dini bütünlük söz konusudur.2229 Tam da bu kullanım çeşitliliği, Hristiyan yorumun çıkarımını zayıflatır. Bir sözcük farklı bağlamlarda iki anlam alanına girebilir; bundan birinci bağlamın ikincisini gizlice kehanet ettiği sonucu çıkmaz. Bağlantıyı kuracak olan şey ses veya ortak kelime değil, metnin kendisi olmalıdır.
Korban mevzuatının ayrıntıları bu seçici tipolojiyi daha da görünür kılar. Bireysel hatat için Tora kusursuz bir dişi keçiye izin verir.2230 Aynı şekilde kusursuz bir dişi koyun da getirilebilir.2231 Eğer fiziksel ayrıntıların her biri gelecekteki tek insanın biyografik özelliklerini haber veriyorsa, “kusursuzluk” neden ahlaki günahsızlığa çevrilirken “dişi” özelliği çevrilmez? Tipoloji hangi ayrıntının sembol, hangisinin yalnız ritüel şart olduğunu metinden göstermelidir.
Daha yoksul kişi için iki kuş, daha da yoksul kişi için un kabul edilmesi aynı soruyu büyütür.2232 Tür, cinsiyet ve hatta canlı olup olmama değişebilirken, Tora her durumda kendi korban düzenini tarif eder. Bu çeşitliliği bir kenara bırakıp yalnız “lekesiz” özelliğini gelecekteki erkek insanın günahsızlığına bağlamak, ayetin içinden değil önceden kabul edilmiş Hristiyan anlatısından seçilen bir eşleştirmedir.
Bu, Hristiyanların korban kusursuzluğunu İsa’nın günahsızlığına sembolik olarak bağlayamayacağı anlamına gelmez. Dini gelenekler eski metinleri tipolojik biçimde okuyabilir. Fakat tipoloji ile peşat aynı kanıt türü değildir. Tora Vayikra 1 veya 22’de “bu kusursuz hayvan gelecekte günahsız bir insanın öldürülmesini simgeler” demez.
fiziksel kusursuzluk şartı gerçektir; Hristiyan yorumun ona verdiği ahlaki Maşiah bağlantısı karşılık ise sonraki yorumdur. Bir sembolün mümkün olması, o sembolün Tanah tarafından önceden kurulmuş olduğu anlamına gelmez.
Kaynaklar
Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 19–20. Kusursuz korban hayvanlarını gelecekteki “perfect human sacrifice”ın tipi olarak yorumlar. ↩
Vayikra 1:3. Sığırdan ola için “erkek, tamim” şartı verilir. ↩
Vayikra 22:20–25. Korbanı geçersiz kılan körlük, kırık, yarık, ur, uyuz ve başka bedensel kusurlar sayılır; bu bağlam tamim şartının fiziksel-ritüel yönünü açıklar. ↩
Bereşit 17:1. Tanrı Avraam’a “önümde yürü ve tamim ol” der. Bu kullanım, tamim sözcüğünün bağlama göre ahlaki/dini bütünlüğü de ifade edebildiğini gösterir; dolayısıyla anlamı bağlam belirler. ↩
Vayikra 4:27–31, özellikle 4:28. Bireysel hatat için kusursuz bir dişi keçi getirilebilir. ↩
Vayikra 4:32–35. Aynı işlev için kusursuz dişi koyun da kabul edilir. ↩
Vayikra 5:7–13. Ekonomik duruma göre kuşlar veya ince un hatat olarak kabul edilir. Korban düzeninin fiziksel özellikleri tek bir biyografik tipe indirgenemez. ↩
