224. İddia: Kusursuz bir insan bile Adam soyundan olduğu için ölmek zorundadır

Hristiyan iddiası

“Thus even a perfect man would still need to die by reason of having mortal nature. For this reason the Messiah, being a man and descendant of Adam, would have to die, despite his perfection. It is for this reason that true Christians believe that Jesus would have died anyway, e.g. of old age, had he not died on the cross.”

Cevap

Hristiyan yorum, Adam ile Hava’nın günahından sonra bütün insan soyunun ölüme tabi olduğunu, bu yüzden kusursuz bir insanın bile ölümlü insan doğasını taşıyacağını söyler. Maşiah da gerçek insan ise, hiç kişisel günah işlemese bile ölecektir; Hristiyan yorum bunu İsa için açıkça uygular ve çarmıhta ölmemiş olsaydı sonunda yaşlılıktan öleceğini belirtir. Burada insanın ölümlülüğü, günahlı tabiat ve korban olma işlevi birbirine bağlanır.²³⁵⁹

İlk bağlantının Yahudi kaynaklarında gerçek bir temeli vardır. Bereşit 3:19, Adam’a “topraksın ve toprağa döneceksin” der; sonraki soy çizgisi “ve öldü” tekrarıyla ilerler. Rabbinik gelenek de Adam’ın günahı ile ölümün insanlık durumuna girmesi arasında bağ kurar. Bu noktanın kaynak değeri, Hristiyan teolojisindeki benzerlikten bağımsız olarak belirlenir.²³⁶⁰

Fakat ölümün Adam’ın günahından sonra insanlık durumunun parçası haline gelmesi ile Adam’ın kişisel suçunun her insana hukuken aktarılması aynı şey değildir. Bir insan önceki kuşağın eyleminin sonucunu yaşayabilir; bu sonuç o eylemi onun kişisel suçu yapmaz. Bir ailenin geçmişte kaybettiği servetin sonuçları çocuklara ulaşabilir; çocuk, babasının kararını vermiş sayılmaz. Tanah’ın kişisel sorumluluk dili de bu ayrımı korur.²³⁶¹

Şabat 55b bu konuda olağanüstü bir kaynaktır. Rav Ami “günah olmadan ölüm yoktur” görüşünü savunur; Gemara buna dört kişinin “yılan yüzünden” öldüğünü söyleyen beraita ile karşı çıkar: Binyamin ben Yaakov, Amram, Yişay ve Kilav. Sonuç açıkça “günah olmadan ölüm ve suç olmadan acı vardır” şeklinde Rav Ami’nin görüşünü reddeder. Yani rabbinik kaynak, kişinin kendi günahı bulunmadan da Adam olayından gelen ölümlülük koşulu içinde ölebileceğini kabul eder.²³⁶²

Bu kaynak Hristiyan yorumun ilk cümlesinin bir bölümünü desteklerken ikinci çıkarımını sınırlar. “Kusursuz insan bile ölebilir” denebilir. Fakat tam da bu nedenle ölüm, o kişinin kişisel olarak günahlı olduğunun kanıtı değildir. Şabat 55b’nin dört kişisi ölür; Gemara onların kendi günahları nedeniyle öldüğünü söylemez. Ölümlülük ile kişisel suçluluk ayrılır.²³⁶³

Hristiyan yorum daha sonra üçüncü bir halka ekler: kişisel günahı bulunmayan Maşiah ölüyorsa, bu ölüm başkalarının günahlarına uygulanabilir. Bu ise yine ayrı bir iddiadır. Binyamin’in, Amram’ın, Yişay’ın veya Kilav’ın kendi günahı olmadan ölmüş olması, onların ölümlerini İsrael’in günahlarını bağışlayan insan korbanlarına dönüştürmez. Gemara böyle bir sonuç çıkarmaz. Günahsız ölüm ile vekaleten korban aynı kategori değildir.²³⁶⁴

Tora’nın korban sistemi de yalnız “ölmüş olma” durumunu korban yapmaz. Korban türü, sunulduğu yer, sunan kişi, avoda ve gerektiğinde kan uygulaması Tora tarafından belirlenir. Her insan biyolojik olarak ölür; eğer ölümün kendisi korban niteliğini sağlasaydı, her ölüm potansiyel kefaret korbanı olurdu. Tora böyle bir sistem kurmaz. Bir ölümün başkalarının günahı için korban sayılabilmesi için bunun ayrıca İlahi hukukta tanımlanması gerekir.²³⁶⁵

Yahudi kaynaklarında Adam’ın günahı ile insanlığın ölümlü durumu arasında bir bağ kurulmuştur; bu bağ kalıtsal hukuki suç öğretisi değildir. Fakat bundan “her insan Adam’ın hukuki suçunu taşır” sonucu çıkmaz; Şabat 55b ölüm ile kişisel günah arasında zorunlu bağı açıkça kırar. Bundan “günahsız bir insanın ölümü başkalarının günahlarına korban olur” sonucu da çıkmaz. Hristiyan yorumun zincirinde ölümlülük, suçluluk ve korban üç ayrı kavramken tek kavram gibi işlemektedir.²³⁶⁶

Kaynaklar

2359. Duncan Heaster, Jesus for Jews, s. 49–50. Heaster Adam’ın soyundan gelen her insanın ölümlü olduğunu, kusursuz Maşiah’ın bile insan doğası nedeniyle öleceğini; İsa çarmıhta ölmeseydi yaşlılıktan öleceğini söyler. ↩

2360. Bereşit 3:17–19; 5:1–31. Adam’ın günahı sonrası toprağa dönüş hükmü ve soy çizgisindeki ölüm tekrarları, insan ölümlülüğü ile Eden olayını ilişkilendirir. ↩

2361. Yehezkel 18:20; Devarim 24:16. Tarihsel sonuçların sonraki kuşaklara ulaşması ile kişisel hukuki suçun aktarılması aynı şey değildir; Tanah kişisel suçluluğu kişinin kendi eylemine bağlar. ↩

2362. Bavli, Şabat 55b. Beraita Binyamin ben Yaakov, Amram, Yişay ve Kilav’ın ‘yılan yüzünden’ öldüğünü söyler; sugya Rav Ami’nin ‘günahsız ölüm yoktur’ görüşünü reddederek ölümün kişisel günah olmadan da mümkün olduğunu kabul eder. ↩

2363. Şabat 55b’nin sonucu, ‘ölüm = kişinin kendi günahı’ eşitliğini kırar. Adam olayının insan ölümlülüğü üzerindeki etkisi ile bireysel ahlaki suç ayrılır. ↩

2364. Şabat 55b. Kendi günahları nedeniyle ölmedikleri söylenen dört kişinin ölümü, Gemara tarafından başkalarının günahlarına vekaleten korban sayılmaz; ‘günahsız ölüm’ ile ‘başkaları için kurban’ ayrı iddialardır. ↩

2365. Vayikra 1–7; 16–17. Tora korbanın türünü, yerini, avodasını ve kan uygulamalarını düzenler. Biyolojik ölüm tek başına korban statüsü oluşturmaz. ↩

2366. Bereşit 3:19; Şabat 55b; Yehezkel 18:20. Heaster’ın zincirindeki ölümlülük, kişisel suçluluk ve vekaleten korban üç ayrı kavramdır; birincinin kabulü diğer ikisini zorunlu kılmaz. ↩