4 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
53. İddia: Almah genç ve evlenmemiş kadın demektir; bu yüzden bakire olduğu çıkarılır
Yeşaya 7:14’te bir kadının oğul doğuracağı bildirilir. Kadın için kullanılan İbranice kelime alma’dır. Kadının genç olması, evli olup olmaması, daha önce cinsel ilişki yaşamış olup olmaması ve nasıl gebe kaldığı birbirinden ayrı bilgilerdir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeşaya 7:14’te bir kadının oğul doğuracağı bildirilir. Kadın için kullanılan İbranice kelime alma’dır. Kadının genç olması, evli olup olmaması, daha önce cinsel ilişki yaşamış olup olmaması ve nasıl gebe kaldığı birbirinden ayrı bilgilerdir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, alma’nın evlenmemiş genç kadın anlamına geldiğini söylerler. Kelimenin Rivka ve Miryam gibi kişiler için kullanılmasından, Yeşaya’daki kadının bakire sayılması gerektiği sonucunu çıkarırlar. Eski Grekçe çevirinin bu okumayı doğruladığını düşünür ve ayetin İsa’nın insan babası olmadan doğacağını söylediğini savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Yeşaya 7:14’te “işte” denilerek הָעַלְמָה sözüyle belirli bir genç kadına dikkat çekilir. Belirli tanımlık kadını işaret eder. הָרָה onun gebe olduğunu veya gebeliğin yakınlığını, וְיֹלֶדֶת בֵּן oğul doğuracağını bildirir. Cümlenin kadını tanıtan bölümü ile gebeliği ve doğumu anlatan bölümü ayrı görevler görür. Yaş, evlilik durumu, cinsel geçmiş ve gebeliğin nasıl başladığı dört ayrı bilgidir. Yeşaya 7:11–16.
Rivka’nın öyküsü bu farkı gösterir. Avraam’ın hizmetkarı kuyu başında su çekmeye gelecek kişiden alma, yani “genç kadın” diye söz eder. Anlatı Rivka’nın bakire olduğunu daha önce açıkça belirtmiştir: Ona betula der ve hiçbir erkeğin onunla birlikte olmadığını ekler (Bereşit 24:16, 43). Rivka hem genç hem bakiredir; fakat ikinci bilgi okuyucuya ayrı bir cümleyle verilir.
Aynı kişiye iki farklı yerde iki farklı anlatım uygulanınca sözcüklerin işlevi görülebilir. 43. ayette hizmetkarın sorusu kuyuda hangi genç kadınla karşılaşacağıdır. 16. ayet ise anlatıcının verdiği ek bilgiyi içerir. בְּתוּלָה (betula) sözünü וְאִישׁ לֹא יְדָעָהּ ifadesi izler. Bu ifade hiçbir erkeğin onunla cinsel ilişki kurmadığını açıkça söyler. Hizmetkarın alma demesi, anlatıcının verdiği bu ayrı bilginin yerine geçmez. Bereşit 24:16, 43.
Şemot 2:7–9’da aynı sözcük Moşe’nin ablası Miryam için kullanılır. Miryam, Firavun’un kızına çocuk için bir sütanne bulmayı önerir ve çocuğun annesini çağırır. Ayet onun cinsel durumunu anlatmaz; o sırada ne yaptığını anlatır.
Alma’nın birden fazla genç kadın için kullanılan biçimi alamot’tur. Bu biçim Tehilim 68:26’da tef çalan genç kadınları gösterir. Şir HaŞirim 1:3’te sevgiliye hayran olan genç kadınlar, 6:8’de ise kraliçeler ve cariyelerin yanında sayısız genç kadın anılır. Aynı kökün erkek için kullanılan biçimi elem de David için geçer: Şaul, “Bu genç adam kimin oğludur?” diye sorar (Şemuel Alef 17:55–56).
Şir HaŞirim 6:8 kraliçeleri, cariyeleri ve sayıları verilmeyen genç kadınları yan yana anar. Kraliçelik ve cariyelik saraydaki konumu anlatır. Genç kadınlar ise ayrı bir topluluk olarak gösterilir. Bu dizilim, sözcüğün yaş ve toplumsal konumla ilişkisini gösterir. Kadınların her birinin cinsel geçmişini bildiren bir cümle bu dizilimde yer almaz. Şir HaŞirim 6:8.
Mişle 30:18–20, bir erkeğin bir genç kadınla izlediği yolu anlaşılması güç şeyler arasında sayar; sonraki ayette evlilik bağı dışında cinsel ilişkiye giren bir kadından söz eder. Midraş Lekah Tov, iki ayeti ilişkilendirerek alma sözcüğünün cinsel birliktelik yaşamış bir genç kadın için de kullanılabileceğini savunur. Metin, iki ayetteki kadının aynı kişi olduğunu açıkça söylemez. Bu nedenle kadının durumunu sözcükten tek başına kesinleştirmek yerine yorumla ayetin açık sözünü ayırmak gerekir.
Betula da bağlamıyla okunmalıdır. Yoel 1:8, gençliğinin eşi için yas tutan bir kadını bu sözcükle anlatır; ilişkinin ayrıntılarını açıklamaz. Rivka’nın durumunu tartışmasız kılan, Bereşit’in hiçbir erkeğin onunla birlikte olmadığını ayrıca söylemesidir.
Tanah betula sözcüğünü Tsiyon ve İsrael için de kullanır. Bir şehre veya halka “genç kız” diye seslenilmesi bir benzetmedir. Yoel’de evlilik ilişkisini hatırlatan yas, Bereşit’teki Rivka örneğinde ise açık cinsel geçmiş bilgisi vardır. Sözcüğü hangi durumda okuduğumuzu çevresindeki cümleler belirler. Yeşaya 37:22 ve Yoel 1:8.
Eski Yahudi Grekçe çevirisi Septuaginta, Yeşaya’da parthenos kullanır; bu sözcük “bakire” diye çevrilebilir. Aynı çeviri, Dina’ya yapılan saldırıyı anlattıktan sonra Dina’yı da bu kelimeyle anar (Bereşit 34:1–3; Grekçe Bereşit 34). Sözcüğün kullanımı kadının cinsel geçmişini her durumda tek başına belirlemez. Grekçe Yeşaya da gebeliğin erkek olmadan başladığını söylemez.
Yeşaya, kadının gebe kaldığı yolu anlatmak yerine onun çocuğunun yaşayacağı dönemi açıklar. Çocuk kötüyü reddedip iyiyi seçmeyi öğrenmeden Ahaz’ın korktuğu iki kralın ülkesi terk edilecektir. Kadının evlenme çağında olması, onun bakire olduğunu zorunlu kılmaz. Bakire olması da erkek olmadan gebe kalacağını bildirmez. Bu ikinci iddia için gereken bilgi Grekçe karşılıktan veya kadının yaşından çıkarılamaz. Çocuğun kimliğini yüzyıllar sonraki İsa’ya bağlayan sonuç da 16. ayetin açık zaman ölçüsünü terk eder.
Tanah kaynakları: Yeşaya 7:11–16; Bereşit 24; Şemot 2; Tehilim 68:26; Şir HaŞirim 1:3; Şir HaŞirim 6:8; Şemuel Alef 17:56; Mişle 30:18–20; Yoel 1:8; Bereşit 34; Bereşit 24:16; Bereşit 24:43; Bereşit 34:1–3.
106. İddia: Evlat edinilen oğul, David’in tahtına çıkmak için biyolojik soyun sağladığı hakkı kazanabilir
Bir çocuk, kendisini doğuran aileden başka biri tarafından evlat olarak büyütülebilir. Tanah’ta hem çocuğu büyüten kişiyle kurduğu bağ hem de doğduğu aile kaydedilir. David’in tahtı söz konusu olduğunda, krallık vaadinde bu bağlardan hangisinin belirtildiğine bakılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bir çocuk, kendisini doğuran aileden başka biri tarafından evlat olarak büyütülebilir. Tanah’ta hem çocuğu büyüten kişiyle kurduğu bağ hem de doğduğu aile kaydedilir. David’in tahtı söz konusu olduğunda, krallık vaadinde bu bağlardan hangisinin belirtildiğine bakılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yosef’in David’in soyundan geldiğini ve İsa’yı oğlu olarak kabul ettiğini söylerler. Onlara göre bu babalık hukuk önünde tanındıysa Yosef’in David’in tahtı üzerindeki hakkı da İsa’ya geçmiş olur. Böylece İsa Yosef’ten doğmamış olsa bile onun aracılığıyla David’in krallık ailesine katılmış sayılır.
Tanah’ın Cevabı:
Mısır hükümdarı Paro’nun kızı, sudan çıkartılan çocuğu yanına alınca çocuk onun oğlu oldu. Adını da o koydu. Şemot bu ilişkiyi açıkça kabul eder. Aynı kitap, Moşe’nin doğumunu Levi ailesinde anlatır ve soy kaydında anne ve babasının adını verir. Moşe’yi Yoheved doğurmuştu, babası Amram’dı. Paro’nun kızı onu oğlu olarak büyüttü, Moşe ise soy kaydında Levi’nin ailesinde kaldı. Talmud’un Megilla 13a bölümü, çocuğu büyüten kişinin sanki onu doğurmuş gibi değerlendirildiğini söyler. Bu açıklama, onu büyüten kişinin emeğini yüceltirken doğduğu aileyi değiştirmez. Şemot 2:1–10, 6:16–20.
Bu ayrım, David’in kendi soy kaydında da görülür. Rut, Oved’i dünyaya getirdi. Naomi çocuğu kucağına aldı ve bakımını üstlendi. Komşular o sevinci “Naomi’ye bir oğul doğdu” diye dile getirdi. Hemen ardından verilen soy listesinde ise Oved’in babası Boaz’dır. Oved’in oğlu Yişay, Yişay’ın oğlu ise David’dir. Naomi’nin çocukla bağı, Oved’in doğduğu ailenin yerine geçmedi. David’e uzanan kayıt bu iki aile ilişkisini aynı anlatıda korur. Rut 4:13–22.
Haşem David’e, kendisinden doğacak kişinin krallığını kuracağını ve tahtını kalıcı kılacağını vaat etti. Bu sözde kralın David’le hangi bağa sahip olacağı da söylenir. Yeşaya gelecekteki hükümdarı Yişay’ın kökünden çıkan filizle, Yeremya David’den çıkacak adil kralla tanıtır. Her iki anlatımda da aynı aile bağı vardır. Evlat edinme yoluyla aile içinde oğul olarak tanınmak gerçek bir bağ kurar. Bu bağ, Haşem’in krallık vaadinde belirttiği doğum bağının yerini tutmaz. Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1, Yeremya 23:5.
Matta’nın anlatısında Yosef çocuğa ad verir, ancak onun biyolojik babası olarak gösterilmez. Luka’nın, İsa’nın Yosef’in oğlu sanıldığını söyleyen ifadesi, İsa’nın hukuken oğul sayıldığı biçiminde okunur. Buna Meryem ile Yosef’in akraba olduğu varsayımı da eklenir. Oysa hukuki babalık, Yosef’in atalarının aynı zamanda İsa’nın doğum yoluyla ataları olduğunu göstermez. Anne tarafından bir soy bağı ileri sürülecekse o bağın ayrıca gösterilmesi gerekir. Yosef’in İsa’yı oğlu olarak kabul etmesinden David’in tahtına çıkma hakkı doğmaz. Tanah, krallık vaadini David’in kendi bedeninden çıkan soya bağlamıştır.
Tanah kaynakları · Şemot 2:1–10 (İbranice metin), 6:20 · Rut 4:13–22 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1 · Yeremya 23:5. Hristiyan iddiasının metinleri · Matta 1:18–25 ve Luka 3:23.
108. İddia: Yosef’in soyu İsa’ya David’in tahtına çıkma hakkı verir ancak aynı soyda yer alan Yehoyahin hakkındaki hüküm İsa’yı etkilemez
Matta’nın verdiği soy listesinde Yosef’in ataları arasında hem David hem de Yehoyahin vardır. David’e krallıkla ilgili bir vaat verilmiş, Yehoyahin’in soyu hakkında ise Yeremya’da bir hüküm bildirilmiştir. İsa’yı bu listeye bağlamak için önce Yosef’le arasındaki babalık bağının niteliğine bakılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Matta’nın verdiği soy listesinde Yosef’in ataları arasında hem David hem de Yehoyahin vardır. David’e krallıkla ilgili bir vaat verilmiş, Yehoyahin’in soyu hakkında ise Yeremya’da bir hüküm bildirilmiştir. İsa’yı bu listeye bağlamak için önce Yosef’le arasındaki babalık bağının niteliğine bakılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yosef’in David’e uzanan soyunun evlat edindiği İsa’ya taht hakkı verdiğini söylerler. Aynı listedeki Yehoyahin’in soyuna ilişkin hükmün ise İsa’yı bağlamadığını ileri sürerler. Gerekçeleri, İsa’nın Yosef’ten doğmamış olmasıdır. Böylece krallık hakkının evlatlık bağıyla geçtiğini, doğum bağına ilişkin cezanın ise geçmediğini savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
David’e verilen krallık vaadinde, ondan sonra gelecek kişi “senin bedeninden çıkacak soyun” diye tanımlanır. İsa’nın Yosef tarafından oğul sayılması, bu doğum koşulunu yerine getirmez. Hristiyan iddiasının kurması gereken bağ, Yosef’in David’in soyundan gelmesiyle tamamlanmış olmaz. İsa’nın da o aileden doğduğunun gösterilmesi gerekir. Tanah, İsrael’in aile ve kabile kayıtlarını babanın ailesine göre düzenler. Şemuel Bet 7:12–16, Bamidbar 1:18.
Bir çocuğu kendi oğlu gibi büyütmek Tanah’ta gerçek bir aile bağı olarak anlatılır. Paro’nun kızı Moşe’yi yanına alır ve çocuk onun oğlu olur. Moşe’nin soy kaydı ise Amram ve Yoheved üzerinden Levi ailesinde sürer.
Naomi de Oved’i kucağına alır ve bakımını üstlenir. Komşuları “Naomi’ye bir oğul doğdu” derken aynı bölüm Oved’i doğuran kişinin Rut olduğunu, babasının Boaz olduğunu kaydeder. David’in soy listesi Boaz’dan Oved’e, ondan Yişay’a ve David’e ulaşır. Yetiştiren kişiyle kurulan bağ, çocuğun doğduğu aileyi değiştirmemiştir. Şemot 2:1–10, 6:20, Rut 4:13–22.
Yehoyahin hakkındaki hüküm de “onun soyundan” gelenlerden söz eder. David’in vaadindeki “soy” kelimesi burada da kullanılır. Matta’nın sıraladığı ailede hem David hem Yehoyahin, Yosef’in ataları arasındadır. İsa’nın Yosef’ten doğmadığı ileri sürüldüğünde o liste, her iki ata için de Yosef’in soy listesi olarak kalır. Hristiyan savunusu buraya tahtın nasıl miras kalacağına dair ek bir kural koyar. Yosef’in babalığı kan bağını kurmayacak, buna karşılık David’in tahtına çıkmak için yeterli olacaktır. Tanah’ta bu geçişi sağlayan bir hüküm gösterilmez. Moşe ve Oved’in kayıtlarında oğul sayılma ile doğumdan gelen soyun ayrı tutulması, eksik olan adımı görünür kılar. Yeremya 22:24–30.
Yehoyahin’in ailesinin sonraki durumu, Tanah’ın kendi anlatısında izlenebilir. Ailenin başına sonradan gelenler, İsa’nın o aileden doğup doğmadığı sorusundan ayrıdır. Divre Hayamim onun soyunun devamını kaydeder. Yeremya’da Yehoyahin uzaklaştırılacak mühür yüzüğüne benzetilirken Hagay’da onun soyundan Zerubbavel seçilir ve mühür yüzüğü gibi kılınacağı söylenir. Raşi, bu mühür sözlerini Yehoyahin’in teşuvasıyla ilişkilendirir. Bu nedenle Yehoyahin’den gelmek, söz konusu gelenekte tek başına değişmez bir engel olarak sunulmaz. Yehoyahin’e verilen cezanın sonraki durumuyla ilgili bir çözüm, İsa’nın David’e hangi yoldan bağlandığını açıklamaz. Ailenin yeniden seçilmişlikle anılması, Yosef ile İsa arasında doğum bağı kurmaz. Divre Hayamim Alef 3:17–19, Hagay 2:23.
Anne üzerinden ileri sürülen çözümde de önce gerçek aile kaydı gerekir. Luka 3:23, Yosef ve Heli adlarını verir. Meryem’i Heli’nin kızı olarak tanıtmaz. Bu yüzden listenin Meryem’e ait olduğu ve Yosef ile Meryem’in akraba olduğu, metnin bildirdiği bilgiler olarak kullanılamaz.
Tanah’ta aile ve mirasla ilgili üç ayrı örnek vardır. Tselofhad’ın kızları, babalarının toprağını alır. Toprağın baba kabilesinde kalması için aynı kabileden evlenmeleri de emredilir.
Yair’in babaannesi Mahir’in kızıdır; böylece Yair’in Menaşe ile babaannesi üzerinden kurulan akrabalığı da kayda geçer. Şeşan’ın kızı ise Yarha’dan Atay’ı doğurur ve bu çocuk soy listesinde yer alır. Bu olayların her birinde anlatılan hak veya aile bağı bellidir. Hiçbirinde anne tarafından bir akrabalıkla David’in tahtının devralındığı anlatılmaz. Bamidbar 27:7–8, 36:6–9, Divre Hayamim Alef 2:21–23, 2:34–35.
Gelecekteki kralın soyu ile yapacağı işler birlikte verilmiştir. Yişay’ın kökünden çıkan hükümdar adaletle yargılar, İsrael’in dağılmışları toplanır ve uluslar savaşmayı bırakır. Yeremya, David’den çıkacak kralın günlerinde Yehuda’nın kurtulacağını, İsrael’in güven içinde yaşayacağını söyler. Bir soy listesinin Yosef’e ulaşması, bu olayların gerçekleşmesi yerine de geçmez. İsa’ya David tahtı hakkı veren bir Tanah hükmü, evlatlık bağıyla soy bağını birbirinin yerine kullanarak kurulamaz. Yeşaya 11:1–12, 2:2–4, Yeremya 23:5–6.
Tanah kaynakları · Şemot 2:1–10, 6:20 · Bamidbar 1:18, 27:7–8, 36:6–9 · Rut 4:13–22 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeremya 22:24–30, 23:5–6 · Hagay 2:23 · Divre Hayamim Alef 3:17–19, 2:21–23, 2:34–35 · Yeşaya 11:1–12, 2:2–4. Hristiyan iddiasının metinleri · Matta 1:11–25, Luka 1:27, 2:4 ve 3:23–31.
202. İddia: Yosef’in evlat edinmesi İsa’ya David tahtı hakkı verir
Matta ve Luka, İsa’yla ilgili soy listelerinde Yosef’i anar. Matta, İsa’nın Miryam’dan doğduğunu söyler. Bu listeler, İsa’nın hangi aile içinde büyüdüğü ve David’le nasıl bir soy bağı kurulduğu sorularını gündeme getirir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Matta ve Luka, İsa’yla ilgili soy listelerinde Yosef’i anar. Matta, İsa’nın Miryam’dan doğduğunu söyler. Bu listeler, İsa’nın hangi aile içinde büyüdüğü ve David’le nasıl bir soy bağı kurulduğu sorularını gündeme getirir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, David soyundan gelen Yosef’in, biyolojik babası olmadığını söyledikleri İsa’yı oğlu olarak kabul ettiğini belirtirler. Onlara göre İsa bu yolla David’in tahtı üzerinde hak kazanmıştır. Ayrıca Luka’daki listenin aslında Miryam’ın soyu olduğunu ve Miryam’ın Heli’nin kızı sayılması gerektiğini ileri sürerler.
Tanah’ın Cevabı:
Bir çocuğu büyütmekle çocuğun dünyaya gelmesinde biyolojik anne veya baba olmak farklı ilişkilerdir. Bir ailede yetişmek gerçek bir aile bağı oluşturur. Bu aile bağı, David’e verilen krallık vaadindeki soy şartının nasıl karşılandığını kendi başına göstermez.
Şemuel Bet 7:12’de Tanrı David’e, kendisinden sonra אֲשֶׁר יֵצֵא מִמֵּעֶיךָ, “senin içinden çıkacak” soyunu yükselteceğini söyler. Divre HaYamim Alef 17:11, David’in oğullarından gelecek soyu anar. Tehilim 132:11’deki “bedeninin meyvesi” sözü ise David’in tahtına oturacak kişinin kendi soyundan geleceğini anlatır. Yeşaya 11:1 Yişay’ın kökünden çıkacak filizi, Yeremya 23:5 de David’e çıkarılacak adil dalı anlatır.
Yosef’in David soyundan geldiği ve İsa’yı oğlu olarak büyüttüğü iddiası, David’in tahtı üzerindeki hakkın evlat edinme yoluyla geçtiğini kanıtlamaz. Bunun için Tanah’ın bir ailede büyütülen çocuğa o ailenin taht hakkını verdiğini göstermek gerekir. Birinin “oğul” sayılması ile belirli bir atadan doğum yoluyla gelmesi aynı iddia değildir.
Tora farklı aile bağlarını tanır. Şemot 2:1–10’da Moşe Levili bir anne ve babadan doğar. Daha sonra Paro’nun kızı tarafından büyütülür ve “ona oğul oldu” denir.
Sanhedrin 19b de yetim bir çocuğu evinde büyüten kişiyi, onu doğurmuş gibi değerlendiren bir açıklama aktarır. Bu, bakım ve ebeveynlik bağının değerini gösterir. Aynı açıklama, büyüten kişinin kabilesinin veya hanedan hakkının çocuğa geçtiğine dair bir hüküm kurmaz.
Matta 1:16, Yosef’i Miryam’ın kocası olarak tanıtır ve İsa’nın Miryam’dan doğduğunu söyler. Luka 3:23 ise İsa’yı “sanıldığı üzere Yosef’in oğlu” olarak anar ve listede Yosef’i Heli’ye bağlar. Luka’daki listenin Miryam’ın soyu olduğu, Hristiyan yorumunda savunulan bir açıklamadır. Metinde Heli’ye bağlanan kişi Yosef’tir. Soy listesinde “Miryam, Heli’nin kızıdır” cümlesi yer almaz.
İddiaya dayanak gösterilen Yeruşalmi Hagiga 2:2’de geçen Miriam adı da doğrudan bu soy bağını kurmaz. Orada geçen ifade İsa’nın annesini ve Heli’yi açıkça aile ilişkisi içinde tanımlamaz. Bu nedenle söz konusu pasaj, Miryam’ın Heli’nin kızı olduğuna dair kesin bir soy kaydı gibi kullanılamaz.
David soyunun bugün belgelerle gösterilmesinin zor olabileceği ayrıca ileri sürülür. Eski bir kaydı bulmak güçleştiğinde, Şemuel’de David’in soyuna verilmiş olan söz aynen durur. Maşiah kimliği değerlendirilirken soy iddiasının yanı sıra adalet, İsrael’in toplanması ve halkın güvenliği de dikkate alınır (Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28). Yosef’in İsa’yı büyütmesi veya Luka listesinin Miryam’a ait olduğunun ileri sürülmesi, İsa’nın David’in tahtına hak kazandığını göstermez.
Tanah kaynakları: Şemuel Bet 7:12–16; Divre HaYamim Alef 17:11–14; Tehilim 132:11; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28; Şemot 2:1–10. Rabbinik metinler: Sanhedrin 19b; Bava Batra 109b; Yeruşalmi Hagiga 2:2. Karşılaştırılan Hristiyan kaynakları: Matta 1:16; Luka 3:23.
