2 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
54. İddia: Doğum ‘işaret’ olduğuna göre doğaüstü olmak zorundadır
Bir işaret, insanın başka bir şeyi anlamasını sağlar. Yeşaya’nın Yehuda kralı Ahaz’a verdiği işarette bir çocuğun doğumu ve büyümesi, iki düşman kralın tehdidiyle bağlantılıdır. Buradaki soru, bir doğumun işaret sayılması için doğaüstü olması gerekip gerekmediğidir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bir işaret, insanın başka bir şeyi anlamasını sağlar. Yeşaya’nın Yehuda kralı Ahaz’a verdiği işarette bir çocuğun doğumu ve büyümesi, iki düşman kralın tehdidiyle bağlantılıdır. Buradaki soru, bir doğumun işaret sayılması için doğaüstü olması gerekip gerekmediğidir.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya 7:14’teki doğumu Haşem’in verdiği bir işaret olduğu için olağanüstü sayarlar. Ahaz’a derinlerde veya göklerde bir işaret isteme imkanı verilmesini de bu görüşe dayanak gösterirler. Onlara göre Ahaz zamanında bir çocuk doğmuş olsa bile işaret asıl ve daha büyük anlamıyla İsa bakireden doğduğunda gerçekleşmiştir.
Tanah’ın Cevabı:
Haşem’in Ahaz’a sözü, iki komşu kralın Yeruşalayim’i ele geçirip David’in tahtını değiştiremeyeceğidir. Ardından Ahaz, bu sözün doğruluğunu gösterecek bir işaret istemeye çağrılır. 7:11’de “derinleştir” ve “yükselt” denilmesi Ahaz’a geniş bir seçim alanı verildiğini gösterir. Ahaz işaret istemeyi reddeder. 7:14–16’da verilen işaretin ne olduğunu bundan sonra Haşem’in söylediği cümleler belirler. Yeşaya 7:11–16.
Aram Kralı Retsin ile İsrael Kralı Pekah, Yehuda’ya saldırıp tahta kendi seçtikleri kişiyi geçirmek ister. Haşem bu tasarının gerçekleşmeyeceğini bildirir. Ahaz kendisine sunulan işareti istemeyince David hanedanına seslenilir ve çocuğa İmmanuel, yani “Tanrı bizimle” adı verileceği söylenir. Çocuğun adı güvenceyi taşır; büyümesi ise iki kralın tehdidinin sonuna kadar geçecek süreyi gösterir (Yeşaya 7:1–16).
Yeşaya’nın çocukları da adlarıyla mesaj taşır. Ahaz’la görüşmeye götürülen Şear Yaşuv’un adı “Bir kalıntı dönecek” demektir. Diğer oğlu Maher Şalal Haş Baz’ın adı yaklaşan yağmayı bildirir. Yeşaya’nın kadın peygamberle birleşmesi ve çocuğun doğumu anlatıldıktan sonra, çocuk daha “babam” ve “annem” demeden Şam’ın servetiyle Şomron’un ganimetinin Asur kralına götürüleceği söylenir. Yeşaya kendisinin ve çocuklarının İsrael için işaretler ve belirtiler olduğunu açıklar (Yeşaya 7:3; 8:1–4; 8:18).
İbranice אוֹת (ot), yani “işaret”, bir şeyin başka bir gerçeği göstermesi için kullanılır. Bir yol levhasının değeri metalinden değil, gösterdiği yoldan gelir. Tora sünneti Haşem’le yapılan antlaşmanın işareti olarak adlandırır (Bereşit 17:11). Şabat, Haşem ile İsrael arasında O’nun halkını kutsal kıldığını bildiren bir işarettir (Şemot 31:13). El üzerine konan işaret de Mısır’dan kurtuluşla ilişkilidir. Tefilin, içinde Tora’dan bölümler bulunan ve kola ve başa bağlanan küçük deri kutulardır. Bu emir, Haşem’in yaptığını hatırlatır (Şemot 13:9, 13:16).
Tora’da gökkuşağı da bir אוֹת (ot) olarak tanımlanır. Bulutlarda göründüğünde tufandan sonra verilen antlaşmayı hatırlatır. Gökkuşağı, berit mila ve Şabat aynı şeyi göstermez. Üçünde ortak olan, işaretin Tanrı’nın belirttiği bir söz veya antlaşmayla ilişkilendirilmesidir. Bu kullanım, bir olayı işaret yapan şeyin yalnız doğaüstülük olduğu iddiasını baştan çürütür. Bereşit 9:12–17.
Bir peygamberin davranışı da işaret olabilir. Yeşaya üç yıl çıplak ve yalınayak yürür; Haşem bunu Mısır ve Kuş halklarının Asur tarafından aynı durumda sürgüne götürüleceğinin işareti ve belirtisi olarak gösterir (Yeşaya 20:3–4). Peygamber, gelecekte yaşanacak aşağılanmayı davranışıyla gösterir.
Tanah’ta olağanüstü işaretler de vardır. Moşe’ye verilen işaretlerde asa yılana dönüşür ve hastalanan eli iyileşir (Şemot 4:1–9). Hizkiyahu’ya verilen işarette gölge geri döner (Yeşaya 38:7–8). Şemot 3’te çalının yanıp tükenmediği anlatılır; 12. ayette işaret sözüyle, halkın kurtarıldıktan sonra o dağda Tanrı’ya hizmet edeceği bildirilir. Her örnekte olayın niteliği anlatının kendisinden anlaşılır.
Ahaz’a derinlerde veya yüksekte bir işaret isteme imkanı verilmiştir; o bunu reddeder. Ardından verilecek işareti Haşem bildirir ve çocuğun büyümesini iki kralın sonuna bağlar. Ahaz’a çok farklı türde işaretler isteyebilme olanağı verilmesi, sonradan verilen işaretin gebelik biçimini belirlemez.
Yeşaya, ilan ettiği olayın hangi sürede gerçekleşeceğini çocuğun büyümesine bağlar. Çocuğun doğumu başlangıcı, büyümesi de son sınırı gösterir. İmmanuel adı verilen sözün içeriğini taşır. İki kralın bu süre dolmadan iktidardan düşmesi, adla duyurulan güvencenin o tarihsel durumda karşılık bulduğunu gösterir. Melahim bu iki kralın sonunu kaydeder. Melahim Bet 15:29–30 ve 16:5–9.
Olağanüstü bir doğum da insan babasının bulunmamasıyla aynı şey değildir. Sara ileri yaşında Haşem’in sözüyle Avraam’a bir oğul doğurur (Bereşit 21:1–2). Gölgenin geri dönmesi veya bir ordunun yenilmesi ise başka türlü olaylardır. “İşaret” sözü, bunlardan hangisinin gerçekleşeceğini tek başına söylemez.
İşaretin daha büyük bir anlam taşıdığı iddia edildiğinde bu yeni anlamın metinde nerede bildirildiğine bakılır. Ayet bir çocuğun erken gelişimini Retsin ile Pekah’ın tehdidine bağlar. Matta’nın yüzyıllar sonra anlattığı doğum, 7:16’da ölçülen süreyi yerine getiren ikinci bir olay olarak Yeşaya’da yer almaz. Bir işaretin ilahi olması, ona ayette bildirilmeyen bir gebelik biçimi ekleme hakkı vermez.
Tanah kaynakları: Bereşit 21:1–2; Yeşaya 7:1–16, 8:1–4, 8:18, 20:3–4, 38:7–8; Bereşit 17:11 (İbranice metin); Şemot 31:13 (İbranice metin), 13:9, 13:16, 3:1–12, 4:1–9.
7. İddia: Tora başından beri geçici bir düzenlemeydi
Tora, Sinay’daki kuşağa hem günlük hayatını düzenleyen emirler hem de çocuklarına ve torunlarına aktaracağı görevler verdi. Bu görevlerin bir bölümü belirli kişilere, yerlere ve zamanlara bağlıdır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tora, Sinay’daki kuşağa hem günlük hayatını düzenleyen emirler hem de çocuklarına ve torunlarına aktaracağı görevler verdi. Bu görevlerin bir bölümü belirli kişilere, yerlere ve zamanlara bağlıdır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Moşe’nin Tora’sını Tanrı’nın verdiği doğru ve kutsal bir öğreti olarak kabul eder. Onlara göre Tora yalnızca İsa’nın gelişine hazırlık için verilmişti. İsa bu görevi tamamlayınca emirlerin bağlayıcılığı sona erdi. Bu görüşün bir biçiminde, İsrael’in gelecekte Maşiah döneminde Moşe’nin Tora’sına yeniden uyacağı da kabul edilir. Bu durumda emirlerin bağlayıcı olmadığı söylenen dönem, İsa’nın gelişi ile İsrael’in gelecekteki itaati arasındaki süredir.
Tanah’ın Cevabı:
Devarim 29:28’de açıklanmış olanların “bu Tora’nın bütün sözlerini yerine getirmemiz için, sonsuza dek bize ve çocuklarımıza” ait olduğu söylenir (Devarim 29:28). Burada sonraki kuşaklara bırakılan görev, Tora’nın emirlerini yerine getirmektir.
Bu emirlerin kuşaktan kuşağa sürmesi, her hafta korunan Şabat’ta da görülür. Şabat’ın İsrael’in “kuşakları boyunca” korunması emredilir; Haşem ile İsrael arasındaki bu bağ “sonsuz bir antlaşma” ve kalıcı bir işaret diye adlandırılır (Şemot 31:13–17). İsrael’in bir kuşağı, kendisinden önceki kuşak gibi Şabat’ı koruyacaktır. İsa’nın gelişiyle bu görevin sona erdiği söylendiğinde, kuşaklara verilen emre ayette bulunmayan bir bitiş tarihi eklenmiş olur. Gelecekte emirlerin yeniden uygulanacağını söylemek, aradaki kuşaklar için böyle bir bitiş tarihi koyma sorununu çözmez. Tora, Şabat’ın İsrael’in kuşakları boyunca korunmasını buyurur; sürgündeki halkı da Moşe’nin emirlerine dönmeye çağırır.
Buna karşı, “sonsuz” diye çevrilen עוֹלָם (olam) sözcüğünün her kullanımda sınırsız süre belirtmediği ileri sürülür. Devarim 15:17’de efendisinden ayrılmak istemeyen kölenin hizmeti için de aynı sözcük kullanılır (Devarim 15:12–17). Kölenin hizmeti kendi yaşamından daha uzun süremez. Şabat emri ise birbirini izleyen kuşaklara verilir. Bir ayette sözcüğün belirttiği süreyi başka bir ayete taşırken o ayetin kime seslendiği ve ne söylediği göz ardı edilemez. Şabat için hem kuşakların devamı hem antlaşmanın kalıcılığı belirtilmiş, sonraki peygamberlerde de Şabat’ın korunacağı bildirilmiştir.
Yılın kutsal günleri de aynı biçimde kuşaklara verilmiştir. Mısır’dan çıkışın anıldığı Pesah’ın kuşaklar boyunca kalıcı bir hüküm olarak kutlanması emredilir (Şemot 12:14). Yom Kippur, yani Kefaret Günü için yılda bir kez yerine getirilecek görevler de kalıcı hüküm olarak bildirilir (Vayikra 16:29–34). Kutsal ibadet hizmetini yürüten Aharon ve oğullarına da kohenlik görevi kalıcı olarak verilir (Şemot 29:9).
Emirlerin gündelik yaşamda hatırlanması için giysilerin köşelerine tsitsit iplikleri takılması istenir. Bu da kuşaklar boyunca verilir. İpliklere bakıldığında Haşem’in bütün mitsvaları, yani emirleri, hatırlanacak ve yerine getirilecektir (Bamidbar 15:38–40). Bu hatırlamanın amacı, emirleri yerine getirmektir. Önceki kuşağın yaptığı bir ibadetin yalnız anısının yaşatılmasıyla yetinilmez; hatırlanan emir, onu hatırlayan kişi tarafından uygulanacaktır.
İsrael bu emirlerden uzaklaşıp sürgüne düştüğünde de dönüş, aynı Tora’ya bağlanır. Devarim 30’da halkın ülkesine toplanacağı, Haşem’in onun yüreğini değiştireceği ve Moşe’nin “bugün sana emrettiğim” dediği buyrukların yerine getirileceği söylenir. Ardından bunlar “bu Tora kitabında yazılı” emirler olarak belirtilir (Devarim 30:1–10). “Bugün”, Moşe’nin konuştuğu gündür. Yürek değiştiğinde yapılacak olan, o gün verilen emirlere dönmektir. Yeremya’daki yeni antlaşma vaadinde de Haşem, “Tora’mı içlerine koyacağım ve yüreklerine yazacağım” der (Yeremya 31:32). Tora’nın yüreğe yazılmasıyla insanın ona bağlılığı değişir; Tora’nın kaldırıldığı söylenmez.
Maşiah dönemindeki yaşam da belirli görevlerle anlatılır. David soyundan hükümdarın yönetiminde halk Haşem’in hükümlerini koruyup uygulayacak, kalıcı barış antlaşması içinde yaşayacak ve kutsal yer aralarında bulunacaktır (Yehezkel 37:24–28). Kohenler halka kutsal ile sıradanı, ibadet bakımından temiz ile kirliyi ayırmayı öğretecek; Şabatlar kutsal tutulacak ve bayram hükümleri korunacaktır (Yehezkel 44:23–24).
Ulusların bu geleceğe katılımı da Tora’nın öğretilmesiyle anlatılır. Yeşaya’da halklar Haşem’in yollarını öğrenip o yollarda yürümek için Yeruşalayim’e yönelir; “Çünkü Siyon’dan Tora, Yeruşalayim’den Haşem’in sözü çıkacak” denir (Yeşaya 2:2–4). Zekeriya’da ise Yeruşalayim’e karşı gelen milletlerden sağ kalanların her yıl Sukkot’u, yani Çardaklar Bayramı’nı kutlamak için şehre çıkacağı bildirilir. Çıkmamanın yaptırımı da belirtilmiştir (Zekeriya 14:16–19). Maşiah’ın gelişiyle sona ereceği ileri sürülen ibadet görevleri, peygamberlerin anlattığı geleceğin içindedir.
David’in soyuna verilen sözle kohenlerin hizmetine verilen söz de birlikte güvence altına alınmıştır. Yeremya’da gündüz ile gecenin düzeni bozulmadıkça David’le ve Haşem’e hizmet eden Levili kohenlerle yapılan antlaşmanın bozulmayacağı söylenir (Yeremya 33:17–22). David soyundan hükümdara ilişkin vaadi kabul edip aynı yerdeki kohenlik hizmetini kaldırılmış saymak, birlikte verilen sözlerden birini silmektir. Malaki’de de Haşem’in büyük günü ve Eliyahu’nun gönderilişi anlatılırken, halktan Horev’de, yani Sinay’da bütün İsrael için verilmiş Moşe’nin Tora’sını hatırlaması istenir (Malaki 3:22; 3:23–24).
Bu görevlerin uygulanması, Tora’da belirlenmiş kişi, yer ve şartlara bağlıdır. Kohenlik görevini kohenler üstlenir. Tapınak hizmeti kutsal yerde yapılır. Ülkeye bağlı tarım hükümleri ise ilgili toprakta uygulanır. Tapınak bulunmadığında oradaki sunu hizmeti yapılamaz; fakat peygamberlerin vaat ettiği gelecekte bu hizmet yeniden yerine getirilecektir. Bir emri yerine getirmek için gereken şartlar ortadan kalkabilir. Bu, emrin kaldırılmasıyla aynı şey değildir. Tora’yı İsa’ya hazırlık olduğu için sona ermiş saymak, kuşaklara verilen emirleri ve gelecekte uygulanacaklarını bildiren açık vaatleri reddetmektir.
Bir hükmün ancak kendi şartları oluştuğunda uygulanabilmesi, o hükmün süresinin dolduğu anlamına gelmez. Tora emirleri gelecek kuşaklara verir, peygamberler de Maşiah çağında onları yeniden uygulanan görevler olarak gösterir. İsa’nın gelişiyle görevlerinin bittiği iddiası bu gelecekle çelişir.
Tanah kaynakları: Devarim 15:12–17; Şemot 31:13–17 (özgün metin), 12:14 ve 29:9; Vayikra 16:29–34 (özgün metin); Bamidbar 15:38–40 (özgün metin); Devarim 30:1–10 (özgün metin); Yehezkel 37:24–28 ve 44:23–24; Zekeriya 14:16–19; Yeremya 33:17–22; Malaki 3:22 ve 3:23–24. Ek kaynaklar: Devarim 29:28; Yeşaya 2:2–4; Yeremya 31:30–33. İbranice bölümleme kullanılmıştır. Devarim 29:28 birçok Hristiyan çeviride 29:29; Yeremya 31:32, 31:33; Malaki 3:22–24 ise 4:4–6 olarak numaralandırılır.
