3 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
244. İddia: Yiftah’ın Tov ülkesinde sürgünde yaşaması İsa’nın gökte beklemesini sembolize eder
Şoftim kitabında Yiftah, kardeşleri tarafından aile mirasından uzaklaştırılınca Tov adlı bölgeye gider. Gilad’ın ileri gelenleri savaş tehlikesi ortaya çıktığında onu geri çağırır. İbranice tov sözcüğü “iyi” anlamına da gelir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Şoftim kitabında Yiftah, kardeşleri tarafından aile mirasından uzaklaştırılınca Tov adlı bölgeye gider. Gilad’ın ileri gelenleri savaş tehlikesi ortaya çıktığında onu geri çağırır. İbranice tov sözcüğü “iyi” anlamına da gelir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tov adının “iyi” anlamından yola çıkarak Yiftah’ın yaşadığı bölgeyi göğün simgesi sayarlar. Yiftah’ın reddedildikten sonra orada yaşamasını da İsa’nın, insanlar onu reddettikten sonra gökte beklemesinin önceden gösterilmiş bir örneği olarak okurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Tov İbranicede “iyi” demektir. Şoftim 11’de Erets Tov, yani Tov ülkesi, Yiftah’ın gidip yerleştiği bölgenin adıdır. Bir yer adının sözlük anlamı, o yerin göğü temsil ettiğini tek başına göstermez.
Şoftim 11:1–3, Yiftah’ın kardeşleri tarafından aile mirasından uzaklaştırıldığını anlatır. Yiftah onların önünden kaçar ve בְּאֶרֶץ טוֹב, “Tov ülkesinde” yaşar. Başka kişiler de onun çevresinde toplanır. Yiftah orada yaşayan bir savaşçı olarak anlatılır. Bu olay sırasında öldüğü veya göğe çıktığı söylenmez.
Tov adı başka bir tarihsel bağlamda da geçer. Şemuel Bet 10:6 ve 10:8’de İş-Tov savaşçıları anılır. Şoftim’de yerin adı “iyi” sözcüğüyle bağlantılı olsa da peygamber bu bölgeyi gök veya ilahi alem olarak açıklamaz.
Ammonlular Gilad’a karşı savaştığında ileri gelenler Yiftah’ı Tov’dan almaya gider. Yiftah onlara daha önce kendisini neden kovduklarını sorar. Daha sonra anlaşırlar ve halk Yiftah’ı önderi ve komutanı yapar (Şoftim 11:5–11). Yiftah aynı hayat içinde uzaklaştırılmış ve daha sonra geri çağrılmıştır. Ölümden sonra başka bir alemden dönmez.
Bu anlatıda, bir topluluğun sıkıntı anında daha önce dışladığı öndere ihtiyaç duyması vardır. Başka bir öyküde de bir topluluk daha önce geri çevirdiği bir kişiye ihtiyaç duyabilir. Bu benzerlik tek başına gelecekte kimin geleceğini veya kaç kez geleceğini göstermez.
Öykünün devamında Yiftah, Ammon kralıyla toprak meselesini tartışır, savaşır ve ağır sonuçları olan bir adakta bulunur (11:12–40). Şoftim 12:7, altı yıl şofet olarak halka önderlik ettikten sonra öldüğünü ve gömüldüğünü bildirir. Bu ölümün ardından geri geldiği söylenmez.
David soyundan gelecek yöneticiye ilişkin vaatler ise Yeşaya 11:1–12 ve Yeremya 23:5–8’de adalet, halkın toplanması ve güvenlikle anlatılır. Yiftah’ın Tov’dan çağrılması, bu vaatlerin İsa’da gerçekleştiğini göstermez.
Tov bir yer adıdır. Yiftah orada yaşamış ve Giladlılar kendisini çağırınca dönmüştür. Bu geri dönüş Yiftah’ın yaşamı içinde, Giladlıların çağrısıyla gerçekleşir. Tov adının “iyi” anlamına gelmesi, İsa’nın gökte beklediğini veya ikinci kez geleceğini göstermez.
Kaynaklar: Şoftim 11:1–40, 12:7; Şemuel Bet 10:6, 8; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8.
96. İddia: Şoftim kitabındaki kurtarıcıların tümü İsa’yı önceden gösterir
Şoftim, ‘Yargıçlar’ demektir. Kitapta İsrael’i düşmanlarının baskısından kurtaran çeşitli önderler anlatılır. Haşem’in gönderdiği her önderin adı, karşılaştığı düşman ve yaptığı iş kendi öyküsünde verilir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Şoftim, ‘Yargıçlar’ demektir. Kitapta İsrael’i düşmanlarının baskısından kurtaran çeşitli önderler anlatılır. Haşem’in gönderdiği her önderin adı, karşılaştığı düşman ve yaptığı iş kendi öyküsünde verilir.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Şoftim’deki kurtarıcıların hayatlarından seçtikleri olayları bir araya getirirler. Bu olayların İsa’nın reddedilmesini, ölümünü, dirilişini ve ikinci gelişini önceden gösterdiğini söylerler. Mika’daki “İsrael’in yargıcı” sözünü de bu kurtarıcılarla İsa arasında bağ kurmak için kullanırlar.
Tanah’ın Cevabı:
Şoftim’de Haşem bir kurtarıcı gönderdiğinde ayet onun kim olduğunu da söyler. İsrael, Kuşan-Rişatayim’in baskısından kurtulmak için Haşem’e yakardığında gelen kişi Kenaz oğlu Otniel’dir. Moav kralı Eglon’un baskısı altında aynı söz kullanılır. Bu defa gönderilen kişi Gera oğlu Ehud’dur. İbranicedeki מוֹשִׁיעַ (moşia) sözcüğü, bu kişilerin üstlendiği işi anlatır. “Kurtaran kişi” demektir. İsa için kullanılan יֵשׁוּעַ (Yeşua) adıyla aynı İbranice kökten gelmesi, bir görev adıyla bir kişinin özel adını aynı yapmaz. Otniel’in adı verilen yere İsa’nın adını koymak ayetin açık sözünü değiştirir. (Şoftim 3:7–11, 3:12–15)
Bu kurtuluşlar kitabın başında anlatılan düzenin parçasıdır. Halk başka ilahlara yönelince düşmanların baskısı altına girer. Haşem halkın iniltisini duyar, bir önder görevlendirir ve o önder hayatta olduğu sürece halkı düşmanlarından kurtarır. Önder öldüğünde halk yeniden eski davranışlarına döner. Şemuel de geçmiş kurtuluşları hatırlatırken Yerubaal’ı, Bedan’ı, Yiftah’ı ve Şemuel’i ayrı ayrı anar. Birbirini izleyen kurtuluşlarda değişen, Haşem’in gönderdiği kişidir. (Şoftim 2:11–19, Şemuel Alef 12:9–11)
Baal sunağı yıkılınca şehir halkı Gid’on’un öldürülmesini istedi. Babası Yoaş, “Baal gerçekten tanrıysa kendi davasını kendi savunsun” diyerek kalabalığa karşı çıktı. Yerubaal, Gid’on’a bu olay nedeniyle verilen addır. Gid’on ölmeden kurtuldu ve daha sonra Midyan’a karşı savaştı. Kendi ailesinin Menaşe içinde güçsüz olduğunu söylemesi veya ölüm tehdidi altında kalması, onu dirilen biri yapmaz. Zaferden sonra İsrael ona ve soyuna yönetimi önerdiğinde Gid’on, “Üzerinizde Haşem hükmedecek” dedi. Sonradan yaptığı efodun, yani tören için kullanılan nesnenin İsrael’e ve kendi ailesine tuzak olması da halkın onun aracılığıyla kurtulmasının Gid’on’u kusursuz yapmadığını gösterir. (Şoftim 6:14–15, 6:25–32, 8:22–32)
Devora ve Barak zamanında bazı kabileler savaşa katılmadı, ancak Sisera’ya karşı yürütülen mücadelede Barak’ın yanı sıra Devora ve Yael de rol aldı. Bir savaşa katılmamak, Maşiah olarak ortaya çıkan birini reddetmekle aynı olay değildir.
Yiftah örneğinde ise ayrılışın sebebi miras kavgasıdır. Babasının diğer oğulları annesinin kimliğini öne sürerek onu evden kovdular. Yiftah Tov ülkesine gitti. Ammonlularla savaş çıkınca Gilad bölgesinin önderleri onu oradan alıp savaşta başlarına geçirmek istediler. Tov bir yer adıdır. Bu yolculuğu gökten dönüş, aile içindeki dışlanmayı İsrael’in Maşiah’ı reddetmesi saymak, hem yerin hem olayın anlamını değiştirir. Yiftah’ın annesi hakkında söylenen sözler, İsa’nın doğumu üzerine yüzyıllar sonra yürütülen tartışmaları önceden haber vermez. Yiftah’ın zaferi de verdiği adağın ailesine getirdiği acıyı ortadan kaldırmaz. (Şoftim 4:4–24, 5:15–17, 11:1–11, 11:29–40)
Şoftim, İvtsan’ın Beytlehemli olduğunu ve orada gömüldüğünü söyler. Bir yerin kişinin hayatında iki kez anılması, oradan gelecek başka bir kişinin kimliğini vermez.
Şimşon’un doğumunda da anlatının ne söylediğine bakmak gerekir. Manoah’ın eşinin çocuğu olmuyordu. Bir melek ona bir oğul doğuracağını ve bu oğlun İsrael’i Peliştilerin elinden kurtarmaya başlayacağını söyledi. Kısırlığın kalkması, bakireden doğum iddiasına karşılık gelmez. Şimşon’u Peliştilere teslim etmek isteyen Yehudalılar, neden geldiklerini kendisine söylediler. Kendisini öldürmeyeceklerine yemin ettikten sonra bağlanmasına izin verdi. Şimşon, Peliştilerin toplandığı yapıyı yıkarken öldü. Ailesi onun bedenini alıp babasının mezarına gömdü. Şoftim bu cenazeyi diriliş veya halkın geri dönen Şimşon’u kabul etmesi olarak anlatmaz. (Şoftim 12:8–10, 13:2–5, 15:9–14, 16:25–31)
Mika’da kuşatma altında “İsrael’in yargıcı” yanağından vurulur. Bu, İsrael’de yönetim ve yargı görevi bulunan bir kişiyi tanıtan sözdür. Ayet o kişiyi İsa diye adlandırmaz. Sonraki ayette Beytlehem’den İsrael’i yönetecek kişinin çıkacağı söylenir. Bir yöneticinin aşağılanmasının anlatılması, Şoftim’deki bütün kurtarıcıların o yöneticinin hayatını parça parça haber verdiğini göstermez. Şoftim, her savaşın taraflarını kendi döneminde tanıtır. Bu savaşlarla gelecekte İsrael’in bir yenilgi sonrası İsa’ya döneceğini öne sürmek, kitabın anlattığı olaylara yeni bir gelecek senaryosu ekler. (Mika 4:14–5:4)
Haşem’in Otniel aracılığıyla İsrael’i Kuşan-Rişatayim’den veya Gid’on aracılığıyla Midyan’dan kurtarması, yaşanmış olaylara dayanır. Gelecekteki David soyundan kral da yeryüzünde yapacağı işlerle tanınır. Yeşaya adil yönetimi ve barışı, Yeremya halkın ülkesinde güvenle yaşayacağını, Yehezkel ise İsrael’in toplanıp tek kral altında birleşeceğini ve kutsal yerin halkın arasında bulunacağını söyler. Şoftim’deki kurtuluşları alıp İsa’nın hayatına dağıtmak, bu işleri İsa’nın gerçekleştirdiğini göstermez. Tanah’ın ölçüsü, David soyundan kralın kendi günlerinde kuracağı düzendir. (Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28)
Mika 4:14, bazı Hristiyan baskılarında 5:1 olarak numaralanır.
245. İddia: İvtsan’ın Beytlehemli olması İsa’nın Beytlehemli Maşiah olacağını önceden gösterir
Şoftim kitabı, İsrael’in önderlerinden İvtsan’ın Beytlehemli olduğunu ve öldüğünde oraya gömüldüğünü söyler. Mika ise Beytlehem Efrata’dan İsrael’i yönetecek birinin çıkacağını bildirir. Bu iki kayıtta hangi şehrin ve hangi görevin anlatıldığı ayetlerin kendi sözlerinden anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Şoftim kitabı, İsrael’in önderlerinden İvtsan’ın Beytlehemli olduğunu ve öldüğünde oraya gömüldüğünü söyler. Mika ise Beytlehem Efrata’dan İsrael’i yönetecek birinin çıkacağını bildirir. Bu iki kayıtta hangi şehrin ve hangi görevin anlatıldığı ayetlerin kendi sözlerinden anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Şoftim’de Beytlehem adının hem İvtsan’ın memleketi hem de gömüldüğü yer olarak iki kez geçmesini önemli sayarlar. Bu ayrıntıyı Mika’nın gelecekteki yöneticiyle Beytlehem arasında kurduğu bağla birleştirirler. Onlara göre İvtsan’ın memleketi, İsa’nın Beytlehemli Maşiah olacağını önceden gösterir.
Tanah’ın Cevabı:
Şoftim 12:8–10, İvtsan’ın Beytlehemli olduğunu ve öldüğünde Beytlehem’e gömüldüğünü gerçekten söyler. Mika da gelecekteki yöneticiyle Beytlehem Efrata arasında ilişki kurar. Fakat iki metinde aynı yer adının bulunması, İvtsan’ın İsa’yı önceden haber verdiğini tek başına göstermez.
Şoftim’in kısa kaydında İvtsan’ın İsrael’e yedi yıl şofetlik ettiği, çocukları ve aile ilişkileri anlatılır. Ardından ölümü ve gömüldüğü yer bildirilir. Metin İvtsan’ı gelecekteki bir kişinin sembolik habercisi olarak tanımlamaz. Memleket ve mezar yeri, İvtsan’ın kendi yaşamı hakkında verilen bilgilerdir.
Tanah’ta birden fazla Beytlehem vardır. Yehoşua 19:15, Zevulun bölgesindeki Beytlehem’i sayar. David’in ailesiyle ilişkili şehir Yehuda’daki Beytlehem’dir. Mika 5:1 bu şehri Beytlehem Efrata diye adlandırır. Şoftim 12, İvtsan’ın Beytlehem’ini bu ayrıntıyla belirtmez. Şoftim’de yer adının iki kez geçmesi, hangi Beytlehem’in kastedildiğini kesinleştirmez.
Mika’nın tam ifadesi “Beytlehem Efrata”dır. Yişay da Şemuel’de “Yehuda Beytlehem’inden bir Efratlı” olarak tanıtılır. Rut kitabı aynı yer ve aile adını birlikte kullanır. Bu ayrıntılar Mika’daki Beytlehem’i David’in köküyle ilişkilendirir. Şoftim’deki İvtsan kaydı bir aileyi ve bir şehrin adını andığı için bu bağlantının yerine geçmez. (Şemuel Alef 17:12).
Bava Batra 91a’da İvtsan ile Boaz’ı aynı kişi sayan bir rabbinik gelenek bulunur. Bu yorumda İvtsan, Rut kitabındaki Boaz ve onun üzerinden David’in soyu ile ilişkilendirilir (Rut 4:17–22). Bu yorumun kurduğu bağ, İvtsan ile David’in ailesi arasındadır. İvtsan’ın yaşamının daha sonra İsa’nın başına gelecek olayları haber verdiğini söylemez.
Mika 5:1, Hristiyan numaralandırmasında 5:2, Beytlehem Efrata’dan İsrael’i yönetecek kişinin çıkacağını bildirir. Aynı bölümde onun Tanrı’nın gücüyle halkını güdeceği ve halkın güven içinde yaşayacağı anlatılır (5:3–4). Mika şehir adını verirken aynı zamanda yöneticinin ne yapacağını ve halkın onun yönetiminde nasıl yaşayacağını da açıklar.
Rut 4 ve Şemuel Alef 16:1–13, David ailesinin Beytlehem bağlantısını gösterir. Şoftim’de başka bir önderin Beytlehem’le anılması, o kişinin David soyundan gelecek kral olduğunu veya İsa’nın bu görevi yerine getirdiğini kanıtlamaz.
İvtsan’ın Beytlehemli olması, Şoftim’de kendi yaşamı hakkında verilen bir bilgidir. Mika’nın vaadi, yöneticinin halkı Tanrı’nın gücüyle yöneteceğini ve halkın güven içinde yaşayacağını da bildirir. İki yerde aynı şehir adının bulunması, bu vaatlerin İsa’yla gerçekleştiğini göstermez.
Kaynaklar: Şoftim 12:8–10; Mika 5:1–4; Yehoşua 19:15; Rut 4:17–22; Şemuel Alef 16:1–13; Yeşaya 11:1–12; Bava Batra 91a.
