3 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
246. İddia: Şimşon’un mucizevi doğumu ve kardeşlerince teslim edilmesi İsa’yı önceden gösterir
Şoftim kitabında bir melek, Manoah’ın o zamana kadar çocuğu olmamış eşine bir oğul doğuracağını bildirir. Bu çocuk Şimşon’dur. Yıllar sonra Yehuda’dan gelen kişiler Şimşon’u Filistlilere teslim eder. Şimşon’un o gün başına gelenler, daha sonra Gazze’de nasıl öldüğünden ayrı bir olaydır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Şoftim kitabında bir melek, Manoah’ın o zamana kadar çocuğu olmamış eşine bir oğul doğuracağını bildirir. Bu çocuk Şimşon’dur. Yıllar sonra Yehuda’dan gelen kişiler Şimşon’u Filistlilere teslim eder. Şimşon’un o gün başına gelenler, daha sonra Gazze’de nasıl öldüğünden ayrı bir olaydır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tanrı’nın Şimşon’un annesine çocuk vermesini İsa’nın doğumuyla ilişkilendirirler. Şimşon’un kendi halkı tarafından düşmana teslim edilmesini İsa’nın reddedilmesine, son savaşından sonra kardeşlerinin bedenini almasını da onun sonradan kabul edilmesine benzetirler. Onlara göre Şimşon’un yaşamındaki bu üç olay, İsa’nın başına gelecekleri önceden gösterir.
Tanah’ın Cevabı:
Şimşon’un doğumunun önceden haber verilmesi ve Yehuda’dan kişilerin onu Filistlilere teslim etmesi Şoftim’de gerçekten anlatılır. Doğum, teslim ve gömülme ayrı ayrı anlatılır. Bunların İsa’nın yaşamını önceden gösterdiğini söylemek için her sahnede gerçekten ne olduğuna bakılır.
Şoftim 13:2–3’e göre Manoah’ın eşi kısırdı. Tanrı’nın meleği ona bir oğul doğuracağını bildirdi. Kadının Manoah adlı eşi vardır. Metin onun bakire olduğunu veya çocuğun insan babası bulunmadığını söylemez. Ayetin duyurduğu olay, o zamana kadar çocuğu olmamış Manoah’ın eşinin çocuk sahibi olmasıdır. Çocuğun babasız doğduğu sonucunu bu duyurudan çıkarmak için metinde ayrıca bir dayanak gerekir.
Sara, Rivka, Rahel ve Hanna’nın çocuk sahibi oluşunda da daha önce yaşanan kısırlık ve ilahi yardım anlatılır (Bereşit 18:9–14; 25:21; 30:22–24; Şemuel Alef 1:5–20). Şimşon’un doğumu bildirilirken görevi de açıklanır. İsrael’i Filistlilerin elinden kurtarmaya başlayacaktır (Şoftim 13:5).
Şoftim 13, doğum öncesindeki durumu açık bir sırayla verir. Kadın Manoah’ın eşidir ve o zamana kadar hiç doğurmamıştır. Melek, bir oğul doğuracağını bildirdikten sonra onun yiyip içmesiyle ilgili hükümleri ve çocuğun doğumdan itibaren üstleneceği görevi açıklar. Kadın daha sonra bir oğul doğurur ve ona Şimşon adını verir. Aynı bölümün sonunda Haşem’in çocuğu bereketlediği söylenir. Olağanüstü olan, kısır bir kadına çocuğun önceden bildirilmesi ve ona verilen görevdir. Şoftim 13:2–5, 24–25.
Yeşaya 7–8’de de bir doğumun önceden bildirilmesi çocuğun bir mesaj taşımasını sağlar. Yeşaya 8, kadın peygamberin gebeliğinden önce Yeşaya’nın onunla birleştiğini açıkça anlatır. Böylece Tanah, ilahi işaret olarak verilen bir doğum ile anne ve babanın bulunmasını aynı anlatıda birleştirir. Şimşon’un doğumunun önceden bildirilmesi de onu Matta’daki gebelik iddiasının habercisi yapmaz. Yeşaya 8:1–4, 18.
Şoftim 15:9–13’te Yehuda’dan üç bin kişi Şimşon’a gelir. Şimşon, kendisini öldürmeyeceklerine dair güvence aldıktan sonra bağlanmayı kabul eder. Onlar da onu Filistlilere götürür. Bu, kendi halkından kişilerce düşmana teslim edilme sahnesidir. Şimşon teslim edildikten sonra bağlarını koparır, Filistlilerle savaşır ve yaşamaya devam eder (15:14–20). Bu olayda ölüm ve diriliş gerçekleşmez.
Şimşon’un ölümü daha sonra Gazze’de olur. Son gücüyle yapının sütunlarını yıkar ve Filistlilerle birlikte ölür (16:28–30). Ardından kardeşleri ve babasının evi onun bedenini alıp babası Manoah’ın mezarına gömer (16:31).
Hristiyan yorumu, kardeşlerinin Şimşon’un bedenini almasını onu sonunda kabul etmeleri olarak açıklar. Ailenin yaptığı iş ayette bellidir. Şimşon’u aile mezarına gömerler. Şimşon’un dirildiği veya yeniden önder olduğu söylenmez.
Şoftim 14–16, Şimşon’un kişisel çatışmalarını ve Filistlilerle mücadelesini de içerir. Metin onu insanlığın günahları için sunulan kusursuz bir korban olarak tanımlamaz.
Şimşon’un annesine doğumun haber verilmesi ve Şimşon’un kendi halkından kişilerce teslim edilmesi gerçek olaylardır. Doğum haberinde çocuğun babasız olduğu yazmaz. Şimşon teslim edildiğinde hayatta kalır. Gazze’deki ölümünden sonra da ailesi onu gömer ve dirildiği anlatılmaz. Şoftim, bu olayları İsa’nın biyografisi hakkında bir kehanet olarak sunmaz.
Kaynaklar: Şoftim 13:2–5, 15:9–20, 16:28–31; Bereşit 18:9–14, 25:21, 30:22–24; Şemuel Alef 1:5–20; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8.
96. İddia: Şoftim kitabındaki kurtarıcıların tümü İsa’yı önceden gösterir
Şoftim, ‘Yargıçlar’ demektir. Kitapta İsrael’i düşmanlarının baskısından kurtaran çeşitli önderler anlatılır. Haşem’in gönderdiği her önderin adı, karşılaştığı düşman ve yaptığı iş kendi öyküsünde verilir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Şoftim, ‘Yargıçlar’ demektir. Kitapta İsrael’i düşmanlarının baskısından kurtaran çeşitli önderler anlatılır. Haşem’in gönderdiği her önderin adı, karşılaştığı düşman ve yaptığı iş kendi öyküsünde verilir.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Şoftim’deki kurtarıcıların hayatlarından seçtikleri olayları bir araya getirirler. Bu olayların İsa’nın reddedilmesini, ölümünü, dirilişini ve ikinci gelişini önceden gösterdiğini söylerler. Mika’daki “İsrael’in yargıcı” sözünü de bu kurtarıcılarla İsa arasında bağ kurmak için kullanırlar.
Tanah’ın Cevabı:
Şoftim’de Haşem bir kurtarıcı gönderdiğinde ayet onun kim olduğunu da söyler. İsrael, Kuşan-Rişatayim’in baskısından kurtulmak için Haşem’e yakardığında gelen kişi Kenaz oğlu Otniel’dir. Moav kralı Eglon’un baskısı altında aynı söz kullanılır. Bu defa gönderilen kişi Gera oğlu Ehud’dur. İbranicedeki מוֹשִׁיעַ (moşia) sözcüğü, bu kişilerin üstlendiği işi anlatır. “Kurtaran kişi” demektir. İsa için kullanılan יֵשׁוּעַ (Yeşua) adıyla aynı İbranice kökten gelmesi, bir görev adıyla bir kişinin özel adını aynı yapmaz. Otniel’in adı verilen yere İsa’nın adını koymak ayetin açık sözünü değiştirir. (Şoftim 3:7–11, 3:12–15)
Bu kurtuluşlar kitabın başında anlatılan düzenin parçasıdır. Halk başka ilahlara yönelince düşmanların baskısı altına girer. Haşem halkın iniltisini duyar, bir önder görevlendirir ve o önder hayatta olduğu sürece halkı düşmanlarından kurtarır. Önder öldüğünde halk yeniden eski davranışlarına döner. Şemuel de geçmiş kurtuluşları hatırlatırken Yerubaal’ı, Bedan’ı, Yiftah’ı ve Şemuel’i ayrı ayrı anar. Birbirini izleyen kurtuluşlarda değişen, Haşem’in gönderdiği kişidir. (Şoftim 2:11–19, Şemuel Alef 12:9–11)
Baal sunağı yıkılınca şehir halkı Gid’on’un öldürülmesini istedi. Babası Yoaş, “Baal gerçekten tanrıysa kendi davasını kendi savunsun” diyerek kalabalığa karşı çıktı. Yerubaal, Gid’on’a bu olay nedeniyle verilen addır. Gid’on ölmeden kurtuldu ve daha sonra Midyan’a karşı savaştı. Kendi ailesinin Menaşe içinde güçsüz olduğunu söylemesi veya ölüm tehdidi altında kalması, onu dirilen biri yapmaz. Zaferden sonra İsrael ona ve soyuna yönetimi önerdiğinde Gid’on, “Üzerinizde Haşem hükmedecek” dedi. Sonradan yaptığı efodun, yani tören için kullanılan nesnenin İsrael’e ve kendi ailesine tuzak olması da halkın onun aracılığıyla kurtulmasının Gid’on’u kusursuz yapmadığını gösterir. (Şoftim 6:14–15, 6:25–32, 8:22–32)
Devora ve Barak zamanında bazı kabileler savaşa katılmadı, ancak Sisera’ya karşı yürütülen mücadelede Barak’ın yanı sıra Devora ve Yael de rol aldı. Bir savaşa katılmamak, Maşiah olarak ortaya çıkan birini reddetmekle aynı olay değildir.
Yiftah örneğinde ise ayrılışın sebebi miras kavgasıdır. Babasının diğer oğulları annesinin kimliğini öne sürerek onu evden kovdular. Yiftah Tov ülkesine gitti. Ammonlularla savaş çıkınca Gilad bölgesinin önderleri onu oradan alıp savaşta başlarına geçirmek istediler. Tov bir yer adıdır. Bu yolculuğu gökten dönüş, aile içindeki dışlanmayı İsrael’in Maşiah’ı reddetmesi saymak, hem yerin hem olayın anlamını değiştirir. Yiftah’ın annesi hakkında söylenen sözler, İsa’nın doğumu üzerine yüzyıllar sonra yürütülen tartışmaları önceden haber vermez. Yiftah’ın zaferi de verdiği adağın ailesine getirdiği acıyı ortadan kaldırmaz. (Şoftim 4:4–24, 5:15–17, 11:1–11, 11:29–40)
Şoftim, İvtsan’ın Beytlehemli olduğunu ve orada gömüldüğünü söyler. Bir yerin kişinin hayatında iki kez anılması, oradan gelecek başka bir kişinin kimliğini vermez.
Şimşon’un doğumunda da anlatının ne söylediğine bakmak gerekir. Manoah’ın eşinin çocuğu olmuyordu. Bir melek ona bir oğul doğuracağını ve bu oğlun İsrael’i Peliştilerin elinden kurtarmaya başlayacağını söyledi. Kısırlığın kalkması, bakireden doğum iddiasına karşılık gelmez. Şimşon’u Peliştilere teslim etmek isteyen Yehudalılar, neden geldiklerini kendisine söylediler. Kendisini öldürmeyeceklerine yemin ettikten sonra bağlanmasına izin verdi. Şimşon, Peliştilerin toplandığı yapıyı yıkarken öldü. Ailesi onun bedenini alıp babasının mezarına gömdü. Şoftim bu cenazeyi diriliş veya halkın geri dönen Şimşon’u kabul etmesi olarak anlatmaz. (Şoftim 12:8–10, 13:2–5, 15:9–14, 16:25–31)
Mika’da kuşatma altında “İsrael’in yargıcı” yanağından vurulur. Bu, İsrael’de yönetim ve yargı görevi bulunan bir kişiyi tanıtan sözdür. Ayet o kişiyi İsa diye adlandırmaz. Sonraki ayette Beytlehem’den İsrael’i yönetecek kişinin çıkacağı söylenir. Bir yöneticinin aşağılanmasının anlatılması, Şoftim’deki bütün kurtarıcıların o yöneticinin hayatını parça parça haber verdiğini göstermez. Şoftim, her savaşın taraflarını kendi döneminde tanıtır. Bu savaşlarla gelecekte İsrael’in bir yenilgi sonrası İsa’ya döneceğini öne sürmek, kitabın anlattığı olaylara yeni bir gelecek senaryosu ekler. (Mika 4:14–5:4)
Haşem’in Otniel aracılığıyla İsrael’i Kuşan-Rişatayim’den veya Gid’on aracılığıyla Midyan’dan kurtarması, yaşanmış olaylara dayanır. Gelecekteki David soyundan kral da yeryüzünde yapacağı işlerle tanınır. Yeşaya adil yönetimi ve barışı, Yeremya halkın ülkesinde güvenle yaşayacağını, Yehezkel ise İsrael’in toplanıp tek kral altında birleşeceğini ve kutsal yerin halkın arasında bulunacağını söyler. Şoftim’deki kurtuluşları alıp İsa’nın hayatına dağıtmak, bu işleri İsa’nın gerçekleştirdiğini göstermez. Tanah’ın ölçüsü, David soyundan kralın kendi günlerinde kuracağı düzendir. (Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28)
Mika 4:14, bazı Hristiyan baskılarında 5:1 olarak numaralanır.
100. İddia: Melekler insan biçiminde göründüğüne göre Tanrı da insan biçimindedir
Tanah’ta melek, Haşem’in gönderdiği elçidir. Bazı anlatılarda insan gibi görünür ve Haşem adına konuşur. Bir elçinin kimin adına konuştuğuyla nasıl göründüğü ayrı bilgilerdir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah’ta melek, Haşem’in gönderdiği elçidir. Bazı anlatılarda insan gibi görünür ve Haşem adına konuşur. Bir elçinin kimin adına konuştuğuyla nasıl göründüğü ayrı bilgilerdir.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, meleklerin Haşem’i temsil etmelerine ve insan biçiminde görünmelerine dikkat çekerler. Moşe’nin gördüğü Tanrısal benzerliğin de Haşem’in adını taşıyan bir melek olduğunu söylerler. Onlara göre meleğin biçimi, Haşem’in et ve kandan üstün bir bedeni olduğunu ancak bu bedenin temel biçiminin insana benzediğini gösterir.
Tanah’ın Cevabı:
Avraam başını kaldırdığında üç adam görür. Bunlardan Sedom’a giden ikisini Bereşit, “iki melek” diye tanıtır. Bir elçinin insan biçiminde görünmesi, onu biyolojik bir insan yapmaz. Onu gönderenin de aynı bedene sahip olduğunu ileri sürmek bu anlatıyı ters yönde okumaktır. Şemot’ta Haşem’in meleği Moşe’ye çalının içindeki alevde görünür. Ayet, bu sahnede insan biçiminde bir elçi tarif etmez. Tanah, görünüşün her durumda aynı olduğunu söylemez. (Bereşit 18:1–2, 18:16–22, 19:1, Şemot 3:2–6)
Şemot, elçinin konuşma yetkisinin kimden geldiğini açıkça gösterir. Haşem yolda İsrael’i koruması için bir melek gönderir. Halkın onun sesini dinlemesini emreder ve “Adım onun içindedir” der. Ardından İsrael’den meleği dinlemesini ve kendisinin buyurduğu her şeyi yapmasını ister. Emri duyuran melektir, emrin sahibi Haşem’dir. İsrael’in elçiye karşı çıkması bu nedenle ciddi bir suçtur. Haşem, meleğin onların başkaldırısını bağışlamayacağını da söyler. Meleğin görevini veren Haşem, aynı cümlelerde onu gönderdiği bir elçi olarak tanıtır. Talmud’un Sanhedrin 38b bölümünde Rav İdit, Haşem’in adını taşıyan meleğe tapılması gerektiği iddiasını reddeder. (Şemot 23:20–22)
Bu anlatım, Hagar ve Bilam örneklerinde de görülür. Hagar’la karşılaşan Haşem’in meleğidir. Elçi, Hagar’a soyunu çoğaltacağını “Ben” diyerek söyler. Hagar da kendisiyle konuşan Haşem’e seslenir. Melek, Bilam’a yalnız kendisine bildireceği sözü söylemesini buyurur. Bir sonraki bölümde Haşem, sözü Bilam’ın ağzına koyar.
Manoah’ın anlatısında melek alevle yükselince Manoah onun melek olduğunu anlar. Yine de eşine “Tanrı’yı gördük” der. Manoah’ın korkusu, karşısındaki elçinin kimliğini değiştirmez. (Bereşit 16:7–13, Bamidbar 22:35 (İbranice metin), 23:5, Şoftim 13:3–22)
Moşe hakkında ileri sürülen kanıt da meleğin görünümünü Haşem’in biçimiyle eşitlemez. Bamidbar’da Haşem, Moşe ile açıkça konuştuğunu, Moşe’nin Haşem’in görünüşüne baktığını söyler. Ayet bu görünüşü bir meleğin yüzü ve bedeni olarak tanımlamaz. Tora üzerine bir açıklama derlemesi olan Sifrei Bamidbar’ın 103. bölümü, bu sözü Şemot’ta Moşe’ye bildirilen “arkamı göreceksin” ifadesiyle birlikte ele alır ve Tanrı’nın yollarını kavramakla ilişkilendirir. İddianın bu noktada dayandığı Şemot 19:5–6 da melekten söz etmez. Orada Haşem İsrael’e antlaşmasını korumasını söyler. Şemot 33’te ise Haşem’in Moşe ile yüz yüze, bir insanın arkadaşıyla konuştuğu gibi konuştuğu anlatılır. Aynı bölümde Haşem, Moşe’ye yüzünün görülemeyeceğini söyler. “Yüz yüze” ifadesinin neyi anlattığı, konuşmanın açıklığı ve yakınlığıyla anlaşılır. (Bamidbar 12:6–8, Şemot 19:5–6, 33:11, 33:20–23)
Moşe, Horev’de bütün İsrael’e seslenen Haşem için “hiçbir suret görmediniz” der. Erkek veya kadın biçiminde Tanrı tasviri yapmama buyruğu da buna dayanır. Haşem’i tanımak için halkın önüne bir insan bedeni konulmamıştır. Melek, gönderildiği kişiye görünebilir ve Haşem’in sözünü aktarabilir. Bu görünüşü gönderenin bedeni saymak, elçinin görevini Haşem’in fiziksel biçimine dönüştürür. Tanah, böyle bir çıkarıma dayanarak İsa’ya ilahlık yüklemez. (Devarim 4:12–19, 4:12–16, İbranice metin)
Metindeki ek kaynak bağlantıları · https://www.sefaria.org/Numbers.22.35 · https://toraoku.com/bamidbar/23/.
