2 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
86. İddia: İsrael’in uzun süre kralsız ve korbansız kalması eski antlaşmanın sona erdiğini gösterir
Hoşea, İsrael’in uzun süre kralsız ve korbansız yaşayacağını, ardından Haşem’e döneceğini bildirir. Korban, kutsal hizmette Haşem’e getirilen sunudur. Bir hizmetin yapılamadığı bir dönemle o hizmeti buyuran antlaşmanın sona ermesi ayrı olaylardır. Hoşea’nın sözleri, sürgün sırasında antlaşmaya ne olacağını açıklayan ayetlerle birlikte okunur.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Hoşea, İsrael’in uzun süre kralsız ve korbansız yaşayacağını, ardından Haşem’e döneceğini bildirir. Korban, kutsal hizmette Haşem’e getirilen sunudur. Bir hizmetin yapılamadığı bir dönemle o hizmeti buyuran antlaşmanın sona ermesi ayrı olaylardır. Hoşea’nın sözleri, sürgün sırasında antlaşmaya ne olacağını açıklayan ayetlerle birlikte okunur.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Hoşea 3:4–5’i İsrael’in uzun süre David soyundan bir kral ve korban hizmeti olmadan yaşayacağına dair bir haber olarak okurlar. Onlara göre bu sürenin sonunda İsrael tövbe edecek ve Maşiah, yani Mesih, gelecektir. Bazı Hristiyan yorumlarında Mikdaş’ın, yani Tapınağın yıkılmasıyla korban hizmetinin durması, Sinay antlaşmasının sona erdiğine kanıt sayılır.
Tanah’ın Cevabı:
Hoşea’nın anlattığı uzun yoksunluk, Sinay antlaşmasının sona erdiğini göstermez. Peygamber bir evlilik örneği verir. Bu örnek, İsrael başka tanrılara yönelse de Haşem’in halkını sevmeye devam ettiğini anlatır. Ardından İsrael’in uzun süre kral, önder, korban yani Tanrı’ya sunu, dikili taş, efod ve terafim olmadan yaşayacağını söyler. Efod, başka yerlerde kohenin giydiği ve Haşem’e danışırken kullanılan bir giysi olarak da anlatılır. Terafim ev putlarıdır. Rahel’in babası Lavan’dan aldığı ve Lavan’ın kendi tanrıları diye andığı nesneler de bu adla geçer. Listede yer almaları, Hoşea’nın yürürlükten kaldırılacak Tora emirlerini sıralamadığını gösterir.
Peygamber yoksunluğun ardından yaşanacakları da söyler. Aynı İsrael, Tanrısı Haşem’e döner ve kralı David’i arar. Raşi’nin aktardığı açıklama, dönüşü Haşem’in krallığını, David hanesini ve Mikdaş’ı, yani Tapınağı aramakla ilişkilendirir. Kralsız geçen yıllar David soyuna verilen vaadi ortadan kaldırmadığı gibi, korbansız geçen yıllar da tek başına korban hizmetinin kaldırıldığını göstermez. (Hoşea 3, 3:4–5, Bereşit 31:19,30)
Hoşea süreyi iki kez “çok gün” diye adlandırır. Önce evlilik benzetmesindeki bekleyiş, sonra İsrael’in kraldan ve korbandan yoksun yaşayacağı dönem anlatılır. 5. ayetin “ardından” sözü de o bekleyişin sonrasını açar. Dönüp Haşem’i arayanlar, bekleyişi yaşamış olan İsrael oğullarıdır. Yeremya’da yeni antlaşmanın İsrael ve Yehuda evleriyle kurulacağına ilişkin vaat, Hoşea’nın bu topluluk sürekliliğiyle örtüşür. (Hoşea 3:3–5).
Vayikra, sürgün sırasında antlaşmanın ne olacağını açıkça söyler. İsrael Haşem’in hükümlerini reddeder, ülke ıssız kalır ve halk düşmanlarının topraklarına götürülür. Haşem, onların düşman ülkesinde olduğu sırada bile onları yok edecek veya antlaşmasını bozacak biçimde reddetmeyeceğini söyler. Mısır’dan çıkardığı atalarla yaptığı antlaşmayı hatırlayacaktır. Böylece Tora, İsrael’in antlaşmaya aykırı davranmasını ve Haşem’in antlaşmaya bağlı kalmasını aynı bölümde anlatır. Devarim de dönüşün içeriğini verir. Haşem dağılmış halkı toplayacak, halk Moşe’nin “bugün sana emrettiğim” dediği mitsvalara, yani kendilerine verilen emirlere dönecektir. Moşe koruyacakları emirlerin “bu Tora kitabında” yazılı olduğunu söyler. Tora’nın öngördüğü dönüş, sürgünden önce verilen hükümleri yeniden yerine getirmektir. (Vayikra 26:40–45, Devarim 30:1–10)
Halkın Haşem’e yönelmesi ülkeye dönene kadar da beklemez. Şelomo, düşman ülkesinde günahını itiraf edip bütün yüreğiyle Haşem’e dönen İsrael’in duasının işitilmesini ve bağışlanmasını ister. Daniel, Yeruşalayim ve Mikdaş yıkılmışken halkının suçunu itiraf eder ve Haşem’in merhametine sığınır. Hoşea da suçundan ötürü düşmüş İsrael’e Haşem’e sözlerle dönmesini ve bağışlanma dilemesini söyler. Korban sunulamayan zamanda da Tanah’ın gösterdiği tövbe yolu açıktır. (Melahim Alef 8:46–50, Daniel 9:3–19, Hoşea 14:2–3)
Birinci Mikdaş’ın yıkılışından sonraki dönüş, kesintiye uğrayan bir hizmetin nasıl yeniden başladığını gösterir. Babil’den dönen Yeşua ben Yotsadak ile Zerubavel sunağı eski yerine kurdular. Mikdaş’ın temeli daha atılmamışken sabah ve akşam korbanları başlamıştı. Ezra, sunuların Moşe’nin Tora’sında yazılı hükme göre sunulduğunu özellikle kaydeder. Sunağın yeniden kurulması, o buyruk geçerliliğini koruduğu için hizmetin yeniden başlayabildiğini gösterir. İkinci Mikdaş’ın yıkılmasından sonra geçen sürenin uzunluğu da bu tarihsel olaydan hukuki bir iptal sonucu çıkarmaya yetmez. (Ezra 3:2–6)
Yeremya, David soyundan gelecek kralın yönetimini ve Levi soyundan gelen kohenlerin kutsal hizmetini birlikte vaat eder. Kohenler, bu hizmeti yürütmekle görevli kişilerdir. Kohenler yakılan korbanı, tahıl sunusunu ve kesilen korbanı sunacaklardır. Haşem bu sözü gündüz ile gecenin vaktinde gelmesi kadar sağlam kılar. Yehezkel de Şabat, yeni ay ve bayramlarda hükümdarın sağlayacağı korbanları, ayrıca gönüllü sunularını anlatır. Bazı Hristiyan yorumcular bu korbanları İsa’nın ölümünü anma töreni sayar. Yehezkel 45:17 ise kendi amacını belirtir. Sunular İsrael halkı için kefaret, yani günahın giderilmesi ve arınma için yapılır. Bu cümle, Yehezkel’in öngördüğü hizmeti sırf anmaya indirgemeyi engeller. (Yeremya 33:14–26, Yehezkel 45:17, 46:1–12)
Hoşea 3:5’teki “kralları David” sözünü İsa’ya bağlamak, korbansız dönemden Sinay’ın sonunu çıkaran iddiayı kurtarmaz. Hoşea, aynı halkın Haşem’i ve kralları David’i yeniden arayacağını söyler. Yeremya bu umudu David’in soyuna bağlar ve kohenlerin hizmetini de yanında tutar. Üstelik Haşem sürgünün içinde antlaşmasını bozmayacağını Tora’da açıkça söylemiştir. Uzun yoksunluğu antlaşmanın sonu saymak, tam da o yoksunluk dönemi için verilmiş söze aykırıdır.
Tanah kaynakları · Bereşit 31:19,30 (İbranice) · Vayikra 26:40–45 · Devarim 30:1–10 · Hoşea 3:4–5 · 14:2–3 · Melahim Alef 8:46–50 · Daniel 9:3–19 · Ezra 3:2–6 · Yeremya 33:14–26 · Yehezkel 45:17 · 46:1–12.
149. İddia: Hoşea 3 bugünkü dönemi ve yaklaşan son savaşı tarif eder
Hoşea 3, İsrael’in uzun süre kralsız ve korbansız kalacağını, ardından Haşem’e döneceğini ve kralı David’i arayacağını söyler. Peygamber bu dönüşün “son günler” diye anılan dönemde olacağını söyler. Bu sözlerin belirli bir tarihi veya savaşı gösterip göstermediği, bölümün verdiği ayrıntılara bakılarak anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Hoşea 3, İsrael’in uzun süre kralsız ve korbansız kalacağını, ardından Haşem’e döneceğini ve kralı David’i arayacağını söyler. Peygamber bu dönüşün “son günler” diye anılan dönemde olacağını söyler. Bu sözlerin belirli bir tarihi veya savaşı gösterip göstermediği, bölümün verdiği ayrıntılara bakılarak anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, bugün Hoşea 3’ün sözünü ettiği son günlerde yaşadığımızı söylerler. İsrael’in toplanmasını bu dönemin bir parçası olarak okurlar. Ardından Maşiah, yani Mesih gelmeden önce son bir istila olacağını ileri sürerler.
Tanah’ın Cevabı:
Hoşea 3:4–5, İsrael’in uzun süre kraldan, yöneticiden ve kurban hizmetinden yoksun kalacağını, ardından Tanrı’ya ve David soyundan krallığa döneceğini anlatır. “Uzun süre” ve “sonra” sözleri vardır; belirli bir modern yıl veya son savaşın başlangıç tarihi verilmez.
Hoşea 3:4’te כִּי יָמִים רַבִּים יֵשְׁבוּ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל אֵין מֶלֶךְ וְאֵין שָׂר וְאֵין זֶבַח וְאֵין מַצֵּבָה וְאֵין אֵפוֹד וּתְרָפִים, “İsrael oğulları uzun günler kral, yönetici, korban, dikili taş, efod ve terafim olmadan kalacaklar” denir. Yamim rabbim (יָמִים רַבִּים) uzun bir dönemi, tekrarlanan ein (אֵין), bu dönemde sayılan şeylerin bulunmadığını anlatır. Sürenin kaç yıl olduğu veya hangi modern devletin hangi savaşta yer alacağı ayette verilmez. Listede korbanla birlikte terafim gibi putlarla ilişkili nesneler de yer alır.
Hoşea 3’te kralsız dönem ile sonraki dönüş iki ardışık evredir. Peygamber kısa cümlesinde kralı, ülke halkını ve Haşem’i adlandırır. Uzun bekleyişin ardından İsrael oğulları Haşem’i ve kralları David’i arayacaktır. Yeremya ise aynı halkların ülkeye dönüşünü ve kendi aralarında yeniden kurulacak bağlılığı anlatır. Hoşea’nın verdiği bu sıra, günümüzden başlayacak bir savaş için takvim oluşturmaz. (Hoşea 3:4–5).
Hoşea 3:4’te kurbanlarla birlikte dikili taşlar, efod ve terafim de sayılır. Efod, başka yerlerde kohenin giydiği ve Tanrı’ya danışmayla ilişkilendirilen bir giysi olarak da anlatılır. Terafim, Bereşit 31:19 ve Şemuel Alef 19:13’te de geçen ev putlarıdır. Bu nedenle listedeki bütün unsurların ideal kutsal düzenin parçaları sayılması da yanlıştır. Hoşea 3:5, uzun mahrumiyetten sonra Tanrı’ya ve David soyundan krala dönüşü anlatır.
Peygamberin kesin söylediği, mahrumiyetin ardından İsrael’in Tanrı’ya dönüşüdür. Metnin geleceğe yönelmesi, anlatılan dönemin yorumu yapan kişinin yaşadığı dönem olduğunu tek başına göstermez. Hoşea bu ayetlerde son bir istilayı veya İsa’nın dönüşünü adlandırmaz.
Hoşea 3:5, dönemin sonucunu אַחַר יָשֻׁבוּ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל וּבִקְשׁוּ אֶת־יְהוָה אֱלֹהֵיהֶם וְאֵת דָּוִיד מַלְכָּם, “Sonra İsrael oğulları dönüp Tanrıları Haşem’i ve kralları David’i arayacaklar” sözleriyle bildirir. Devamındaki be-ahrit ha-yamim (בְּאַחֲרִית הַיָּמִים) son günleri ifade eder; modern yıl, ay veya belirli bir savaşın başlangıcını hesaplamaya yarayacak bir süre vermez. Metnin geleceğe dönük niteliği korunurken belirlenmemiş tarih ve ülke adlarının peygambere aitmiş gibi gösterilmesi önlenmelidir.
Kurbanın uzun süre bulunmaması, Hoşea 3:4’te kral ve yönetici bulunmamasıyla birlikte bir yoksunluk olarak anlatılır. Bir dönem kralın bulunmaması David krallığı vaadinin iptal edildiğini göstermediği gibi, korban hizmetinin kesintisi de tek başına onun buyruğunun kaldırıldığını göstermez. Hoşea’nın verdiği sonuç İsrael’in Haşem’e dönüşüdür. Belirli bir modern dönem ve son istila bu ayetlerden çıkarılamaz.
Tanah kaynakları: Hoşea 3:1–5; Bereşit 31:19; Şemuel Alef 19:13.
