2 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
161. İddia: Mezmurlar 22’de el ve ayak yarası ancak çarmıha uyar
Tehilim 22’de kuşatılmış bir insan ellerinden ve ayaklarından söz eder. Geleneksel İbranice metin bu yerde bir aslan benzetmesi kullanır. Bazı eski metinler ise farklı bir fiil kullanır. Yara bildiren okumada da yaranın nasıl oluştuğunu belirlemek için metnin geri kalanına bakılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tehilim 22’de kuşatılmış bir insan ellerinden ve ayaklarından söz eder. Geleneksel İbranice metin bu yerde bir aslan benzetmesi kullanır. Bazı eski metinler ise farklı bir fiil kullanır. Yara bildiren okumada da yaranın nasıl oluştuğunu belirlemek için metnin geri kalanına bakılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, bazı baskılarda Tehilim 22:16 olarak numaralanan ayeti ellerin ve ayakların delinmesi şeklinde okurlar. İsa’nın çarmıha çivilenmesinin önceden bildirildiğini söylerler. Böyle bir yaranın neredeyse yalnız çarmıha gerilmeyle açıklanabileceğini ileri sürerler.
Tanah’ın Cevabı:
Masoretik, yani geleneksel İbranice metinde Tehilim 22:17’de, bazı Hristiyan baskılarının numaralandırmasıyla 22:16’da, כָּאֲרִי יָדַי וְרַגְלָי yazılıdır: ka’ari yaday ve-raglay, “aslan gibi, ellerim ve ayaklarım”. Bu metindeki ka’ari sözcüğü “aslan gibi” demektir; “deldiler” fiili bulunmaz.
Ayetin çevresindeki sözler, konuşan kişinin düşmanlarını boğa, aslan ve köpek görüntüleriyle anlatır (22:13–17). Eller ve ayaklar da bu saldırı ve kuşatma tablosunun içindedir. Yeşaya 38:13’te de “aslan gibi” ifadesi çekilen acıyı anlatmak için kullanılır. Tehilim’deki aslan benzetmesinin hangi hareketi ima ettiği ve eksik fiilin nasıl anlaşılacağı tartışılır; fakat Masoretik metindeki sözcüğün kendisi “aslan gibi”dir.
Türkçe Kutsal Kitap’ın Yeni Çevirisi’nde “Ellerimi, ayaklarımı deliyorlar” yazılıdır. Bu, Masoretik sözcüğün bire bir karşılığı değildir. Aslan benzetmesi yerine bir hareket bildiren farklı bir okuma, Hristiyanlıktan önceye uzanan eski Yunanca Tanah çevirisi Septuaginta’da da bulunur: Burada kullanılan ὤρυξαν, “kazdılar” veya “oydular” anlamına gelir.
Nahal Hever’de bulunan eski İbranice mezmur parçasındaki biçim de bazı araştırmacılarca כארו diye okunur; son harfin okunması konusunda tartışma vardır. Eski yazmalar ve çeviriler aynı sözcüğü kullanmaz. Bu yüzden fiilli okumanın Hristiyan çevirmenler tarafından sonradan icat edildiği söylenemez; Masoretik “aslan gibi” okumasının bütün eski tanıklarda bulunduğu da ileri sürülemez.
Eski tanıklardaki fiilli okumada da ayette çivi, çarmıh, Roma veya İsa adı geçmez. El ve ayaklarda yara bulunması tek başına yaranın hangi araçla veya hangi olayda açıldığını söylemez. Kesici ya da delici bir silah, işkence veya savaş yarası gibi başka olasılıklar ayetin sözleriyle elenemez. “Eller ve ayaklar delindi” ifadesinden “bu yalnızca İsa’nın çarmıha gerilmesi olabilir” sonucu çıkmaz.
Eldeki eski kaynaklar, kelimenin hangi biçimle okunacağı sorusuna ışık tutabilir. Ayrı soru, o biçimin hangi eylemi anlattığıdır. Kazmak ya da oymak anlamı taşıyan bir fiili kabul eden okur da nasıl bir eylemden söz edildiğini belirlemek için çevredeki dizelere bakar. Mezmur, saldıranları boğa, aslan ve köpek imgeleriyle çevreye yerleştirir. Şiirin görüntüsünden bir infaz aracının ayrıntılarına geçişi, o fiilin kendisi sağlamaz. (Tehilim 22:12–22).
Mezmurun bütünü bir insanın tehlike içindeki duasını ve Tanrı’nın yardımını anlatır. Konuşan kişi atalarının Tanrı’ya güvenip kurtulduğunu hatırlatır (22:5–6). Kılıçtan, köpeğin elinden ve aslanın ağzından kurtulmak için yakarır (22:21–22). Ardından Tanrı’nın adını kardeşlerine anlatacağını ve topluluk içinde O’nu öveceğini söyler (22:23). 22:25’te de Tanrı’nın yardım çağrısını işittiği bildirilir. Şiirin çizgisi tehlike, yakarış ve yardımdır.
Bu yardımın ölümden sonraki diriliş olarak açıklanması, mezmura söylemediği bir olay ekler: Mezmur “öldürüldü, gömüldü ve üçüncü gün dirildi” demez. Bu Hristiyan yorumunda da Tanrı’nın ölümden kurtuluş için yapılan duayı cevaplamasından söz edilir. Metindeki kurtuluş dili, tek başına belirli bir infaz ve diriliş öyküsünü bildirmez.
Daha sonraki İsa anlatıları bu mezmurun sözlerini ve imgelerini kullanır; örneğin giysilerin paylaşılması ve yakarış sözleri Matta 27:35, 46 ile karşılaştırılabilir. Sonraki bir anlatının eski metni kullanması, eski metnin kendi başına o kişiyi önceden tanımladığını kanıtlamaz. Masoretik metindeki “aslan gibi” ifadesi, mezmurun saldırı ve kurtuluş tablosunun parçasıdır; fiilli eski okuma da belirli bir kişinin çarmıha gerileceği sonucunu vermez.
Tanah kaynakları: Tehilim 22:5–25, özellikle 22:17, 21–23 ve 25; Yeşaya 38:13. Metin ve yorum: Masoretik metin; Nahal Hever 5/6HevPs; Septuaginta; Michael V. Flowers, “What Did the Psalmist Say about His Hands & Feet in Psalm 22:17?”, Vetus Testamentum 71 (2021), s. 48–75; Radak, Tehilim 22:17. Karşılaştırılan Hristiyan kaynakları: Matta 27:35, 46.
239. İddia: İsa’nın “Tanrım, beni neden terk ettin?” sözü Mezmurlar 22’yi bilinçli olarak yerine getirdiğini gösterir
Tehilim 22, ağır sıkıntıdaki bir kişinin Tanrı’ya yakarmasıyla başlar. Hristiyan metinleri Matta ve Markos’ta İsa’nın çarmıhta mezmurun başındaki sözleri söylediği anlatılır. Mezmurun başındaki yakarışa, devamında verilen cevap ve kurtuluş da eşlik eder.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tehilim 22, ağır sıkıntıdaki bir kişinin Tanrı’ya yakarmasıyla başlar. Hristiyan metinleri Matta ve Markos’ta İsa’nın çarmıhta mezmurun başındaki sözleri söylediği anlatılır. Mezmurun başındaki yakarışa, devamında verilen cevap ve kurtuluş da eşlik eder.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın “Tanrım, beni neden terk ettin?” derken şaşkınlık veya zayıflık göstermediğini söylerler. Onlara göre İsa, Maşiah hakkında önceden yazıldığını düşündükleri Tehilim 22’yi bilerek alıntılamıştır. Böylece hem mezmuru hatırlattığını hem de mezmurun söylediğini yerine getirdiğini ileri sürerler.
Tanah’ın Cevabı:
Matta ve Markos’un çarmıh anlatısında İsa’nın sözleri Tehilim 22’nin başlangıcıyla ilişkilidir. Bir kişi sıkıntı içindeyken daha önce yazılmış bir duayla kendini ifade edebilir. O duanın kimin hakkında yazıldığını anlamak için duanın içinde söylenenlere bakılır. Bir kişinin sıkıntı anında mezmur söylemesi, onun mezmurda önceden bildirilmiş kişi olduğunu tek başına kanıtlamaz.
İbranice numaralandırmada Tehilim 22:2 şöyle başlar: אֵלִי אֵלִי לָמָה עֲזַבְתָּנִי, “Tanrım, Tanrım, beni neden terk ettin?” Hristiyan çevirilerinde bu söz çoğunlukla 22:1 olarak numaralanır. Mezmurun kendisi konuşanı “gelecekteki Maşiah” diye adlandırmaz.
Dua eden kişi ağır sıkıntı, alay ve düşman kuşatması içinde Tanrı’ya seslenir. 22:4–5’te ataların Tanrı’ya güvendiğini, O’na yakardığını ve kurtulduğunu hatırlatır. Bu örnekler, kendi yardım beklentisinin parçasıdır.
Duanın gidişi 22:22’de değişir. Bu ayette עֲנִיתָנִי, “Bana cevap verdin” denir. Sonraki ayette konuşan kişi Tanrı’nın adını kardeşlerine duyuracağını, topluluk içinde O’nu öveceğini söyler.
22:25, Tanrı’nın haksızlığa uğrayan kişinin sıkıntısını küçümsemediğini, yüzünü ondan gizlemediğini ve yakarışını işittiğini bildirir. Sonraki bölümde ulusların Tanrı’ya yönelişi ve gelecek kuşaklara anlatılacak övgü vardır.
Mezmurda açıkça ölümden diriliş anlatılmaz. Yakaranın tehlikeden kurtulması ve Tanrı’yı topluluk içinde övmesi anlatılır. Bir duanın Hristiyan anlatısında tekrarlanması, bu eski metni başkalarının günahları için ölüm emrine dönüştürmez.
Raşi, mezmuru Ester ve İsrael’in sıkıntısıyla ilişkilendiren midraşik yorumu da aktarır. Bu, mezmurun Yahudi geleneğinde nasıl yorumlandığının bir örneğidir. Mezmurun İsa anlatısında kullanılması, daha önce yazılmış mezmurun yalnızca o kişiyi anlattığı anlamına gelmez.
Hristiyan anlatısı, eski mezmurun sözlerini ve bazı imgelerini kendi anlatısında kullanır. Bir yazar önceden yazılmış bir metnin sözlerini kendi anlatısında kullanabilir. İki anlatının benzemesi, eski metnin o olayı daha önce haber verdiğini kanıtlamaz. Bu sonuca ulaşmak için mezmurun kendi İbranicesi, bağlamı ve bütünü incelenmelidir.
Tehilim 22’nin başında bir insan yardım ister. Devamında Tanrı’nın cevabını alır ve kurtuluşunun ardından O’nu över. Alıntının bilinçli olması, mezmurun İsa’ya ait bir kehanet olduğunu kanıtlamaz.
Kaynaklar: Tehilim 22, özellikle İbranice numaralandırmada 22:2, 4–5 ve 22–32; Tehilim 30:3–4; Raşi, Tehilim 22; Midraş Tehilim 22. Karşılaştırılan Hristiyan anlatımları: Matta 27:35, 39–46; Markos 15:34.
