Misyoner İddiaları Arşivi

2 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

36. İddia: Şelomo’nun Özdeyişleri 16:6’daki kefaret gelecekteki Maşiah’a dolaylı göndermedir

Mişle, insanın işlediği suçun nasıl giderildiğiyle bundan sonra nasıl yaşayacağını bir arada ele alır. On altıncı bölümde iyilik ve doğruluk, suçun giderilmesiyle yan yana anılır. Mika da bu iki niteliği, Haşem’in Avraam’a ve Yaakov’a verdiği sözleri anlatırken kullanır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Mişle, insanın işlediği suçun nasıl giderildiğiyle bundan sonra nasıl yaşayacağını bir arada ele alır. On altıncı bölümde iyilik ve doğruluk, suçun giderilmesiyle yan yana anılır. Mika da bu iki niteliği, Haşem’in Avraam’a ve Yaakov’a verdiği sözleri anlatırken kullanır.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Mişle 16:6’daki iyilik ve doğruluk sözlerini Mika 7:20 üzerinden Avraam’a ve Yaakov’a verilen vaatlere bağlarlar. Avraam’ın soyunun düşmanlarına üstün gelmesini, insanın en büyük düşmanı saydıkları günahın yenilmesi olarak okurlar. Onlara göre bu zaferi kazanacak soy, Maşiah, yani Mesih’tir. Günahı giderebilmesi için de kusursuz bir insan sunusu olarak ölmesi gerekir. Bu bağlantılardan, Mişle’nin dolaylı olarak İsa’nın ölümüyle sağlanan bağışlanmayı anlattığı sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Mişle 16:6, suçun giderilmesini ve kötülükten uzaklaşmayı tek cümlede birleştirir: “İyilik ve doğrulukla suç giderilir; Haşem korkusuyla kötülükten uzaklaşılır.” Geçmişte işlenmiş kötülükle insanın bundan sonra tutacağı yol birlikte ele alınır. Hemen çevresindeki sözlerde kibir kınanır, Haşem’in insanın yollarından hoşnut olması ve adaletli az kazancın haksız çok kazançtan üstünlüğü anlatılır (16:5, 7–8). Sonraki ayet de insanın yolunu tasarlamasıyla Haşem’in adımlarını yönlendirmesini yan yana koyar (16:9).

Ayetteki iyilik ve doğruluk, İbranice חֶסֶד (hesed) ve אֱמֶת (emet) sözcükleriyle ifade edilir. Bunlar merhameti, sadakati ve güvenilirliği kapsar. Aynı kitapta insana bu nitelikleri kendisinden ayırmaması, boynuna bağlaması ve yüreğine yazması söylenir (Mişle 3:3–4). Böylece günlük hayatın içinde korunacak bağlılıklar tarif edilir.

Bu iki sözcük Haşem’in iyiliğini ve sadakatini anlatmak için de kullanılır; Avraam’ın hizmetkarı Haşem’e bunlar için şükrederken, aynı anlatının ilerleyen kısmında Rivka’nın ailesinden de efendisine bu niteliklerle davranmalarını ister (Bereşit 24:27, 49). Sözcükler kimin davranışını anlatıyorsa anlam o cümlede belirlenir. Bu niteliklerin anılması, her seferinde Maşiah’tan söz edildiğini göstermez.

Berahot 5b’de Rabbi Yohanan, Mişle’deki bu sözcükleri Tora öğrenimi ve başkalarına yapılan iyiliklerle ilişkilendirir. Konuşmanın devamında yaşanan ağır kayıpların kefaretle ilişkisi de tartışılır. Kefaret, burada günahın giderilmesi ve bağışlanmayla ilgili süreci anlatır. Ayet böylece insanın hayatı ve yaptıkları üzerinden ele alınır. Berahot 5b

Orhot Tsadikim, iyilik yapmanın kötülükte ısrar eden kişiye bir tür ödeme gibi yetmeyeceğini vurgular. Eser, Mişle’nin sözünü günahından dönen insanla ilişkilendirir ve bazı ağır günahlar için Yom Kippur ile sıkıntıların da ele alındığı kefaret sürecini açıklar. İyilik, teşuvadan ayrılmış bir karşılık olarak sunulmaz. Orhot Tsadikim

Hristiyan yorumun dayandığı Mika 7:20’de ise atalara verilen vaat açıkça anılır: Haşem’in Yaakov’a doğruluk, Avraam’a iyilik göstereceği, eskiden atalara içtiği andı yerine getireceği söylenir. Önceki iki ayette de Haşem suçları bağışlayan, merhametten hoşlanan ve günahları denizin derinliklerine atan olarak anlatılır. Mika’da sözüne sadık kalan ve bağışlayan Haşem’dir. Buradaki özel vaat bağlantısı, Mişle’de aynı sözcüklerin geçtiği her cümleyi Avraam’ın soyundan gelecek belirli bir kişinin ölümüne çeviremez. Nitekim Mişle 3, bu nitelikleri doğrudan okuyucunun hayatına yerleştirir.

Avraam’a verilen vaatte de soyunun günahı yenmek için öleceği söylenmez. Bereşit 22:17–18’de soyu göğün yıldızları ve deniz kıyısındaki kumlar kadar çoğaltılacak, düşmanlarının kapısını ele geçirecek ve yeryüzünün ulusları onun soyuyla kutsanacaktır. Aynı ayette çoğalan soy ile düşmanlarına üstün gelen soy birlikte anılır. Bu topluluğu açıklama yapmadan tek bir kişiye indirmek, vaadin verdiği kapsamı daraltır. Düşmanların kapısını ele geçirme sözü de günahın kanla ödenmesi hükmü içermez. Günahı insanın düşmanı diye nitelemek bir benzetmedir; bu benzetme, Bereşit’teki düşmanların “günah” anlamına geldiğini kanıtlamaz. Soy, düşman ve zafer sözcüklerinin her birine İsa anlatısından yeni bir anlam verilerek ulaşılan sonuç, Avraam’a söylenen sözlerin kendisinden çıkmaz.

Mişle’deki bağışlanma öğretisi, insanın suçunu nasıl ele alacağını da söyler. 28:13’te suçunu gizleyenin başarıya ulaşamayacağı, itiraf edip bırakanın merhamet göreceği söylenir. 16:17’de doğruların yolu kötülükten uzak durmakla tanımlanır. Bunlar 16:6’daki iki yarıyı tamamlar: Suçun giderilmesiyle kötülüğün terk edilmesi aynı hayatın içindedir. Yehezkel 18:21–23’te de günahlarından dönüp Haşem’in hükümlerini yerine getiren kişinin eski suçlarının ona karşı anılmayacağı vaat edilir.

“Suç giderilir” sözü, kefaret diline aittir. Bu sözcüğü görmek, ayetin içinde söylenmeyen bir kan dökme işlemi bulunduğunu varsaymayı gerektirmez. Tora’nın açık sunu hükümlerinde bile kefaret yalnız kan içeren malzemeyle anlatılmaz. Vayikra 5:11–13’te iki kuş almaya da gücü yetmeyen kişi ince un getirir. Bu un günah sunusu olarak kabul edilir; kohenin onun için arınma sağlayacağı ve kişinin bağışlanacağı belirtilir. Hristiyan karşı sav, unun başka sunuların da bulunduğu sunağa getirildiğini söyler. Fakat sunakta kanlı sunuların bulunması, bu kişiye emredilen un sunusunu bir hayvan sunusuna dönüştürmez. Bu sununun kabulünün gelecekteki bir insanın ölümüne bağlı olduğu da ayette söylenmez. Kefaret sözcüğünden doğrudan İsa’nın kanına geçiş, Tora’nın tanımladığı işlemle Hristiyan öğretisini birbirine karıştırır.

Hristiyan savunusu, doğru davranışların yalnız sunudan önce gerekli tutumu anlattığını da ileri sürer. Mişle 16:6’nın verdiği ilişki daha açıktır: İyilik ve doğruluk, suçun giderilmesiyle; Haşem korkusu, kötülükten uzak durmakla bağlanır. Bu cümleye bir sunu getirme emri eklenmemiştir. Haşem’in bağışlayan merhametiyle insanın doğruluğa dönmesi arasına zorunlu bir insan ölümü yerleştirmek için önce bu ölüm öğretisini kabul etmek gerekir. Mişle’nin sözü, sonradan eklenen o kabulün kanıtı yapılamaz.

Tanah kaynakları: Mişle 16:5–8, 16:9 ve 16:17; 3:3–4; 28:13; Mika 7:18–20; Bereşit 22:17–18 ve 24:27, 49; Yehezkel 18:21–23; Vayikra 5:11–13.

Bu iddianın sayfası

17. İddia: Levililer 17:11 her kefarette kan dökülmesi gerektiğini söyler

Vayikra 17 kanın yenmesini yasaklar ve Haşem’in kanı sunakta ne amaçla verdiğini açıklar. Kanın bu görevi ile kefaretin bütün biçimleri arasındaki fark, ayetin kapsamını belirler.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Vayikra 17 kanın yenmesini yasaklar ve Haşem’in kanı sunakta ne amaçla verdiğini açıklar. Kanın bu görevi ile kefaretin bütün biçimleri arasındaki fark, ayetin kapsamını belirler.

Vayikra 17:11, bu Hristiyan yorumunda bütün bağışlanmalar için geçerli bir kural olarak okunur. Buna göre her günahın bağışlanması için bir can verilmeli ve kan dökülmelidir. Bu görüşü savunan Hristiyanlar, hayvan sunularının bu görevi tam olarak yerine getiremediğini ve bu sunuların işaret ettiği asıl kurbanın İsa’nın ölümü olduğunu söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra’da kanın nerede ve ne için kullanılacağı açıkça belirlenir. Bir sığır, koyun ya da keçi sunulduğunda kohen, yani kutsal hizmet görevlisi, onun kanını Buluşma Çadırı’nın girişindeki sunağa serper. Sunak, sunuların sunulduğu yerdir. עַל־הַמִּזְבֵּחַ, “sunak üzerinde” ifadesi 11. ayette de yer alır. Canla ilişkili olan kan, Haşem tarafından bu işte kefaret için verilmiştir. Ayette kefaret, insanların canları için sunakta yapılan hizmetle ilişkilendirilir. Kanın yenmesi yasaktır. Bu yasağı çiğneyen kişinin halkının arasından çıkarılacağı söylenir. Yenebilen bir av hayvanı ya da kuş avlandığında kanı toprağa dökülüp örtülür. Aynı bölüm kanla ilgili bu iki işi ayrı ayrı düzenler. İsa’nın öldürülmesi, ayette tarif edilen sunak hizmetini yerine getirmez. Sonraki bir ölümün bu hizmetin manevi karşılığı sayılması da Vayikra’daki hükmün yerine geçemez. (Vayikra 17:3–6, 10–14)

Aynı sunakta günah için ince un da yakılır. Tora, bölümde sayılan günahlardan biri için iki kuş almaya da gücü yetmeyen kişinin ince un sunmasını ister. Un, Haşem’e ateşte sunulan sunuların üzerinde yakılır. Buradan, yoksulun başka bir sununun kanıyla bağışlandığı sonucu çıkarılır. Oysa bu kişi için getirilecek malzeme ince undur. Kohen bir avuç un yakar, o kişi için kefaret yapar ve kişinin günahı bağışlanır. Başka bir sununun kanının una katılması veya o kişi için kullanılması buyurulmaz. Bu hüküm belirli günahlara aittir ve tek başına “her bağışlanma için kan gerekir” savını çürütür. (Vayikra 5:11–13)

Kefaret sözü başka olaylarda da kullanılır. Yapılan işlem ve ondan beklenen sonuç, anlatılan olaya göre değişir. Halkın içinde salgın başladığında Moşe, Aharon’a bir kaba sunaktan ateş alıp üstüne tütsü koymasını, sonra da halkın arasına koşmasını söyler. Aharon tütsüyü sunarak halk için kefaret yapar ve salgın durur. Başka bir olayda savaştan dönen komutanlar, Haşem’in önünde canları için kefaret amacıyla altın eşyalar getirir. Birinde salgın durdurulur, diğerinde savaş sonrasında canları için sunu verilir. Bu iki yerde de kefaret sözü kullanılır. Yoksulun günahının bağışlanması ise ayrı bir hüküm olarak verilir. (Bamidbar 17:11–13, bazı çevirilerde 16:46–48, Bamidbar 31:49–54)

Mişle, sevgiye dayalı bağlılığı ve sadakati suçun giderilmesiyle, Haşem’e saygıyı da kötülükten uzaklaşmakla birlikte anar. Yehezkel’de kötü yollarını bırakıp Haşem’in hükümlerine uyan kişinin önceki suçları artık ona karşı anılmaz. Hoşea’da İsrael’e putlara güvenmekten vazgeçmesi, Haşem’e dönmesi ve suçunun kaldırılmasını O’ndan dilemesi öğretilir. Böylece Tanah, suçun giderilmesi ve insanın davranışını değiştirmesi arasındaki bağı kurar. Vayikra 17:11 kanın sunakta ne için kullanıldığını belirler. İsa’nın kanını her bağışlanmanın zorunlu şartı saymak, hem bu ayetin kapsamına hem Tora’nın un sunusu için verdiği bağışlanma hükmüne aykırıdır. (Mişle 16:6, Yehezkel 18:21–22, Hoşea 14:2–4)

Vayikra 17:11, kanla yapılan sunak işleminin ne işe yaradığını söyler. Tora’nın başka yerlerde kan dışında araçlarla düzenlediği kefareti ve açıkça bildirdiği bağışlanmayı bu ayetle geçersiz saymak, bir sunak hükmünü kapsamı dışına taşır.

Tanah kaynakları: Vayikra 17:3–6, 10–14; Vayikra 5:11–13; Bamidbar 17:11–13 (bazı çevirilerde 16:46–48), 31:49–54; Mişle 16:6; Yehezkel 18:21–22; Hoşea 14:2–4. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Vayikra 17:10–14, 5:11–13.

Bu iddianın sayfası