2 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
211. İddia: Miryam’ın Moşe’nin duasıyla iyileşmesi bağışlanma örneği değildir
Bamidbar 12’de Miryam’ın derisinde tsaraat belirtileri görülür. Moşe onun iyileşmesi için dua eder ve Miryam yedi gün kampın dışında kaldıktan sonra topluluğa döner. Tora’nın başka bir bölümünde, tsaraattan iyileşmiş birinin arınmak için neler yapacağı anlatılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bamidbar 12’de Miryam’ın derisinde tsaraat belirtileri görülür. Moşe onun iyileşmesi için dua eder ve Miryam yedi gün kampın dışında kaldıktan sonra topluluğa döner. Tora’nın başka bir bölümünde, tsaraattan iyileşmiş birinin arınmak için neler yapacağı anlatılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Miryam’ın dua üzerine iyileşmesini kansız bağışlanmaya örnek saymazlar. Topluluğa dönmek için Vayikra 14’teki, iki kuşun kullanıldığı ve kuş kanının yer aldığı arınma töreninden de geçmiş olması gerektiğini söylerler. Onlara göre tek başına dua, bu anlatıda kan olmadan bağışlanma yaşandığını göstermez.
Tanah’ın Cevabı:
Bamidbar 12, Miryam’ın iyileşmesi için edilen duayı ve onun yedi gün sonra topluluğa dönüşünü anlatır. Vayikra 14 ise iyileşmiş bir metzora için arınma işlemleri düzenler. Metzora, Tora’da tsaraat adı verilen belirtileri taşıyan kişidir; bu belirtiler deride görülebilir. İyileşme, derideki belirtilerin geçmesidir. Arınma, Tora’nın belirlediği işlemlerin yapılmasıdır. Bağışlanma ise insanın işlediği günahtan ötürü suçunun affedilmesidir. Birinin anlatılması, üçünün de aynı anda gerçekleştiğini göstermez.
Bamidbar 12:1–2’de Miryam ile Aharon’un Moşe hakkında konuşması, 12:9–10’da Miryam’da tsaraat belirtilerinin ortaya çıkması anlatılır. Aharon işledikleri günahı kabul eder ve Moşe’den yardım ister.
Moşe אֵל נָא רְפָא נָא לָהּ, “Ey Tanrı, lütfen onu iyileştir” diye dua eder (12:13). Tanrı, Miryam’ın yedi gün kamp dışında kalmasını ve ardından geri alınmasını söyler (12:14–15).
Vayikra 14:3’te kohen kamp dışına çıkar ve וְהִנֵּה נִרְפָּא נֶגַע־הַצָּרַעַת, “tsaraat yarasının iyileşmiş olduğunu” görür. İki kuşla başlayan arınma işlemi bu tespitten sonra yapılır. Kohen önce iyileşmeyi görür, sonra kuşlarla ilgili işlemi yapar. Bu sıraya göre kuş kanıyla yapılan işlem başlamadan önce deri iyileşmiştir.
Vayikra 14:8–20’de daha sonraki arınma aşamaları ve korbanlar da yer alır. 14:20’de kohenin kapara yaptığı ve kişinin arındığı söylenir. İyileşmiş olmak, Tora’daki ritüel arınma sürecinin bulunmadığı anlamına gelmez. Ancak Bamidbar 12, Miryam’ın bu işlemlerin her birini ne zaman ve nasıl yerine getirdiğini anlatmaz. Vayikra’daki genel hükümlerin Miryam’a nasıl uygulandığı ayrı bir sorudur. Bamidbar’daki anlatı, onun kuşlarla arınma törenini yaptığını açıkça kaydetmez.
Moşe’nin duasındaki rafa fiili “iyileştirmek” demektir. Anlatı burada doğrudan “Miryam bağışlandı” ifadesini kullanmaz. Bu yüzden yalnız bu bölümden günahın bütün sonuçlarının hiçbir ritüel olmadan kesin biçimde kaldırıldığı söylenemez. Bamidbar’ın açıkça anlattığı, Moşe’nin iyileşme için dua etmesi ve Miryam’ın yedi gün sonra kampa dönmesidir. Metin, iyileşmesini veya geri alınmasını gelecekte bir insanın kanının dökülmesine bağlamaz.
Tanah kaynakları: Bamidbar 12:9–15; Vayikra 14:1–20, özellikle 14:3–4 ve 14:20; Yehezkel 18:21–23. Yorum: Ramban, Vayikra 14:2.
31. İddia: Azazel keçisi ölüm ve dirilişin sembolüdür
Yom Kippur hizmetinde halk adına iki keçi alınır. Kurayla görevleri ayrılır. Biri sunu olarak kesilir, ötekinin üzerine İsrael’in suçları itiraf edilir ve keçi ıssız yere gönderilir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yom Kippur hizmetinde halk adına iki keçi alınır. Kurayla görevleri ayrılır. Biri sunu olarak kesilir, ötekinin üzerine İsrael’in suçları itiraf edilir ve keçi ıssız yere gönderilir.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yom Kippur’da, yani Kefaret Günü’nde, iki keçinin tek bir günah sunusu için birlikte alınmasına dikkat çekerler. Kesilen keçiyi İsa’nın ölümünün, canlı gönderilen Azazel keçisini ise dirilişten sonraki yaşamının sembolü olarak okurlar. Onlara göre iki hayvan aynı kurtarıcının birbirini tamamlayan görevlerini gösterir. Törende günahların taşınıp uzaklaştırılmasından da bütün bağışlanmaların kaynağının İsa olduğu sonucunu çıkarırlar.
Tanah’ın Cevabı:
Yom Kippur’daki iki keçi, aynı arınma hizmetinde farklı işler görür: Birinin kanıyla kutsal alan arındırılır, diğeri İsrael’in suçlarını ıssız yere taşır. Hristiyan iddiası bu iki görevi İsa’nın yaşamındaki iki aşama haline getirir. Canlı keçinin taşıdığı suçların nereye götürüldüğü metinde açıkça söylenirken, onun İsa’nın dirilmiş halini temsil ettiği düşüncesi dışarıdan eklenir.
Vayikra 16:5–10’da İsrael topluluğundan iki keçi “günah sunusu için” alınır. İki hayvanın ortak bir göreve ayrıldığı doğrudur. Ardından kura çekilir; biri Haşem için, diğeri Azazel için ayrılır. Haşem için seçilen keçi günah sunusu yapılacak, Azazel için seçilen keçi ise çöle gönderilmek üzere Haşem’in önünde canlı tutulacaktır. İki keçi birlikte alınır, fakat her birine ayrı bir görev verilir.
Kanı kutsal yere götürülen keçi 16:15’te kesilir. Onun kanıyla İsrael’in kirlilikleri ve suçları nedeniyle kutsal yerde arınma sağlanır; Toplanma Çadırı ve sunak için de gereken işlemler yapılır. Bu hizmet tamamlandıktan sonra canlı keçi öne getirilir. Aharon iki elini onun başına koyar, İsrael’in suçlarını, isyanlarını ve günahlarını itiraf eder; onları keçinin başına koyarak hayvanı görevlendirilmiş bir adamla çöle gönderir. Tora bu hareketin anlamını kendi sözleriyle verir: “Keçi onların bütün suçlarını üzerinde ıssız bir yere taşıyacak” (16:20–22). Kanın kutsal alanda kullanılması ile suçların topluluğun bulunduğu yerden uzaklaştırılması, aynı gün yerine getirilen iki ayrı iştir.
Canlı keçinin görevi, zaten hayatta olan bir hayvanın suçları taşıyarak uzaklaştırılmasıdır. Keçi kura çekilirken de halkın suçları başının üzerinde itiraf edilirken de canlıdır. Kesilen keçinin yeniden yaşaması anlatılmadığı gibi, canlı keçinin daha önce öldüğü de söylenmez. 16:26’da yıkanıp kampa dönen ise hayvanı götüren görevlidir. Keçinin taşınan suçlarla birlikte uzaklaştırılması ile görevlinin geri dönmesi birbirinden ayrılmıştır. Hayvanların ayrı görevlerini tek kişinin yaşamındaki aşamalara dönüştüren Hristiyan eşleştirmesi, keçiyi götüren görevlinin dönüşünden de diriliş kanıtı elde edemez. Tora bu eylemleri İsa’nın ölümü ve dirilişiyle ilişkilendirmez.
Mişna, iki keçinin mümkün olduğunca görünüş, boy ve değer bakımından birbirine benzemesini ve birlikte alınmasını ister. Bu şartlar yerine getirilememişse de keçiler geçerlidir. Benzerlik, ikisinin aynı günün hizmeti için seçildiğini gösterir; iki ayrı hayvanı tek bir varlığa dönüştürmez. Kura çekildikten sonra görevleri ayrılır. Mişna Yoma 6:1
Azazel keçisinin yolculuğunun sonu Mişna’da ayrıca anlatılır. Görevli hayvanı çölde bir uçuruma götürür ve aşağıya iter; keçi düşerken ölür. Vayikra keçinin canlı olarak gönderildiğini ve suçları ıssız bir yere taşıdığını söyler; ölümünü ayrıca anlatmaz. Sifra da keçinin önce canlı tutulmasını, ardından uçurumda ölmesini anlatır (Sifra, Ahare Mot 2:6–8). Mişna ise hizmetin nasıl uygulandığını tarif eder. Tora’nın anlattığı gönderilme aşamasında keçi zaten canlıdır; Mişna’nın anlattığı uygulamanın sonunda ise ölür. Her iki anlatımda da ölen bir keçinin yeniden yaşaması söz konusu değildir. Mişna Yoma 6:6
Talmud’da, Azazel keçisinin hangi aşamaya kadar canlı kalması gerektiği de tartışılır. Rabbi Yehuda bu süreyi diğer keçinin kanıyla yapılan işleme, Rabbi Şimon ise canlı keçinin üzerinde suçların itiraf edilmesine kadar götürür. İkisinin de tartıştığı, zaten yaşayan hayvanın hizmet sırasında ne zamana kadar canlı tutulacağıdır. Yoma 40b
Yahudi kaynaklarında Azazel keçisine ilişkin sembolik açıklamalar da vardır. Şelah, Yaakov’un Esav’a gönderdiği armağanla Azazel keçisi arasında ilişki kuran bir yorumu aktarır. Bu yorum, Tora’nın keçinin suçları çöle taşımasına ilişkin sözünün üzerine kurulmuş ayrı bir açıklamadır. Şelah, Şene Luhot HaBerit
Hristiyan yorumda, iki ayrı hayvanın farklı yönlerden aynı kişiyi temsil ettiği söylenir. Bir törendeki iki unsur, sonradan tek bir kişinin farklı yönleriyle ilişkilendirilebilir. Fakat bu benzetme, Tora’nın o kişiyi önceden haber verdiğini kendiliğinden göstermez. İki keçinin özellikle İsa’yı anlattığı sonucu, onun hakkında önceden kabul edilmiş anlatıdan alınır. Metinde iki hayvanın hangi işi yaptığı bilinir; onlardan birinin gelecekteki bir insanın ölümünü, ötekinin onun dirilişini haber verdiği söylenmez. Ortak arınma hizmetinden çıkarılabilecek sonuç, bu işlerin birbirini tamamladığıdır. Bunları İsa’nın iki aşamasına dönüştürüp ardından İsa’yı bu benzerlikle kanıtlamak, ispatlanacak düşünceyi baştan doğru kabul etmektir.
Birbirini tamamlayan işlemler Vayikra 14:3–7’deki arınmada da vardır. Tora’nın tsaraat dediği cilt belirtisi iyileşmiş kişi için iki canlı kuş alınır. Kuşlardan biri kesilir; yaşayan kuş, diğerinin kanına batırıldıktan sonra açık araziye salınır. Burada da bir hayvanın kesilmesi ile başka bir hayvanın canlı gönderilmesi tek bir arınma hizmetine aittir. Kuşlarla keçiler arasındaki benzerlik, bir hayvan kesilirken ötekinin canlı gönderilmesidir. Bu işlemler, öldükten sonra yeniden yaşayan tek bir hayvanın öyküsünü oluşturmaz. Yalnızca bir hayvanın kesilip ötekinin canlı kalması, temsil edildiği ileri sürülen kişinin kimliğini veya dirilişini belirlemez.
Bu hizmetin ne zaman uygulanacağı da aynı emirlerin parçasıdır. Vayikra 16:29–34, Yom Kippur’u halkın kendisini alçalttığı, işten uzak durduğu ve Haşem’in önünde arındığı yıllık bir görev olarak verir. Bu hizmet halkı, kutsal alanları ve kutsal hizmette görevli kohenleri kapsar. Gelecekteki Tapınak hizmetinde de günah sunuları ve kutsal yerin arındırılması bulunur (Yehezkel 45:15–20). Bu hizmeti yalnız geçmişteki bir ölümü anma töreni saymak da peygamberin verdiği arınma görevini ortadan kaldıramaz. İsa’nın ölümüyle arınma sunularının görevinin sona erdiği savı, peygamberin gelecek için verdiği bu görevle çatışır. İki keçiyi İsa’nın ölümünün ve dirilişinin kanıtı yapmak, Tora’nın arınma hizmetini önceden kabul edilmiş bir Hristiyan anlatısına çevirmektir.
Canlı keçi önce ölüp sonra yaşama dönmez. İki keçinin farklı görevlerini ölüm ve diriliş diye okumak, Tora’nın anlattığı arınma işlemlerinden İsa hakkında bir kehanet çıkarmaz.
Tanah kaynakları: Vayikra 16:5–34, özellikle 5–10, 15–22, 26 ve 29–34; Vayikra 14:3–7; Yehezkel 45:15–20. Özgün metin karşılaştırması: Vayikra 16:7–10 ve 16:20–26.
