2 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
32. İddia: Başkohenin kutsal bölüme girip çıkması İsa’nın göğe yükselip dönmesini haber verir
Başkohen, Yom Kippur’da Tapınağın en iç bölümü olan Kutsallar Kutsalı’na belirli işlemler için girer. Yılın bu gününde içeride ve dışarıda yapılacak işlemler bir hizmet dizisi oluşturur.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Başkohen, Yom Kippur’da Tapınağın en iç bölümü olan Kutsallar Kutsalı’na belirli işlemler için girer. Yılın bu gününde içeride ve dışarıda yapılacak işlemler bir hizmet dizisi oluşturur.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yom Kippur’da, yani Kefaret Günü’nde, başkohenin Kutsallar Kutsalı’na girişini İsa’nın göğe çıkıp insanlar için bağışlanma sağlamasının habercisi sayarlar. Başkohenin dışarı çıkıp halkın karşısına gelmesini de İsa’nın kendisini bekleyenlere ikinci kez görünerek bağışlanmayı bildirmesiyle ilişkilendirirler. Onlara göre yeryüzündeki kutsal yer, göksel huzurun bir örneğidir. Kendi günahları için de sunu getirmek zorunda olan eski kohendeki eksikliklerin, günahsız İsa’nın daha üstün saydıkları kohenliğinde ortadan kalktığını söylerler.
Tanah’ın Cevabı:
Yom Kippur’da başkohenin, yani kutsal hizmetteki baş görevlinin giriş ve çıkışları, aynı gün yerine getirilen arınma hizmetinin parçalarıdır. İçeriye tütsü ve kan götürülür; dışarıda sunak işlemleri ve başka sunularla hizmet sürdürülür. Bu hareketlerden İsa’nın göğe yükselişini ve çağlar sonra dönüşünü çıkarmak, Tora’daki ibadeti Hristiyan anlatısına göre yeniden kurmaktır.
Hizmetin yapılacağı yer Vayikra 16:2’de tanımlanır: Perdenin iç tarafında, Antlaşma Sandığı’nın üzerindeki örtünün önüdür. Kutsal çadırın ve daha sonra Tapınağın en içteki bölümü olan Kutsallar Kutsalı’na Aharon’un her istediğinde girmesine izin verilmez. Giriş için gereken sunuların yanında, tütsü bulutunun sandığın örtüsünü kaplaması da emredilir; Aharon’un ölmemesi buna bağlanır (16:3, 12–13). Yer, hizmeti yapan kişi ve uygulanacak işlemler aynı buyruğun içindedir.
Hristiyan yorumun gökle kurduğu ilişki, Tanah’ta kutsal yer ile göğün birlikte anılmasına dayanır. Tehilim 11:4’te Haşem’in kutsal sarayı ve göklerdeki tahtı birlikte anılır. Tehilim 20:3, 7’de yardım kutsal yerden ve Siyon’dan istenir; Haşem’in kutsal göklerinden cevap vereceği söylenir. Yeryüzündeki ibadet Haşem’e yönelir, yardım da O’ndan gelir.
Şelomo’nun duasında bu ilişki daha açık kurulur: Gökler bile Haşem’i içine alamaz; halk Tapınağa doğru dua eder, Haşem göklerden işitir ve bağışlar (Melahim Alef 8:27–30). Böylece kutsal yere yönelmek ile gökten gelen ilahi cevap birbirine bağlanır.
Bu ilişki, kutsal yere giren kişinin göğe yükseldiği anlamını taşımaz. David de Sandık’ın Yeruşalayim’e geri götürülmesini isterken, Haşem’in kendisini yeniden oraya getirip Sandık’ı ve bulunduğu yeri göstereceğini umar (Şemuel Bet 15:24–29). Söz konusu dönüşün yeri Yeruşalayim’dir. Bir mekanın Haşem’in huzuruyla ilişkilendirilmesinden, o mekana girip çıkmanın İsa’nın gelecekteki yaşamını anlattığı sonucu doğmaz. Kutsal çadır Mişkan’ın, Moşe’ye gösterilen örneğe uygun yapılması emri de binanın ve eşyalarının nasıl hazırlanacağını belirler (Şemot 25:9, 40). Bu örnekten İsa’nın göğe yükselişi ve ikinci gelişi hakkında bir yaşam öyküsü çıkarabilmek için yine Hristiyan anlatısını ayete eklemek gerekir.
Başkohenin gün içindeki hareketleri de kendi görevleriyle açıklanır. Önce tütsü perdenin iç tarafına götürülür; ardından boğanın kanıyla ve halk için kesilen keçinin kanıyla gereken işlemler yapılır (Vayikra 16:12–16). Halk için ayrılan keçi, boğanın kanıyla içerde yapılan işlemden sonra kesilir; onun kanı da perdenin içine götürülür.
İçeri giriş ve dışarı çıkış, hizmetin farklı aşamalarında tekrarlanır. Kohen dışarı çıktığında hizmete devam eder; 16:18’de sunağa yönelir ve onu arındırır. Canlı keçiyle ilgili işlemlerin ardından keten giysilerini çıkarır, yıkanır, diğer giysilerini giyer ve kendisiyle halk için yakılan sunuları getirir (16:20–25).
Bu hareketin tek bir yükselişi, gökte uzun bekleyişi ve tarihin sonunda dönüşü temsil ettiği söylenirken, aynı günün işlemlerine metinde verilmeyen başka bir zaman dizisi yerleştirilir.
Tapınak hizmetinin geleneksel anlatımında başkohen aynı gün Kutsallar Kutsalı’na dört kez girer. İlkinde tütsüyü içeri götürür. Sonra kendi boğasının kanıyla, ardından halkın keçisinin kanıyla ayrı ayrı girer. Daha sonra tütsü için kullandığı kapları almak üzere yeniden içeri girer. Dört girişin her biri aynı günün hizmetindeki bir göreve aittir. Bu sıralama, bir kez göğe çıkıp uzun zaman sonra yeryüzüne dönme öyküsü vermez. Mişna Yoma 5:1–4; 7:4; Tosefta Kelim Kamma 1:7
Mişna, başkohenin perdenin ardından içeri girip tütsüyü közlerin üzerine koyduğunu, ardından geldiği yoldan çıktığını anlatır. Sandık’ın bulunmadığı dönemde tütsü kabı, onun yerindeki Even Şetiya, yani Temel Taşı üzerine konurdu. Mişna Yoma 5:1–2
Giysi değişimi de eski kohenliğin kusuru olarak sunulur. Oysa iç hizmet için giyilecek keten tunik, pantolon, kuşak ve sarık hakkında Tora’nın hükmü açıktır: “Bunlar kutsal giysilerdir” (Vayikra 16:4). Aharon bu giysilerle Haşem’in verdiği görevi yerine getirir; hizmetin devamında başka giysiler giymesi de aynı emre uymasıdır. Giysi değişimiyle emredilen hizmetin bir sonraki aşamasına geçilir. Bu değişime, Aharon’un kohenliğinin gelecekte İsa tarafından aşılacağı anlamını Hristiyan yorum ekler.
Vayikra Rabba, içeri girilirken altın giysiler kullanılmaması için farklı açıklamalar verir. Bunlardan biri, altının Altın Buzağı günahını hatırlatmasıdır. Bir diğeri bunun Tanrı’nın önünde gösterişten uzak durmayla ilişkili olduğunu söyler. Midraş ayrıca halkın malını gözetme açıklamasını da aktarır. Vayikra Rabba 21:10
Hizmeti yapan Aharon’un kendisi ve evi için de arınma sağlaması gerekir (16:6, 11, 17). Hristiyan savı bu farkı kabul eder, fakat İsa’nın günahsız olduğu için böyle bir sunuya ihtiyacı bulunmadığını ileri sürer. Böylece benzer hareketler İsa’yı önceden gösteren işaretler, farklılıklar ise onun üstünlüğünün kanıtları sayılır. Bu seçimde ölçü Tora’nın verdiği görev değil, önceden kabul edilen İsa tasviridir. Tora, Aharon’un ve evinin arınmasını yerine getirilecek bir sorumluluk olarak verir; bu sorumluluğu, gelecekte başka birinin aynı kohenliği kaldıracağına ilişkin haber olarak sunmaz.
Sifra, Aharon’un kendisi ve evi için yaptığı bu hizmette sözlü itirafa da yer verir. Başkohen, kendi ve evinin suçlarını Haşem’in önünde dile getirir. Böylece başkohenin kendi adına arınma araması, yerine getirdiği görevin bir parçasıdır. Sifra, Ahare Mot, 2. parça 4
Kohenin kim olduğu da görev kadar belirgindir. Şemot 29:9, Aharon ile oğullarının kohenliğini sürekli bir düzen olarak belirler. Vayikra 16:32’de aynı hizmetin, babasının yerine kohen olmak üzere atanmış kişi tarafından sürdürüleceği söylenir. Hristiyanlık ise İsa’yı David soyundan gelen ve Malkitsedek’le ilişkilendirilen başka bir kohenliğin sahibi olarak sunar. Dayanak gösterilen Tehilim 110:4, Yom Kippur’daki giriş ve çıkışları göğe yükseliş ile ikinci geliş diye açıklamaz. Başka bir kohenlik iddiasını kabul edip Aharon’a verilen işlemleri ona aktarmak, bu bağlantıyı Tora’dan kanıtlamak yerine baştan varsaymaktır.
Üstelik gelecekte de Sadok soyundan kohenler Haşem’in kutsal yerine girecek, O’na hizmet edecek ve sunularını getirecektir (Yehezkel 44:15–16). Vayikra 16:29–34’teki yıllık arınma hizmetiyle birlikte okunduğunda, kohenin kutsal yere girişinin ne için olduğu açıktır: Kendisine verilen ibadeti yerine getirmek. İsa’nın göğe yükseldiği ve geri döneceği inancı bu girişten öğrenilmez; Hristiyan yorum bu inancı önceden kabul ederek başkohenin hareketlerine yerleştirir.
Tora’nın tarif ettiği hareketler, Aharon soyundan bir görevlinin aynı gün yürüttüğü arınma hizmetine aittir. Bu giriş ve çıkışları İsa’nın göğe yükselmesi ve çağlar sonra geri dönmesi olarak okumak, metindeki görevliyi, yeri ve zaman düzenini değiştirir.
Tanah kaynakları: Vayikra 16:1–34, özellikle 2–4, 6, 11–25 ve 29–34 (özgün metin); Şemot 25:9, 40 ve 29:9; Tehilim 11:4, 20:3, 7 (bazı çevirilerde 20:2, 6) ve 110:4; Melahim Alef 8:27–30; Şemuel Bet 15:24–29; Yehezkel 44:15–16.
152. İddia: Başkohenin Kutsallar Kutsalı’nda kısa süre kalması sistemin eksikliğini gösterir
Kutsallar Kutsalı, Tapınağın en içteki ve en kutsal bölümüdür. Başkohen, yani kutsal hizmetin başındaki görevli, oraya istediği zaman giremez. Bu giriş kuralının ibadeti nasıl düzenlediğiyle, Haşem’in halkının duasını nasıl işittiği ayrı konulardır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Kutsallar Kutsalı, Tapınağın en içteki ve en kutsal bölümüdür. Başkohen, yani kutsal hizmetin başındaki görevli, oraya istediği zaman giremez. Bu giriş kuralının ibadeti nasıl düzenlediğiyle, Haşem’in halkının duasını nasıl işittiği ayrı konulardır.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, başkohenin kendisi ve halk için kan sunmasını, Kutsallar Kutsalı’na yalnız yılın bir gününde girmesini ve içeride kalamamasını bir eksiklik olarak görürler. Onlara göre bu sınırlar, insanların Tanrı’ya daha yakın olabilmesi için daha üstün bir aracının gerektiğini gösterir. İsa’nın bu engeli kaldırdığını savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Vayikra 16:1–2, Aharon’un en kutsal bölüme istediği zaman girmemesini emreder. Nadav ile Avihu’nun ölümünün ardından verilen bu sınırın gerekçesi de açıklanır: Tanrı, kaporetin üzerinde bulutta görünecektir. Kaporet, antlaşma sandığının kapağıdır. Tanrı, halkın kendisine nasıl yaklaşacağını ve başkohenin ne zaman içeri gireceğini kendisi belirlemiştir.
Vayikra 16:2’de Aharon’a וְאַל־יָבֹא בְכָל־עֵת אֶל־הַקֹּדֶשׁ מִבֵּית לַפָּרֹכֶת אֶל־פְּנֵי הַכַּפֹּרֶת אֲשֶׁר עַל־הָאָרֹן וְלֹא יָמוּת denir: “Perdenin içindeki, sandığın üzerindeki kaporetin önündeki kutsal yere her zaman girmesin, yoksa ölür.” Be-khol et (בְכָל־עֵת), “her zaman” demektir. Bu hüküm, girişin isteğe bağlı olmadığını ve Tanrı’nın belirlediği ritüel şartlarla yapılacağını anlatır.
Ayette “yalnız belirli dakika kalabilir” biçiminde sayısal bir zaman sınırı konulmamıştır. Giriş kuralı, kutsal hizmetin nasıl yapılacağını belirler. Dua eden kişinin Tanrı’ya ulaşamayacağını söylemez.
Kutsal bölümde geçirilen vaktin anlamını girişte yapılan işler belirler. Tütsü, örtüyü kaplayacak bir bulut oluşturur. Ardından kohen boğanın ve halkın tekesinin kanıyla arındırma işini tamamlar. 16:16, bu işlemin neden yapıldığını da söyler. Kutsal yer, aralarında bulunduğu halkın kirliliklerinden ve ihlallerinden arındırılır. Tora, arınmanın hangi görevler yerine getirildiğinde sağlanacağını açıkça belirler. (Vayikra 16:11–17).
Vayikra 16:3–19, başkohenin giysilerini, arınmasını, buhuru ve sunuları düzenler. 16:29–34 hizmetin her yıl yapılacağını söyler. Ayetler içeri girişin şartlarını verir; içeride yalnız belirli dakika kalabileceği gibi bir süre koymaz. Bir odanın girişinin sınırlandırılması, Haşem’in insanları bağışlayamayacağı anlamına gelmez.
Vayikra 16:2 ve 16:17, başkohenin Kutsallar Kutsalı’na giriş yetkisini ve halk için yapılan hizmeti düzenler. Yehezkel 45’te gelecekteki arınma ve kurban hizmetlerinin bildirilmesi de aynı ayrımı sürdürür: Kutsal hizmetin sınırları Tanrı’nın buyruğunun parçalarıdır; o buyruğun iptal gerekçesi değildir.
Devarim 4:7, Tanrı’nın İsrael’e kendisine yakardığında yakın olduğunu bildirir. Melahim Alef 8:27–30’da Şelomo, göklerin bile Tanrı’yı içine alamayacağını söyler. Haşem’den halkın duasını göklerden işitmesini ve halkı bağışlamasını ister. Hristiyanların başkohenin kutsal odaya yalnız belirli şartlarda girmesini Tora’nın Tanrı’ya yakınlık sağlayamadığına kanıt yapmaları, Tanrı’nın ibadet düzeniyle dua ve bağışlanma vaadini birbirine karıştırır.
Devarim 4:7’de כִּי מִי־גוֹי גָּדוֹל אֲשֶׁר־לוֹ אֱלֹהִים קְרֹבִים אֵלָיו כַּיהוָה אֱלֹהֵינוּ בְּכָל־קָרְאֵנוּ אֵלָיו, “Hangi büyük ulusun Tanrısı, bizim Tanrımız Haşem’in O’na her seslenişimizde bize yakın olduğu kadar yakındır?” denir. Bu söz, Tanrı’nın İsrael’in çağrısına yakınlığını kutsal bölüme yalnız başkohenin girmesine bağlı kılmaz. I Melahim 8:30’da da Tanrı’nın göklerden işitmesi ve bağışlaması için dua edilir. Böylece kutsal bölüme giriş için verilen kurallar sürerken halk da dua edip Haşem’den merhamet dileyebilir.
Fiziksel kutsal bölüme giriş ile Tanrı’nın duayı işitmesi ayrı konulardır. Şelomo, Tapınak’ı adarken göklerin bile Tanrı’yı içine alamayacağını söyler. Ardından Tanrı’dan, halkın duasını göklerdeki yerinden işitmesini ve bağışlamasını ister. Haşem’in yakınlığı başkohenin o odada kalmasına bağlı değildir. Bu giriş kuralından, İsa’nın kaldırması gereken bir engel olduğu sonucu çıkmaz. Melahim Alef 8:27–30.
Tanah kaynakları: Vayikra 16:1–34; Devarim 4:7; I Melahim 8:27–30; Yehezkel 45:15–22.
