Misyoner İddiaları Arşivi

3 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

28. İddia: “İtaat korbandan iyidir” sözü kanlı korbanın mutlak zorunluluğunu değiştirmez

Şaul’a Amalek’e karşı bir buyruk verilir. Şaul, buyruk gereği yok edilmesi gereken sürünün en iyi hayvanlarını sağ bırakır ve onları Haşem’e sunmayı amaçladığını söyler.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Şaul’a Amalek’e karşı bir buyruk verilir. Şaul, buyruk gereği yok edilmesi gereken sürünün en iyi hayvanlarını sağ bırakır ve onları Haşem’e sunmayı amaçladığını söyler.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Şemuel’in “İtaat kurbandan iyidir” sözüyle tövbe ve itaat olmadan verilen sunuyu reddettiğini söylerler. Şaul’un sağ bıraktığı hayvanların günah sunusu olarak tanımlanmadığına dikkat çeker ve bu olayın bağışlanma için kanlı sunu gerektiği görüşünü değiştirmediğini savunurlar. Onlara göre tövbe eden kişi de İsa’nın kanı sayesinde bağışlanır.

Tanah’ın Cevabı:

Şaul, Amalek’e karşı aldığı buyruk uyarınca sürüleri yok edecekti. En iyi koyunlarla sığırlar sağ bırakıldı. Şemuel bunların sesini duyunca Şaul, hayvanların Haşem’e kurban edilmek üzere ayrıldığını söyledi. Bunun üzerine Şemuel, “Söz dinlemek kurbandan, kulak vermek koçların yağından daha iyidir” dedi. Şaul daha içten bir duyguyla aynı hayvanları sunsaydı da sorun çözülmeyecekti. Hayvanları elde tutmak başlı başına buyruğa karşı gelmekti. Şaul Haşem adına kurban sunmayı düşünmüş olsa da Haşem’in sözünü dinlemediği için Haşem onu kral olarak reddetti. Yoşer Divrei Emet bu olayı açıklarken korbanın, yani sununun değerini Haşem’in iradesine uymaya bağlar. Yok edilmesi emredilen hayvanları sunmak için saklamak, bu iradeyi yerine getirmek değildir. Kurbanın ne zaman ve nasıl sunulacağını verilen buyruk belirler. Emuna, yani Haşem’e güven ve bağlılık, insanın davranışında da kendini gösterir. Şaul Haşem’i inkar etmedi; hayvanları O’na ayırdığını söylediği halde verilen emri yerine getirmemişti. Şemuel Alef 15:1–23

Bir kralın kurbanı itaatsizliği örtmediği gibi, bir halkın kurbanları da haksızlığı örtmez. Yeşaya’nın seslendiği insanlar sunağa çok sayıda kurban getirir. Ne var ki dua etmek için açtıkları eller şiddetin kanıyla doludur. O ellerle ezilene yardım etmeleri, yetimin davasını görmeleri ve dulun hakkını savunmaları istenir. Kötülüğü bırakıp iyiliğe dönmeleri söylendikten hemen sonra, günahları kıpkırmızı olsa da kar gibi beyazlaşacakları bildirilir. Amos’un sözünü ettiği bayramlar ve toplantılar da halkı yargıdan korumaz. İbadet sürerken toplumda ortadan kalkan adaletin su gibi, doğruluğun güçlü bir ırmak gibi akması istenir. Menorat HaMaor, Yeşaya’nın sözlerini teşuvayla, yani günahtan dönüşle birlikte ele alır: kötülüğünden dönen insanın davranışları kabul edilir. Mişnat Rabbi Eliezer de Amos’un sözlerini, Haşem’in iradesi yerine getirilmeden bayramlara güvenilmesiyle ilişkilendirir. Yeşaya 1:11–17, 1:18–20, Amos 5:21–24

Bir insanın hakkı çiğnendiğinde tövbenin nasıl davranışa dönüştüğü Tora’da açıkça görülebilir. Suç itiraf edilir, alınan mal hak sahibine geri verilir ve üzerine değerinin beşte biri eklenir. Ödemenin yapılabileceği bir yakın da yoksa ödeme kohene, yani Tapınak hizmetinde görevli kişiye verilir. Hükümde kefaret için getirilecek bir koç da yer alır. Sunağa getirilen koç, insana ödenmesi gereken borcu ortadan kaldırmaz. Mişle, doğruluk ve adaletle davranmanın Haşem için kurbandan daha makbul olduğunu söyler. Yeremya’nın kınadığı da çalıp öldürdükten ve başka tanrılara yöneldikten sonra Tapınağa sığınarak kendini güvende saymaktır. Haşem’in buyruğu, “Sesimi dinleyin” ve buyurduğum yolda yürüyün sözlerinde toplanır. Hoşea da bağlılığı sabah çiyi gibi çabuk kaybolan, antlaşmaya ihanet eden halka, Haşem’in kurbandan önce sadakat, yakılan sunulardan önce Tanrı’yı tanımalarını istediğini söyler. Bamidbar 5:6–8, Mişle 21:3, Yeremya 7:9–11, 7:21–23, Hoşea 6:4–7

İnsandan beklenen hayat, sununun bedeli artırılarak satın alınamaz. Mika, Haşem’in önüne önce yakılan sunular ve bir yaşındaki buzağılarla çıkmayı düşünür. Soru büyüdükçe binlerce koç, on binlerce yağ ırmağı ve sonunda insanın günahı için kendi ilk doğanı anılır. İstenen şey ise kişinin adaletle davranması, iyiliği sevmesi ve Tanrısıyla alçakgönüllülükle yürümesidir. Rabbenu Bahya, Kad HaKemah’ta bu soruların kişiyi alçakgönüllülüğe götürdüğünü açıklar. Mika’nın cevabında adalet, iyilik ve alçakgönüllülük, sunuların sayısıyla elde edilecek bir sonucun yerine geçer. Yismach Moşe, korbanın insanı teşuvaya uyandırması gerektiğini anlatır: insan kendi davranışını ve Haşem’e karşı sorumluluğunu düşünmelidir. Bir insan doktorun verdiği ilacı alırken kendisini zehirlemeyi sürdürürse, ilacı kullanması tedavinin bütününü oluşturmaz. Korban da Haşem’in istediği hayatın bütününden ayrı düşünülemez.

Yeşaya, Haşem’e bağlanan, Şabat’ı koruyan ve antlaşmaya tutunan yabancıların kurbanlarının bile sunakta kabul edileceğini söyler. Akedat Yitshak da sununun içsel amacıyla eylem arasındaki bağı vurgular; iyiye ve doğruya yönelerek getirilen sununun Yeşaya’da kabul edildiğini gösterir. Şemuel’in önünde ise Tora’nın bir günah için buyurduğu sunu yerine getirilmiyordu. Kral, saklanması yasak olan hayvanları kendi seçtiği bir sunuya dönüştürüyordu. Mika 6:6–8, Yeşaya 56:6–7

Öyleyse belirli bir günahın bağışlanması için neyin sunulacağı da doğrudan Tora’dan öğrenilir. Vayikra’da, bölümde sayılan günahlardan birini işlemiş ve iki kuş almaya bile gücü yetmeyen kişiden ince un getirmesi istenir. Kohen bir avuç unu sunakta yakar ve kişinin bağışlanacağı söylenir. Aynı sunakta kanlı kurbanlar da sunulur. Tora bu kişi adına bir hayvanın kesilmesini istemez. Un, doğrudan günah sunusu olarak adlandırılır ve bağışlanma bu buyruğun yerine getirilmesine bağlanır. Her bağışlanma için kanlı bir sununun zorunlu olduğu iddiası, bu hükümle çürütülür. Yoksulun bağışlanmasını İsa’nın gelecekteki ölümüne bağlamak da Haşem’in verdiği hükme yeni bir şart eklemektir. Tora belirli bir günah için sunu emrettiğinde, Tapınak hizmeti sırasında o sunu getirilir. İtaatin gereği, Haşem’in belirlediği hükmü yerine getirmektir. Vayikra 5:11–13

Şemuel’in Şaul’a verdiği cevap, sununun çiğnenen buyruğa itaat yerine geçemeyeceğini gösterir. Şaul’un hayvanlarının günah sunusu olmaması da her bağışlanmada kan gerektiğini kanıtlamaz. Bu şart, Tanah’ın bağışlanmayı düzenleyen diğer hükümleriyle çelişir.

Rabbinik açıklamalar: Yoşer Divrei Emet, Şemuel Alef 15 açıklaması; Menorat HaMaor, teşuva açıklaması; Mişnat Rabbi Eliezer, 1. bölüm; Rabbenu Bahya, Kad HaKemah, alçakgönüllülük bölümü; Yismach Moşe, Vayikra; Akedat Yitshak, korbanlara ilişkin açıklama.

İlgili Kabalat yazıları: “Kan olmadan kefaret olmaz mı?”; “Günah ve Aklanma”; “İsa, Benim Günahlarım İçin mi Öldü?”.

Tanah kaynakları: Şemuel Alef 15:1–23; Yeşaya 1:11–17 ve 1:18–20; Yeşaya 56:6–7; Hoşea 6:6 (bağlamı 6:4–7); Yeremya 7:9–11 ve 7:21–23; Bamidbar 5:6–8; Mişle 21:3; Amos 5:21–24; Mika 6:6–8; Vayikra 5:11–13 (özgün metin).

Bu iddianın sayfası

210. İddia: Yeşaya 27’deki bağışlanma daha önce sunulan kanlı korban sayesinde gerçekleşir

Yeşaya 27, Yaakov’un suçunun giderilmesinden söz ederken putlara sunu verilen sunakların parçalanmasını da anlatır. Kral Hizkiyahu döneminde önce Tapınak’ta korbanlar sunulmuş, ardından putperestliğe ait sunaklar yıkılmıştır. Olayların sırası, peygamberin suçun nasıl giderileceği hakkında ne söylediğiyle karşılaştırılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 27, Yaakov’un suçunun giderilmesinden söz ederken putlara sunu verilen sunakların parçalanmasını da anlatır. Kral Hizkiyahu döneminde önce Tapınak’ta korbanlar sunulmuş, ardından putperestliğe ait sunaklar yıkılmıştır. Olayların sırası, peygamberin suçun nasıl giderileceği hakkında ne söylediğiyle karşılaştırılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Hizkiyahu döneminde önce kanlı korbanların sunulmasını Yeşaya 27:9’u açıklamak için kullanırlar. Onlara göre Yaakov’un suçu önceden dökülen kanla giderilmiştir. Putperest sunakların yıkılması da bu bağışlanmanın ardından gelen teşuva, yani kötülüğü bırakıp Tanrı’ya dönüş eylemidir.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 27:9, Yaakov’un suçunun kaldırılmasını ve putperest sunakların parçalanmasını aynı cümlede anlatır. Peygamberin kullandığı sözler, bu bağışlanmanın daha önce sunulmuş bir korbanın kanına bağlı olduğunu söylemez.

Ayet לָכֵן בְּזֹאת יְכֻפַּר עֲוֹן־יַעֲקֹב, “Bu nedenle Yaakov’un suçu bununla kapara bulacak” der. Devamında günahın giderilmesinin sonucu olarak sunak taşlarının parçalanması ve putperest ibadette kullanılan Aşera direkleriyle diğer putperest işaretlerin ayakta kalmaması anlatılır.

“Bununla” sözü önceki 27:7–8’de anlatılan cezayla ve halkın nasıl terbiye edildiğiyle ilişkilendirilebilir. 27:9’un devamı ise putperest ibadetin ortadan kaldırılmasını arınmayla birlikte gösterir. Raşi de ayeti sunakların parçalanması ve putperestliğin bırakılması üzerinden açıklar. Bu iki okuma ayetin farklı sözlerini öne çıkarır. Ayetlerin hiçbirinde geçmişte dökülmüş korban kanı bağışlanmanın nedeni olarak gösterilmez.

Hizkiyahu’nun reformunda gerçekten önce Tapınak’ta korbanlar sunulur (Divre HaYamim Bet 29:20–24); daha sonra putperest direkler, Aşeralar ve sunaklar yıkılır (31:1). Divre HaYamim olayların sırasını verir. Bir olayın önce gelmesi, sonrakinin onun yüzünden gerçekleştiğini tek başına göstermez. Peygamberin ayetinde bu bağlantı açıkça kurulmaz.

Yeşaya 27:2–6 Tanrı’nın üzüm bağını korumasını, 27:7–8 yargıyı, 27:9 putperestliğin kaldırılmasını anlatır. 27:12–13’te dağılmış İsrael’in toplanacağı ve Yeruşalayim’de Tanrı’ya ibadet edeceği bildirilir. Bölüm, yargı ve arınmanın ardından yeniden toplanmayı da kapsar.

Yeşaya 1:16–18’de kötülüğü bırakmak, adaleti öğrenmek ve günahların temizlenmesi birlikte anlatılır. 55:7’de kötü kişinin yolunu bırakıp Tanrı’ya dönmesi ve Tanrı’nın onu bolca bağışlaması söylenir. Vayikra 5:11–13’te ise belirli günahlar için kuş almaya gücü yetmeyen kişinin un sunusu getirmesi ve bağışlanması düzenlenir. Tora’nın bu örneğinde bağışlanma için kanlı bir sunu gerekmez. Hizkiyahu döneminde önce korban sunulmuş olması, Yeşaya’nın bağışlanmayı o korbana bağladığını veya her bağışlanmanın kan gerektirdiğini göstermez.

Tanah kaynakları: Yeşaya 27:7–13; Yeşaya 1:16–18 ve 55:6–7; Divre HaYamim Bet 29:20–24 ve 31:1; Vayikra 5:11–13. Yorum: Raşi, Yeşaya 27:9.

Bu iddianın sayfası

16. İddia: Günahın bağışlanması için mutlaka kan gerekir

Vayikra’da günah işleyen bir insanın getireceği sunu, suçun türüne ve kişinin imkanına göre belirlenir. Sunakta kanın kullanıldığı durumlar ile bağışlanmanın gerçekleştiği bütün durumlar bu yüzden aynı kapsamda incelenemez.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Vayikra’da günah işleyen bir insanın getireceği sunu, suçun türüne ve kişinin imkanına göre belirlenir. Sunakta kanın kullanıldığı durumlar ile bağışlanmanın gerçekleştiği bütün durumlar bu yüzden aynı kapsamda incelenemez.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, bir günahın bağışlandığı her durumda kan dökülmüş olması gerektiğini söylerler. Tora’daki kanlı sunuları, İsa’nın ölümüyle sağlanacak bağışlanmanın habercisi olarak görürler. Tövbe ve duanın ardından gelen ve görünüşte kan dökülmeden gerçekleşen bağışlanmaları da ya sunağa dökülen kana ya da İsa’nın ölümüne bağlarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra’da, işlediği suçu itiraf eden kişinin imkanına göre bir sunu getirmesi istenir. Koyun ya da keçi alamayan kişi iki kuş getirir. Kuşlara da gücü yetmiyorsa bir tahıl ölçüsünün onda biri kadar ince un getirir. Una yağ ya da günlük eklenmez. Buradaki günlük, güzel kokulu bir reçinedir. Tora bu unu günah sunusu olarak adlandırır. Sunak, ibadette sunuların sunulduğu yerdir. Sunağın hizmetinden sorumlu kohen, yani kutsal hizmet görevlisi, bir avuç unu alıp sunakta yakar. Ardından hem kohenin o kişi için kefaret yapacağı hem de kişinin günahının bağışlanacağı yazılıdır. Kefaret, burada günahın giderilmesi için yerine getirilen hizmeti anlatır. Bu hüküm, yoksulluk durumunda ve o bölümde sayılan belirli suçlar için verilmiştir. (Vayikra 5:1–13) Sifra’nın Vayikra 5:11 açıklamasında da yoksulun ileride zenginleşip hayvan getirmeyi beklemesi istenmez. Kişi, o günkü imkanına göre emredilen sunuyu getirir.

Un sunusu, yoksulun maddi gücüne göre belirlenmiş bir hatattır. Vayikra 5:13, işlemden sonra kalan unun da tıpkı minha sunusunda olduğu gibi kohene ait olacağını söyler. Kan şartı ileri süren yorumun açıkladığı varsayımsal bir işlem yerine Tora, yoksulun getirdiği unun nasıl kullanıldığını ve kalanının kime verildiğini baştan sona düzenler. (Vayikra 5:11–13).

Un, Haşem’e ateşte sunulan sunuların üzerinde yakılır. Buna dayanılarak, yoksulun başka bir sununun kanı sayesinde bağışlandığı ileri sürülür. Oysa Tora, kuş getirildiğinde kanla ne yapılacağını ayrıntısıyla söyler. Kanın bir bölümü sunağın duvarına serpilir, kalanı dibine akıtılır. Un getirildiğinde ise bir avuç unun yakılması yeterlidir. Un sunusuyla ilgili hüküm, başka bir kurbanın kanının kullanılmasını emretmez. Sunağın geçmişte kanla arındırılıp kutsanması ayrı bir işlemdir. Sunak için yapılan o işlemle, daha sonra orada sunu getiren yoksulun günahı için konmuş hüküm birbirine karıştırılamaz. Kuşla yapılan hizmetin ardından da un sunusunun ardından da bağışlayan Haşem’dir. (Vayikra 5:9–13, 8:15)

Kanın sunaktaki görevi Vayikra’nın başka bir bölümünde açıklanır. Can kanla ilişkili olduğu için kanın yenmesi yasaktır. Haşem kanı, sunakta kefaret yapılması için vermiştir. Böylece kanın hangi iş için ayrıldığı belirlenir. Tora’nın emrettiği yerde kan kullanılır, yoksula ince un getirmesi buyurulduğunda ise bu sunuyla kefaret yapılır. İki hükmün kapsamı kendi bağlamında bellidir. Kanın sunakta kefaret için verilmiş olması, Tora’nın un sunusuna bağladığı bağışlanmayı ortadan kaldırmaz. (Vayikra 17:10–14) Ramban 17:11’i açıklarken kanın hayvanın canıyla ilişkisini ve sunakta kefaret için nasıl kullanıldığını birlikte ele alır. Hayvanın canının insanın canı karşılığında kabul edilmesi de bu açıklamanın parçasıdır. Bu yorum, Tora’nın başka bir yerde açıkça buyurduğu un sunusunu kanlı bir sunuya dönüştürmez.

Peygamberlerin anlattığı bağışlanma, insanın yaptıklarını değiştirmesini gerektirir. Yeşaya’da elleri kanla dolu insanların hem sunuları reddedilir hem duaları işitilmez. Kötülüğü bırakmaları, adaleti aramaları, yetimin ve dulun hakkını korumaları istenir. Kızıl günahların beyazlaşacağı vaadi bu çağrıyla birlikte gelir. Yehezkel, işlediği suçlardan dönüp Haşem’in hükümlerini uygulayan kişinin suçlarının artık ona karşı anılmayacağını söyler. Bağışlanma vaadi, kötülükten dönüp doğru olanı yapan kişiye verilmiştir. (Yeşaya 1:11–18, Yehezkel 18:21–23)

Hoşea’da İsrael’e Haşem’e dönmesi ve suçunun kaldırılmasını sözlerle dilemesi öğretilir. Putlara ve yabancı güçlere bel bağlamaktan vazgeçilir. Haşem’in öfkesi yatışır. Halkının dönekliğini iyileştireceğini ve onu gönülden seveceğini söyler. Şelomo’nun duasında da halk sürgündeyken suçunu kabul eder, bütün yüreğiyle Haşem’e döner ve bağışlanma diler. Haşem’in cevabında, alçakgönüllülükle dua edip kötü yollarından dönen halkın günahlarının bağışlanacağı vaat edilir. (Hoşea 14:2–5, Melahim Alef 8:46–50, Divre HaYamim Bet 7:14)

Rabbi Hananel, Yoma 86b açıklamasında Hoşea’nın sözlerle dönüş çağrısını, Haşem’e yönelen kişinin sunu getirmiş gibi kabul edilmesiyle ilişkilendirir. Beit Elohim’in Teşuva bölümünde de dönüşle yeniden kabul arasındaki bağ anlatılır. Menorat HaMaor, Ninova örneğinde Haşem’in gördüğü şeyin oruç ya da yas giysisiyle sınırlı olmadığını, insanların kötü yollarını bırakması olduğunu vurgular. Dışarıdan görülen hareketin insanın davranışında karşılık bulması gerekir.

Yona, Ninova’da bu dönüşün sonucunu gösterir. Halk zorbalığı ve kötü yollarını bırakır. Haşem onların yaptıklarını görür ve bildirdiği felaketi gerçekleştirmez. Bu sonucun İsrael’de sunulan kana bağlı olduğu da ileri sürülür. Ancak Şemot’ta İsrael’e “kohenler krallığı” denmesi, başka ulusların bağışlanmasını İsrael’in sunularına bağlayan bir hüküm getirmez. Yona, felaketin geri alınmasını Ninovalıların kötülükten dönmesine bağlar. David’in durumunda da suçunu itiraf ettiğinde günahı kaldırılır. Bağışlandığı halde yaptığının ağır sonuçlarına katlanır. (Yona 3:5–10, Şemot 19:5–6, Şemuel Bet 12:13–14)

Suçun bağışlanması, bütün sonuçlarının aynı anda ortadan kalkması değildir. David’in yaşadıkları bu ayrımı gösterir. Rambam, Hilhot Teşuva 1’de tövbeyi ve günahın sözle itirafını temel alır; suçun türüne göre Yom Kippur, çekilen acılar ve belirli durumlarda ölüm de kefaretin tamamlanmasında yer alır. Başkasına verilen zarar ayrıca giderilir. Bir sununun getirilmesi, bunları yapmadan sorumluluktan çıkma yolu değildir. (Hilhot Teşuva 1)

Bu bağışlanmaları İsa’nın gelecekteki ölümüne bağlamak, Tanah’ın verdiği hükme yeni bir şart ekler. Haşem, yoksula un sunusuyla bağışlanacağını söyler. Şelomo’ya, kötülükten dönüp dua eden halkı bağışlayacağını vaat eder. Her günahın bağışlanması için kan dökülmesi gerektiği ve bu yüzden İsa’nın ölümü olmadan bağışlanma olamayacağı iddiası Tanah’a aykırıdır.

Tora, belirli suçlar için kuş almaya gücü yetmeyen kişiye un sunusu getirttiği halde onun bağışlanacağını söyler. Bütün bağışlanmaları kana bağlamak, Tora’nın verdiği bu açık hükme aykırıdır.

Tanah kaynakları: Vayikra 8:15; Şemot 19:5–6; Vayikra 5:1–13, 17:10–14; Şemuel Bet 12:13–14; Melahim Alef 8:46–50; Yehezkel 18:21–23; Yeşaya 1:11–18; Hoşea 14:2–5; Divre HaYamim Bet 7:14; Yona 3:5–10. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Vayikra 5:1–13, 17:10–14, 8:15 ve Şemot 19:5–6.

Açıklamalarda anılan eserler: Sifra, Vayikra 5:11 açıklaması; Ramban, Vayikra 17:11; Rabbi Hananel, Yoma 86b; Beit Elohim, Şaar HaTeşuva 2; Menorat HaMaor, Teşuva bölümü, Yona 3:10 açıklaması; Rambam, Hilhot Teşuva 1:1–4.

Bu iddianın sayfası