Misyoner İddiaları Arşivi

7 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

237. İddia: Yeremya 3’te antlaşma sandığının artık anılmayacak olması Sinay düzeninin değiştirildiğini kanıtlar

Antlaşma sandığının nasıl yapılacağı Tora’da anlatılır. Tanıklık levhaları bu kutsal sandığın içine konur. Yeremya, bir gün bu sandığın artık anılmayacağını söyler. Aynı bölümde Yeruşalayim’in Tanrı’nın tahtı olarak adlandırılacağı ve ulusların orada toplanacağı da bildirilir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Antlaşma sandığının nasıl yapılacağı Tora’da anlatılır. Tanıklık levhaları bu kutsal sandığın içine konur. Yeremya, bir gün bu sandığın artık anılmayacağını söyler. Aynı bölümde Yeruşalayim’in Tanrı’nın tahtı olarak adlandırılacağı ve ulusların orada toplanacağı da bildirilir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeruşalayim’in Tanrı’nın tahtı olmasını sandığın yerini alan bir değişiklik olarak okurlar. Onlara göre yeni antlaşma döneminde ulusların Yeruşalayim’e yönelmesi ve sandığın artık anılmaması, Sinay’da kurulan düzenin yerini yeni bir antlaşmanın aldığını gösterir.

Tanah’ın Cevabı:

Yeremya 3:16 gelecekte antlaşma sandığıyla ilgili bir değişim bildirir. Sandık artık anılmayacak, akla gelmeyecek, aranmayacak ve yeniden yapılmayacaktır. Fakat ayet bu değişimden Tora’nın bütün hükümlerinin sona erdiği sonucunu çıkarmaz.

Ayetin hemen devamında Yeruşalayim’in כִּסֵּא יְהוָה, “Tanrı’nın tahtı” diye adlandırılacağı ve bütün ulusların Tanrı’nın adına orada toplanacağı söylenir (Yeremya 3:17). 3:18’de İsrael ve Yehuda’nın birlikte atalarına verilen ülkeye döneceği bildirilir. Sandıkla ilgili söz, halkın dönüşünü ve ulusların Tanrı’ya yönelişini anlatan bu gelecek tasvirinin içindedir.

Sandığın anılmayacağı vaadinin hemen öncesinde Haşem halkına, kendilerini bilgi ve anlayışla güdecek önderler vereceğini söyler. Ardından Yeruşalayim bütün ulusların Haşem’in adı için toplandığı yer olur. Şemot’ta Moşe Tanrı’nın sesini sandığın örtüsü üzerinden işitir. Yeremya’nın daha sonra Tora’nın halka verileceğini anlattığı vaatte de konuşan aynı Haşem’dir. Yeremya’da yeni olan, şehir ve halkın Tanrı’ya yönelişinin kazandığı genişliktir. (Yeremya 3:14–18).

Şemot 25:10–22, sandığın yapımını ve tanıklık levhalarının içine konulmasını emreder. Sandığın kutsal hizmetteki görevlerinden biri bu levhaları taşımaktır. Tora aynı zamanda adalet ve Şabat gibi, uygulanması sandığın orada bulunmasına bağlı olmayan buyruklar verir. Sandığın gelecekte artık anılmaması ile Tora’nın kaldırılması ayrı iddialardır.

Nitekim aynı Yeremya kitabı yeni antlaşmayı anlatırken Tanrı’nın אֶת־תּוֹרָתִי, Torati, “Tora’mı” halkın içine koyacağını ve yüreğine yazacağını söyler (31:31–34). Antlaşmanın tarafları yine İsrael ve Yehuda’dır. Yeremya, sandık hakkındaki değişimi bildirdiği gibi, Tora’nın İsrael ve Yehuda’nın yüreğine yazılacağını da bildirir.

Yeremya, Tapınağın yıkılması ve sürgün konusunda uyarırken de halkı adalete, Şabat’a ve Tanrı’ya dönüşe çağırır (Yeremya 7:1–15; 17:19–27). Bir kutsal eşyanın veya hizmetin belirli tarihsel koşullarda bulunmaması, bütün Tora’nın geçersiz olduğu sonucunu doğurmaz.

Yehezkel 40–48’in gelecek tasvirinde Mikdaş, kohenler, sunak, korbanlar, Şabatlar ve belirlenmiş zamanlar da vardır. Yehezkel’in verdiği ayrıntıların Tora’daki uygulamalarla nasıl ilişkilendirildiği ayrıca yorumlanır. Fakat Yeremya’da sandığın artık anılmayacak olması, Yehezkel’in bildirdiği bütün kutsal hizmetlerin de ortadan kalkacağı anlamına gelmez.

Yehezkel 36:26–27, Tanrı’nın yeni yürek ve ruh vererek halkı kendi hükümlerinde yürüteceğini söyler. 37:21–28’de İsrael’in birleşmesi ve kutsal yerin halkın arasında bulunması vaat edilir.

Yeremya sandık hakkında gerçek bir değişim bildirir. Aynı peygamber, Tanrı’nın Tora’sını İsrael ve Yehuda’nın yüreğine yazacağını da söyler. Sandığın artık anılmayacağını söyleyen ayet, Sinay’da verilen Tora’nın kaldırıldığını söylemez. Yeni antlaşma hakkındaki açık söz, Tanrı’nın kendi Tora’sını halkına benimseteceğidir.

Kaynaklar: Yeremya 3:14–18, 7:1–15, 17:19–27 ve 31:31–34; Şemot 25:10–22; Yehezkel 36:24–28, 37:21–28 ve 40–48.

Bu iddianın sayfası

1. İddia: Yeni bir antlaşmadan söz edilmesi, Sinay antlaşmasının yetersiz olduğunu gösterir

Sinay’da Haşem ile İsrael arasında bir antlaşma kuruldu. Haşem’in verdiği Tora, halkın bu antlaşma içinde nasıl yaşayacağını belirledi. İsrael bu bağlılığı sürdürmeyince Yeremya, İsrael ve Yehuda ile yeni bir antlaşma yapılacağını bildirdi.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Sinay’da Haşem ile İsrael arasında bir antlaşma kuruldu. Haşem’in verdiği Tora, halkın bu antlaşma içinde nasıl yaşayacağını belirledi. İsrael bu bağlılığı sürdürmeyince Yeremya, İsrael ve Yehuda ile yeni bir antlaşma yapılacağını bildirdi.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeremya 31’de yeni bir antlaşma vaat edilmesinden Sinay’da verilen Tora’nın geçici bir görevi olduğu sonucunu çıkarırlar. Tora’nın Haşem (Tanrı) tarafından verildiğini, doğru ve kutsal olduğunu kabul ederler. Onlara göre İsa Tora’yı tamamlamış, ölümüyle yeni antlaşmayı başlatmış ve Moşe’nin Tora’sının Sinay antlaşmasından doğan bağlayıcılığı sona ermiştir. Bu görüşte ahlaki emirler sürer. Şabat, bayramlar, kohenlik görevi ve kurbanlar ise İsa’da asıl anlamlarına ulaşır. Kohenler, Tapınakta kutsal hizmeti yerine getiren görevlilerdir. Yeni antlaşmanın bütün sonuçlarının gelecekte ortaya çıkması beklenir.

Tanah’ın Cevabı:

Yeni antlaşma, geçmişte ikiye ayrılan halkın iki kesimi olan İsrael Evi ve Yehuda Evi ile yapılacaktır. Bu antlaşmada Haşem’in Tora’sı halkın yüreğine yerleşecektir: “Tora’mı onların içine yerleştireceğim ve yüreklerine yazacağım” (Yeremya 31:30–33). İnsan bir buyruğu bildiği halde ona karşı gelebilir. Buyruk yüreğine yerleştiğinde hayatını ona göre düzenler. Yeni antlaşmada insanlar Tora’ya içten ve kalıcı biçimde bağlanacaktır. Önceki antlaşmada halk emirleri biliyor, ama onlara her zaman uymuyordu. Yeni antlaşmada ise Haşem’in emirleriyle halkın yaşadığı hayat arasındaki bu kopuş giderilecektir.

Mısır’dan çıkarılan atalar antlaşmayı çiğnemişti. Sinay’da verilen hükümler doğru, buyruklar iyiydi. Buna rağmen halk, Tora’ya dönmesi için yapılan uyarılara direnmişti (Nehemya 9:13–14, 29). Ülkenin uğradığı felaketin nedeni de halkın önüne konulan Tora’nın terk edilmesi ve Haşem’in sesinin dinlenmemesiydi (Yeremya 9:12–13). İtaatsizliğin ardından halk sürgüne gönderildi. Haşem, düşmanlarının ülkesindeki İsrael’i bütünüyle reddetmeyeceğine, antlaşmasını bozmayacağına ve Mısır’dan çıkardığı atalarla yaptığı antlaşmayı hatırlayacağına söz vermişti (Vayikra 26:44–45).

Haşem’e dönüşe bağışlanma da eşlik eder. İstemeden işlediği günah için sunu getiren kişi bağışlanır (Vayikra 4:27–31). Kötü kişinin yolunu, haksız kişinin düşüncelerini bırakıp Haşem’e dönmesi istenir; O bolca bağışlayacaktır (Yeşaya 55:6–7). Yeremya 31:33’te de Haşem, “Suçlarını bağışlayacağım ve günahlarını bir daha anmayacağım” der. Hristiyan iddiasında geçmişteki bağışlanmaların bile İsa’nın ölümüne ve dökülen kanına bağlı olduğu söylenir. Böylece Hristiyan öğretisinden alınan ve ayetlerde bulunmayan bir koşul, bütün bu bağışlanma vaatlerine eklenir.

Yehuda’nın günahı yüreğine kazınmıştı; gelecekte aynı yüreğe Haşem’in Tora’sı yazılacaktır (Yeremya 17:1). Buyrukların yürekte tutulması daha önce de istenmişti. Devarim 6:6’da o gün verilen sözlerin yürekte olması emredilir; Yeşaya 51:7’de Tora’yı yüreğinde taşıyan halka seslenilir. Yeni antlaşmada bu bağlılık bütün halka yerleşecek ve kalıcı olacaktır. Haşem, kendisinden ayrılmamalarını sağlayan saygıyı yüreklerine koyacaktır (Yeremya 32:37–40). Yeremya 31:33’teki “Küçüklerinden büyüklerine kadar hepsi Beni tanıyacak” sözü bütün antlaşma halkını kapsar. Artık kardeşini Haşem’i tanımaya çağırması gereken bir kesim kalmayacaktır. Yehezkel 44:23’te ise kutsal hizmetle görevli kohenler, kutsal ile sıradanın, temiz ile kirlinin ayırt edilmesini öğretir. İnsan Haşem’i tanıyıp O’na bağlı yaşayabilir ve aynı zamanda bu ayrıntıları öğrenebilir.

Moşe, sürgünden dönecek halkın nasıl yaşayacağını da anlatmıştır. Devarim 30:1–14’te İsrael dağıldığı ülkelerden toplanır ve atalarının ülkesine getirilir. Haşem, halkın ve çocuklarının yüreğini sünnet ederek kendisini bütün yürekleriyle sevmelerini sağlayacaktır. Sevgiyi engelleyen iç direnç giderildiğinde halk yeniden itaat edecektir: “Yeniden Haşem’in sesini dinleyecek ve bugün sana buyurduğum O’nun bütün mitsvalarını yerine getireceksin.” (Devarim 30:8). Tora’da yerine getirilmesi istenen buyruğa mitsva denir. “Bugün sana buyurduğum” diyen Moşe’dir; gelecekte yapılacak olanlar, onun o gün verdiği emirlerdir. Birkaç ayet sonra bunlar “bu Tora kitabında yazılı” emirler ve hükümler olarak yeniden belirtilir (Devarim 30:10).

Bir emri yerine getirmek, onun istediği davranışı yapmaktır. Şabat buyruğu insana Haşem’e güvenmeyi öğretebilir. Fakat Haşem’e güvenmek, belirlenmiş günde Şabatı koruma emrinin yerine geçmez. Emrin öğrettiği düşünce ile istediği davranış birlikte bulunur.

Hristiyan iddiasında, Tora’nın İsa aracılığıyla bir ahlaki rehber olarak okunması eski emirleri yerine getirmek sayılır. Bu iddia, emrin anlamını benimsemekle emri uygulamayı birbirine karıştırır. Şabatı koruma yükümlülüğünün İsa’nın gelişiyle sona erdiği söylenirse, artık o günün korunması emredilmiyor demektir. Moşe ise yüreği değişen halkın yapacağı şeyleri belirli bir kitaba, o gün kendilerine verdiği emirlere bağlamıştır.

Bu emirleri yerine getirme sorumluluğu çocuklara ve sonraki kuşaklara da geçer. Devarim 29:28’de gizli şeyler Haşem’e, açıklanmış olanlar ise Tora’nın bütün sözlerini yerine getirmek üzere İsrael’e ve çocuklarına sonsuza kadar aittir. Şabat da İsrael oğullarının kuşakları boyunca koruyacakları kalıcı antlaşma ve Haşem ile aralarındaki kalıcı işarettir (Şemot 31:16–17). Halktan, emirleri ekleme veya eksiltme yapmadan koruması istenir (Devarim 4:2). Şabatın görevinin bittiğini söylemek, sonraki kuşaklara açıkça verilen koruma emrini geçersiz saymaktır.

Yehezkel, Haşem’in sözünü dinlemeye direnen insanın nasıl değişeceğini anlatır. Taşlaşmış yürek çıkarılacak, yerine canlı ve karşılık verebilen bir yürek verilecektir. Uluslar arasına dağılmış İsrael kendi ülkesine getirilecek; Haşem’in ruhu halkın içine konulacak ve halk O’nun hükümlerinde yürüyüp kurallarını koruyacaktır (Yehezkel 36:24–28). Aynı kitaptaki “hükümlerim” ve “kurallarım” sözleri, Mısır’dan çıkan halka verilen emirler için de kullanılır; Şabatlar da bunlarla birlikte anılır (Yehezkel 20:10–13). Geçmişte bu buyrukları çiğnemiş olan insanlar, yeniden birleşmiş bir halk olarak yaşayacaktır. Yehuda ile Yosef’in temsil ettiği İsrael kendi ülkesinde, David soyundan hükümdarın yönetimi altında toplanacak; Haşem’in hükümlerine uyacak ve kurallarını uygulayacaktır. Kendileriyle kalıcı bir barış antlaşması yapılacak, kutsal yer halkın ortasında bulunacaktır (Yehezkel 37:15–28).

Ülkeye dönecek olanlar, yeni antlaşmanın tarafları olan İsrael ve Yehuda’dır. Yeremya 31:34–36’de İsrael’in ulus olarak varlığını sürdürmesi güneşin, ayın ve yıldızların düzenine bağlanır. Hemen ardından Yeruşalayim’in yeniden kuruluşu, belirli yerlerin adlarıyla anlatılır. Yeremya 32:37–40’ta Haşem, aynı halkı sürgünden toplayıp kendi ülkesine getireceğini söyler. Kendisinden ayrılmasınlar diye yüreklerine Kendisine karşı saygı yerleştirecektir. İsrael’in yerine başka bir topluluğu koymak, antlaşmanın taraflarını değiştirir. Peygamberlerin sözünü ettiği İsrael, ülkeye döndüğünde Moşe’nin emirlerini uygulayacaktır. İsrael’in dönüşünü kabul edip dönen halkın Tora’ya karşı yükümlülüğünü kaldırmak, aynı vaadin bir bölümünü alıp diğerini reddetmektir.

İsrael’le birlikte başka uluslardan insanlar da Haşem’e yönelecektir. Haşem’i seven, Şabatı koruyan ve antlaşmasına tutunan yabancılar kutsal dağa getirilecek, sunuları kabul edilecektir; Haşem’in evi bütün halklar için dua evidir (Yeşaya 56:6–8). Ulusların katılımıyla İsrael’in varlığı ve Şabatı koruma yükümlülüğü birlikte sürer. İnsanların Haşem’e bağlanarak birleşmesi, Tora’nın öğrettiği ibadet içinde gerçekleşir.

Tapınakta Tsadok soyundan kohenler kutsal yerde yağ ve kan sunacak, kutsal ile sıradanı, temiz ile kirliyi ayırmayı öğretecek, bayramlarla Şabatları koruyacaktır (Yehezkel 44:15–24). Yeni aylarda, Şabatlarda ve bayramlarda sunular getirilecek; Pesah kutlanacak ve yedi gün mayasız ekmek yenilecektir (Yehezkel 45:15–25). Uluslardan sağ kalanlar da her yıl Yeruşalayim’e Sukkot, yani Çardaklar Bayramı için çıkacak; gelmeyenler cezalandırılacaktır (Zekeriya 14:16–19). Sevgi ve adaletle birlikte, belirli kişilerin belirli günlerde yapacağı bu ibadetler de korunur. Şabatın, bayramların ve kurbanların İsa’yla birlikte görevini tamamladığı iddiası, peygamberlerin gelecekte yapılacağını söylediği ibadetleri sona ermiş sayar. Bu iddia Tanah’ın açık hükmüne aykırıdır.

Tapınaktaki hizmet yeniden başladığında, onu yerine getirecek kişilerin de arındırılacağı vaat edilmiştir. Malaki 3:3–4’te Levi oğulları arıtılır ve yeniden doğrulukla sunu getirir; Yehuda ile Yeruşalayim’in sunuları eski günlerde olduğu gibi hoş karşılanır. Kitabın sonundaki çağrı bütün İsrael’e yöneliktir: “Kulum Moşe’nin Tora’sını, Horev’de bütün İsrael için ona buyurduğum hükümleri ve kuralları hatırlayın.” Ardından Haşem’in büyük gününden önce Eliyahu’nun gönderilmesi gelir (Malaki 3:22–23). Halk o güne hazırlanırken Moşe’nin Tora’sını hatırlayacak, arıtılan kohenler sunularını doğru biçimde getirecektir.

Tapınağın planı ve hükümleri, halk yaptıklarından utanınca kendilerine gösterilecektir. Yehezkel 43:11’de halk yaptıklarından utanırsa yapının biçimi ve hükümleri kendilerine açıklanacak, bunları koruyup uygulamaları istenecektir. Buna göre peygamberin yapıyı ve hükümlerini açıklaması, halkın yaptıklarından utanmasına bağlıdır. Tapınağı geçmişte gerçekleşmemiş bir koşula bağlı sayan Hristiyan yorumunda, gelecekteki bütün kutsal hizmet de kaldırılır. Oysa Yehezkel 37’de kutsal yerin halkın ortasındaki kalıcılığı, David yönetimi ve barış antlaşmasıyla birlikte ayrıca vaat edilmiştir. Haşem’in yeni yürek vereceği halk, O’nun hükümlerini yapabilecek duruma gelecektir; pişmanlık ve itaat, vaat edilen dönüşün içindedir.

Bu ibadetlerin İsa’da sembolik olarak sürdüğü ileri sürülür. Oysa peygamberlikte krallıkla kohenlik ayrı soylara ve ayrı görevlere bağlanır. Yeremya 33:17–22’de David soyundan bir yönetici, Levi soyundan da yakmalık sunu, tahıl sunusu ve kurban getirenler bulunacaktır. Onlara verilen sözün kalıcılığı gündüz ve gecenin düzenine bağlanır. Levi soyundan kohenlerin sunu getirmesi ile İsa’nın kurban sayılması farklı olaylardır. Peygamberin anlattığı kişileri ve görevleri İsa’yla özdeşleştiren yorum, İsa hakkındaki öğretiyi önce doğru kabul eder; sonra da bu kabulle yorumladığı ayeti aynı öğretinin kanıtı olarak sunar.

Levi soyunun bu görevi, kendilerine verilen antlaşmaya da dayanır. Pinhas’a ve ondan sonra gelen soyuna kalıcı kohenlik antlaşması verilmiştir (Bamidbar 25:10–13). Tehilim 110:4’te Malkitsedek’le ilişkilendirilen kalıcı kohenlik sözü, başka bir soyun görevini kaldırmaz. Bir kişiye kohenlik verilmesi, Pinhas’ın soyuyla yapılan antlaşmanın sona erdiği anlamına gelmez. Ayette bu antlaşmanın sona erdiği söylenmemiştir. Yeremya ve Yehezkel’de Levi soyundan gelenler gelecekteki hizmetlerini kendi adlarıyla sürdürür.

Gerçek kurbanların gelecekte yeniden sunulacağını kabul eden Hristiyan yorumunda ise bunlar İsa’nın ölümünü anma törenleri veya kutsal yeri arındıran uygulamalar sayılır. Yehezkel 45:15–20’de kefaret sağlama ve kutsal yerin arındırılması vardır. Kefaret burada kutsal yerin arındırılmasını da kapsar; her sunuda aynı tür kişisel günah bağışlanması kastedilmez. Peygamberin saydığı amaçlar arasında İsa’nın ölümünü anmak yoktur. Bu amaç, Hristiyan öğretisinden alınarak metne eklenir.

Bu ibadetlerin gelecekte başka bir antlaşmanın hükümleri olarak döneceği de ileri sürülür. Fakat Devarim 30 onları Moşe’nin emirlerine bağlar: Yüreği değişen halk, Moşe’nin verdiği ve Tora kitabında yazılı olan emirleri yerine getirecektir.

Gelecekte nelerin değişeceği de açıkça söylenmiştir. Antlaşma sandığı artık anılmayacak, hatırlanmayacak ve yeniden yapılmayacaktır. Yeruşalayim Haşem’in tahtı diye adlandırılacak, uluslar oraya toplanacak, İsrael ile Yehuda birlikte ülkeye dönecektir (Yeremya 3:16–18). Sandığın artık yapılmamasıyla Tora’nın yüreklere yazılması aynı peygamberin vaatleridir. Sandık hakkında söylenenleri bütün emirlerin kaldırılacağı şeklinde yorumlamak, peygamberin sözünü ettiği değişimi başka bir şeye dönüştürür.

Hristiyan iddiasında yeni antlaşma İsa’nın ölümüyle başlamış, bütün sonuçlarının gerçekleşmesi ise geleceğe bırakılmıştır. Bir vaadin başlaması ile bütün sonuçlarının gerçekleşmesi farklı zamanlarda olabilir. Ancak Yeremya, yeni antlaşmanın İsa’nın ölümüyle başladığını söylemez. Vaatlerin tamamlanacağı gün gelecekte olsa da o gün halkın yerine getireceği emirler değişmez. Moşe’nin emirlerinin yapılacağı, yeni yürek verilen halkın bu hükümlere göre yaşayacağı vaat edilmiştir. Araya Tora’yı uygulama yükümlülüğünün sona erdiği bir dönem koymak, Yeremya’nın sözlerine ayrıca eklenen bir iddiadır. Tanah, Moşe’nin emirlerinin yerine getirileceğini vaat ederken bu emirlerin görevinin bittiğini söyleyen Hristiyan iddiası, yeni antlaşmanın vaadini tersine çevirir.

Yeremya’nın tarif ettiği yenilik, dışarıdan verilen Tora’nın halkın yüreğine yerleşmesidir. Halk ve Tora aynı kalırken bağlılığın değişmesi, Sinay’da verilen Tora’nın yetersizliğine kanıt sayılamaz. İsa’nın ölümüyle Tora’nın görevinin bittiği iddiası, vaadin tarif ettiği yeniliğin yerine başka bir sonuç koyar.

Tora kaynakları (ToraOku): Şemot 31:16–17; Vayikra 4:27–31; Vayikra 26:44–45; Bamidbar 25:10–13; Devarim 4:2; Devarim 6:6; Devarim 29:28; Devarim 30:1–14.

Diğer Tanah kaynakları (Sefaria): Yeremya 31:30–39; Yeremya 9:12–13; Yeremya 17:1; Yeremya 3:16–18; Yeremya 32:37–40; Yeremya 33:17–26; Yehezkel 20:10–13; Yehezkel 36:24–28; Yehezkel 37:15–28; Yehezkel 43:7–12; Yehezkel 44:15–24; Yehezkel 45:15–25; Malaki 3:3–4; Malaki 3:22–23; Yeşaya 51:7; Yeşaya 55:6–7; Yeşaya 56:6–8; Zekeriya 14:16–19; Tehilim 110:4; Nehemya 9:13–14, 29.

Yeremya 31 için İbranice metnin ayet numaraları kullanılmıştır. Yeni antlaşma bölümü 31:30–33, İsrael soyunun sürekliliği 31:34–36 içindedir; birçok Hristiyan çeviride bunlar sırasıyla 31:31–34 ve 31:35–37 olarak numaralandırılır.

Bu iddianın sayfası

120. İddia: İsrael ancak İsa’yı kabul ederek Tanrı’ya geri dönebilir

Moşe, İsrael’in ülkesinden uzaklaştırıldıktan sonra nasıl geri döneceğini anlatır. Bu dönüş hem kime yönelineceğiyle hem de halkın hayatında neyi değiştireceğiyle ilgilidir. Dönüşün şartları, Moşe’nin ve peygamberlerin bu konuda verdikleri buyruklardan anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Moşe, İsrael’in ülkesinden uzaklaştırıldıktan sonra nasıl geri döneceğini anlatır. Bu dönüş hem kime yönelineceğiyle hem de halkın hayatında neyi değiştireceğiyle ilgilidir. Dönüşün şartları, Moşe’nin ve peygamberlerin bu konuda verdikleri buyruklardan anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsrael’in Maşiah’ı öldürdüğü için tövbe etmesi gerektiğini söylerler. Onlara göre Haşem, İsrael’i ancak İsa’yı Maşiah, yani Mesih olarak tanıdığında yeniden kabul edecektir. Daniel 9’daki antlaşma sözünü de İsa’nın ölümü ve dirilişiyle ilişkilendirirler.

Tanah’ın Cevabı:

Devarim 30:1–3, sürgüne düşen İsrael’in Tanrı’ya nasıl döneceğini açıkça anlatır: Tanrı’nın sözlerini yüreğine alacak, O’na dönecek ve sesini dinleyecektir. 30:4–10, Tanrı’nın halkını yeniden toplayacağını ve buyruklarına uymasını sağlayacağını bildirir. Bu dönüşün şartları arasında İsa’ya iman etmek yoktur.

Devarim 30:2’nin özgün hükmü וְשַׁבְתָּ עַד־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ וְשָׁמַעְתָּ בְקֹלוֹ כְּכֹל אֲשֶׁר־אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם אַתָּה וּבָנֶיךָ בְּכָל־לְבָבְךָ וּבְכָל־נַפְשֶׁךָ şeklindedir: “Tanrın Haşem’e dönecek, bugün sana emrettiğim her şey doğrultusunda O’nun sesini dinleyeceksin; sen ve çocukların, bütün yüreğiniz ve bütün canınızla.” Ve-şavta (וְשַׁבְתָּ) dönüşü, ve-şama’ta be-kolo (וְשָׁמַעְתָּ בְקֹלוֹ) Tanrı’nın sesine itaati ifade eder. Dönmesi istenen halk yine İsrael’dir. Halkın nasıl döneceğini ise Moşe’nin “bugün” verdiği buyruklar gösterir. Ayet, İsa’ya iman etme veya onu Maşiah olarak kabul etme şartını belirtmez.

Hoşea 14:2–5, halkın günahını itiraf edip Tanrı’ya yönelmesini, Asur’a ve putlara güvenmeyi bırakmasını anlatır. Tanrı onların dönekliğini iyileştireceğini ve onları seveceğini söyler. Yeşaya 55:6–7, kötülüğünden dönenin bağışlanacağını; Yehezkel 18:21–23, doğru yaşayışa dönene yaşam verileceğini bildirir.

Yehezkel 36:25–27’de halkı temizleyen, ona yeni yürek veren ve buyruklarını yapmaya yönelten yine Tanrı’dır. Yeremya 31:31–34’te yeni antlaşmanın tarafları İsrael ve Yehuda olarak adlandırılır.

Devarim 4:30–31, son günlerde sıkıntı içindeki İsrael’in Tanrı’ya döneceğini ve O’nun sesini dinleyeceğini bildirir. Gerekçe de açıklanır: Tanrı merhametlidir; halkını bırakmaz, atalarıyla yaptığı antlaşmayı unutmaz. Dönüşün yolu ve dayanağı Moşe’nin kendi sözlerinde verilmiştir. Buna İsa’yı kabul etme şartı eklemek, antlaşmayı hatırlayan Tanrı’nın açık çağrısını değiştirir.

Melahim Alef 8:46–50’de Şelomo, Haşem’den sürgündeki halkın duasını işitmesini ve itiraf ettikleri günahları bağışlamasını ister. Yeremya 3:12–14 de İsrael’e doğrudan “Geri dön” çağrısı yapar. Tanah, İsrael’e Tanrı’ya dönmesini ve O’nun buyruklarını korumasını emreder. Bu dönüşün yerine İsa’yı Maşiah olarak kabul etme şartı koymak, Tora’nın belirlediği yolu değiştirmektir.

Devarim 30:8, gelecekte dönüşten sonra וְאַתָּה תָשׁוּב וְשָׁמַעְתָּ בְּקוֹל יְהוָה וְעָשִׂיתָ אֶת־כָּל־מִצְוֺתָיו אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם der: “Yeniden dönüp Haşem’in sesini dinleyecek ve bugün sana emrettiğim bütün mitsvaları yerine getireceksin.” Geleceğe ilişkin bu vaat, Haşem’e dönüş ile Moşe’nin mitsvalarına, yani Tora’nın buyruklarına yeniden uyulmasını birlikte anlatır. Hoşea 14:2–5 ve Yehezkel 18:21–23 aynı dönüşü ve merhameti tamamlar. Yeremya 31:31–34’te yeni antlaşmanın İsrael ve Yehuda ile yapılması, Tora’nın onların yüreğine yazılması vaadi de bu süreklilikle uyumludur.

Hoşea 3:5, İsrael oğullarının dönüp Tanrıları Haşem’i ve kralları David’i arayacağını söyler. Ayette Tanrı ile kral ayrı ayrı anılır. Kralın adı David soyundan gelecek Maşiah’a işaret edecek biçimde okunsa da ayet onun İsa olduğunu söylemez. İsa’nın Maşiah olduğu önce varsayılıp sonra bu ayetteki kralın adı onun kanıtı olarak kullanılamaz. Hoşea 3:5.

İddianın dayandığı Daniel 9:26–27’de bir maşiahın, yani meshedilmiş kişinin ortadan kaldırılması, ardından kentin ve kutsal yerin yıkılması anlatılır. 27. ayette birçok kişiyle bir hafta için güçlendirilen antlaşmadan ve sunuların durdurulmasından söz edilir. Ayet, İsa’nın adını vermez; onun dirildiğini veya İsrael’in Tanrı’ya dönmek için ona iman etmesi gerektiğini söylemez. Bu sonuçlar Daniel’in sözlerine eklenmiştir. Daniel 9:26–27.

Tanah kaynakları: Devarim 30:1–10, özellikle 30:2 ve 30:8; 4:30–31; Hoşea 14:2–5 (Masoretik); Yehezkel 18:21–23, 36:25–27; Yeremya 31:31–34 ve 3:12–14; Yeşaya 55:6–7; I Melahim 8:46–50.

Bu iddianın sayfası

5. İddia: Tanrı İsrael’i boşamış ve İsrael artık antlaşma halkı değildir

Peygamberler, İsrael’in Haşem’e bağlılığını evlilik diliyle de anlatır. Yeremya’da boşanma belgesi, putlara yönelen ve ülkesinden uzaklaştırılan İsrael için kullanılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Peygamberler, İsrael’in Haşem’e bağlılığını evlilik diliyle de anlatır. Yeremya’da boşanma belgesi, putlara yönelen ve ülkesinden uzaklaştırılan İsrael için kullanılır.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Haşem’in İsrael’e boşanma belgesi vermesini Yahudi halkıyla bağını kesin olarak kestiğinin kanıtı sayarlar. Onlara göre İsrael artık antlaşma halkı değildir ve yerini başka bir topluluk almıştır.

Tanah’ın Cevabı:

Boşanma belgesi verildiği söylenen İsrael’e, aynı bölümde geri dönmesi emredilir. Yeremya 3:8’deki ayrılığın ardından 3:12’de “Geri dön, dönek İsrael” diye seslenilir. Halkın suçunu kabul etmesi istenir; Haşem’in öfkesini sonsuza dek sürdürmeyeceği ve dağılmış olanları Siyon’a getireceği bildirilir (Yeremya 3:8–14). Geri dönmesi istenen halk, boşanma belgesi verilen halkın kendisidir. Ayrılık ifadesinden ilişkinin bir daha kurulamayacağı sonucu çıkarıldığında, birkaç ayet sonra aynı halka verilen söz reddedilmiş olur.

Boşanma belgesinin kime verildiği de bölümün içinde açıkça belirtilmiştir. Kuzeydeki İsrael krallığının başına gelenler anlatılır; Yehuda ise bunları görmesine rağmen aynı sadakatsizliği sürdüren kardeşi olarak anılır. Ardından kuzeye yöneltilen çağrıda “Dönün, başkaldıran çocuklar” denir. Dönüşün sonunda Yehuda ile İsrael birlikte, atalarına verilmiş ülkeye gelecektir (Yeremya 3:12–18). İsrael adı burada başka bir topluluğa verilmez. Ayrılmış iki halk kesiminin, kendi atalarına verilmiş topraklarda yeniden birleşmesi vaat edilir.

Devarim’deki yeniden evlenme yasağı da bu dönüş vaadine karşı ileri sürülür. Yasağın uygulanması belirli şartlara bağlıdır. Hükümde önce boşanmış bir kadından söz edilir. Kadın başka bir erkekle evlenir, ardından ikinci evlilik de sona erer. Bundan sonra ilk kocasına dönmek istemesi ele alınır. Bu şartlarda ilk kocayla yeniden evlenilmesi yasaktır (Devarim 24:1–4). Yeremya 3:1’de bu durum hatırlatılarak İsrael’in başka ilahlara yönelmesinin ağırlığı gösterilir. Aynı bölümün 12. ve 14. ayetlerinde ise dönmesi emredilir. Evlilik benzetmesi, bu dönüş emrini iptal eden ayrı bir hukuk hükmüne çevrilemez. Üstelik aynı halka hem sadakatsiz eş hem de başkaldıran çocuklar diye seslenilmektedir. Eş benzetmesi, bağlılığın nasıl çiğnendiğini anlatır. Çocuk benzetmesi ise halkla süren bağı gösterir. Peygamber bu iki benzetmeyle İsrael’in durumunun farklı yönlerini anlatır.

Hoşea’da da ceza ile dönüş birbirini izler. Önce İsrael’e “Halkım değilsiniz” denir (Hoşea 1:9). Ardından, bu sözün söylendiği yerde onlara “Yaşayan Tanrı’nın çocukları” deneceği bildirilir. Vaadin kimlere verildiği hemen sonraki ayette açıklanır: Yehuda ve İsrael birlikte toplanacak, kendilerine tek bir önder atayacaktır (Hoşea 2:1–2). Daha sonra “Halkım değilsin dediğime, ‘Sen benim halkımsın’ diyeceğim” denir (2:25). Önceki reddedilişin ardından gelen kabul, adı değiştirilen başka bir topluluğa aktarılmamıştır; her iki sözün muhatabı İsrael’dir.

Bu dönüşün sonunda nasıl bir bağ kurulacağı da açıklanır: “Seni kendime sonsuza dek nişanlayacağım.” Bağın doğruluk, adalet, sevgi, merhamet ve sadakatle kurulacağı söylenir (Hoşea 2:21–22). Dönüşten önce uzun bir bekleyiş vardır. İsrael uzun süre kralsız ve yöneticisiz kalacak, ardından Haşem’i ve David soyundan kralını arayacaktır (Hoşea 3:4–5). Bu nedenle krallığın bulunmadığı süre, İsrael’e verilen sözün sona erdiğini göstermez.

Yeşaya 50:1’de ise “Annenizin boşanma belgesi nerede?” diye sorulur; halkın günahları yüzünden satıldığı ve annesinin suçları yüzünden uzaklaştırıldığı söylenir (Yeşaya 50:1). Burada da sürgün, işlenen suçlarla ilişkilendirilmiştir. Yeşaya 54:7–10, halkın bu uzaklaştırılmadan sonra neler yaşayacağını anlatır: Kısa süreli terk edişin ardından büyük merhametle toplama, bir anlık öfkenin ardından kalıcı sevgi vardır. Dağlar yerinden oynasa bile Haşem’in sevgisinin uzaklaşmayacağı ve barış antlaşmasının sarsılmayacağı bildirilir (Yeşaya 54:7–10). Böylece cezanın ardından aynı halka yeniden toplanma ve kalıcı sevgi sözü verilir.

Antlaşmanın yalnız gelecekte yeniden kurulacağı, sürgün boyunca ise tamamen ortadan kalktığı da söylenemez. Tora bu dönemi doğrudan ele alır. Vayikra 26’da şehirlerin yıkılması ve halkın düşman ülkelerine dağılması anlatıldıktan sonra, tam da o ülkelerde bulundukları sırada İsrael’in antlaşmayı bozacak biçimde reddedilmeyeceği bildirilir. Haşem, onların atalarıyla yaptığı antlaşmayı hatırlayacağını söyler (Vayikra 26:44–45). Bu söz, halk sürgündeyken ve dönüş henüz gerçekleşmemişken de geçerlidir. Ülkeden uzaklaştırılmak, antlaşmanın dışında bırakılmak anlamına gelmez.

Yeremya’da bu süreklilik, gündüzü ve geceyi düzenleyen güneş, ay ve yıldızlarla anlatılır. Bu düzen Haşem’in önünden kalkarsa İsrael soyunun da O’nun önünde bir halk olmaktan çıkacağı söylenir. Ardından göklerin ölçülmesi ve yeryüzünün temellerinin araştırılması şartına bağlanarak, İsrael soyunun bütün yaptıkları yüzünden bütünüyle reddedilmeyeceği bildirilir (Yeremya 31:34–36). Suç, ceza ve sürgün açıkça anlatılmıştır; bunların hiçbiri antlaşma halkının başka bir toplulukla değiştirildiği anlamına getirilmemiştir. İsrael’in yerini başka bir halkın aldığı iddiası, hem sürgünde korunan antlaşmayla hem de aynı halka verilmiş dönüş sözüyle çelişmektedir.

Boşanma belgesinden çıkarılan kesin ret sonucu, belgenin anıldığı bölümdeki geri dönme çağrısıyla ve sürgünde antlaşmanın korunacağına dair sözle çelişir. Haşem’in geri çağırdığı halk, uzaklaştırdığı İsrael’dir.

Tanah kaynakları: Yeremya 3:1–18; Hoşea 1:9, 2:1–2, 2:19–25, 3:4–5; Yeşaya 50:1 ve 54:7–10; Devarim 24:1–4, özgün metin; Vayikra 26:44–45; Yeremya 31:34–36. İbranice bölümleme kullanılmıştır: Hoşea 2:1–2, birçok Hristiyan çeviride 1:10–11; 2:21–22, 2:19–20; 2:25 ise 2:23’tür. Yeremya 31:34–36, aynı çevirilerde 31:35–37 olarak numaralandırılır.

Metindeki ek kaynak bağlantıları · https://www.sefaria.org/Isaiah.54.7-10.

Bu iddianın sayfası

119. İddia: Lo-Ammi, İsrael’in Tanrı’nın halkı olmaktan çıktığını gösterir

Hoşea kitabında, İsrael’e verilen ceza bir çocuğun adıyla duyurulur. Lo-Ammi adı, “Halkım değilsiniz” anlamına gelir. Bu adın kalıcı bir ayrılığı anlatıp anlatmadığı, peygamberin aynı halka daha sonra ne söyleyeceğine bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Hoşea kitabında, İsrael’e verilen ceza bir çocuğun adıyla duyurulur. Lo-Ammi adı, “Halkım değilsiniz” anlamına gelir. Bu adın kalıcı bir ayrılığı anlatıp anlatmadığı, peygamberin aynı halka daha sonra ne söyleyeceğine bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Lo-Ammi adını Tanrı ile İsrael arasındaki ilişkinin boşanmayla sona erdiğine delil sayarlar. Onlara göre İsrael Tanrı’nın halkı olma konumunu kaybetti ve ancak gelecekte İsa’yı kabul ederek Tanrı’ya yeniden dönecektir.

Tanah’ın Cevabı:

Hoşea 1:9’da halka 'Lo-Ammi', yani 'halkım değilsiniz' denir. Fakat aynı peygamberin sonraki sözü dönüşü bildirir: birçok Hristiyan çevirisindeki 1:10’da bu insanlara 'Yaşayan Tanrı’nın çocukları' denilecek; aynı çevirilerdeki 2:23’te Tanrı daha önce 'Halkım değilsin' dediğine 'Halkımsın' diyecektir. Hoşea’nın verdiği ceza hükmünü kalıcı boşanma olarak sunmak, aynı halkın yeniden 'Halkımsın' diye çağrılacağı vaadini metinden siler.

Hoşea 1:9’da hüküm כִּי אַתֶּם לֹא עַמִּי וְאָנֹכִי לֹא־אֶהְיֶה לָכֶם sözleriyle bildirilir: “Çünkü siz Benim halkım değilsiniz ve Ben sizin için olmayacağım.” Buradaki Lo-Ammi (לֹא־עַמִּי), İsrael’in sadakatsizliğinin sonucu olarak kullanılan cezayı bildiren bir addır. Fakat Masoretik Hoşea 2:25, aynı sözleri tersine çevirir: וְאָמַרְתִּי לְלֹא־עַמִּי עַמִּי־אַתָּה וְהוּא יֹאמַר אֱלֹהָי, “Halkım değilsin dediğime, ‘Sen Benim halkımsın’ diyeceğim; o da ‘Tanrım’ diyecek.” Lo-ammi ile ammi ata (עַמִּי־אַתָּה) karşıtlığı, başka bir halkın yeni adla ortaya çıkmasını değil, daha önce kendisine “Halkım değilsin” denilen İsrael’in yeniden kabul edilmesini anlatır.

Yeremya 3:8–14’te İsrael’e ilişkin boşanma benzetmesinin ardından 'Geri dön' çağrısı gelir; 3:18’de İsrael ile Yehuda’nın birlikte döneceği bildirilir. Vayikra 26:44–45, İsrael sürgündeyken Tanrı’nın antlaşmasını kesinlikle bozmayacağını söyler. Yeremya 31:35–37, güneş ve ayın düzeni sürdükçe İsrael’in Tanrı’nın önünde ulus olarak devam edeceğini açıkça bildirir.

Hoşea 2:21–22’de aynı halka “Seni sonsuza dek kendime nişanlayacağım” denir; bağ doğruluk, adalet, merhamet ve sadakatle açıklanır. “Halkım değilsin” hükmünün karşısında yalnız belirsiz bir iyilik ihtimali değil, aynı halkla kalıcı ilişki vaadi bulunur. Geçici ceza sözünü Tanrı’nın son kararı saymak, kitabın açıkça bildirdiği bu sonucu kaldırır.

Hoşea’nın bildirdiği dönüş, İsrael’in İsa’yı kabul etmesine bağlanmaz. Peygamber, İsrael oğullarının Tanrıları Haşem’e döneceğini ve kralları David’i arayacağını söyler (Hoşea 3:5). İsa’yı kabul etme şartı bu ayette bulunmaz.

Hoşea 2:21’de וְאֵרַשְׂתִּיךְ לִי לְעוֹלָם וְאֵרַשְׂתִּיךְ לִי בְּצֶדֶק וּבְמִשְׁפָּט וּבְחֶסֶד וּבְרַחֲמִים denir: “Seni kendime sonsuza dek nişanlayacağım; doğrulukla, adaletle, bağlılık ve merhametle nişanlayacağım.” Ceza dilini aynı halkla sürecek bir antlaşma ve sevgi vaadi izler. Hoşea’nın geleneksel İbranice metnindeki ayet sırasına göre gelecekteki kabul 2:1 ve 2:25, sonsuz nişanlanma 2:21–22 ayetlerindedir; birçok Hristiyan çevirisinde bunlar sırasıyla 1:10, 2:23 ve 2:19–20 olarak gösterilir. Bu numaralandırma farkı farklı bir vaadin varlığı anlamına gelmez.

Hoşea, MÖ sekizinci yüzyılda kuzeydeki İsrael krallığına seslenir. Peygamberin verdiği yargı, o dönemdeki sadakatsizliğe ve bunun sonuçlarına ilişkindir. Kitapta “Merhamet gösterilmemiş” anlamına gelen Lo-Ruhama adı da yer alır; devamında Tanrı ona yeniden merhamet göstereceğini bildirir. İsrael ve Yehuda’nın çocukları birlikte toplanır. Hoşea 1:6, 2:1–2, 2:25, 3:5.

Hoşea 1:9’daki İbranice cümlenin sonunda Elohim, yani “Tanrı” sözcüğü geçmez; ifade doğrudan “Ben sizin için olmayacağım” der. Ardından aynı kitap, İsrael’e yeniden “Halkımsın” deneceğini ve İsrael’in “Tanrım” diye karşılık vereceğini bildirir.

Tanah kaynakları: Hoşea 1:9, 2:1, 2:21–25 (Masoretik); Yeremya 3:8–18, 31:35–37; Vayikra 26:44–45.

Bu iddianın sayfası

118. İddia: İsrael artık Tanrı’nın halkı değildir

Tanah, İsrael’in işlediği günahlar yüzünden sürgüne gönderildiğini ve kutsal yerinin yıkıldığını anlatır. Sürgün, halkın ülkesinden uzaklaştırılmasıdır. Bu cezanın antlaşmayı sona erdirip erdirmediği ise Haşem’in sürgündeki halka ne söylediğine bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, İsrael’in işlediği günahlar yüzünden sürgüne gönderildiğini ve kutsal yerinin yıkıldığını anlatır. Sürgün, halkın ülkesinden uzaklaştırılmasıdır. Bu cezanın antlaşmayı sona erdirip erdirmediği ise Haşem’in sürgündeki halka ne söylediğine bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsrael’in sadakatsizliği ve İsa’yı reddetmesi yüzünden Tanrı’nın halkı olmaktan çıktığını söylerler. Hoşea’nın Lo-Ammi sözünü, Zekeriya ve Daniel’deki ayetleri ve İkinci Tapınağın yıkılmasını buna dayanak gösterirler. Onlara göre İsrael, gelecekte İsa’yı kabul ettiğinde yeniden Tanrı’nın halkı olacaktır.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra 26, İsrael’in günahları yüzünden cezalandırılmasını, sürgünü ve kutsal yerin yıkılmasını anlatır. Ancak Tanrı aynı bölümde “Düşmanlarının ülkesindeyken bile onları reddetmeyeceğim; onlarla yaptığım antlaşmayı bozmayacağım” der (26:44–45). Haşem halkı cezalandıracağını da sürgün sırasında antlaşmayı koruyacağını da aynı bölümde söyler.

Vayikra 26:44’ün tam hükmü וְאַף־גַּם־זֹאת בִּהְיוֹתָם בְּאֶרֶץ אֹיְבֵיהֶם לֹא־מְאַסְתִּים וְלֹא־גְעַלְתִּים לְכַלֹּתָם לְהָפֵר בְּרִיתִי אִתָּם כִּי אֲנִי יְהוָה אֱלֹהֵיהֶם sözleridir: “Düşmanlarının ülkesindeyken bile onları reddetmeyeceğim, onlardan tiksinerek onları ortadan kaldırıp antlaşmamı bozmayacağım; çünkü Ben onların Tanrısı Haşem’im.” Lehafer beriti itam (לְהָפֵר בְּרִיתִי אִתָּם), “onlarla antlaşmamı bozmak” ifadesi özellikle reddedilir. Sürgün, Tora’ya itaatsizlikten kaynaklanan gerçek bir ceza olduğu halde Tanrı’nın antlaşmasının kalıcı iptali değildir. Halk Tora’ya uymadığı için ülkesinden uzaklaştırılır. Haşem ise o halkın Tanrısı olduğunu söylemeye devam eder.

Yeremya 31:31, yeni antlaşmayı İsrael ve Yehuda’yla yapacağını söyler. 31:33’te Tanrı kendi yasasını onların yüreğine yazacağını, 31:35–37’de İsrael’in ulus olarak varlığını sürdüreceğini bildirir. Yehezkel 37:21–28, aynı halkın ülkesine toplanmasını, bir krallıkta birleşmesini ve kutsal yerin halk arasında bulunmasını vaat eder.

Yeşaya 41:8–9, 44:21 ve 49:3 de burada farklı bir açıdan önemlidir: Tanrı aynı İsrael’i adıyla “kulum” diye tanımlar. Yeremya 31:35–37, güneşin ve yıldızların düzeni sürdükçe İsrael’in ulus olarak Tanrı önünde sona ermeyeceğini bildirir.

Şemuel Alef 12:20–22’de Şemuel, yanlış yapan halka Tanrı’nın ardından gitmekten vazgeçmemesini söyler ve gerekçesini açıklar: Haşem, büyük adının hatırı için halkını bırakmayacaktır; çünkü onları kendisine halk yapmaktan hoşnut olmuştur. Halkın günahı bilinirken verilen bu güvence, İsrael’in seçilmişliğinin, halkın hiç hata yapmaması şartına bağlı olmadığını gösterir.

Yeremya 33:23–26’da “Haşem seçtiği iki aileyi reddetti” iddiası bizzat aktarılır. Tanrı buna gündüz ve gece için koyduğu düzeni hatırlatarak karşı çıkar; Yaakov’un ve David’in soyunu reddetmeyeceğini, onlara merhamet edeceğini bildirir. İsrael’in artık Tanrı’nın halkı olmadığı iddiası, peygamberin Tanrı’nın cevabıyla reddettiği iddianın tekrarıdır.

Yeşaya 49:14–16, kendisinin unutulduğunu sanan Siyon’a Tanrı’nın onu unutmadığını bildirir; Yeşaya 54:7–10 da kalıcı merhameti açıklar. “İsrael’in yerine Kilise geçti” iddiası yanlıştır. Vayikra 26:44–45 ve Yeremya 31:35–37, Tanrı’nın İsrael’le antlaşmasını koruduğunu ve halkın ulus olarak süreceğini açıkça bildirir.

Yeremya 31:36’da İsrael’in sürekliliği גַּם זֶרַע יִשְׂרָאֵל יִשְׁבְּתוּ מִהְיוֹת גּוֹי לְפָנַי כָּל־הַיָּמִים ifadesiyle güneşin, ayın ve yıldızların düzeninin bozulması gibi gerçekleşmesi beklenmeyen bir koşula bağlanır: İsrael’in Tanrı’nın önünde ulus olarak var olmaktan çıkması, doğanın sabit düzeninin sona ermesiyle karşılaştırılır. Yeremya 33:23–26 da aynı reddedilme iddiasına gündüz ve gece düzeniyle cevap verir. İsrael’in tarihsel ihlalleri bu antlaşma sürekliliğinin reddi için gerekçe yapılmamıştır.

Hoşea 1:9’da Lo-Ammi, yani “Halkım değil” adı, İsrael’in işlediği günahların yol açtığı ağır kopuşu anlatır. Kitap aynı halk için devamında şu sözü de verir: “Halkım değilsiniz” denilen yerde onlara “Yaşayan Tanrı’nın çocukları” denecektir. Yehuda ile İsrael yeniden bir araya gelecek, Tanrı Lo-Ammi için “Sen halkımsın” diyecektir. İddia, kopuşu anlatan sözü alıp aynı kitabın İsrael’e verdiği dönüş vaadini dışarıda bırakır. Hoşea 1:9, 2:1–2, 2:25.

Zekeriya 11:10’da kırılan değnekle birlikte bozulan antlaşma, ayetin kendi sözleriyle “bütün halklarla” yapılmış antlaşmadır. Ayet onu Sinay’da İsrael ile yapılan antlaşma diye adlandırmaz. Daniel 9:26’da da “Yahudiler artık onun halkı olmayacak” cümlesi bulunmaz. Ayetin söylediği, gelecek önderin halkının, Yeruşalayim’i ve kutsal yeri yıkacağıdır. İsrael’in Tanrı’nın halkı olmaktan çıktığı sonucu bu cümleye sonradan eklenir. Zekeriya 11:10, Daniel 9:26.

Yeremya 3:8–18’de sadakatsizlik boşanma diliyle anlatılır; aynı bölüm İsrael’i dönmeye çağırır ve İsrael ile Yehuda’nın yeniden bir araya gelmesinden söz eder. Yehezkel 16:59–63’te de Tanrı, İsrael’in antlaşmayı bozmasını anlattıktan sonra geçmişte onunla yaptığı antlaşmayı hatırlayacağını ve onunla sonsuz bir antlaşma kuracağını söyler. Yargılanan ve geri çağrılan halk aynıdır.

Bu metinler İsrael’in günahlarını gizlemez. Günahın ardından ceza, sürgün ve dönüş anlatılır. Ancak dönüş, İsrael’in İsa’yı kabul etmesine bağlanmaz. Vayikra İsrael’in Tanrı’ya dönmesinden söz eder; Hoşea aynı halkın yeniden kabulünü, Yehezkel ise dağılmış İsrael’in toplanıp temizlenmesini anlatır. Vayikra 26:40–45, Yeremya 3:8–18, Yehezkel 16:59–63, 36:24–28.

Tanah kaynakları: Vayikra 26:40–45; Yeremya 31:31–40 ve 33:23–26; Yehezkel 37:21–28; Şemuel Alef 12:20–22; Yeşaya 41:8–9, 44:21, 49:3, 49:14–16 ve 54:7–10.

Bu iddianın sayfası

235. İddia: İsrael antlaşmayı bozduğu için Tanrı onu boşamış ve “halkım değil” demiştir

Hoşea’da Tanrı, İsrael hakkındaki hükmü bildirirken “Halkım değil” anlamına gelen Lo-Ami adını kullanır. Yeremya’da ise İsrael’in sadakatsizliği boşanma belgesine benzetilir. Bu iki peygamber yargının ardından aynı halka ne olacağını da açıklar.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Hoşea’da Tanrı, İsrael hakkındaki hükmü bildirirken “Halkım değil” anlamına gelen Lo-Ami adını kullanır. Yeremya’da ise İsrael’in sadakatsizliği boşanma belgesine benzetilir. Bu iki peygamber yargının ardından aynı halka ne olacağını da açıklar.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsrael antlaşmayı bozunca Tanrı’nın da antlaşmayı sona erdirdiğini söylerler. “Halkım değil” sözüyle boşanma benzetmesini bunun kanıtı olarak okurlar. İsrael’in ileride Tanrı’ya döneceğini kabul eder, ancak bu ilişkinin önceki antlaşma yerine yeni antlaşmaya dayanacağını ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Tanah, İsrael’in antlaşmayı bozduğunu ve bunun ağır sonuçlarını açıkça anlatır. Yeremya 31 de yeni antlaşmadan söz ederken ataların antlaşmayı bozduğunu bildirir. Hoşea’daki “halkım değil” sözü gerçek bir yargıdır. İsrael bu yargı altında cezalandırılır. Peygamberler bunun ardından Tanrı’nın aynı halk ve antlaşma için ne yapacağını da bildirir.

Vayikra 26:14–39 cezayı ve sürgünü anlatır. Ardından halkın suçunu kabul etmesinden ve Tanrı’nın atalarla yaptığı antlaşmayı hatırlamasından söz eder (26:40–42). 26:44’te Tanrı, İsrael düşmanlarının ülkesindeyken onu bütünüyle yok edecek ve onunla antlaşmasını bozacak biçimde reddetmeyeceğini söyler. Tanrı bu sözü, İsrael’in ceza olarak sürgünde yaşadığı durumu anlatırken verir.

Hoşea 1:9’da çocuğa לֹא עַמִּי, Lo-Ami, “Halkım değil” adı verilir. Aynı kitap, daha önce “Halkım değilsiniz” denilenlere “Yaşayan Tanrı’nın oğulları” deneceğini bildirir.

Daha sonra Tanrı, Lo-Ami’ye “Sen halkımsın” diyecek, halk da “Tanrım” diye karşılık verecektir (Hoşea 2:1 ve 2:25; bazı çevirilerde 1:10 ve 2:23). Yargı sözünün ardından aynı halk için yeniden kabul vaadi gelir.

Hoşea 3:4–5, İsrael’in bir süre kral ve diğer kurumlarından yoksun kalacağını, sonra Tanrı’ya dönüp David soyundan kralını arayacağını söyler. Bir süre kralı olmadan yaşayan, sonra dönen ve David soyundan kralını arayan halk aynı İsrael’dir.

Yeremya 3:8’de Kuzey İsrael’in sadakatsizliği boşanma belgesiyle anlatılır. Aynı bölümde Tanrı “Dön, dönek İsrael” diye çağırır ve İsrael ile Yehuda’nın birlikte döneceğini bildirir (3:12–18). Yehezkel 16:59–63 de ağır yargı dilinin ardından Tanrı’nın eski antlaşmasını hatırlayacağını ve kalıcı bir antlaşma kuracağını söyler.

Yeremya 31:31–34, yeni antlaşmayı açıkça İsrael ve Yehuda ile ilişkilendirir. Tanrı Tora’sını onların yüreğine yazacağını ve suçlarını bağışlayacağını söyler. Hemen sonraki ayetler, İsrael soyunun Tanrı’nın önünde ulus olarak sürekliliğini güneş, ay ve yıldızların düzeniyle birlikte anlatır (31:35–37). Tanrı bu antlaşmayı adı verilen halklarla yapar. Ardından da İsrael’in O’nun önünde ulus olarak kalacağını bildirir.

Yeşaya 54:7–10, kısa süreli yüz çevirmeyi kalıcı merhametle karşılaştırır. Birinci Tapınağın yıkılması ve sürgün de Tanah’ta daha önce anlatılmıştır. Yeremya 29:10–14, bu yıkımın ardından da halkın döneceğini vaat eder. MS 70’teki yıkımın kendisinden “Tanrı artık İsrael’in Tanrısı değildir” sonucu çıkmaz.

İsrael’in sadakatsizliği ve cezası gerçektir. Tanah aynı zamanda Tanrı’nın merhametini, halkın dönüşünü ve antlaşmaya ilişkin vaadini korur. “Halkım değil” sözüyle yargılananlara daha sonra “Sen halkımsın” denir. Yargıyı kalıcı bir boşanma olarak okumak Hoşea’nın aynı halka verdiği dönüş vaadiyle çelişir.

Kaynaklar: Vayikra 26:40–45; Hoşea 1:9, 2:1, 25, 3:4–5; Yeremya 3:8–18, 29:10–14, 31:31–37; Yehezkel 16:59–63; Yeşaya 54:7–10.

Bu iddianın sayfası