2 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
47. İddia: Zekeriya 3’te kirli giysiler içindeki kişi Maşiah’tır
Zekeriya, Tanah’ta bir peygamberdir. Kitabının üçüncü bölümünde bir görüm, yani kendisine gösterilen bir sahne anlatır. Bu sahnede kutsal hizmetin başındaki görevli olan başkohen kirli giysiler içindedir. Giysileri değiştirilirken kendisine bunun ne anlama geldiği de söylenir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Zekeriya, Tanah’ta bir peygamberdir. Kitabının üçüncü bölümünde bir görüm, yani kendisine gösterilen bir sahne anlatır. Bu sahnede kutsal hizmetin başındaki görevli olan başkohen kirli giysiler içindedir. Giysileri değiştirilirken kendisine bunun ne anlama geldiği de söylenir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, kirli giysiler içindeki kişiyi Maşiah, yani Mesih olarak okurlar. Kirli giysileri onun insanların günahlarını üstlenmesiyle, temiz giysileri ise ölümden sonra yüceltilmesiyle ilişkilendirirler. Yehoşua’nın gerçekten yaşamış bir başkohen olduğunu kabul edenler de onun İsa’yı önceden temsil ettiğini söylerler. Başka bir açıklamada ise kirli giysiler ölümlü insan doğasını, temiz giysiler ölümsüz bir doğayı temsil eder.
Tanah’ın Cevabı:
Görümün başında kişi adı ve göreviyle tanıtılır: “Başkohen Yehoşua’yı bana gösterdi.” Kirli giysileri çıkarılırken ona “Bak, suçunu üzerinden kaldırdım” denir. Ardından temiz giysiler giydirilir ve görevine ilişkin sözler söylenir. Zekeriya, suçundan arındırılan başkoheni anlatır; başkalarının yerine öldürülüp dirilen bir kişiyi anlatmaz (Zekeriya 3:1–10).
Yehoşua, sürgünden dönüş döneminde yaşamış bir başkohendir. Hagay 1:1 onu Yehotsadak’ın oğlu olarak, Yehuda valisi Zerubbavel’in yanında anar. Ezra 5:2’de ikisi Tapınağı yeniden yapmaya başlar; peygamberler onlara yardım eder. Zekeriya 4:9 da temeli atan Zerubbavel’in yapıyı tamamlayacağını bildirir. Görümün kişisi, görevi ve yaşadığı dönem bilinen Yehoşua’dır.
Sahnede Şatan, yani burada suçlayan kişi, Yehoşua’nın sağında durur. Haşem suçlayanı azarlar, Yeruşalayim’i seçtiğini hatırlatır ve Yehoşua’yı ateşten kurtarılmış bir oduna benzetir. Sonra kirli giysiler çıkarılır, suçu kaldırılır ve başına temiz bir sarık konur. Başkohenin halkı temsil etmesi, Yeruşalayim ile ilgili bu sözlere daha geniş bir anlam verir. Ancak halkı temsil etmek, halkın bütün suçlarının cezasını ölerek üstlenmek demek değildir. Görümde arındırılan kişi Yehoşua’dır.
Kirli giysilerin anlamı da sözle açıklanır: הֶעֱבַרְתִּי מֵעָלֶיךָ עֲוֹנֶךָ, yani “suçunu üzerinden kaldırdım”. Talmud’da Sanhedrin 93a olarak anılan bölüm, bu giysileri Yehoşua’nın oğullarının kohenliğe uygun olmayan evliliklerine ve onun buna karşı çıkmamasına bağlar. Bu rabbinik açıklamada da giysilerin sahibi tarihsel başkohendir.
Yeşaya’nın görümü, arınma ile görev arasındaki bağı gösterir. Yeşaya dudaklarının temiz olmadığını ve dudakları temiz olmayan bir halk arasında yaşadığını söyler. Seraf denilen bir melek, sunaktan aldığı korla dudaklarına dokunur ve ona “Suçun kaldırıldı, günahın bağışlandı” der (Yeşaya 6:5–7). Peygamberin arınması, insan doğasından çıkarılması veya ölüp başka bir bedenle dirilmesi değildir. Zekeriya’da da giysi değişimi suçun kaldırılmasıyla açıklanır; giysileri ölümlü ve ölümsüz bedenler olarak tanımlayan söz ayette bulunmaz.
Arınmadan sonra Yehoşua’ya bir görev verilir: Haşem’in yollarında yürür ve görevini korursa O’nun evini yönetecek, avlularını gözetecektir. Ona, “Bu duranların arasında sana yürüme yolları vereceğim” denir (Zekeriya 3:6–7). Raşi, bu son söze ilişkin Targum’daki, yani Tanah’ın Aramice çevirisindeki açıklamayı aktarır: Ölülerin dirilişinde Yehoşua diriltilecek ve seraflar arasında yürüyecektir. Raşi, ayetin yalın anlamını da Yehoşua’nın oğullarının geleceğiyle ilişkilendirir (Raşi, Zekeriya 3:7). Diriliş açıklamasında kendisine seslenilen kişi yine Yehoşua’dır; melekler arasında yürümek de onun Tanrı’ya veya meleğe dönüşmesi demek değildir.
Sekizinci ayette başkohene ve önünde oturan arkadaşlarına seslenilir; onların birer işaret olduğu söylenir. Ardından Haşem, “İşte kulum Dal’ı getiriyorum” der. Yehoşua ile arkadaşları, sözün söylendiği kişilerdir. “Dal” ise sonradan getirileceği bildirilen kulun adıdır. Kiminle konuşulduğu ve kimin geleceğinin söylendiği birbirinden ayrılır. Bir kişinin gelecekte olacaklara işaret etmesi, onun yaşadığı her olayın başka birinin hayatında aynı biçimde tekrarlanacağını göstermez.
Raşi, aynı bölümde “kulum Dal” sözünü Zerubbavel ile ilişkilendirir; Tapınağın ve kentin yeniden kurulmasında ona verilecek başarıdan söz eder (Raşi, Zekeriya 3:8). Bu, Dal hakkındaki bütün yorumların aynı olduğu anlamına gelmez. Raşi’nin diriliş açıklamasına başvurulurken onun Yehoşua ile Dal arasında yaptığı ayrım da görülmelidir.
Dokuzuncu ayette Yehoşua’nın önüne konulan taş, Dokuzuncu ayette Yehoşua’nın önüne konulan taş ve taşın üzerindeki yedi göz anılır. Haşem, bu taşın üzerine işleme yapacağını bildirir. Haşem ülkenin suçunu bir günde kaldıracağını söyler. Sonraki ayette herkesin komşusunu asmasının ve incir ağacının altına çağırdığı huzurlu bir yaşam anlatılır. Hristiyan yorum bu günü çarmıha, taşın işlenmesini İsa’nın yaralarına bağlar; ülkenin arınmasını onun gelecekteki dönüşüne yerleştiren bir açıklama da vardır. Ayet ise taşın işlenmesini bir insanın yaralanmasıyla açıklamaz ve günü İsa’nın ölüm tarihi olarak adlandırmaz.
Yehoşua’nın giysileri, suçu ve görevi görümün kendi içinde açıklanır. Bu ayrıntıları İsa’nın ölümü, dirilişi ve doğasının değişmesiyle eşleştirmek, metnin verdiği anlamın yerine başka bir yaşam öyküsü koyar.
Tanah kaynakları: Zekeriya 3:1–10; Hagay 1:1; Ezra 5:2; Zekeriya 4:9; Yeşaya 6:5–7.
48. İddia: Kirli giysilerin çıkarılması Maşiah’ın insan doğasından dirilmiş doğaya geçmesidir
Zekeriya’nın gördüğü sahnede, kutsal hizmetin başındaki görevli olan Yehoşua’nın kirli giysileri çıkarılır. Başkohen Yehoşua’ya onların yerine temiz giysiler giydirilir. Bir giysinin değişmesi, kişinin durumundaki değişimi anlatabilir. Burada hangi değişimin kastedildiğini anlamak için giysiler değiştirilirken Yehoşua’ya ne söylendiğine bakılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Zekeriya’nın gördüğü sahnede, kutsal hizmetin başındaki görevli olan Yehoşua’nın kirli giysileri çıkarılır. Başkohen Yehoşua’ya onların yerine temiz giysiler giydirilir. Bir giysinin değişmesi, kişinin durumundaki değişimi anlatabilir. Burada hangi değişimin kastedildiğini anlamak için giysiler değiştirilirken Yehoşua’ya ne söylendiğine bakılır.
Bu yorumu savunan Hristiyanlara göre kirli giysiler, Maşiah’ın, yani Mesih’in ölebilen ve günah işlemeye açık insan doğasını temsil eder. Giysilerin çıkarılmasını ölüm, temiz giysilerin giydirilmesini diriliş olarak okurlar. Melekler arasında yürüme vaadini de ölümsüz veya Tanrısal bir doğaya geçiş sayarlar. Yehoşua’nın gerçekten yaşamış bir başkohen olduğunu kabul eden yorumda, bütün bu olayların İsa’nın geçireceği değişimi önceden gösterdiği söylenir.
Tanah’ın Cevabı:
Zekeriya’da kirli giysiler çıkarılırken Yehoşua’ya şöyle denir: הֶעֱבַרְתִּי מֵעָלֶיךָ עֲוֹנֶךָ, yani “Suçunu üzerinden kaldırdım.” Görüm, giysilerin çıkarılmasını suçun kaldırılmasıyla açıklar. Başkohenin insan doğasını bıraktığı ve Tanrısal bir doğaya geçtiği söylenmez (Zekeriya 3:1–10).
Görümde Yehoşua, Haşem’in meleğinin önünde duran başkohendir. Giysileri değiştirilir, başına temiz bir sarık konur ve aynı kişiyle konuşma sürdürülür. Haşem’in yollarında yürümesi ve görevini koruması halinde Haşem’in evi olan Tapınağı yönetmesi ve avlularını gözetmesi vaat edilir. Sahne suçlamadan arınmaya, ardından göreve doğru ilerler.
Bu görevin tarihsel yeri bellidir. Hagay 1:1’de Yehoşua, Yehotsadak’ın oğlu ve başkohen olarak Yehuda valisi Zerubbavel’le birlikte anılır. Ezra 5:2’de ikisi Yeruşalayim’deki Tapınağı yeniden yapmaya başlar.
Tanah’ın başka yerlerinde de giysi, kişinin veya topluluğun durumunu anlatır. Yeşaya 52:1’de Yeruşalayim’e güzel giysilerini giymesi söylenir; ardından tozdan kalkması ve esaret bağlarını çözmesi istenir (52:2). Yeşaya 61:10’da kurtuluş giysileri ve doğruluk kaftanı, kurtuluş sevincini anlatır. Zekeriya’da giysi değişimine eşlik eden açıklama, Yehoşua’nın suçunun kaldırılmasıdır.
Sanhedrin 93a, kirli giysileri Yehoşua’nın oğullarının kohenliğe uygun olmayan evlilikleri ve onun buna karşı çıkmamasıyla ilişkilendirir. Bu açıklamada kirli giysi, Yehoşua’nın sorumluluğuyla ilgilidir.
Reşit Hokhma adlı eserin Şaar HaYira bölümünün 12. kısmı ise Zohar’daki başka bir okumayı aktarır. Bu okumada kirli giysi bedenle, temiz giysi ise ölümden sonra ruhun giydiği giysiyle ilişkilendirilir. Bu, ayetin ölüm sonrasına da uygulanabildiğini gösterir. Fakat anlatılan, ruhun Tanrı’ya dönüşmesi veya İsa’nın dirilmiş bedeni değildir; bedenin ölümünden sonra ruhun giydiği giysidir. Bu yorum, Zekeriya’nın ilk sahnesinde adı verilen Yehoşua’nın kimliğini de değiştirmez.
Giysileri insanların davranışlarıyla ilişkilendiren bir Zohar açıklaması da vardır. Orada Yehoşua’nın kirli giysileri, insanın yaptıklarıyla bağlantılı ruhsal giysiler olarak ele alınır (Zohar, Pinhas). Bunlar aynı görüntünün farklı yorumlarıdır; hiçbiri görümde İsa’nın Tanrısal doğaya geçtiğini söylemez.
Yehoşua’nın başkohen olarak halkı temsil etmesi, onun durumuyla Yeruşalayim arasında bir bağ kurar: Haşem suçlayanı azarlarken Yeruşalayim’i seçtiğini hatırlatır. Hristiyan yorumda kirli giysiler, günahsız İsa’nın başkalarının günahlarını yüklenmesi olarak da açıklanır. Fakat başkohenin suçtan arındırılması ile günahsız bir kişinin halk adına öldürülmesi ayrı olaylardır. Zekeriya’da Yehoşua’ya ölüm cezası verilmez; suçu kaldırılır ve hizmetine ilişkin sözler söylenir.
Yedinci ayette ona “Bu duranların arasında sana yürüme yolları vereceğim” denir. Raşi, Targum’dan, yani Tanah’ın Aramice çevirisinden, Yehoşua’nın ölülerin dirilişinde diriltileceği ve seraf denilen melekler arasında yürüyeceği açıklamasını aktarır (Raşi, Zekeriya 3:7). Bu yorumda diriltilecek kişi Yehoşua’dır. Melekler arasında bulunmak da melek veya Tanrı olmak demek değildir. Bir insanın kralın sarayında yürümesi onu krala dönüştürmez; bulunduğu yer, varlığının değiştiğini göstermez.
Sekizinci ayette Yehoşua ile arkadaşlarının gelecekte olacaklara işaret ettiği söylenir; ardından Haşem “Kulum Dal’ı getiriyorum” der. Sonra ülkenin suçunun bir günde kaldırılması ve insanların asma ile incir ağacı altında birbirini ağırlaması vaat edilir. Aynı görüm, önce Yehoşua’nın suçunun kaldırılmasını, sonra ülke için verilen huzur sözünü anlatır. Asma ve incir ağacının altında komşuların ağırlanması bu huzurun gündelik hayattaki görünümüdür. Fakat onu İsa’nın yaşamına işaret saymak, giysi değişimini İsa’nın ölümü ve dirilişiyle veya melekler arasında yürümeyi Tanrısal doğaya geçişle kendiliğinden eşitlemez.
Zekeriya’nın kendi sözlerinde suçundan arındırılan kişi başkohen Yehoşua’dır. Görüme uygulanan farklı yorumlarda ölümden sonraki yaşam veya diriliş anlatılsa da bu kaynaklar İsa’nın kimliğini ve Tanrısal doğaya geçtiği iddiasını ortaya koymaz.
Tanah kaynakları: Zekeriya 3:1–10; Hagay 1:1; Ezra 5:2; Yeşaya 52:1 ve 52:2; Yeşaya 61:10.
