Talmud’a yapılan iftiralar (9) “Yahudiler, Yahudi olmayanları öldürebilir mi?”

“Talmud Yahudilere Yahudi olmayanları öldürme izni verir” iddiası, farklı kaynakları bağlamından koparıp tek bir genel hükme dönüştürür. Bu suçlamada en sık kullanılan iki metin şunlardır: Sanhedrin 57a’dan türetilen ölüm cezası tartışmaları ve “ha-tov şe-ba-goyim harog” — “Yahudi olmayanların en iyisini öldür” — sözü. İki kaynak da bütün Yahudi olmayanların öldürülmesini emreden genel bir halaha değildir.

“Yahudi olmayanların en iyisini öldür” sözü nerede geçer?

Sözün temel bağlamı Şemot 14:7’de Paro’nun İsrael’in peşine savaş arabalarıyla düşmesidir. Mehilta, on beladaki hayvan salgınından sonra bu savaş arabalarının atlarının nereden geldiğini sorar. Şemot 9:20’de Aşem’in sözünden korkup hayvanlarını içeri alan Mısırlılar atlarını kurtarmıştı; daha sonra bu hayvanlar İsrael’i takip eden savaş gücünün parçası oldu. Midraşik söz bu savaş bağlamının içinden çıkar.

Raşi de Şemot 14:7’de aynı Mehilta’yı aktarır ve ifadeyi Mısır’daki düşman bağlamında verir. Masehet Soferim 15:10’un aktardığı biçimde ise sınırlayıcı ifade daha da açıktır: “ha-tov şe-ba-ovdei kokhavim bi-şaat milhama harog” — “savaş zamanında Yahudi olmayanların en iyisini öldür.” Buradaki bi-şaat milhama, “savaş zamanında”, sözü genel sivil hayat kuralı olmaktan çıkarır.

Bir savaş bağlamında düşman askeri için söylenen sert bir midraşik cümleyi, bütün çağlarda bütün Yahudi olmayan insanlara yönelik evrensel emir gibi çevirmek metni tahrif etmektir.

Bu söz halahik cinayet izni midir?

Hayır. Midraşik veya aggadik bir söz, tek başına ceza hukuku hükmü değildir. Halaha, kimin hangi şartlarda öldürülebileceğini ve mahkemenin hangi yetkilere sahip olduğunu ayrı kaynaklarda belirler. Savaş, meşru müdafaa, rodef, mahkeme cezası ve sıradan cinayet aynı kategori değildir.

Tora’nın insan hayatına ilişkin en eski evrensel hükmü Bereşit 9:6’dadır: insan kanı dökmenin ağırlığı, insanın tselem Elokim — Tanrı’nın suretinde — yaratılmış olmasıyla açıklanır. Bu hüküm Sinay’dan önce Noah’a ve insanlığa verilmiştir. Dolayısıyla “Yahudi olmayan insanın hayatının Tora’da değeri yoktur” iddiası Tora’nın kendi gerekçesiyle çelişir.

Rambam’ın “Bet Din tarafından öldürülmez” hükmü ne demektir?

Misyoner ve anti-Talmud metinleri Rambam, Hilhot Rotzeah uŞemirat Nefeş 2:11’i de sık kullanır. Rambam, bir Yahudi’nin ger toşavı kasten öldürmesi halinde Yahudi mahkemesinin onu bu hüküm üzerinden idam etmediğini yazar. Kesef Mişne bu cümlenin anlamını açıkça belirtir: kişi dinê adam — insan mahkemesinin cezası — bakımından idam edilmez, fakat dinê Şamayim — İlahi yargı — bakımından sorumludur.

Burada “öldürmek serbesttir” denmiyor. Hangi mahkemenin hangi cezayı uygulayabileceği belirleniyor. Hukukta “bu suçun bu mahkemede şu cezası uygulanmaz” ile “bu eylem helaldir” aynı cümle değildir. Anti-Talmud polemik, ceza yargısı ayrımını ahlaki izin gibi sunarak hükmü tersine çevirir.

Sanhedrin 57a neyi tartışır?

Sanhedrin’in ilgili bölümleri Bene Noah’ın yedi mitsvasını ve bunların ceza hukukunu tartışır. Bir Bene Noah’ın cinayet işlemesi kendi hukuk düzeni içinde ağır suçtur. Sugya, Yahudi ile Ben Noah’ın hangi mahkeme, tanıklık ve ceza kategorileri altında yargılandığını ayırır. Bu teknik farklılıkları “Yahudi başkasını öldürebilir” diye özetlemek Talmud’un hukuk mantığını yok eder.

Yahudi hukuku her statüyü aynı ceza prosedürüyle yargılamaz. Kohen, Levi, İsrael, ger, ger toşav ve Ben Noah arasında farklı hukuk alanları bulunabilir. Farklı ceza prosedürü, insan hayatının değersiz olduğu anlamına gelmez.

Savaş sözü barış zamanına taşınamaz

Mehilta’daki söz, Paro’nun İsrael’i yok etmek üzere savaş gücüyle takip ettiği anda ortaya çıkar. Kaynak, daha önce Aşem’den korktuğu için hayvanlarını kurtarmış Mısırlıların bile sonunda bu hayvanları İsrael’e karşı savaşta kullanmış olmasını vurgular. Sözün sertliği bu anlatı geriliminden doğar.

Bugün herhangi bir Yahudi olmayan komşuya, iş arkadaşına veya sıradan sivile uygulanacak “öldürme emri” çıkarmak, hem metnin bağlamını hem halahik sistemi terk etmektir. Savaş hukukunu sivil hayata taşıyan kişi Talmud’u uygulamış olmaz; Talmud’a kendi şiddet çağrısını eklemiş olur.

Hristiyan anti-Talmud polemiğinin yöntemi

Bu iddia Orta Çağ’dan beri Yahudiliği insanlık dışı göstermek için kullanılan yöntemlerden biridir. Savaş bağlamındaki tek cümle alınır, “savaş zamanında” kaydı atılır, halahik statü ile mahkeme yetkisi birbirine karıştırılır ve ortaya “Talmud bütün Yahudi olmayanları öldürmeyi emrediyor” cümlesi çıkarılır.

Bu, Hristiyanlığın Yahudiliğe karşı ahlaki üstünlüğünü kanıtlamaz. Yalnız Yahudi kaynağının yanlış aktarıldığını gösterir. Bir metni suçlamak için önce gerçekten ne söylediğini aktarmak gerekir; Hristiyan anti-Talmud literatürü burada bunu yapmaz.

Sonuç

“Yahudiler Yahudi olmayanları öldürebilir” iddiası yanlıştır. Ha-tov şe-ba-goyim harog sözü savaş anlatısında ortaya çıkar; Masehet Soferim bunu açıkça bi-şaat milhama — “savaş zamanında” — kaydıyla verir. Rambam’ın bir ger toşavın öldürülmesinde Yahudi mahkemesinin belirli ölüm cezasını uygulamaması hakkındaki hükmü de cinayete izin değildir; Kesef Mişne bunu İlahi yargı sorumluluğuyla açıklar.

Sonuç nettir: Tora insan kanını kutsal sayar ve bunu insanın Tanrı’nın suretinde yaratılmış olmasıyla temellendirir. Savaş bağlamını sivil hayata, ceza yargısı farkını öldürme iznine çevirmek Talmud’un değil, anti-Talmud polemiğinin ürünüdür.

Temel kaynaklar

Şemot 9:20; 14:7; Bereşit 9:6; Mehilta de-Rabbi Yişmael, Beşalah; Masehet Soferim 15:10; Raşi, Şemot 14:7; Sanhedrin 56a–57a; Rambam, Hilhot Rotzeah uŞemirat Nefeş 2:11; Kesef Mişne, aynı yer.