13. İddia: Maşiah yeni bir Tora getirecektir

İddia başlığının kaynak notları: ⁹⁷

Hristiyan iddiası

“He shows how the various Midrashim pointed forward to a singular Messiah figure who would be called by the name of the Lord, who would unite grace and truth, be conceived by the Holy Spirit, do signs and wonders, be called “the truth” and give Israel a new Torah.”

Cevap

Bazı rabbinik metinlerde Tora hadaşa, “yeni Tora” ifadesinin bulunması ilk bakışta Maşiah’ın Moşe’nin Tora’sının yerine başka yasalar getireceği düşüncesine elverişli görünebilir. Fakat peygamberlerin Maşiah geleceği ile bu rabbinik ifadelerin kendi açıklamaları yan yana getirildiğinde başka bir tablo ortaya çıkar. Yenilik Tora’nın kaldırılması değil, Tora’nın dünyada daha tam yaşanması ve daha derin anlaşılmasıdır.

Yeşaya gelecekte ulusların Yeruşalayim’e çıkacağını anlatırken şöyle der: “Gelin, HaŞem’in dağına, Yaakov’un Tanrısı’nın evine çıkalım; bize yollarını öğretsin ve O’nun yollarında yürüyelim. Çünkü Tora Tsiyon’dan, HaŞem’in sözü Yeruşalayim’den çıkacaktır.”⁹⁸ Peygamberin geleceğinde Tora sahneden çekilmez; tam tersine Tsiyon’dan öğreti olarak yayılır.

Yehezkel de David soyundan gelecek kralın dönemini “Kulum David onların üzerinde kral olacak… yasalarımda yürüyecekler, kurallarımı koruyacak ve onları yapacaklar” sözleriyle tasvir eder.⁹⁹ Yeremya’nın yeni antlaşmasında ise HaŞem “Tora’mı onların içine koyacağım ve onu kalplerine yazacağım” der.¹⁰⁰ Akedat Yitshak’ın aktardığı midraşik açıklama da bunu Tora bilgisinin unutulmayacak biçimde insanın içine yerleşmesiyle ilişkilendirir. Yeşaya’da Tora Tsiyon’dan çıkar, Yehezkel’de Maşiah dönemindeki İsrael HaŞem’in kurallarında yürür, Yeremya’da aynı Tora kalbe yazılır.

Rambam bu geleceği son derece somut hale getirir. Hilhot Melahim 11:1’de Maşiah’ın David krallığını yeniden kuracağını, Bet HaMikdaş’ı inşa edeceğini, İsrael’in dağılmışlarını toplayacağını ve önceki Tora düzenini yeniden işler hale getireceğini söyler. Korbanlar yeniden sunulur; Şemita ve Yovel Tora’daki biçimleriyle yeniden uygulanır.¹⁰¹ Bu Maşiah yeni bir din kuran kişi değildir. Tarihsel şartlar yüzünden uygulanamayan Tora kurumlarını yeniden yaşanabilir hale getirir.

Aynı Rambam, Mişne Tora, Hilhot Yesode HaTora 9:1’de Tora’nın sürekliliğini kesin bir sınır olarak verir: kalıcı ekleme veya eksiltme yapılamaz; bir peygamber Tora’daki bir mitsvanın artık geçerli olmadığını ya da mitsvaların yalnız belirli bir dönem için verildiğini ileri süremez.¹⁰² Bu nedenle Yahudi ölçüsünde Maşiah’ın Tora’yı değiştirmesi onu doğrulayan değil, iddiasını bozan bir özellik olurdu.

Peki rabbinik “yeni Tora” dili ne anlama gelir? Vayikra Rabba 13 çevresinde “Tora hadaşa me-iti tetse” — “Ben’den yeni Tora çıkacaktır” sözü gerçekten bulunur.¹⁰³ Ancak bu ifade çoğu zaman Yeşaya 51:4 ile ilişkilendirilirken önemli bir ayrıntı gözden kaçar: Masoretik İbranice ayette hadaşa, “yeni” kelimesi yoktur. Ayet ki Tora me-iti tetse, “Çünkü Tora Ben’den çıkacaktır” der. “Yeni” sözü peygamberin cümlesinde değil, daha sonraki midraşik genişletmededir. Dolayısıyla midraşın kelimesini geriye taşıyıp Yeşaya’nın kendisi “yeni Tora” demiş gibi kullanmak doğru değildir.

Daha önemlisi, Yahudi yorumcular bu ifadeyi Moşe’nin Tora’sının yerine başka bir yasa kitabı geleceği biçiminde anlamazlar. Toldot Yaakov Yosef, Tora’nın yasalarının değişmeyeceğini kabul ettikten sonra “yeni Tora”yı yeni bir hiddüş, yani mevcut Tora’da yeni bir açılım olarak açıklar. Keter Şem Tov, bugün anlatılar ve tarihsel olaylar içinde giyinmiş daha derin İlahi anlamların gelecekte açılacağını söyler. R. Tsadok HaKohen de bugün gizli kalan eski Tora hakikatlerinin gelecekte açıklığa kavuşması üzerinde durur. Başka bir açıklama ise belirli midraşik sahneyi horaat şaa, yani geçici olağanüstü uygulama çerçevesinde ele alır ve Eliyahu’nun Karmel’deki istisnai korbanını örnek gösterir.

Bu yorumlar birbirinin aynı değildir; fakat ortak sınırları açıktır. Hiçbiri Sinay’ın sona erdiğini, Moşe’nin Tora’sının yerine başka bir kutsal kitabın geçtiğini, Şabat veya kaşrut gibi mitsvaların kaldırıldığını ya da Maşiah’ın yeni bir din kurduğunu öğretmez. Hristiyan yorumun ulaşmak istediği sonuca varabilmesi için birkaç ayrı adımı tek hamlede birleştirmesi gerekir: önce Yeşaya’daki Tora’ya midraşın “yeni” kelimesi eklenir; sonra “yeni” mevcut Tora’nın yeni kavrayışı değil, Moşe’nin Tora’sının sonu diye anlaşılır; son olarak bu yeni sistem Hristiyanlıkla özdeşleştirilir. Bu bağlantıların hiçbirini Tanah kurmaz.

Maşiah’ın büyüklüğü Sinay’ı aşmasında değil, Sinay’ın öğrettiği dünyanın tarih içinde gerçekleşmesindedir. Bet HaMikdaş kurulur, İsrael toplanır, korbanlar geri gelir, Şemita ve Yovel yeniden uygulanır, Tora Tsiyon’dan çıkar ve HaŞem’in Tora’sı kalbe yazılır. “Yeni Tora” mevcut Tora’nın daha önce açılmamış derinliğini anlatıyorsa Yahudi kaynaklarında bunun yeri vardır. Moşe’nin Tora’sının yerine yeni yasalar ve yeni bir din kastediliyorsa, bu anlam Yahudi kaynaklarından değil Hristiyan teolojisinden gelmektedir.¹⁰⁴

Kaynaklar

97. Duncan Heaster, Jesus for Jews, s. 2–7. ↩

98. Tanah, Yeşaya 2:3. ↩

99. Tanah, Yehezkel 37:24. ↩

100. Tanah, Yeremya 31:33. ↩

101. Rambam, Mişne Tora, Hilhot Melahim uMilhamoteihem 11:1. ↩

102. Rambam, Mişne Tora, Hilhot Yesode HaTora 9:1. ↩

103. Vayikra Rabba 13. ↩

104. Kabalat.com: “Yasa artık geçersiz mi?”; “Yeni Antlaşma Nedir?”; “Tora Göklerde Değildir: Yahudiliğin Epistemik Üstünlüğü” ↩