Misyoner İddiaları Arşivi

4 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

14. İddia: Tora’nın buyrukları daha sonraki vahiy ile kalıcı olarak kaldırılabilir

Haşem’in sözünü Sinay’da halk işitti. Tora ayrıca daha sonra Haşem adına konuşacak bir peygamberin hangi sınırlar içinde dinleneceğini belirledi. Böylece sonraki bir buyruğun yetkisi, önceki vahiyden bağımsız bırakılmadı.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Haşem’in sözünü Sinay’da halk işitti. Tora ayrıca daha sonra Haşem adına konuşacak bir peygamberin hangi sınırlar içinde dinleneceğini belirledi. Böylece sonraki bir buyruğun yetkisi, önceki vahiyden bağımsız bırakılmadı.

Sinay Tora’sını veren Haşem’in daha sonra bazı emirleri kaldırabileceği, bu Hristiyan iddiasının temelidir. Görüşü savunanlar Tora’nın geçici bir görev taşıdığını söylerler. İsa bu görevi tamamladıktan sonra, daha sonraki bir vahiy yoluyla bazı emirlerin bağlayıcılığının kalıcı biçimde sona erdiğini ileri sürerler. Onlara göre değişikliğe karar veren, yasayı ilk başta veren Haşem’dir.

Tanah’ın Cevabı:

İsrael Horev’de toplanmış, Haşem’in sözünü orada işitmişti. Moşe, o gün yaşananların unutulmamasını, çocuklara ve torunlara öğretilmesini ister. Ardından bir sınır konur. “Size buyurduğum söze eklemeyin ve ondan eksiltmeyin.” Emirlerin korunması için verilen bu talimat, bütün buyrukların yerine getirilmesi istenirken tekrarlanır. Daha sonra bir kişi çıkıp Haşem’in artık başka türlü buyurduğunu söylediğinde, halkın önünde verilmiş olan hüküm o kişinin kendi sözüyle değişmez. (Devarim 4:2, 9–10, Devarim 13:1, bazı çevirilerde 12:32) Bir topluluğa açıklanan sözleşmenin hükümleri, sonradan gelen bir kişinin sözleşme sahibinden farklı bir mesaj aldığını söylemesiyle değişmez. Yeni iddianın yetkisi, önceden verilmiş ölçüyle sınanır.

Moşe, Haşem’in göndereceği peygamberin dinlenmesini de emreder. Bu yetkinin kapsamı bellidir. Peygamber kendisine buyurulan sözü iletir. Haşem adına haber verilip o haber gerçekleşmezse sözün Haşem’den gelmediği anlaşılır. Tora, bildirilen işaretin gerçekleştiği durumu da ele alır. Bir peygamber ya da rüya gören kişi bir işaret bildirir ve işaret gerçekleşir. Ardından halkı başka ilahlara çağırırsa sözü dinlenmez. O sırada sınanan şey, halkın Haşem’i bütün yüreğiyle sevip sevmediğidir. İsrael’e O’na bağlı kalması, O’nun sesini dinlemesi ve emirlerini koruması buyurulur. Bir işaretin gerçekleşmesi, o kişinin ardından söylediği her sözün doğru olduğunu garanti etmez. Mucize veya diriliş iddiası da Tora’nın koyduğu sınırı kaldıracak bir yetki vermez. (Devarim 18:15–22, Devarim 13:2–6)

“Yasayı veren Haşem, yasayı değiştirebilir” denildiğinde, değişikliğin gerçekten Haşem tarafından buyurulduğunun gösterilmesi gerekir. Bu akıl yürütmede önce İsa’nın yetkisi Tora’ya dayanılarak savunulur. Ardından aynı yetki, Tora’nın koyduğu sınırı kaldırmak için kullanılır. Böylece kanıtlanması gereken sonuç daha başlangıçta doğru sayılmış olur. Devarim’in peygamberlik hakkında verdiği hüküm bu akıl yürütmeye izin vermez. Haşem’in buyurmadığı bir sözü O’nun adına söylemek aynı bölümde mahkum edilir. (Devarim 18:18–20)

Eliyahu’nun Karmel’de yaptığı şey, geçici bir talimatın kapsamını gösterir. Yakmalık sunular için Haşem’in seçeceği yer belirlenmiştir. Eliyahu ise o gün Karmel’de on iki kabileyi temsil eden taşlarla Haşem’in yıkılmış sunağını onarır. Duasında yaptıklarını Haşem’in sözüyle yaptığını söyler ve halkın O’nu tanımasını, yüreğiyle O’na dönmesini ister. Olay halkın “Haşem Tanrı’dır” diye seslenmesiyle sona erer. Karmel’deki sunu, o gün yapılan eyleme verilen iznin örneğidir. O günden sonra herkese dilediği yerde sunu yapma yetkisi verilmiş olsaydı, Tora’nın yer hakkındaki hükmü değiştirilmiş olurdu. Eliyahu böyle bir yetki vermez. (Devarim 12:13–14, Melahim Alef 18:30–39)

Rambam, Hilhot Yesode HaTora 9:1 ve 9:3’te kalıcı değişiklikle bu geçici talimatı birbirinden ayırır. Tora’daki bir emrin yalnız eski bir dönem için verildiğini söyleyen peygamberlik iddiası reddedilir. Eliyahu’nun uygulaması ise horaat şaa, yani belirli bir durum için verilen geçici talimattır. İzin o olayla sınırlıdır. Putlara tapınmak içinse geçici izin de verilemez. (Hilhot Yesode HaTora 9)

Zor bir davada yeni bir karar verilmesi de Tora’nın öngördüğü bir durumdur. Dava yerinde çözülemezse yetkili kohenlere, yani kutsal hizmetle görevli kişilere ve yargıca götürülür. Onların verdiği karara uyulması Tora’nın kendi emridir. Böyle bir kararın bağlayıcı olması, Tora’nın o makama verdiği yetkiye dayanır. Bir davada hangi hükmün nasıl uygulanacağını belirlemek, o hükmün bundan böyle uygulanmayacağını ilan etme yetkisi vermez. (Devarim 17:8–11) Mişna Avot 1:1’deki aktarım da Moşe’den Yehoşua’ya, ileri gelenlere ve peygamberlere uzanır. Peygamberler Sinay’dan başlayan bu aktarımın içindedir. (Avot 1:1)

Emirlerin geleceği de açıkça gösterilmiştir. Yeremya’nın yeni antlaşmasında Haşem kendi Tora’sını halkın yüreğine yazar. Yehezkel’de halka yeni bir yürek ve ruh verilmesinin sonucu, Haşem’in hükümlerinin uygulanmasıdır. Gelecekteki Tapınak’ta halka kutsal ile sıradanı, ibadet açısından temiz ile kirli olanı ayırt etmek öğretilir. Anlaşmazlıklar Haşem’in hükümlerine göre çözülür, bayramlar gözetilir ve Şabat kutsal tutulur. Peygamberlerin vaat ettiği yenilenme, halkın bu emirleri günlük yaşamında yerine getirmesini sağlar. (Yeremya 31:32, Yehezkel 36:26–27, Yehezkel 44:23–24)

Malaki, Haşem’in büyük günü gelmeden önce bütün İsrael için Horev’de verilmiş olan Tora’nın, hükümleri ve kurallarıyla hatırlanmasını ister. Hemen ardından Eliyahu’nun gelişi haber verilir. Böylece peygamberin geleceğe ilişkin çağrısı, halkı yeniden Moşe’nin Tora’sına yöneltir. Sinay’da koruma altına alınan, gelecekte de uygulanacağı bildirilen bu emirlerin İsa aracılığıyla kalıcı olarak kaldırıldığı iddiası Tanah’a aykırıdır. (Malaki 3:22–24, bazı çevirilerde 4:4–6)

Bir peygambere belirli bir olay için verilen görev, Sinay emirlerini kalıcı biçimde kaldırma yetkisi vermez. Gelecek için aynı emirleri koruyan peygamberlik sözleri de kalıcı ilga iddiasıyla çelişir.

Tanah kaynakları: Devarim 4:2, 9–10, 12:13–14, 13:1–6 (13:1 bazı çevirilerde 12:32), 17:8–11, 18:15–22; Melahim Alef 18:30–39; Yeremya 31:32 (Masoretik numaralandırma; bazı çevirilerde 31:33; İbranice bölüm); Yehezkel 36:27 ve 36:26, 44:23–24; Malaki 3:22 ve 3:23–24. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Devarim 4:2, 13:1–6.

Bu iddianın sayfası

136. İddia: İsa mizbeah üzerinde sunulmadıysa da sorun yoktur; kendisi mizbeah sayılabilir

Tora, kutsal hizmette getirilen sunuya korban, üzerinde sunulduğu yapıya mizbeah, yani sunak der. Tora ayrıca sununun nerede ve nasıl yapılacağını belirler. Bir insanın hem sunu hem de sunak sayılıp sayılamayacağı, Tora’nın bu iki sözle neyi anlattığına bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora, kutsal hizmette getirilen sunuya korban, üzerinde sunulduğu yapıya mizbeah, yani sunak der. Tora ayrıca sununun nerede ve nasıl yapılacağını belirler. Bir insanın hem sunu hem de sunak sayılıp sayılamayacağı, Tora’nın bu iki sözle neyi anlattığına bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın fiziksel bir sunak üzerinde sunulmadığını kabul ederler. Bunun bir engel olmadığını söylerler, çünkü onlara göre İsa’nın kendisi hem korban hem de mizbeah sayılabilir. Tapınak yıkıldıktan sonra Haşem’in seçtiği kutsal yerin görevini de İsa’nın üstlendiğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra 1–7, korbanı sunanın kim olduğunu, hangi hayvanın sunulacağını, kanın nerede kullanılacağını ve hangi işlemlerin yapılacağını belirler. Vayikra 17:11, kanın sunak üzerinde arınma işlevine ayrıldığını söyler. Sunak, ibadette belirli bir yeri ve görevi olan somut bir yapıdır.

Vayikra 17:11’de וַאֲנִי נְתַתִּיו לָכֶם עַל־הַמִּזְבֵּחַ לְכַפֵּר עַל־נַפְשֹׁתֵיכֶם denir: “Ben onu, canlarınız için kapara yapmanız üzere size mizbeah üzerinde verdim.” Al ha-mizbeah (עַל־הַמִּזְבֵּחַ) kanın gerçek bir sunağın üzerinde kullanıldığını belirtir. Kapara burada kanın sunak üzerindeki kefaret ve arınma işlevini anlatır.

Devarim 12:13–14 de olayı yer bakımından sınırlamaktadır: הִשָּׁמֶר לְךָ פֶּן־תַּעֲלֶה עֹלֹתֶיךָ בְּכָל־מָקוֹם אֲשֶׁר תִּרְאֶה, “Yakmalık sunularını gördüğün herhangi bir yerde sunmaktan sakın.” Bir bedenin “mizbeah” diye adlandırılması, Tora’nın kanın nereye ve hangi hizmet içinde uygulanacağını belirleyen hükmünü fiilen gerçekleştirmemektedir. Benzetme ile hukuken geçerli korban hizmeti farklı işlemlerdir.

Şemot 20:24–26 ve 27:1–8, sunak yapılmasına ilişkin somut hükümler verir. İsa’nın Roma tarafından idam edildiği haç bu Tanah hükümlerine göre yapılmış bir mizbeah değildir. 'İsa’nın bedeni zaten sunaktı' sözü, bir kişinin kendisini kurban saydırmak için aynı anda sunak kabul etmesine dayanır. Tora’da bir insanın kendi bedenini sunak olarak ilan edip hayvan korbanı hükümlerinin yerine geçebileceği bir emir yazılı değildir.

Devarim 12:13–14, yakmalık sunuların görülen herhangi bir yerde sunulmasını yasaklar ve Tanrı’nın seçeceği yeri şart koşar. Bir bedene “sunak” adı vermek bu yer hükmünü ortadan kaldırmaz. Sununun türünü, görevliyi ve seçilmiş yeri Tanrı belirlemiştir; bir insanın ölümü için kurulan benzetme bu emirlerin yerine geçemez.

Vayikra 16:15–16, günah sunusunun kanının kutsal bölüme getirilmesini emreder; 16:27 ise kanı içeride kullanılmış hayvanların bedenlerinin ordugah dışında yakılmasını düzenler. Halkın konakladığı alanın dışında yapılan bu işlem, içerideki kan hizmetinin yerine geçmez; ondan sonra yapılır. İsa’nın kent kapısının dışında acı çekmesini bu hükme benzetmek, ne kutsal yerdeki kan işlemini ne de bedenin yakılmasını gerçekleştirmiş olur.

Vayikra 5:11–13’te kansız günah sunusundan sonra bağışlanma vardır; Yehezkel 45:15–25’te gelecekte de sunak, kohen ve sunular düzenlenir. Bir insanın idamını korban diye adlandırmak, Vayikra’nın tür, yer, sunak ve kohen şartlarını yerine getirmez. Bu şartları bir benzetmeyle kaldırmak, Tora’nın hükmünü değiştirmektir.

Vayikra 16:15–16’da korban kanının kutsal bölgeye götürülmesi, 16:27’de ise kanı içeride kullanılmış hayvanların bedenlerinin ordugah dışına çıkarılıp yakılması farklı aşamalar olarak düzenlenmiştir. Hayvanın bedeninin konaklama alanının dışına çıkarılması, kutsal yerde yapılan işlemlerin alternatifi değildir; onların ardından gelir. Roma’nın şehir kapısı dışında yaptığı bir infazın bu aşamaya benzemesi, korbanın türünü, kohenin hizmetini ve mizbeahın konumunu yerine getirmez.

Bu iddiada egla arufa, yani boynu kırılan genç dişi sığır da örnek gösterilir. Devarim 21:1–9, faili bulunmayan bir cinayetin ardından düvenin işlenmemiş bir vadide boynunun kırılmasını anlatır. Kohenler ve şehrin önderleri de bu işlemde yer alır; halk için bağışlanma istenir. Metin bunu Vayikra’daki günah veya suç korbanı olarak adlandırmaz. Tora bu özel işlemi vadide düzenlerken, korbanlar için seçilmiş yer ve sunakla ilgili hükümleri de ayrıca verir. Birinin yeri, diğerinin şartını kaldırmaz.

Yehezkel 43:13–27 gelecekteki sunağın ölçülerini ve arındırılmasını anlatır; 45:19’da kohenin kanı sunağın belirli yerlerine uygulaması bildirilir. Peygamberin tasvirinde sunak, ölçüleri belirtilen ve üzerinde belirli işlemler yapılan bir yapıdır. İsa’ya “sunak” demek, Tora’nın ve Yehezkel’in gösterdiği bu yapıyı ve hizmeti yerine getirmez. Yehezkel 43:13–27, 45:19.

Tanah kaynakları: Vayikra 1–7, 17:11 ve 16:15–27; Devarim 12:13–14; Şemot 27:1–8; Yehezkel 45:15–25.

Bu iddianın sayfası

226. İddia: İsa mizbeah üzerinde ölmedi; fakat kendisi mizbeah olduğu için korban geçerlidir

Tora’da mizbeah, kutsal sunular için kullanılan sunaktır. Korban hizmetiyle ilgili ayetler sunuyu kimin getireceğini, kutsal hizmeti yapan kohenin görevini ve sunağın nerede bulunacağını ayrı ayrı açıklar. İsa’nın ölümünü bu hükümlerle ilişkilendiren görüşte ise “sunak” sözcüğü bir insanın bedeni için kullanılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora’da mizbeah, kutsal sunular için kullanılan sunaktır. Korban hizmetiyle ilgili ayetler sunuyu kimin getireceğini, kutsal hizmeti yapan kohenin görevini ve sunağın nerede bulunacağını ayrı ayrı açıklar. İsa’nın ölümünü bu hükümlerle ilişkilendiren görüşte ise “sunak” sözcüğü bir insanın bedeni için kullanılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın Tapınak sunağında öldürülmediğini belirtirler. Tanrı’nın adını taşıdığını söyledikleri Maşiah’ı hem Tapınak hem de sunak olarak yorumlarlar. Onlara göre İsa’nın kendisi sunak olduğu için, orada yapılması gereken ayrı bir işlem olmadan da ölümü geçerli bir korban sayılır.

Tanah’ın Cevabı:

Tora, korbanı, onu getiren kişiyi, hizmeti yapan koheni ve sunağı ayrı ayrı tanımlar. Bir insana sembolik olarak “sunak” veya “Tapınak” demek, Tora’nın belirlediği işlemleri yerine getirmez.

Vayikra 1:3–9, hayvanın getirilmesini ve kesilmesini, Aharon soyundan kohenlerin kanı sunağa uygulamasını anlatır. Şemot 27:1–8 ise sunağın yapısını ve ölçülerini verir. Hayvan sunulur, kohen kanı uygular ve sunak işlemin yapıldığı yerdir.

Vayikra 17:11’de Tanrı, kanı עַל־הַמִּזְבֵּחַ, “sunak üzerinde”, canlar için kapara sağlamak üzere verdiğini söyler. Ayet kanın nerede kullanılacağını ve bunun ne işe yaradığını ayrı ayrı söyler. Bir kişinin bedenine “sunak” adı verilmesi, kanın Tora’da belirtilen biçimde uygulanmış olduğu anlamına gelmez.

Devarim 12:5–14 de korbanların herkesin seçtiği herhangi bir yerde değil, Tanrı’nın seçeceği yerde sunulmasını buyurur. Tanrı’nın adını taşıdığı ileri sürülen bir kişinin bedenini seçilmiş yerle özdeşleştiren bir hüküm vermez. Daniel 9:26 kutsal yerin yıkımını anlatır. Ayette Tapınak’ın ve sunağın yerini bir insanın bedeninin alacağı yazmaz.

İddiada, İsa’nın insan korbanı olarak “özel bir durum” olduğu da ileri sürülür. Böyle bir istisnanın varlığını göstermek için Tora’da insanın bu biçimde sunulmasına izin veren bir hüküm gerekir. “Özel korban” demek bu hükmü sağlamaz.

Karşı görüş Devarim 21:1–9’daki töreni de sunak dışında yapılan bir suç sunusu örneği olarak kullanır. Devarim burada katili bilinmeyen bir cinayetten sonra yapılacak egla arufa törenini anlatır. Bu ad, törende boynu kırılan düveyi anlatır. Düve, henüz yavrulamamış dişi sığırdır. Vayikra’daki aşam ise suç sunusuna verilen ayrı bir addır.

Tora hayvanı, yeri, yaşlıların ellerini yıkamasını, kohenlerin katılımını ve söylenecek sözleri ayrı ayrı belirler.

Devarim 21:5’te kohenlerin görevi için kullanılan fiil levareh, yani “kutsamak”tır. 21:8’de ise halk için kapara istenir ve suçsuz kanın İsrael arasında kalmaması dilenir. Kapara dileği, Tora’nın bu olay için adım adım düzenlediği törenin bir parçasıdır. Bundan, sunak dışında gerçekleşen her ölümün korban sayılacağı sonucu çıkmaz.

Vayikra 16:15–16 ve 27’de bazı sunuların bedenleri kampın dışında yakılır. Kohen önce bu sunuların kanını kutsal yerdeki arınma işlemi için kullanır. Bedenin sonradan dışarı çıkarılması, kutsal yerdeki hizmet olmadan gerçekleşen herhangi bir ölümü aynı sunu yapmaz.

Yehezkel 43:13–27 gelecekteki sunağın ölçülerini ve arındırılmasını, 45:19 ise kohenin kanı uygulayacağı yerleri anlatır. Gelecekteki tasvirde de sunak, sunu ve kohenin görevleri ayrı kalır. Bu, fiziksel sunağın bir kişinin bedeniyle değiştirilmesinin Yehezkel’in açıklaması olmadığını gösterir.

İsa’nın bedenine sunak demek, Tora’nın seçilmiş yer, sunu ve kohenle ilgili hükümlerini karşılamaz. Bu sembolik eşitleme, Tora’nın korban düzenine sonradan eklenmiştir.

Kaynaklar: Vayikra 1:3–9, 16:15–16, 27 ve 17:11; Devarim 12:5–14, 21:1–9; Şemot 27:1–8, 29:37; Daniel 9:26; Yehezkel 43:13–27, 45:19; Mişna Sota 9:5–7.

Bu iddianın sayfası

229. İddia: Erkek günah korbanları bulunduğundan İsa’nın erkek olması onun korban sayılmasına engel değildir

Vayikra, bazı günah veya suç sunularında erkek hayvan, bazılarında dişi hayvan getirilmesini ister. Hayvanın türünü ve bedeninde kusur olup olmayacağını da belirtir. Yeşaya 53’te ise suç sunusu anlamına da gelebilen aşam sözcüğü kullanılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Vayikra, bazı günah veya suç sunularında erkek hayvan, bazılarında dişi hayvan getirilmesini ister. Hayvanın türünü ve bedeninde kusur olup olmayacağını da belirtir. Yeşaya 53’te ise suç sunusu anlamına da gelebilen aşam sözcüğü kullanılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, kohenle topluluk için boğa, yönetici için erkek keçi ve bazı suç sunularında koç getirildiğini hatırlatırlar. Bu örnekleri Yeşaya 53:10’daki aşam sözüyle birleştirirler. Onlara göre İsa’nın erkek olması, onun korban olarak kabul edilmesine engel değildir.

Tanah’ın Cevabı:

Bütün günah sunularının dişi olması gerektiği iddiası yanlıştır. Vayikra 4:3’te meshedilmiş, yani göreve yağ sürülerek atanan kohen için boğa istenir. 4:13–14’te bütün topluluk için de boğa belirtilir. 4:22–23’te yönetici erkek keçi getirir. Sıradan kişinin belirli günahı için ise dişi keçi veya dişi koyun getirilir (4:27–32). Vayikra 5:15 ve 18’de bazı aşam, yani suç sunuları için koç gerekir.

Fakat Tora bir sunu için “erkek” dediğinde, erkek olan herhangi bir canlıyı kastetmez. Örneğin Vayikra 4:23’te yönetici שְׂעִיר עִזִּים זָכָר תָּמִים, “kusursuz bir erkek keçi” getirir. Burada hem tür hem cinsiyet hem de bedensel durum belirlenmiştir. Erkek bir boğa bile yalnız erkek olduğu için erkek keçi isteyen hükmü karşılamaz. Ayet bir erkek keçi istediğinde, erkek olmak bir insanı bu sunu için uygun hale getirmez.

Vayikra 4:24–25, hayvanın kesilmesini ve kohenin kanı sunağın boynuzlarına uygulamasını da açıklar. Sununun türü, onu getirenin durumu, yeri ve kohenin işlemi birlikte düzenlenir. Yalnız bir ortak özelliği seçip diğer şartları kaldırmak, metinde tarif edilen sunuyu oluşturmaz.

İddiada Vayikra 7:7’deki “Hatat nasılsa aşam da öyledir; ikisi için bir Tora vardır” sözü de kullanılır. Hatat günah sunusu, aşam ise suç sunusudur. İki sunu arasında ortak hükümler bulunur. Ortak kurallar, her durumda aynı tür veya aynı cinsiyette hayvanın getirilmesini gerektirmez. Vayikra’nın kendisi farklı durumlar için farklı sunular belirtir.

Yeşaya 53:10’da geçen אָשָׁם (aşam) tek başına bir sununun türünü, yaşını veya cinsiyetini bildirmez. Şemuel Alef 6:3–5’te aynı kelime Filistlilerin telafi için gönderdiği altın nesneleri anlatır. Vayikra 5:15 ve 18’de ise metin açıkça kusursuz bir koç ister. Yeşaya, aşam sözüyle kulun canını ortaya koymasını anlatırken ardından soyunu görmesini ve günlerinin uzamasını vaat eder. O sözcüğü görüp Vayikra’daki “erkek” şartını bir insan idamına taşımak, iki metni de değiştirmektir.

İddia, Bereşit 3:15’teki “kadının soyu” ifadesini de korbanların cinsiyetiyle ilişkilendirir. Fakat bu ayette aşam, sunak, kohen, kan veya kapara sözcükleri bulunmaz. Sözcükler arasında sonradan kurulan benzerlik, ayetin böyle bir korban hükmü verdiğini göstermez.

Erkeklik birçok farklı korban türünün ortak özelliğidir. Bu nedenle tek başına belirli bir korbanın kimliğini göstermez. İsa’nın ölümünün hayvan korbanlarını daha yüksek bir biçimde tamamladığını ileri sürmek, bir sununun erkek olup olmadığına bakmaktan ayrı bir iddiadır. Bunun için Tanah’tan ayrıca bir dayanak gerekir. Yeşaya 53:10 yeni bir insan korbanı yasası vermez.

Erkek hayvanların günah sunusu olarak kullanılabildiği doğrudur. Bundan erkek bir insanın Tora’da izin verilen hatat veya aşam olduğu sonucu çıkmaz.

Kaynaklar: Vayikra 4, 5:15, 18, 7:7 ve 22:19–25; Yeşaya 53:10; Şemuel Alef 6:3–5; Bereşit 3:15; Devarim 12:5–14; Yehezkel 18:20–32; Yeşaya 55:6–7.

Bu iddianın sayfası