Misyoner İddiaları Arşivi

5 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

160. İddia: Yeşaya 53:10–11 kulun ölümden dirileceğini bildirir

Yeşaya 53’te kul hakkında önce ölüm ve mezar dili kullanılır. Ardından soyunu göreceği ve günlerinin uzayacağı bildirilir. Bu sözlerin ne anlattığını anlamak için Tanah’ın hem bir insanın ölümünden hem de bir halkın yıkımdan sonra yeniden ayağa kalkmasından nasıl söz ettiğine bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 53’te kul hakkında önce ölüm ve mezar dili kullanılır. Ardından soyunu göreceği ve günlerinin uzayacağı bildirilir. Bu sözlerin ne anlattığını anlamak için Tanah’ın hem bir insanın ölümünden hem de bir halkın yıkımdan sonra yeniden ayağa kalkmasından nasıl söz ettiğine bakılır.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Yeşaya 53:8–11’de ölümle ilgili sözleri, kulun sonradan soyunu göreceği ve uzun yaşayacağı vaadiyle birleştirirler. Onlara göre kul öldükten sonra yaşayacağı için bu sözler İsa’nın dirilişini ve sonsuza dek yaşamasını haber verir. Kulun soyunu da İsa’ya inananlar olarak yorumlarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 53:8–9, yaşayanlar diyarından koparılmayı ve mezarı anlatır. 53:10–11’de aynı kul soyunu görür, günleri uzar ve çektiği emeğin karşılığıyla tatmin olur. Henüz şiirin başında, bir zamanlar hor görülen İsrael’in yükseltileceği bildirilmiştir (52:13–15). Onun neye döndüğünü ise sonraki bölüm gösterir. Siyon’un çocukları artar ve sürgünde ıssız kalan kentler yeniden dolar (54:1–3).

Yehezkel 37:11–14, bu dilin nasıl işlediğini peygamberin kendi açıklamasıyla verir. Kuru kemikler “bütün İsrael evi”dir. “Mezarlarınızı açacağım” sözünü “sizi İsrael toprağına götüreceğim” vaadi izler. Halk ölüme benzetilen bir yıkımdan sonra yeniden kurulabilir. Yeşaya’nın mezardan soy ve uzun yaşama uzanan dili de bir halkın tarihine uygulanabilir.

Yeşaya 53:10’daki יִרְאֶה זֶרַע יַאֲרִיךְ יָמִים, yir’eh zera, ya’arikh yamim, “soy görecek, günlerini uzatacak” demektir. Zera soy veya nesil anlamına gelir. Yeşaya 41:8, 48:19 ve 59:21’de soyun devamı için kullanılır.

Sözcük başka yerlerde mecazi olarak da kullanılabilir: Yeşaya 57:3–4’te kötülük yapan topluluk, soy diliyle nitelenir. Dolayısıyla kelimenin mecazi kullanımı mümkündür; fakat bu, 53:10’da İsa’ya inananların kastedildiğini göstermez. Siyon’un çocuklarına ilişkin devam bölümü, İsrael’in gelecek kuşaklarını anlamak için açık bir bağlam sunar.

“Günlerini uzatmak” Tanah’ta yaşam süresini ve kuşaklar boyunca devamı ifade eder. Devarim 17:20’de Tora’ya bağlı kralın ve oğullarının İsrael’deki yönetiminin sürmesi için kullanılır. Tanah bireysel dirilişi açıkça anlatırken ölülerin yaşayacağını veya toprakta uyuyanların uyanacağını söyler (Yeşaya 26:19, Daniel 12:2). 53:12’de kulun yaptığı ise suçlular için yakarmaktır. Yeşaya 53:10–11’de vaat edilen, soy görmek ve emeğin karşılığına ulaşmaktır. Ebedi olduğuna inanılan bir varlığın göksel konumuna dönmesi ile günlerin uzatılması aynı şey değildir.

53:10’daki aşam sözcüğü de iddianın başka bir parçasıdır. Bu sözcük korban hukukunda suç korbanı için kullanılır; suç ve karşılık anlamlarıyla da ilişkilidir. אִם־תָּשִׂים אָשָׁם נַפְשׁוֹ cümlesindeki eylemi kimin yaptığı ve cümlenin nasıl çevrileceği tartışılır: Fiil biçimi “sen koyarsan” veya “o koyarsa” diye çözümlenebilir. Bu fark, “onun canını suç sunusu yaparsan” ve “canı bir suç sunusu sunarsa” okumalarına yol açar. İlk okumada can sunu olarak anlatılır; ikinci okumada sunuyu getiren kulun kendisidir.

İbn Ezra ifadeyi suçun kabul edilmesi ve itirafıyla açıklar; kurtuluşu görecek olanlardan ve çocuklarından söz eder. Raşi de ifadeyi karşılık ve kulun yaşamı üzerinden açıklar. Bunlar ayetin zorunlu olarak insanın korban edilmesi anlamına gelmediğini gösteren yorumlardır.

Tora’da Yitshak’ın kesilmesi durdurulur (Bereşit 22:12–13). Devarim 12:31, çocukların ateşte sunulmasını Tanrı’nın nefret ettiği uygulamalar arasında sayar. Yeşaya’daki aşam sözcüğünden insan korbanının Tora’nın yeni bir gereği olduğu sonucu çıkarılamaz.

Metnin eski yazmaları ve çevirileri arasında bir fark daha vardır. Masoretik metinde 53:11’de “görecek” fiilinden sonra görülen şey belirtilmez. Büyük Yeşaya Parşömeni gibi bazı eski İbranice yazmalar ise “ışık görecek” okumasını taşır; eski Yunanca çeviride de ışık sözcüğü bulunur. İyov 33:28–30’da ışık, ölüm çukurundan kurtuluş ve yaşamla ilişkilendirilir. Bu eski okuma, acının ardından yaşam ve kurtuluş görüntüsünü güçlendirebilir; İsa’nın üçüncü gün dirildiğini söylemez.

İbn Ezra ve Radak bölümü İsrael’in sürgünü ve kurtuluşu bağlamında okur. İbn Ezra ayrıca soy görme ve günlerin uzaması ifadelerinin İsa’nın bilinen yaşamına uygulanmasına karşı çıkar. Targum Yonatan, 52:13’te Maşiah’tan söz etmesine rağmen 53:10–11’i halkın arınması, Maşiah’ın krallığını görmesi, çocuklarının çoğalması ve ulusların boyunduruğundan kurtuluşu üzerinden genişletir. Bunlar metnin eski yorumlarıdır; ayetin kendi sözleriyle karıştırılmamalıdır.

Yeşaya 53:11, kulun emeğinin karşılığını görüp tatmin olmasını ve bilgisiyle birçoklarını doğruya yöneltmesini bildirir. 53:12’de ödül, payını almak ve ganimeti paylaşmak olarak anlatılır. 54. bölüm de çocuklar ve yeniden yerleşilen kentler hakkında konuşur. Yeşaya 65:20–23 de uzun ömrü, evlerinde yaşayan ve çocuklarıyla bağlarının ürününü yiyen bir halkla birlikte anlatır. İsa’nın üçüncü gün dirilmesi, göğe yükselmesi ve soyunun takipçileri olması, bu tarihsel ödüllerin her birine başka bir anlam yüklenerek ayete bağlanmıştır.

Tanah kaynakları: Yeşaya 53:8–12; 54:1–3; 41:8–9, 48:19, 49:3, 57:3–4, 59:21, 65:20–23; Yehezkel 37:11–14; Devarim 17:20; Yeşaya 26:19; Daniel 12:2; İyov 33:28–30; Bereşit 22:12–13; Devarim 12:31. Yorum ve metin tanıkları: Targum Yonatan, Yeşaya 53:10–11; Emanuel Tov, Yeşaya metin tanıkları.

Bu iddianın sayfası

41. İddia: Tehilim 40 kusursuz Maşiah’ın konuşmasıdır

Tehilim 40, bir sıkıntıdan kurtulan insanın şükrüyle başlar. Konuşan kişi Haşem’in isteğini yerine getirme arzusunu dile getirir, sonra yeniden yardım ister. Kimin konuştuğunu anlamak için mezmurun bu bölümlerini birlikte okumak gerekir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tehilim 40, bir sıkıntıdan kurtulan insanın şükrüyle başlar. Konuşan kişi Haşem’in isteğini yerine getirme arzusunu dile getirir, sonra yeniden yardım ister. Kimin konuştuğunu anlamak için mezmurun bu bölümlerini birlikte okumak gerekir.

Tehilim 40’ı İsa’ya bağlayan Hristiyanlar, mezmurda konuşan kişinin kusursuz Maşiah, yani Mesih olduğunu söylerler. Onlara göre İsa, Haşem’in isteğini yapmak için geldi ve kendisi için hazırlanan bedeni insanların günahları uğruna sundu. Hayvan kurbanlarını bu son kurbana hazırlık sayarlar. İsa gelince o kurbanların görevinin tamamlandığını savunurlar. David’in sözlerinin kendi yaşadıklarından doğmuş olabileceğini de kabul ederler, ancak bu sözlerin asıl ve eksiksiz karşılığını İsa’da bulduğunu söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Tehilim 40’ın başlığı mezmuru David’e bağlar. David, Haşem’in kendisini ağır bir sıkıntıdan kurtardığını anlatır. Ardından O’nun isteğini yapmaktan hoşlandığını, Tora’nın içinde olduğunu söyler. Aynı mezmurun ilerleyen bölümünde ise kendi suçlarından söz ederek yeniden yardım ister. Bu sözler, sıkıntı yaşayan, Haşem’e bağlanan ve kendi hatalarıyla yüzleşen bir insanın duasıdır.

David, Haşem’in onu bir çukurdan ve balçıktan çıkardığını, ayaklarını kayanın üzerine koyduğunu ve ağzına yeni bir şarkı verdiğini söyler. Bu kurtuluştan sonra şöyle konuşur: “Kurban ve sunu istemedin; bana kulaklar açtın; yakmalık sunu ve günah sunusu talep etmedin.” Sonra ekler: “İşte geldim... Tanrım, isteğini yerine getirmekten hoşnutum; Tora’n içimdedir.” David’in karşılığı, Haşem’in sözünü dinlemek ve O’nun isteğini yerine getirmektir. Tehilim 40:1–9

Menahem ben Saruk, Mahberet adlı eserinde kulakların açılmasını Tanrı’nın sözlerini işitmek ve yerine getirmekle ilişkilendirir. Ona göre “İşte geldim” diyen kişi, kitapta yazılı olanı yapmaya hazır olduğunu söyler.

Ohr HaMeir ise Raşi’nin kulakları Tora sözlerini işitmekle ilişkilendiren açıklamasını aktarır; ardından insanın günlük konuşmalarda bile kendisine yol gösterecek bir öğüt duyabilmesini anlatır. Mahberet, zevah; Ohr HaMeir

Şemuel’in Kral Şaul’a söylediği söz, itaat ile kurban arasındaki ilişkiyi açıklar. Şaul, Haşem’in emrine aykırı olarak sağ bırakılan hayvanları kurban etmekten söz eder. Şemuel ona, “Söz dinlemek kurbandan iyidir” der. Kurban sunmak, çiğnenen buyruğun yerine geçmez. Şemuel Alef 15:20–23

Tehilim 51’de de benzer bir anlatım vardır. David önce kırılmış ve pişmanlık duyan yüreğin değerinden söz eder. Ardından Haşem’in doğru sunulmuş kurbanlardan hoşnut olacağını ve sunağa boğalar getirileceğini söyler. İki ifade aynı duada yer alır: İnsan Haşem’e döner ve O’nun buyurduğu hizmeti yerine getirir. Tehilim 51:18–21

Tehilim 40’taki “Kitap tomarında benim hakkımda yazılmıştır” sözü de hemen ardından gelen Tora bağlılığıyla birlikte durur. Tora, kraldan kendisi için bir nüsha yazmasını, onu her gün okumasını ve emirlerini uygulamasını ister. Mezmur, tomarın hangi bölümünden söz ettiğini belirtmez; konuşan kişinin Tora’yı yerine getirme isteğini açıkça söyler. Yeremya da İsrael’e verilecek antlaşmada Tora’nın halkın içine konacağını ve yüreğine yazılacağını bildirir. Devarim 17:18–20; Yeremya 31:33

Yahudi kaynaklarında David’in bu sözleri farklı yönlerden ele alınır. Menorat HaMaor, “İsteğini yapmaktan hoşnutum” sözünü mitsvaları Tanrı’nın isteğini yerine getirme niyetiyle yapmak için kullanır. Pesikta de-Rav Kahana ise “Tora’n içimdedir” sözünü David’in yiyeceğinden gerekli payları ayırmasına bağlar. Şem HaGedolim de başka bir yorumda kitap tomarını David’in Mezmurlarıyla ilişkilendirir. Menorat HaMaor; Pesikta de-Rav Kahana 10:2; Şem HaGedolim

Hristiyan yorumunda kulakların açılması, Şemot’ta efendisinin yanında kalmayı seçen kölenin kulağının delinmesiyle de ilişkilendirilir. İki ayette kulak ve bağlılık vardır; kullanılan fiiller ise farklıdır. Mezmurdaki כָּרִיתָ (karita) “kazdın” veya “açtın” anlamına gelir. Kölenin kulağını delmek için Şemot’ta וְרָצַע (ve-ratsa) kullanılır. Köle, efendisini ve ailesini sevdiği için onun yanında yaşamayı ve çalışmayı seçer. Tehilim 40:7; Şemot 21:5–6

Mezmurun İbranicesinde אָזְנַיִם כָּרִיתָ לִּי (oznayim karita li), yani “bana kulaklar açtın” yazılıdır. Grekçe metin geleneğinde ise “Bana bir beden hazırladın” biçimi bulunur. İbraniler 10:5 de bu biçimi kullanır.

Hristiyan açıklaması, kulakları itaat eden bedenin bir parçası olarak görür ve bedenin ölüm pahasına itaat için hazırlandığını söyler. Fakat bir bedenin hazırlanması ile onun bütün insanların günahları için kurban edilmesi arasında ayrı bir adım vardır. Mezmur, konuşanın ne yapmak istediğini kendisi söyler: Haşem’in isteğini yerine getirmek ve Tora’sını içinde taşımak.

Bu sözlerden birkaç ayet sonra aynı kişi şöyle der: “Suçlarım beni yakaladı.” Bunların başındaki saçlardan fazla olduğunu, yüreğinin gücünü yitirdiğini söyler. Kendisini öldürmek isteyenler karşısında Haşem’den yardım ister. Hristiyan yorumunda bu suçlar, konuşanın kendi yaptıkları yerine başkaları için üstlendiği suçlar olarak açıklanır. Mezmurun söylediği ise עֲוֹנוֹתַי (avonotay), yani “suçlarım”dır. Tehilim 40:13–14

Bat Ayin, bu ifadeyi insanın kendi kusurlarını göremeyecek duruma düşmesiyle ilişkilendirir. Ohr HaMeir de günahların insanın Tora’nın ışığını görmesine engel oluşunu anlatırken aynı sözü kullanır. Bat Ayin; Ohr HaMeir

Tehilim 40’ta David, “suçlarım” der. Yeşaya 53:4–6’da ise “hastalıklarımız”, “isyanlarımız” ve “suçlarımız” diyenler kuldan üçüncü kişi olarak söz eder. Bir önceki sahnede uluslar ve krallar, İsrael’in yükselmesi karşısında şaşırmıştır (Yeşaya 52:15). Şimdi suç kendilerine, ondan doğan acı ise kula aittir. Bu iki ayrı konuşmayı tek kişinin sözleri saymak, David’in kendi suçunu başkalarından aldığı bir yüke dönüştürür. Mezmurun İbranicesi buna izin vermez.

Mezmurun başındaki çukur ve balçık da kurtarılmanın güçlü bir anlatımıdır. Tehilim 69’da suya ve balçığa batmak, yardım isteyen insanın yaşadığı sıkıntıyı anlatır. Şemot Rabba, Tehilim 40’taki çukuru Mısır’la, balçığı kölelerin çalıştığı harçla, yeni şarkıyı da denizin geçilmesinden sonraki şarkıyla ilişkilendirir. Aggadat Bereşit ise David’in yaşadığı sıkıntıların ardından kurtulup şarkı söylemesini anlatırken aynı mezmura başvurur. Tehilim 69:2–4; Şemot Rabba 23:12; Aggadat Bereşit 60:1

David, kurtarıldığı için Haşem’e şükreder; O’nun isteğini yapmayı arzular ve suçlarıyla karşılaştığında yine O’ndan yardım ister. Mezmuru günahsız bir insanın kurban edilmesi ve Tora’nın kurban hükümlerinin kaldırılması olarak okumak, David’in duasına kendi sözlerinde bulunmayan bir anlam yükler.

Tanah kaynakları: Tehilim 40:1–18; 51:18–21; 69:2–4; Şemuel Alef 15:20–23; Devarim 17:18–20; Şemot 21:5–6; Yeremya 31:33; Yeşaya 53:4–6. İbranice metin karşılaştırması: Devarim 17:18–20. Ayet numaraları Masoretik metne göredir. Tehilim 40:7, 9, 13 ve 18, birçok Hristiyan baskısında sırasıyla 40:6, 8, 12 ve 17 olarak numaralanır.

Bu iddianın sayfası

70. İddia: “Soyunu görecek” ifadesi İsa’nın manevi çocuklarını anlatır

Yeşaya 53’te acı çeken kula, soyunu göreceği ve günlerinin uzayacağı söylenir. Soy sözcüğü bir kişiden veya halktan gelen kuşakları anlatabilir. Peygamberlerin bu sözü bazen benzetme içinde kullanması, burada hangi kuşakların kastedildiği sorusunu doğurur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 53’te acı çeken kula, soyunu göreceği ve günlerinin uzayacağı söylenir. Soy sözcüğü bir kişiden veya halktan gelen kuşakları anlatabilir. Peygamberlerin bu sözü bazen benzetme içinde kullanması, burada hangi kuşakların kastedildiği sorusunu doğurur.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, “soy görecek, günlerini uzatacak” sözünü İsa’nın ölümden sonra dirilip sonsuza dek yaşamasına bağlarlar. Onlara göre kul önce öldürüldüğü için sonradan soyunu görebilmesi ancak dirilişle mümkündür. Soy ve çocuk sözlerinin peygamberlerin dilinde bazen sembolik kullanıldığını hatırlatarak İsa’nın biyolojik çocuklarının olmamasını bir engel saymazlar. Ayetteki soyun, İsa’ya iman eden manevi çocuklar olduğunu söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 53:10’da “soy görecek” ve “günlerini uzatacak” vaatleri yan yanadır. Yeşaya 54:1–3’te Siyon çocukları çoğalan bir kadın gibi anlatılır. Çadırına artık sığamaz ve soyu yıkılmış kentleri yeniden doldurur. Sürgünde yok olacağı sanılan halk, çocuklarını ve gelecek kuşaklarını görecektir. Yeşaya 41:8’de İsrael Avraam’ın soyudur. 43:5–6 doğu ve batıdan toplanacak oğulları ve kızları, 48:19 çoğalan çocukları, 59:21 ise sözün kalacağı ardışık kuşakları anlatır.

זֶרַע (zera) “tohum” ve insan için “soy” demektir. Bereşit 15:3–4 bunun açık bir örneğini verir. Avraam, kendi soyundan çocuğu olmadığı için evinden birinin mirasçı olacağını düşünür. Haşem, mirasçının kendi bedeninden geleceğini söyler. Öğrenci veya bir gruba bağlı kişi için kullanılabilen (Melahim Bet 2:3–7) “oğul” anlamındaki ben ile zera’nın işlevi burada farklıdır.

Yeşaya 1:4’te “kötülük yapanların soyu”, 57:3–4’te “yalanın soyu” denmesi, halkı yaptığı işlerle nitelendirir. 53:10’da ise “soy görme” bir ödüldür ve hemen sonraki bölüm bu soyu gerçek kuşaklarla açıklar. Sözcüğün başka yerlerde aşağılama amacıyla kullanılması, buradaki çocukları sonradan bir dine katılan kişilere çevirmez.

Aynı ayrım, Hristiyan savında yanına getirilen Tehilim ayetlerinde de korunmalıdır. Tehilim 45:17’de krala, atalarının yerini oğullarının alacağı ve onları ülkenin her yanında yöneticiler yapacağı söylenir. Burada anlatılan, yönetimin bir kuşaktan sonrakine geçmesidir. Bu söz çocuksuz birinin ölümünden sonra imanlılar edinmesini anlatmaz. 22:31–32’de ise Haşem’e hizmet edecek bir kuşak ve O’nun doğruluğunun kendisine anlatılacağı, henüz doğacak bir halk vardır. Gelecek kuşağın Haşem’e hizmet etmesiyle, o kuşağın İsa’nın ölümü sayesinde manevi olarak doğması aynı iddia değildir. İkincisi bu ayetlere Hristiyan öğretisinden eklenir.

“Günlerini uzatmak” da Tanah’ın yaşam ve süreklilik dilidir. Şemot 20:12’de anne ve babaya saygı gösteren kişiye, Haşem’in verdiği toprakta günlerinin uzaması vaat edilir. Devarim 17:18–20’de Tora’yı okuyup emirlerinden ayrılmaması gereken kral için, kendisinin ve oğullarının İsrael içindeki krallığında uzun günler sürmesi istenir. Yeşaya 65:20–23’te aynı gelecek, uzun ömür, insanların oturacağı evler, meyvesini yiyeceği bağlar ve yanlarında bulunacak çocuklarıyla anlatılır. “Halkımın günleri ağacın günleri gibi olacak” sözü, halkın güven içinde süren hayatını somutlaştırır.

Targum Yonatan, 52:13’te kulu Maşiah olarak adlandırır. 53:10’daki açıklamasında ise halkın kalanlarının Maşiahlarının krallığını göreceğini, oğullarının ve kızlarının çoğalacağını ve günlerinin uzayacağını söyler. Bu yorumda gelecek, halkın devam eden kuşaklarıyla anlatılır.

Zohar’ın Vayeşev bölümünde aynı söz, ruhun başka bir bedende yeniden dünyaya gelmesi ve üreme bağlamında ele alınır. Bu, ayetin kabalistik bir yorumudur; kelimenin soyla ilgili temel anlamını silmez.

Hristiyan okuması mezar sözlerinden ölüm, uzun günler sözünden diriliş ve zera’dan manevi izleyiciler çıkarır. Fakat Tanah, halkın sürgünden dönüşünü de mezarlardan çıkış diliyle anlatır. Yehezkel 37:11–14’te bu mezarların kime ait olduğu söylenir: İsrael evine. 53:10’dan 54:1–3’e geçen soy, uzun yaşam ve yeniden yerleşme vaatleri de aynı ölçekte işler. Uzayan günler, sonlu bir yaşamın ya da kuşaklar boyunca süren bir halkın ömrüdür. 53:10’da suç sunusu imgesinden sonra gelen vaat, ölümden sonraki üçüncü günden söz etmez. Diriliş savı ileri sürüldüğünde de fiziksel soyun manevi takipçiler olarak çevrilmesi başlı başına bir anlam değişikliğidir. Böylece kulun acısının sonu, kendi halkının yeryüzündeki devamıyla görülür.

Tanah kaynakları: Yeşaya 53:10 ve 53:8–12; 41:8; 43:5–6; 48:19; 54:1–3; 59:21; 65:20–23; 1:4; 57:3–4; Bereşit 15:3–4 (İbranice metin); Şemot 20:12; Devarim 17:18–20 (17:20 İbranice metin); Yehezkel 37:11–14; II Melahim 2:3–7; Tehilim 45:17; 22:31–32.

Bu iddianın sayfası

141. İddia: İsa Tora’yı “yerine getirdiği” için Tora’nın bağlayıcılığı sona erebilir

Bir buyruğu yerine getirmek, o buyruğun istediği işi yapmaktır. Bir peygamberlik sözü ‘yerine geldi’ dendiğinde ise vaat edilen olayın gerçekleşmesi kastedilir. Bu iki anlamdan birinin Tora’nın emirlerini sonraki kuşaklar için sona erdirip erdirmediğine, Tora’nın kendi hükümleriyle bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir buyruğu yerine getirmek, o buyruğun istediği işi yapmaktır. Bir peygamberlik sözü ‘yerine geldi’ dendiğinde ise vaat edilen olayın gerçekleşmesi kastedilir. Bu iki anlamdan birinin Tora’nın emirlerini sonraki kuşaklar için sona erdirip erdirmediğine, Tora’nın kendi hükümleriyle bakılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın Tora’yı eksiksiz yerine getirdiğini söylerler. Onlara göre İsa bu görevi tamamladığı için Tora’nın emirleri halkı artık bağlamaz.

Tanah’ın Cevabı:

Devarim 4:2 ve 12:32 (geleneksel İbranice ayet sırasına göre 13:1), Tanrı’nın buyruklarına ekleme yapılmamasını ve onlardan bir şey çıkarılmamasını emreder. Devarim 30:11–14, buyruğun insanın yapabilmesi için verildiğini söyler. Bir kişinin 'Tora’yı yerine getirdiği' iddiası bu buyrukları başka insanlar için yürürlükten kaldıran yeni bir Tora hükmü değildir.

Devarim 4:2’nin İbranicesi לֹא תֹסִפוּ עַל־הַדָּבָר אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוֶּה אֶתְכֶם וְלֹא תִגְרְעוּ מִמֶּנּוּ לִשְׁמֹר אֶת־מִצְוֺת יְהוָה אֱלֹהֵיכֶם şeklindedir: “Size emrettiğim söze ekleme yapmayın ve ondan eksiltmeyin; Tanrınız Haşem’in mitsvalarını koruyun.” Lo tosifu (לֹא תֹסִפוּ) “eklemeyin”, lo tigreu (לֹא תִגְרְעוּ) ise “eksiltmeyin” demektir. İkisi de insanın verilmiş buyruğu kendi kararıyla değiştirmesini yasaklar. Birinin mitsvayı uygulaması bu sınırı ortadan kaldırmaz. Başka bir kişinin doğru davranmış olması, bütün İsrael’in aynı mitsvadan artık muaf tutulduğuna ilişkin bir hüküm değildir.

Hristiyan anlatıdaki 'yerine getirmek' sözü hem Tanrı’nın isteğine itaat etmek hem de bir peygamberlik beklentisinin gerçekleştiğini ileri sürmek anlamlarıyla kullanılır. Bunların hiçbiri diğer insanların buyruklara uyma yükümlülüğünün bittiğini göstermez. Devarim 17:18–20, kralın Tora’yı öğrenip uygulamasını emreder. David soyundan kralın Tanrı’ya bağlı olması, İsrael halkının geri kalanının buyruklardan muaf tutulacağı anlamına gelmez.

Matta’nın kendi anlatısında da 5:17’deki “yerine getirmek” sözünü 5:19 izler: Buyrukların en küçüğünü bozup insanlara öyle öğreten kişi kınanır; onları yapıp öğreten kişi övülür. Cümlenin kendi devamı, yerine getirmeyi başkalarını buyruklardan kurtarmak diye açıklamaz. Bu sözü Tora’nın kaldırılmasının gerekçesi yapmak, alıntı yapılan Hristiyan metnin devamıyla da çatışır.

Yeremya 31:33, gelecekte aynı yasayı halkın yüreğine yazacağını; Yehezkel 36:26–27, halkı kendi buyruklarını yapmaya yönelteceğini bildirir. Yehezkel 44:23–24, geleceğin kutsal hizmetinde Şabat ve bayramların uygulanacağını anlatır. Bir buyruğu yerine getirmek, o buyruğu gelecek kuşaklar için kaldırmak değildir. Yehezkel 37:24 ve Yeremya 31:33, Maşiah döneminde de Tanrı’nın Tora’sına uyulacağını bildirir.

Yeremya 31:33, נָתַתִּי אֶת־תּוֹרָתִי בְּקִרְבָּם וְעַל־לִבָּם אֶכְתְּבֶנָּה, “Tora’mı onların içine koyacağım ve yüreklerine yazacağım” der. Torati (תּוֹרָתִי), Tanrı’nın “Benim Tora’m” dediği öğretidir. Yehezkel 36:27’de yeni ruhun sonucu, halkın Tanrı’nın hükümlerini koruyup uygulaması olarak açıklanır. Dolayısıyla gelecekte Tora’nın içten benimsenmesiyle buyrukların yürürlükten kaldırılması aynı düşünce değildir. Matta 5:17–19’daki daha sonraki yorum tartışması da bu özgün Tanah hükümlerinden bağımsız değerlendirilemez.

Yehezkel 36:27’de וְאֶת־רוּחִי אֶתֵּן בְּקִרְבְּכֶם וְעָשִׂיתִי אֵת אֲשֶׁר־בְּחֻקַּי תֵּלֵכוּ וּמִשְׁפָּטַי תִּשְׁמְרוּ וַעֲשִׂיתֶם denir: “Ruhumu içinize koyacağım; hükümlerimde yürümenizi ve yargılarımı koruyup yerine getirmenizi sağlayacağım.” Haşem halkı içten değiştirir. Bu değişim, halkın mitsvaları, yani buyrukları uygulamasında görülür. Yeremya 31:33 de halka yazılacak yeni bir yasa değil, Tanrı’nın Torati (תּוֹרָתִי), “Benim Tora’m” dediği öğretinin yüreğe yazılmasını bildirir. Yeni antlaşma, Tora’nın uygulanmasını gereksiz kılmak yerine onu içselleştirir.

Devarim 29:28’de açıklanmış olanların “bu Tora’nın bütün sözlerini yapmak üzere” İsrael’e ve çocuklarına sonsuza dek ait olduğu söylenir. Bir kişinin Şabat’ı yerine getirmesi, sonraki Şabatların yükümlülüğünü kaldırmaz. Bir emrin yerine getirilmesi ile o emrin yürürlükten kalkması ayrı şeylerdir. Devarim 29:28.

Yeşaya 2:2–4 gelecekte ulusların Tanrı’nın yollarını öğrenmeye geleceğini, Tora’nın Siyon’dan çıkacağını bildirir. Malaki 3:22 de Moşe’nin Tora’sını ve bütün İsrael için verilen hükümleri hatırlatır. Bu metinler geleceği Tora’nın unutulması veya kaldırılması üzerinden anlatmaz. Yeşaya 2:2–4, Malaki 3:22.

Bir mitsvanın her koşulda herkes tarafından uygulanamaması da onun kaldırılması demek değildir. Bazı mitsvalar kohenlere, krala, belirli yerlere veya Tapınak hizmetine bağlıdır. Örneğin Tapınak yokken Tapınağa bağlı bir görev yapılamaz. O görevin buyruğu yine geçerlidir. Bir kişinin bir buyruğu yerine getirmesi de herkesin o buyruktan muaf tutulduğunu göstermez.

Tanah kaynakları: Devarim 4:2, 12:32 (Masoretik numaralandırmada 13:1), 17:18–20 ve 30:11–14; Yeremya 31:33; Yehezkel 36:26–27, 37:24 ve 44:23–24. Karşılaştırılan Hristiyan metni: Matta 5:17–19.

Bu iddianın sayfası

8. İddia: İnsan Tora’yı gerçekten yerine getiremez

Tora, bir yandan ne yapılması gerektiğini öğretir, bir yandan da buyruğunu çiğneyen kişinin ne yapacağını düzenler. Dolayısıyla bir insanın hiç günah işlememesi ile günah işledikten sonra doğru yola dönmesi ayrı durumlardır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora, bir yandan ne yapılması gerektiğini öğretir, bir yandan da buyruğunu çiğneyen kişinin ne yapacağını düzenler. Dolayısıyla bir insanın hiç günah işlememesi ile günah işledikten sonra doğru yola dönmesi ayrı durumlardır.

Bu Hristiyan iddiası, insanın günaha yatkın olduğu ve Tora’nın bütün emirlerine ömrü boyunca kusursuzca uyamayacağı düşüncesine dayanır. Bu görüşü savunanlar, insanın Tora’ya itaat ederek Tanrı tarafından kabul edilemeyeceği ve yalnız İsa’ya iman ederek kurtulabileceği sonucuna varırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Tanah, günahını bırakan ve doğru yaşayan kişiye açıkça bağışlanma vaat eder. Yehezkel 18:21–22’de kötülüklerinden dönüp Haşem’in hükümlerini koruyan, adalet ve doğrulukla yaşayan kişinin yaşayacağı ve önceki suçlarının ona karşı hatırlanmayacağı söylenir (Yehezkel 18:21–22). Bu söz, geçmişte günah işlemiş olan kişiye verilir. Onun Tora’ya dönerek yeniden kabul edilmesini imkansız sayan Hristiyan iddiası, peygamberin bu açık sözüyle çelişir.

Tora’nın insanın önüne koyduğu görev, yerine getirilebilir bir görevdir. Moşe, “Bugün sana emrettiğim bu buyruk senin için erişilemez değildir ve uzakta değildir” der. Onu öğrenip uygulamak için göğe çıkılması veya denizin ötesine gidilmesi gerekmez. Ardından “Söz sana çok yakındır; ağzında ve yüreğindedir, onu yapman için” denir (Devarim 30:11–14). Son sözcük לַעֲשֹׂתוֹ, “onu yapmak” anlamındadır. Sözün insana yakın olmasının amacı, buyruğun yerine getirilmesidir. Aynı bölümde yaşam ile ölüm insanın önüne konur ve “Yaşamı seç” diye emredilir (30:19–20). Bu seçim, Haşem’i sevmek, sesini dinlemek ve O’na bağlanmakla açıklanır.

Bu sözler, hiç hata yapmamış bir topluluğa söylenmemiştir. Bölümün başında halkın milletler arasına dağılması, ardından Haşem’e dönmesi ve Tora kitabında yazılı emirleri yeniden yerine getirmesi anlatılır (Devarim 30:1–10). Dönüş yolunun koşulları, halktan nasıl davranmasının istendiğini gösterir; bu koşullar yolun kapalı olduğu anlamına gelmez. Haşem’in halkın yüreğini değiştireceği vaadinin ardından da Moşe’nin “bugün sana emrettiğim” dediği buyrukların uygulanacağı söylenir. Dolayısıyla gelecekteki iç değişim, Tora’ya itaatin yerini alan bir yol olarak kullanılamaz. Değişen yürek, verilen emirlere yönelmektedir.

Yerine getirilecek emirler, kişinin görevine ve durumuna göre belirlenir. Vayikra 21’de kutsal sunu hizmetini yürüten kohenlere özel hükümler vardır. Devarim 17:14–20’de ise kralın servet ve güç biriktirmesine sınırlar konur; Tora’yı okuyup uygulaması emredilir (Vayikra 21; Devarim 17:14–20). Kral olmayan bir İsraelli, krala verilen görevi üstlenmediği için emre aykırı davranmış olmaz. Tora’ya uymak, kişinin kendisine verilen emirleri yerine getirmesi demektir. Ayrı kişilere verilmiş bütün görevleri tek bir kişide toplayıp onun hepsini yapamadığını söylemek, Tora’nın insandan istediği şeyi değiştirmektir.

Tanah, insanın günah işlediğini açıkça söyler: “Yeryüzünde iyilik yapıp da hiç günah işlemeyen doğru bir insan yoktur” (Kohelet 7:20). Şelomo’nun duasında da günah işlemeyen insan bulunmadığı söylenir. Bunun ardından sürgündeki halkın suçunu kabul edip bütün yüreğiyle Haşem’e dönmesi, duasının işitilmesi ve bağışlanması istenir (Melahim Alef 8:46–50). İnsanın günahkar olmasıyla yeniden kabul edilmesi aynı anlatımın içindedir. İnsanın günah işlemesi, onu tövbeye çağırmanın nedenidir.

Tora’da bu dönüşün somut görevleri de vardır. Vayikra 5:5–13’te ele alınan günahlar için suçun itiraf edilmesi ve maddi güce göre belirlenen sununun getirilmesi emredilir. Küçükbaş hayvan almaya gücü yetmeyen kişi iki kuş getirir. Kuş almaya da gücü yetmezse belirtilen miktarda un getirir. Bu kişinin de bağışlanacağı bildirilir (Vayikra 5:5–13). Aynı bölümde, başkasının malını haksız biçimde elinde tutup bunu yalan yeminle inkar eden kişinin malı geri vermesi, belirlenen ek ödemeyi yapması ve suç sunusunu getirmesi istenir (5:20–26). Yanlışını kabul edip malı sahibine geri veren kişi, Tora’nın düzeltme emrini yerine getirir.

İsrael’in tarih boyunca emirlere karşı gelmiş olması da itaatin imkansızlığına delil gösterilir. Nehemya 9:26’da halkın Tora’yı arkasına attığı, Yeşaya 65:2–3’te kendi düşüncelerinin ardından kötü bir yolda yürüdüğü anlatılır (Nehemya 9:26–31; Yeşaya 65:2–3). Bu ayetler yapılan yanlışları belirtir. Nehemya’da aynı halkın tekrar tekrar Haşem’e seslendiği ve merhametle kurtarıldığı da anlatılır; 9:29’da uyarının amacı halkı Tora’ya döndürmektir. Bir emre karşı gelinmiş olması, o emre uyulamayacağını göstermez. Dönüşün henüz bütün halkta gerçekleşmemiş olması da dönüş vaadini ortadan kaldırmaz.

Devarim’in yakınlık sözü Romalılar 10:6–9’da başka bir amaca bağlanır. Göğe çıkma sorusu Mesih’i aşağı indirmekle, derinliğe inme sorusu onu ölülerden çıkarmakla ilişkilendirilir. Sözün ağızda ve yürekte olduğu ifadesi alıntılanır; Devarim 30:14’ün sonundaki “onu yapman için” sözü bu alıntıya alınmaz. Yakındaki söz, duyurulan iman bildirisi olarak açıklanır; ardından ağızla İsa’nın Rab olduğunu açıklamak ve yürekle diriltildiğine inanmak kurtuluşa bağlanır (Romalılar 10:6–9). Moşe’nin sözünde ise ağız ve yürek, verilen buyruğu yerine getirmeye yöneliktir. Yapılacak olan, aynı bölümde Tora kitabında yazılı emirlerle belirtilmiştir. İsa’nın dirilişine imanla kurulan bağlantı bu pasajda bulunmamaktadır. Bu alıntıyla Tora’ya itaatin imkansızlığını savunmak, ayetin açıkladığı amacı tersine çevirmektir.

İnsanın günah işlemesi, buyruğa uymanın imkansızlığını veya dönüşün geçersizliğini kanıtlamaz. Tora sözü insanın yapabileceği kadar yakın gösterir. Yehezkel de kötülüğünü bırakan kişiye yaşam vaat eder. Bağışlanmayı yalnız İsa’ya imana bağlayan sonuç, bu yolu ortadan kaldırır.

Tanah kaynakları: Devarim 30:1–14 (özgün metin); Vayikra 21 (özgün metin); Devarim 17:14–20; Vayikra 5:5–13 ve 5:20–26 (5:5–13 özgün metin; 5:20–26 özgün metin); Yehezkel 18:21–22; Kohelet 7:20. Ek Tanah kaynakları: Devarim 30:19–20; Melahim Alef 8:46–50; Nehemya 9:26–31; Yeşaya 65:2–3. Vayikra 5:20–26, birçok Hristiyan çeviride 6:1–7 olarak numaralandırılır. Karşılaştırılan Hristiyan metni: Romalılar 10:6–9.

Rabbinik açıklamalar: Eruvin 55a içinde Devarim’deki gök ve deniz ifadeleri, Tora’yı öğrenmek için gösterilecek çabayla açıklanır; Rava ve Rabbi Yohanan tarafından kibir de öğrenmenin engeli olarak ele alınır. Rambam, Mişne Tora, Hilhot Teşuva 5:1 içinde, kişinin iyi yola yönelip doğru insan olmasının da kötü yola yönelmesinin de kendi seçimine bağlı olduğunu açıklar.

Bu iddianın sayfası