Misyoner İddiaları Arşivi

6 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

104. İddia: David soyu anne üzerinden aktarılabilir

Bir çocuk annesinin de babasının da ailesiyle akrabadır. Tanah’ta bu akrabalıklar yer yer kayda geçirilir. Bir ailenin üyesiyle akraba olmak, o aileye verilmiş bir görev ya da krallık hakkının da aynı yoldan geçtiğini kendiliğinden göstermez.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir çocuk annesinin de babasının da ailesiyle akrabadır. Tanah’ta bu akrabalıklar yer yer kayda geçirilir. Bir ailenin üyesiyle akraba olmak, o aileye verilmiş bir görev ya da krallık hakkının da aynı yoldan geçtiğini kendiliğinden göstermez.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın annesi Meryem David’in soyundan geliyorsa İsa’nın da David’in gerçek soyundan olduğunu söylerler. Tanah anne tarafından gelen akrabalığı tanıdığı için Maşiah’ın, yani Mesih’in David tahtına çıkma hakkını da Meryem’den alabileceğini savunurlar. Bu savda Luka’daki soy listesi, Meryem’in soy kaydı olarak okunur.

Tanah’ın Cevabı:

Haşem, David’e kendisinden doğacak bir oğlun krallığını sağlamlaştıracağını ve tahtını kalıcı kılacağını vaat etti. Oğlu Şelomo’nun tahta çıkmasıyla bu vaadin ilk adımı gerçekleşti. Yeşaya’nın Yişay’ın kökünden çıkan filizi ve Yeremya’nın David’den çıkacak adil kralı anlatması da gelecekteki hükümdarı aynı aileye bağlar. Burada söz konusu olan, bir insanın ataları arasında David’in bulunmasından daha belirli bir haktır. Vaadin konusu David’in ailesinde sürdürülen krallıktır. Şemuel Bet 7:12–16, Melahim Alef 1:30, Yeşaya 11:1, Yeremya 23:5–6.

İsrael’de bir kimsenin hangi kabileye bağlı olduğu belirlenirken babasının ailesi esas alınırdı. Nüfus sayımında insanlar babalarının ailesine göre kaydedildi ve kabileler çölde aynı düzene göre yerleştirildi. Bir kimsenin Yahudi halkına aidiyeti ile o halk içinde hangi kabileye kaydedildiği ayrı konulardır. Mişna Kiduşin 3:12, geçerli ve yasak olmayan evliliklerde çocuğun aile statüsünün babayı izlediğini belirtir.

Toprak mirası bu farkın pratik sonucunu gösterir. Bir baba oğul bırakmadan öldüğünde toprağı kızına kalırdı. Buna rağmen o kızın, babasının kabilesi içinden evlenmesi gerekiyordu. Bunun nedeni toprağın başka bir kabileye geçmesini önlemektir. Kız babasının toprağını alabiliyor, fakat evlilikten doğan ailenin kabile bağı babanın evi üzerinden yürüdüğü için toprağın kendi kabilesinde kalması ayrıca güvenceye alınıyordu. Bir kızın toprağı devralması, David tahtının anne yoluyla aktarılabileceğini göstermez. Bamidbar 1:2–18, 2:2, 27:7–11, 36:6–9.

Tanah’ta anne tarafından gelen akrabalığın kayda geçirildiği örnekler vardır. Yair, Bamidbar’da Menaşe’nin oğlu diye anılır. Divre Hayamim bu bağın nereden geldiğini gösterir. Babaannesi, Menaşe soyundan Mahir’in kızıydı. Babasının ailesi ise Yehuda’nın soy kaydında yer alır.

Divre Hayamim’deki aynı aile kaydında, oğlu olmayan Şeşan’ın kızını Mısırlı Yarha ile evlendirdiği ve bu evlilikten Atay’ın doğduğu da yazılıdır.

Hiram’ın babası Surluydu. Hiram’dan söz eden iki kayıtta ailesinin Naftali ve Dan ile bağları da anılır.

Bu insanların anne tarafından akrabalarının tanınması, David’in krallık hakkının o yoldan geçtiğine örnek oluşturmaz. Kayıtlarda aile bağları gösterilir. David’e verilen vaat ise bir kralın ardından kimin tahta çıkacağıyla ilgilidir. Bamidbar 32:41, Divre Hayamim Alef 2:21–23 ve 2:34–35, Melahim Alef 7:13–14, Divre Hayamim Bet 2:12–13.

Bir kadının soyundan söz edilmesi de aynı ayrımı korur. Yılana söylenen sözlerde kadının soyundan bahsedilir. Hagar’a ise soyunun çoğalacağı bildirilir ve aynı bölümde doğan oğlun babası olarak Avram’ın adı verilir. Yişmael, Hagar’ın soyudur ve Avram’ın oğludur. Bu iki bağ birlikte vardır. Annenin çocuğuyla gerçek soy bağı bulunması, çocuğun o bağ üzerinden bir krallığın varisi olması için yeterli değildir. Bereşit 3:15, 16:10–15.

Hristiyan anlatısında David’e bağlanan kişi Yosef’tir. Aynı anlatıda İsa’nın biyolojik babası olarak Yosef gösterilmez. Bir soy listesi Yosef’in kimlerden geldiğini gösterebilir. Yosef ile İsa arasında biyolojik baba ve oğul bağı kurulmadıkça bu liste İsa’nın David’le kan bağını kanıtlamaz. Luka 3:23’te Heli’nin adı Yosef’le birlikte geçer. Heli’nin Meryem’in babası olduğu orada yazılı değildir. Meryem’in David’in soyundan geldiği iddiası, İsa’yı ona anne tarafından bağlayan bir akrabalık iddiasıdır; bu bağın kendisi de gösterilmelidir. Meryem üzerinden kurulan iddia, anne tarafından akrabalık ile tahta çıkma hakkını birbirine karıştırır. David’in tahtı, Haşem’in oğulları arasından seçtiği Şelomo’ya geçti. Tanah’ta anne tarafından bir akrabalığa dayanarak David’in tahtına çıkıldığına örnek yoktur. Divre Hayamim Alef 28:5–7.

Tanah kaynakları · Bereşit 3:15, 16:10–15 · Bamidbar 1:2, 1:18, 2:2, 27:7–11, 32:41, 36:6–9 (İbranice metin) · Şemuel Bet 7:12–16 · Melahim Alef 1:30, 7:13–14 · Yeşaya 11:1 · Yeremya 23:5–6 · Divre Hayamim Alef 2:21–23, 2:34–35, 28:5–7 · Divre Hayamim Bet 2:12–13. Hristiyan iddiasının metinleri · Matta 1:16–24, Luka 1:27, 2:4 ve 3:23.

Bu iddianın sayfası

108. İddia: Yosef’in soyu İsa’ya David’in tahtına çıkma hakkı verir ancak aynı soyda yer alan Yehoyahin hakkındaki hüküm İsa’yı etkilemez

Matta’nın verdiği soy listesinde Yosef’in ataları arasında hem David hem de Yehoyahin vardır. David’e krallıkla ilgili bir vaat verilmiş, Yehoyahin’in soyu hakkında ise Yeremya’da bir hüküm bildirilmiştir. İsa’yı bu listeye bağlamak için önce Yosef’le arasındaki babalık bağının niteliğine bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Matta’nın verdiği soy listesinde Yosef’in ataları arasında hem David hem de Yehoyahin vardır. David’e krallıkla ilgili bir vaat verilmiş, Yehoyahin’in soyu hakkında ise Yeremya’da bir hüküm bildirilmiştir. İsa’yı bu listeye bağlamak için önce Yosef’le arasındaki babalık bağının niteliğine bakılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yosef’in David’e uzanan soyunun evlat edindiği İsa’ya taht hakkı verdiğini söylerler. Aynı listedeki Yehoyahin’in soyuna ilişkin hükmün ise İsa’yı bağlamadığını ileri sürerler. Gerekçeleri, İsa’nın Yosef’ten doğmamış olmasıdır. Böylece krallık hakkının evlatlık bağıyla geçtiğini, doğum bağına ilişkin cezanın ise geçmediğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

David’e verilen krallık vaadinde, ondan sonra gelecek kişi “senin bedeninden çıkacak soyun” diye tanımlanır. İsa’nın Yosef tarafından oğul sayılması, bu doğum koşulunu yerine getirmez. Hristiyan iddiasının kurması gereken bağ, Yosef’in David’in soyundan gelmesiyle tamamlanmış olmaz. İsa’nın da o aileden doğduğunun gösterilmesi gerekir. Tanah, İsrael’in aile ve kabile kayıtlarını babanın ailesine göre düzenler. Şemuel Bet 7:12–16, Bamidbar 1:18.

Bir çocuğu kendi oğlu gibi büyütmek Tanah’ta gerçek bir aile bağı olarak anlatılır. Paro’nun kızı Moşe’yi yanına alır ve çocuk onun oğlu olur. Moşe’nin soy kaydı ise Amram ve Yoheved üzerinden Levi ailesinde sürer.

Naomi de Oved’i kucağına alır ve bakımını üstlenir. Komşuları “Naomi’ye bir oğul doğdu” derken aynı bölüm Oved’i doğuran kişinin Rut olduğunu, babasının Boaz olduğunu kaydeder. David’in soy listesi Boaz’dan Oved’e, ondan Yişay’a ve David’e ulaşır. Yetiştiren kişiyle kurulan bağ, çocuğun doğduğu aileyi değiştirmemiştir. Şemot 2:1–10, 6:20, Rut 4:13–22.

Yehoyahin hakkındaki hüküm de “onun soyundan” gelenlerden söz eder. David’in vaadindeki “soy” kelimesi burada da kullanılır. Matta’nın sıraladığı ailede hem David hem Yehoyahin, Yosef’in ataları arasındadır. İsa’nın Yosef’ten doğmadığı ileri sürüldüğünde o liste, her iki ata için de Yosef’in soy listesi olarak kalır. Hristiyan savunusu buraya tahtın nasıl miras kalacağına dair ek bir kural koyar. Yosef’in babalığı kan bağını kurmayacak, buna karşılık David’in tahtına çıkmak için yeterli olacaktır. Tanah’ta bu geçişi sağlayan bir hüküm gösterilmez. Moşe ve Oved’in kayıtlarında oğul sayılma ile doğumdan gelen soyun ayrı tutulması, eksik olan adımı görünür kılar. Yeremya 22:24–30.

Yehoyahin’in ailesinin sonraki durumu, Tanah’ın kendi anlatısında izlenebilir. Ailenin başına sonradan gelenler, İsa’nın o aileden doğup doğmadığı sorusundan ayrıdır. Divre Hayamim onun soyunun devamını kaydeder. Yeremya’da Yehoyahin uzaklaştırılacak mühür yüzüğüne benzetilirken Hagay’da onun soyundan Zerubbavel seçilir ve mühür yüzüğü gibi kılınacağı söylenir. Raşi, bu mühür sözlerini Yehoyahin’in teşuvasıyla ilişkilendirir. Bu nedenle Yehoyahin’den gelmek, söz konusu gelenekte tek başına değişmez bir engel olarak sunulmaz. Yehoyahin’e verilen cezanın sonraki durumuyla ilgili bir çözüm, İsa’nın David’e hangi yoldan bağlandığını açıklamaz. Ailenin yeniden seçilmişlikle anılması, Yosef ile İsa arasında doğum bağı kurmaz. Divre Hayamim Alef 3:17–19, Hagay 2:23.

Anne üzerinden ileri sürülen çözümde de önce gerçek aile kaydı gerekir. Luka 3:23, Yosef ve Heli adlarını verir. Meryem’i Heli’nin kızı olarak tanıtmaz. Bu yüzden listenin Meryem’e ait olduğu ve Yosef ile Meryem’in akraba olduğu, metnin bildirdiği bilgiler olarak kullanılamaz.

Tanah’ta aile ve mirasla ilgili üç ayrı örnek vardır. Tselofhad’ın kızları, babalarının toprağını alır. Toprağın baba kabilesinde kalması için aynı kabileden evlenmeleri de emredilir.

Yair’in babaannesi Mahir’in kızıdır; böylece Yair’in Menaşe ile babaannesi üzerinden kurulan akrabalığı da kayda geçer. Şeşan’ın kızı ise Yarha’dan Atay’ı doğurur ve bu çocuk soy listesinde yer alır. Bu olayların her birinde anlatılan hak veya aile bağı bellidir. Hiçbirinde anne tarafından bir akrabalıkla David’in tahtının devralındığı anlatılmaz. Bamidbar 27:7–8, 36:6–9, Divre Hayamim Alef 2:21–23, 2:34–35.

Gelecekteki kralın soyu ile yapacağı işler birlikte verilmiştir. Yişay’ın kökünden çıkan hükümdar adaletle yargılar, İsrael’in dağılmışları toplanır ve uluslar savaşmayı bırakır. Yeremya, David’den çıkacak kralın günlerinde Yehuda’nın kurtulacağını, İsrael’in güven içinde yaşayacağını söyler. Bir soy listesinin Yosef’e ulaşması, bu olayların gerçekleşmesi yerine de geçmez. İsa’ya David tahtı hakkı veren bir Tanah hükmü, evlatlık bağıyla soy bağını birbirinin yerine kullanarak kurulamaz. Yeşaya 11:1–12, 2:2–4, Yeremya 23:5–6.

Tanah kaynakları · Şemot 2:1–10, 6:20 · Bamidbar 1:18, 27:7–8, 36:6–9 · Rut 4:13–22 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeremya 22:24–30, 23:5–6 · Hagay 2:23 · Divre Hayamim Alef 3:17–19, 2:21–23, 2:34–35 · Yeşaya 11:1–12, 2:2–4. Hristiyan iddiasının metinleri · Matta 1:11–25, Luka 1:27, 2:4 ve 3:23–31.

Bu iddianın sayfası

188. İddia: Talmud’daki Yeşu kayıtları İsa’nın çarmıha gerilmesini ve yaşını doğrular

Babil Talmudu’nun Sanhedrin bölümünde iki ayrı anlatı vardır. Birinde Yeşu ve beş öğrencisi, diğerinde ise bir kişinin kaç yaşında öldüğü konu edilir. İlk anlatıdaki “asmak” sözü ile ikinci anlatıda yaşı verilen kişinin adı, bu iki kaydın neyi anlattığını belirler.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Babil Talmudu’nun Sanhedrin bölümünde iki ayrı anlatı vardır. Birinde Yeşu ve beş öğrencisi, diğerinde ise bir kişinin kaç yaşında öldüğü konu edilir. İlk anlatıdaki “asmak” sözü ile ikinci anlatıda yaşı verilen kişinin adı, bu iki kaydın neyi anlattığını belirler.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Sanhedrin 43a’da Yeşu’nun Pesah arifesinde asılmasını ve beş öğrencisinin yargılanmasını anlatan kaydı İsa’nın çarmıha gerilmesine ilişkin bağımsız bir Yahudi tanıklığı sayarlar. Sanhedrin 106b’de de İsa’nın 33 yaşında öldüğünün yazdığını ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Sanhedrin 43a’da Yeşu’nun Pesah arifesinde asıldığına ilişkin bir anlatı ve beş öğrenciden söz eden bir bölüm gerçekten vardır. Ancak Sanhedrin 106b’de 33 yaşında öldüğü söylenen kişinin adı Bilam’dır. Metin o cümlede “İsa 33 yaşında öldü” demez.

43a’daki aktarımda בְּעֶרֶב הַפֶּסַח תְּלָאוּהוּ לְיֵשׁוּ הַנּוֹצְרִי, “Pesah arifesinde Yeşu HaNotsri’yi astılar” denir. Aynı anlatı, öncesinde kırk gün boyunca taşlanma kararına karşı Yeşu’nun lehine bir delil sunabilecek kişilerin çağrıldığını söyler. Kırk sayısı, ölüm yaşını değil, duyurunun kaç gün sürdüğünü belirtir. Metin daha sonra Mattay, Nakay, Netser, Buni ve Toda adlı beş öğrencinin yargılanmasını aktarır.

“Asmak” sözü tek başına Roma çarmıhını tarif etmez. Devarim 21:22–23 ölüm cezası uygulanmış bir kişinin bedeniyle ilgili asma ve gömme hükümlerini içerir. Mişna Sanhedrin 6:4 ve Sanhedrin 45b–46a, taşlanarak öldürülen bazı kişilerin bedenlerinin daha sonra asılmasını tartışır. Sanhedrin 43a da taşlama kararıyla asmayı birlikte anlatır. Bu yüzden “astılar” sözcüğü tek başına Roma usulüyle çarmıha gerilmeyi göstermez.

Talmud’da bu tür bir tartışmaya sugya denir. Burada ele alınan sorulardan biri, kırk günlük duyurunun olağan yargılama düzenine uyup uymadığıdır. Ula, Yeşu’nun “yönetime yakın” olduğunu söyleyerek durumu farklı açıklar. Metin bu sözle bir Roma valisinin adını veya Roma askerlerinin kullandığı infaz yöntemini vermez.

Babil Talmudu, farklı dönemlerden aktarılan anlatı ve tartışmaların geç antik çağda bir araya getirildiği bir eserdir. Araştırmacılar anlatının hangi kısmının geçmişte yaşanmış bir olaya dayanabileceğini, anlatılan Yeşu ile İsa arasındaki ilişkiyi ve farklı yazmalardaki biçimleri tartışır. Bölüm, Yahudi yorum geleneğinin olayı nasıl aktardığını gösterir. Romalı bir mahkemenin olay sırasında tuttuğu bir kayıt olarak kullanılamaz.

Sanhedrin 106b’de ise Bilam’ın yaşı sorulur. Önce 33 veya 34 yaşında olabileceği söylenir. Ardından onun öldürüldüğünde 33 yaşında olduğunu belirten bir kayıttan söz edilir. Bazı araştırmacılar belirli rabbinik metinlerde Bilam adının İsa için de kullanılmış olabileceğini tartışır. Bu yorum, 106b’de açıkça yazılan ismin Bilam olduğu gerçeğini değiştirmez.

Üstelik Luka 3:23, İsa’nın öğretmeye başladığında yaklaşık otuz yaşında olduğunu söyler. Bu, öğretmeye başladığı yaştır. Luka burada İsa’nın öldüğünde 33 yaşında olduğunu söylemez.

Bir ölüm anlatısının tarihsel değeri ile Maşiah kimliği de ayrı incelenir. Şemuel Bet 7:12–16 David’in soyu hakkında söz verir. Yeşaya 11:1–12 adaleti ve İsrael’in toplanmasını anlatır. Yehezkel 37:21–28 halkın birleşmesini ve kutsal yerin yeniden kurulmasını bildirir. Sanhedrin’deki ölüm anlatısı bu vaatlerin gerçekleştiğini söylemez. 43a’daki asma sözünden Roma çarmıhı, 106b’de Bilam için verilen yaştan da İsa’nın ölüm yaşı çıkarılamaz.

Kaynaklar: Sanhedrin 43a; Sanhedrin 106b; Mişna Sanhedrin 6:4; Sanhedrin 45b–46a; Devarim 21:22–23. Tanah: Şemuel Bet 7:12–16; Yeşaya 11:1–12; Yehezkel 37:21–28. Karşılaştırılan Hristiyan kaynakları: Luka 3:23.

Bu iddianın sayfası

202. İddia: Yosef’in evlat edinmesi İsa’ya David tahtı hakkı verir

Matta ve Luka, İsa’yla ilgili soy listelerinde Yosef’i anar. Matta, İsa’nın Miryam’dan doğduğunu söyler. Bu listeler, İsa’nın hangi aile içinde büyüdüğü ve David’le nasıl bir soy bağı kurulduğu sorularını gündeme getirir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Matta ve Luka, İsa’yla ilgili soy listelerinde Yosef’i anar. Matta, İsa’nın Miryam’dan doğduğunu söyler. Bu listeler, İsa’nın hangi aile içinde büyüdüğü ve David’le nasıl bir soy bağı kurulduğu sorularını gündeme getirir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, David soyundan gelen Yosef’in, biyolojik babası olmadığını söyledikleri İsa’yı oğlu olarak kabul ettiğini belirtirler. Onlara göre İsa bu yolla David’in tahtı üzerinde hak kazanmıştır. Ayrıca Luka’daki listenin aslında Miryam’ın soyu olduğunu ve Miryam’ın Heli’nin kızı sayılması gerektiğini ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Bir çocuğu büyütmekle çocuğun dünyaya gelmesinde biyolojik anne veya baba olmak farklı ilişkilerdir. Bir ailede yetişmek gerçek bir aile bağı oluşturur. Bu aile bağı, David’e verilen krallık vaadindeki soy şartının nasıl karşılandığını kendi başına göstermez.

Şemuel Bet 7:12’de Tanrı David’e, kendisinden sonra אֲשֶׁר יֵצֵא מִמֵּעֶיךָ, “senin içinden çıkacak” soyunu yükselteceğini söyler. Divre HaYamim Alef 17:11, David’in oğullarından gelecek soyu anar. Tehilim 132:11’deki “bedeninin meyvesi” sözü ise David’in tahtına oturacak kişinin kendi soyundan geleceğini anlatır. Yeşaya 11:1 Yişay’ın kökünden çıkacak filizi, Yeremya 23:5 de David’e çıkarılacak adil dalı anlatır.

Yosef’in David soyundan geldiği ve İsa’yı oğlu olarak büyüttüğü iddiası, David’in tahtı üzerindeki hakkın evlat edinme yoluyla geçtiğini kanıtlamaz. Bunun için Tanah’ın bir ailede büyütülen çocuğa o ailenin taht hakkını verdiğini göstermek gerekir. Birinin “oğul” sayılması ile belirli bir atadan doğum yoluyla gelmesi aynı iddia değildir.

Tora farklı aile bağlarını tanır. Şemot 2:1–10’da Moşe Levili bir anne ve babadan doğar. Daha sonra Paro’nun kızı tarafından büyütülür ve “ona oğul oldu” denir.

Sanhedrin 19b de yetim bir çocuğu evinde büyüten kişiyi, onu doğurmuş gibi değerlendiren bir açıklama aktarır. Bu, bakım ve ebeveynlik bağının değerini gösterir. Aynı açıklama, büyüten kişinin kabilesinin veya hanedan hakkının çocuğa geçtiğine dair bir hüküm kurmaz.

Matta 1:16, Yosef’i Miryam’ın kocası olarak tanıtır ve İsa’nın Miryam’dan doğduğunu söyler. Luka 3:23 ise İsa’yı “sanıldığı üzere Yosef’in oğlu” olarak anar ve listede Yosef’i Heli’ye bağlar. Luka’daki listenin Miryam’ın soyu olduğu, Hristiyan yorumunda savunulan bir açıklamadır. Metinde Heli’ye bağlanan kişi Yosef’tir. Soy listesinde “Miryam, Heli’nin kızıdır” cümlesi yer almaz.

İddiaya dayanak gösterilen Yeruşalmi Hagiga 2:2’de geçen Miriam adı da doğrudan bu soy bağını kurmaz. Orada geçen ifade İsa’nın annesini ve Heli’yi açıkça aile ilişkisi içinde tanımlamaz. Bu nedenle söz konusu pasaj, Miryam’ın Heli’nin kızı olduğuna dair kesin bir soy kaydı gibi kullanılamaz.

David soyunun bugün belgelerle gösterilmesinin zor olabileceği ayrıca ileri sürülür. Eski bir kaydı bulmak güçleştiğinde, Şemuel’de David’in soyuna verilmiş olan söz aynen durur. Maşiah kimliği değerlendirilirken soy iddiasının yanı sıra adalet, İsrael’in toplanması ve halkın güvenliği de dikkate alınır (Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28). Yosef’in İsa’yı büyütmesi veya Luka listesinin Miryam’a ait olduğunun ileri sürülmesi, İsa’nın David’in tahtına hak kazandığını göstermez.

Tanah kaynakları: Şemuel Bet 7:12–16; Divre HaYamim Alef 17:11–14; Tehilim 132:11; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28; Şemot 2:1–10. Rabbinik metinler: Sanhedrin 19b; Bava Batra 109b; Yeruşalmi Hagiga 2:2. Karşılaştırılan Hristiyan kaynakları: Matta 1:16; Luka 3:23.

Bu iddianın sayfası

248. İddia: Meryem Heli’nin kızıydı; Yosef ve Meryem kuzen oldukları için İsa iki taraftan David soyundandır

Matta ve Luka, İsa’nın ailesiyle ilgili iki farklı soy listesi verir. Her iki listede de Yosef’in adı geçer. Fakat listeler Yosef’i aynı kişiye bağlamaz. Bu farkı açıklamak için ileri sürülen aile bağlarının metinlerde nasıl kaydedildiğine bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Matta ve Luka, İsa’nın ailesiyle ilgili iki farklı soy listesi verir. Her iki listede de Yosef’in adı geçer. Fakat listeler Yosef’i aynı kişiye bağlamaz. Bu farkı açıklamak için ileri sürülen aile bağlarının metinlerde nasıl kaydedildiğine bakılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Luka’nın aslında Meryem’in soyunu verdiğini ve Yosef’in Heli’nin kızı Meryem’le evlendiği için Heli’nin oğlu olarak yazıldığını söylerler. Talmud’da anılan bir Miryam’ı Heli’nin kızı diye yorumlar ve onu İsa’nın annesi sayarlar. Luka’daki Matthat ile Matta’daki Matthan’ı da aynı kişi kabul edip Meryem ile Yosef’in kuzen olduğu sonucuna varırlar. Onlara göre İsa hem annesi hem de hukuki babası Yosef üzerinden David soyuna bağlanır.

Tanah’ın Cevabı:

Hristiyan yorumu, Matta ile Luka’nın farklı soy listelerini tek bir aile ağacında birleştirir. Fakat kullandığı bazı akrabalık bağları metinlerde açıkça verilmez. İki listeyi birbiriyle uyumlu hale getiren bir aile ağacı çizmek mümkündür. Ağacın doğru olduğunu söylemek için, listelerde yazmayan her bağın ayrıca bir belgeyle gösterilmesi gerekir.

Matta 1:16, Yaakov’un Yosef’in babası olduğunu söyler. Yosef de Meryem’in kocası olarak tanıtılır. Luka 3:23’te İsa’nın ὡς ἐνομίζετο, “sanıldığı üzere” Yosef’in oğlu olduğu belirtilir ve liste Yosef’i Heli’ye bağlar.

Luka, “Heli Meryem’in babasıydı” veya “Yosef Heli’nin damadı olduğu için onun oğlu sayıldı” demez. Meryem’in adı o soy listesinde yer almaz.

İddia ayrıca Luka’daki Matthat ile Matta’daki Matthan’ın aynı kişi olduğunu varsayar. Benzer adlar, iki ayrı listedeki kişilerin aynı insan olduğunu tek başına göstermez. İki liste, David’den sonraki kuşaklarda da ayrılır. Matta Şelomo üzerinden, Luka Natan üzerinden ilerler. Bu ad benzerliği, Matthat ile Matthan’ın aynı kişi olduğunu ya da ailelerin kuzenlik bağıyla birbirine bağlı olduğunu kanıtlamaz.

Bu iddiada Yeruşalayim Talmudu’nun Hagiga 2:2 bölümünde anlatılan bir görüme de başvurulur. Görümde kadın מִרְיָם בְּרַת עֲלֵי בְצָלִים (Miryam berat Aley Vetsalim) diye anılır. Buradaki berat sözü “kızı” demektir. Bu Hristiyan yorumu Aley’yi Luka’daki Heli, Miryam’ı da İsa’nın annesi sayar.

Miryam adının geçmesi, görümdeki kadının İsa’nın annesi olduğunu göstermez. Talmud’daki Aley Vetsalim ifadesinin Luka’nın soy listesinde geçen Heli’yi gösterdiğine de ayrı bir dayanak gerekir. Metin bunları birbirine bağlamaz veya Yahudilerin bu soy ilişkisini topluca kabul ettiğini bildirmez.

İki listede Yosef’in babası için farklı adlar verilmesini açıklamak amacıyla hukuki babalık, evlilik yoluyla akrabalık ve başka öneriler de ileri sürülmüştür. Bu önerilerin amacı listelerdeki farkı açıklamaktır. Her biri, metinlerde açıkça yazılı olan bağların ötesinde bir akrabalık varsayar.

Tanah, David’e kendi soyundan bir hükümdarla ilgili vaat verir (Şemuel Bet 7:12–16). Yeşaya 11:1 ve Yeremya 23:5 de Yişay ve David soyuyla ilişkili yöneticiden söz eder. Bamidbar 1:18 kabile kayıtlarını baba evleriyle ilişkilendirir. 27 ve 36. bölümler belirli miras durumlarında kızların haklarını düzenler. Bu metinlerde doğumla kurulan soy bağı, bir ailenin üyesi olmak ve aile mülkünü miras almak bakımından farklı hükümler vardır.

Hristiyan doğum anlatısında Yosef’in İsa’nın biyolojik babası olmadığı söylenir. Yosef’in David soyundan gelmesi, İsa’nın Yosef’ten biyolojik olarak geldiğini göstermez. Meryem üzerinden ileri sürülen soy bağı, Yosef’in soy kaydıyla kendiliğinden kanıtlanmaz.

Matta’nın kullandığı Grekçe, soy dizisinin son halkasında özel olarak önemlidir. Önce Yaakov’un Yosef’i dünyaya getirdiği söylenir. Yosef’in ardından Miryam’ın kocası olduğu belirtilir. İsa’nın doğumu anlatılırken kullanılan ἐξ ἧς ifadesi dişil tekildir ve Miryam’a döner. Böylece Matta, Yosef’i listede adlandırır ve İsa’nın Miryam’dan doğduğunu bildirir. Yosef’in soy çizgisi ile Miryam’ın anneliği, ayette ayrı ilişkiler olarak verilir. Matta 1:16–18.

Üçüncü yüzyılın başlarında Julius Africanus, iki listenin de Yosef’e ait olduğunu düşünerek başka bir uzlaştırma önermiştir. Yaakov’u biyolojik baba, Heli’yi hukuki baba sayar. Bu öneri iki babanın neden farklı adlarla kaydedildiğini açıklamaya çalışır. Miryam’ın Heli’nin kızı olduğu veya kendisiyle Yosef’in kuzen olduğu sonucunu vermez. Soy listelerini uzlaştırmak için kurulan bir aile ilişkisi, o ilişkinin metinde kaydedildiğini göstermez. Africanus’un uzlaştırma önerisi.

Luka, Meryem’i Heli’nin kızı olarak kaydetmez. Adların benzerliği de Yosef ile Meryem’in kuzen olduğunu göstermez. Bu bağlar ayrıca kanıtlanmadan İsa’nın David’in soyuna iki taraftan bağlandığı söylenemez.

Kaynaklar: Matta 1:1–16, Yunanca; Luka 3:23–38, Yunanca; Yeruşalayim Talmudu, Hagiga 2:2; Şemuel Bet 7:12–16; Yeşaya 11:1; Yeremya 23:5–8; Bamidbar 1:18, 27:8–11, 36:6–9.

Bu iddianın sayfası

106. İddia: Evlat edinilen oğul, David’in tahtına çıkmak için biyolojik soyun sağladığı hakkı kazanabilir

Bir çocuk, kendisini doğuran aileden başka biri tarafından evlat olarak büyütülebilir. Tanah’ta hem çocuğu büyüten kişiyle kurduğu bağ hem de doğduğu aile kaydedilir. David’in tahtı söz konusu olduğunda, krallık vaadinde bu bağlardan hangisinin belirtildiğine bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir çocuk, kendisini doğuran aileden başka biri tarafından evlat olarak büyütülebilir. Tanah’ta hem çocuğu büyüten kişiyle kurduğu bağ hem de doğduğu aile kaydedilir. David’in tahtı söz konusu olduğunda, krallık vaadinde bu bağlardan hangisinin belirtildiğine bakılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yosef’in David’in soyundan geldiğini ve İsa’yı oğlu olarak kabul ettiğini söylerler. Onlara göre bu babalık hukuk önünde tanındıysa Yosef’in David’in tahtı üzerindeki hakkı da İsa’ya geçmiş olur. Böylece İsa Yosef’ten doğmamış olsa bile onun aracılığıyla David’in krallık ailesine katılmış sayılır.

Tanah’ın Cevabı:

Mısır hükümdarı Paro’nun kızı, sudan çıkartılan çocuğu yanına alınca çocuk onun oğlu oldu. Adını da o koydu. Şemot bu ilişkiyi açıkça kabul eder. Aynı kitap, Moşe’nin doğumunu Levi ailesinde anlatır ve soy kaydında anne ve babasının adını verir. Moşe’yi Yoheved doğurmuştu, babası Amram’dı. Paro’nun kızı onu oğlu olarak büyüttü, Moşe ise soy kaydında Levi’nin ailesinde kaldı. Talmud’un Megilla 13a bölümü, çocuğu büyüten kişinin sanki onu doğurmuş gibi değerlendirildiğini söyler. Bu açıklama, onu büyüten kişinin emeğini yüceltirken doğduğu aileyi değiştirmez. Şemot 2:1–10, 6:16–20.

Bu ayrım, David’in kendi soy kaydında da görülür. Rut, Oved’i dünyaya getirdi. Naomi çocuğu kucağına aldı ve bakımını üstlendi. Komşular o sevinci “Naomi’ye bir oğul doğdu” diye dile getirdi. Hemen ardından verilen soy listesinde ise Oved’in babası Boaz’dır. Oved’in oğlu Yişay, Yişay’ın oğlu ise David’dir. Naomi’nin çocukla bağı, Oved’in doğduğu ailenin yerine geçmedi. David’e uzanan kayıt bu iki aile ilişkisini aynı anlatıda korur. Rut 4:13–22.

Haşem David’e, kendisinden doğacak kişinin krallığını kuracağını ve tahtını kalıcı kılacağını vaat etti. Bu sözde kralın David’le hangi bağa sahip olacağı da söylenir. Yeşaya gelecekteki hükümdarı Yişay’ın kökünden çıkan filizle, Yeremya David’den çıkacak adil kralla tanıtır. Her iki anlatımda da aynı aile bağı vardır. Evlat edinme yoluyla aile içinde oğul olarak tanınmak gerçek bir bağ kurar. Bu bağ, Haşem’in krallık vaadinde belirttiği doğum bağının yerini tutmaz. Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1, Yeremya 23:5.

Matta’nın anlatısında Yosef çocuğa ad verir, ancak onun biyolojik babası olarak gösterilmez. Luka’nın, İsa’nın Yosef’in oğlu sanıldığını söyleyen ifadesi, İsa’nın hukuken oğul sayıldığı biçiminde okunur. Buna Meryem ile Yosef’in akraba olduğu varsayımı da eklenir. Oysa hukuki babalık, Yosef’in atalarının aynı zamanda İsa’nın doğum yoluyla ataları olduğunu göstermez. Anne tarafından bir soy bağı ileri sürülecekse o bağın ayrıca gösterilmesi gerekir. Yosef’in İsa’yı oğlu olarak kabul etmesinden David’in tahtına çıkma hakkı doğmaz. Tanah, krallık vaadini David’in kendi bedeninden çıkan soya bağlamıştır.

Tanah kaynakları · Şemot 2:1–10 (İbranice metin), 6:20 · Rut 4:13–22 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1 · Yeremya 23:5. Hristiyan iddiasının metinleri · Matta 1:18–25 ve Luka 3:23.

Bu iddianın sayfası