3 iddia 6 ilgili makale Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
İddialar ve Cevaplar
217. İddia: Eliyahu’nun iki hizmet dönemi İsa’nın iki gelişini önceden haber verir
Melahim kitabı, peygamber Eliyahu’nun İsrael’de putperestliğe karşı çıktığını ve daha sonra göğe alındığını anlatır. Malaki ise Tanrı’nın onu gelecekte tekrar göndereceğini söyler. Gelecekte kimin gönderileceği ve hangi işi yapacağı Malaki’de açıkça belirtilir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Melahim kitabı, peygamber Eliyahu’nun İsrael’de putperestliğe karşı çıktığını ve daha sonra göğe alındığını anlatır. Malaki ise Tanrı’nın onu gelecekte tekrar göndereceğini söyler. Gelecekte kimin gönderileceği ve hangi işi yapacağı Malaki’de açıkça belirtilir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Eliyahu’nun ilk döneminde İsrael’in günahlarını kınamasını, zulüm görmesini ve göğe alınmasını bir arada değerlendirirler. Eliyahu gelecekte gönderildiğinde İsrael’in onu kabul edeceğini söylerler. Onlara göre bu sıra İsa’nın önce reddedileceğini ve ikinci gelişinde kabul edileceğini gösterir.
Tanah’ın Cevabı:
Tanah, Eliyahu’nun gelecekte yeniden gönderileceğini gerçekten söyler. Malaki’nin sözünde peygamberin adı ve görevi verilir. Bu yüzden hangi kişinin geleceği, iki yaşam öyküsü arasında benzerlik kurularak belirlenmez.
II Melahim 2:11, Eliyahu’nun kasırga içinde göğe alındığını anlatır. Malaki 3:23’te Tanrı onun adını açıkça vererek şöyle der: “İşte, Tanrı’nın büyük ve korkunç günü gelmeden önce size navi Eliyahu’yu gönderiyorum.” Buradaki navi, peygamber demektir. Hristiyan çevirilerinde bu ayet Malaki 4:5 olarak numaralanır.
Bir sonraki ayet Eliyahu’nun görevini söyler. Babaların yüreğini çocuklara, çocukların yüreğini babalara döndürecektir. Bu söz aile içinde yeniden yakınlık kurulmasını anlatır. Bundan hemen önce ise “Kulum Moşe’nin Tora’sını hatırlayın” emri bulunur ve Sinay’da verilen hükümler anılır (Malaki 3:22–24). Geleceğe ilişkin bu sözler, halkı Tora’dan uzaklaştıran bir görev tarif etmez.
Eliyahu’nun ilk döneminde ona karşı çıkanlar da sözüne kulak verenler de vardır. İzevel onu öldürmekle tehdit eder ve Eliyahu halkın antlaşmayı terk etmesinden yakınır.
Fakat Karmel’de ateş düştüğünde halk yüzüstü yere kapanıp “Tanrı, O Tanrı’dır” diye karşılık verir. Tanrı ayrıca Baal’a diz çökmemiş yedi bin kişinin kaldığını söyler (I Melahim 18:17–40; 19:1–18). Antlaşmayı terk edenlerin yanında, Eliyahu’nun çağrısına cevap verenler ve baştan beri Baal’a boyun eğmeyenler de vardır.
Mişna Eduyot 8:7, Eliyahu’nun dünyada barış sağlama görevini öne çıkarır. Eruvin 43b ile Rambam’ın Mişne Tora, Melahim 12:2’deki açıklaması da Eliyahu’nun gelecek rolünü Maşiah’ın rolünden ayrı ele alır. Bu rabbinik açıklamalar Eliyahu’nun gelecekteki görevini ele alır. Malaki’de adı verilen peygamberin yerine başka bir kişiyi koymaz.
Pesah, İsrael’in Mısır’dan çıkışının anıldığı bayramdır. Bayramın gecesinde yapılan Seder yemeğinde çıkış öyküsü belirli bir düzen içinde anlatılır; Eliyahu’ya ilişkin beklenti de bu geleneğin parçasıdır. Beklenen kişi, Malaki’nin adını verdiği Eliyahu’dur. Bu gelenekten İsa’nın ikinci gelişinin kabul edildiği sonucu çıkarılamaz.
Maşiah’a ilişkin ayetler ise David soyundan kralın adaletini, İsrael’in toplanmasını, halkın birliğini ve Tanrı bilgisinin yayılmasını anlatır (Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28). Malaki, Eliyahu’yu David soyundan gelen bu kral olarak adlandırmaz. Eliyahu’nun görevi ile kralın görevi ayrı ayrı açıklanır.
Tanah, Eliyahu’nun yeniden gönderileceğini adıyla ve göreviyle bildirir. Malaki’nin söylediği, Eliyahu’nun Tanrı’nın büyük gününden önce gönderileceğidir. İsa’nın önce ölüp sonra dirileceği ve yüzyıllar sonra dönüp görevini tamamlayacağı bu ayetlerden çıkarılamaz.
Kaynaklar: II Melahim 2:11; Malaki 3:22–24; I Melahim 18:17–40, 19:1–18; Mişna Eduyot 8:7; Eruvin 43b; Rambam, Mişne Tora, Melahim 12:2; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28.
199. İddia: İnsanların gelecekte bedenleriyle dirilecek olması, Tanrı’nın da fiziksel bir bedeni olduğunu gösterir
Tanah, ölülerin yeniden yaşamasından ve insanın Tanrı’nın suretinde yaratılmasından söz eder. İlk söz insanın ölümden sonra ne yaşayacağı, ikincisi Tanrı ile insan arasındaki benzerliğin ne anlama geldiğiyle ilgilidir. Bu benzerliğin neyi kapsadığı, Tanah’ın Tanrı hakkında söylediği diğer sözlerle birlikte anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah, ölülerin yeniden yaşamasından ve insanın Tanrı’nın suretinde yaratılmasından söz eder. İlk söz insanın ölümden sonra ne yaşayacağı, ikincisi Tanrı ile insan arasındaki benzerliğin ne anlama geldiğiyle ilgilidir. Bu benzerliğin neyi kapsadığı, Tanah’ın Tanrı hakkında söylediği diğer sözlerle birlikte anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, doğru insanların gelecekte bedenleriyle dirileceğini ve Tanrı’ya benzeyeceğini söylerler. Tanrı’nın bedeni olmasaydı insanın alacağı ödülün de bedensiz olması gerektiğini ileri sürerler. Buradan Tanrı’nın fiziksel bir bedene sahip olduğu sonucunu çıkarırlar.
Tanah’ın Cevabı:
Tanah ölülerin yeniden yaşamasından söz eder. Fakat dirilen insanın bedene sahip olması, onu dirilten Tanrı’nın da bedene sahip olduğunu göstermez. İnsan yaratılmış bir varlıktır. Diriliş, yaratılmış insanın başına gelecek bir olayı anlatır. Tanrı’ya fiziksel beden yüklemek için Tanah’tan ayrıca bir dayanak gösterilmesi gerekir.
Daniel 12:2’de וְרַבִּים מִיְּשֵׁנֵי אַדְמַת־עָפָר יָקִיצוּ, “Toprağın tozunda uyuyanların birçoğu uyanacak” denir. Daniel 12:13’te peygamberin günlerin sonunda payı için ayağa kalkacağı söylenir. Yeşaya 26:19’da da ölülerin yaşamasından ve kalkmasından söz edilir. Bu ayetlerde uyuyan, uyanan ve ayağa kalkan insandır. İnsanın dirilişini anlatan bu sözler Tanrı’ya beden yüklemez.
Yehezkel 37’deki kuru kemikler görümü, peygamber tarafından şöyle açıklanır: הָעֲצָמוֹת הָאֵלֶּה כָּל־בֵּית יִשְׂרָאֵל הֵמָּה, “Bu kemikler bütün İsrael Evi’dir” (37:11). Görüm, yani peygamberin gördüğü olağan dışı sahne, umudunu yitirmiş halkın yeniden ayağa kalkmasını anlatır. Kemiklerin canlanması diriliş düşüncesiyle de ilişkilendirilebilir. Görüm Tanrı’nın bedenli olduğunu bildirmez.
Bereşit 1:26–27, insanın Tanrı’nın suretinde yaratıldığını bildirir. Benzerliğin hangi bakımdan kurulduğuna da bakmak gerekir. Ayet Tanrı’nın insan yüzü, kolları veya bacakları olduğunu söylemez. Devarim 4:12 ve 15’te İsrael’in Sinay’da bir ses duyduğu, ancak hiçbir suret, yani gözle görülen bir biçim görmediği söylenir. Devamında böyle bir suret yapılması yasaklanır.
Şelomo, göklerin göğünün bile Tanrı’yı içine alamayacağını söyler (Melahim Alef 8:27). Hoşea 11:9’da Tanrı, “Ben Tanrı’yım, insan değilim” der. Yehezkel 1:26–28’deki görüm ise “benzerlik” ve “görünüş” sözcükleriyle anlatılır. Peygamber gördüğü sahnenin neye benzediğini tarif eder. Bu tarif Tanrı’nın kendi bedenine ilişkin bir açıklama olarak verilmez.
Saadia Gaon, Emunot ve-Deot eserinde Tanrı’ya bir beden yüklenmesini reddeder. Aynı eserde ölülerin dirilişini de savunur. Bu, iki öğretinin birlikte nasıl kabul edildiğine dair açık bir Yahudi düşüncesi örneğidir. Bir insanın bedeniyle dirileceğini söylemek, Tanrı’nın da et ve kemikten oluştuğu sonucunu vermez. İddia, dirilen insan için söylenen özelliği onu dirilten Tanrı’ya aktarmaktadır.
Tanah kaynakları: Daniel 12:2–3 ve 12:13; Yeşaya 26:19; Yehezkel 1:26–28 ve 37:1–14; Bereşit 1:26–27; Devarim 4:12–19; Yeşaya 40:18, 25; Bamidbar 23:19; Hoşea 11:9; Melahim Alef 8:27; İyov 19:25–27. Yorum: Saadia Gaon, Emunot ve-Deot, II ve VII. bölümler.
70. İddia: “Soyunu görecek” ifadesi İsa’nın manevi çocuklarını anlatır
Yeşaya 53’te acı çeken kula, soyunu göreceği ve günlerinin uzayacağı söylenir. Soy sözcüğü bir kişiden veya halktan gelen kuşakları anlatabilir. Peygamberlerin bu sözü bazen benzetme içinde kullanması, burada hangi kuşakların kastedildiği sorusunu doğurur.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeşaya 53’te acı çeken kula, soyunu göreceği ve günlerinin uzayacağı söylenir. Soy sözcüğü bir kişiden veya halktan gelen kuşakları anlatabilir. Peygamberlerin bu sözü bazen benzetme içinde kullanması, burada hangi kuşakların kastedildiği sorusunu doğurur.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, “soy görecek, günlerini uzatacak” sözünü İsa’nın ölümden sonra dirilip sonsuza dek yaşamasına bağlarlar. Onlara göre kul önce öldürüldüğü için sonradan soyunu görebilmesi ancak dirilişle mümkündür. Soy ve çocuk sözlerinin peygamberlerin dilinde bazen sembolik kullanıldığını hatırlatarak İsa’nın biyolojik çocuklarının olmamasını bir engel saymazlar. Ayetteki soyun, İsa’ya iman eden manevi çocuklar olduğunu söylerler.
Tanah’ın Cevabı:
Yeşaya 53:10’da “soy görecek” ve “günlerini uzatacak” vaatleri yan yanadır. Yeşaya 54:1–3’te Siyon çocukları çoğalan bir kadın gibi anlatılır. Çadırına artık sığamaz ve soyu yıkılmış kentleri yeniden doldurur. Sürgünde yok olacağı sanılan halk, çocuklarını ve gelecek kuşaklarını görecektir. Yeşaya 41:8’de İsrael Avraam’ın soyudur. 43:5–6 doğu ve batıdan toplanacak oğulları ve kızları, 48:19 çoğalan çocukları, 59:21 ise sözün kalacağı ardışık kuşakları anlatır.
זֶרַע (zera) “tohum” ve insan için “soy” demektir. Bereşit 15:3–4 bunun açık bir örneğini verir. Avraam, kendi soyundan çocuğu olmadığı için evinden birinin mirasçı olacağını düşünür. Haşem, mirasçının kendi bedeninden geleceğini söyler. Öğrenci veya bir gruba bağlı kişi için kullanılabilen (Melahim Bet 2:3–7) “oğul” anlamındaki ben ile zera’nın işlevi burada farklıdır.
Yeşaya 1:4’te “kötülük yapanların soyu”, 57:3–4’te “yalanın soyu” denmesi, halkı yaptığı işlerle nitelendirir. 53:10’da ise “soy görme” bir ödüldür ve hemen sonraki bölüm bu soyu gerçek kuşaklarla açıklar. Sözcüğün başka yerlerde aşağılama amacıyla kullanılması, buradaki çocukları sonradan bir dine katılan kişilere çevirmez.
Aynı ayrım, Hristiyan savında yanına getirilen Tehilim ayetlerinde de korunmalıdır. Tehilim 45:17’de krala, atalarının yerini oğullarının alacağı ve onları ülkenin her yanında yöneticiler yapacağı söylenir. Burada anlatılan, yönetimin bir kuşaktan sonrakine geçmesidir. Bu söz çocuksuz birinin ölümünden sonra imanlılar edinmesini anlatmaz. 22:31–32’de ise Haşem’e hizmet edecek bir kuşak ve O’nun doğruluğunun kendisine anlatılacağı, henüz doğacak bir halk vardır. Gelecek kuşağın Haşem’e hizmet etmesiyle, o kuşağın İsa’nın ölümü sayesinde manevi olarak doğması aynı iddia değildir. İkincisi bu ayetlere Hristiyan öğretisinden eklenir.
“Günlerini uzatmak” da Tanah’ın yaşam ve süreklilik dilidir. Şemot 20:12’de anne ve babaya saygı gösteren kişiye, Haşem’in verdiği toprakta günlerinin uzaması vaat edilir. Devarim 17:18–20’de Tora’yı okuyup emirlerinden ayrılmaması gereken kral için, kendisinin ve oğullarının İsrael içindeki krallığında uzun günler sürmesi istenir. Yeşaya 65:20–23’te aynı gelecek, uzun ömür, insanların oturacağı evler, meyvesini yiyeceği bağlar ve yanlarında bulunacak çocuklarıyla anlatılır. “Halkımın günleri ağacın günleri gibi olacak” sözü, halkın güven içinde süren hayatını somutlaştırır.
Targum Yonatan, 52:13’te kulu Maşiah olarak adlandırır. 53:10’daki açıklamasında ise halkın kalanlarının Maşiahlarının krallığını göreceğini, oğullarının ve kızlarının çoğalacağını ve günlerinin uzayacağını söyler. Bu yorumda gelecek, halkın devam eden kuşaklarıyla anlatılır.
Zohar’ın Vayeşev bölümünde aynı söz, ruhun başka bir bedende yeniden dünyaya gelmesi ve üreme bağlamında ele alınır. Bu, ayetin kabalistik bir yorumudur; kelimenin soyla ilgili temel anlamını silmez.
Hristiyan okuması mezar sözlerinden ölüm, uzun günler sözünden diriliş ve zera’dan manevi izleyiciler çıkarır. Fakat Tanah, halkın sürgünden dönüşünü de mezarlardan çıkış diliyle anlatır. Yehezkel 37:11–14’te bu mezarların kime ait olduğu söylenir: İsrael evine. 53:10’dan 54:1–3’e geçen soy, uzun yaşam ve yeniden yerleşme vaatleri de aynı ölçekte işler. Uzayan günler, sonlu bir yaşamın ya da kuşaklar boyunca süren bir halkın ömrüdür. 53:10’da suç sunusu imgesinden sonra gelen vaat, ölümden sonraki üçüncü günden söz etmez. Diriliş savı ileri sürüldüğünde de fiziksel soyun manevi takipçiler olarak çevrilmesi başlı başına bir anlam değişikliğidir. Böylece kulun acısının sonu, kendi halkının yeryüzündeki devamıyla görülür.
Tanah kaynakları: Yeşaya 53:10 ve 53:8–12; 41:8; 43:5–6; 48:19; 54:1–3; 59:21; 65:20–23; 1:4; 57:3–4; Bereşit 15:3–4 (İbranice metin); Şemot 20:12; Devarim 17:18–20 (17:20 İbranice metin); Yehezkel 37:11–14; II Melahim 2:3–7; Tehilim 45:17; 22:31–32.
İlgili Makaleler
Kral Süleyman putlara taptı mı?
Şabat 56b’ye göre Şelomo putlara tapmamış, fakat engellemesi gereken putperestliğe karşı çıkmamıştır. Melahim bu sorumluluğu Tora’nın kral için koyduğu sınırlarla birlikte gösterir; geçmiş hizmet, ihlali ortadan kaldırmaz.
Daniel 9’un 70 Haftası İsa’yı mı Bildiriyor?
Giriş Daniel kitabının dokuzuncu bölümü, Hristiyan misyoner anlatısında İsa’nın ölüm tarihini önceden bildiren kesin bir peygamberlik olarak sunulur. Bu iddiaya göre melek Gabriel, Yeruşalayim’in yeniden kurulmasına ilişkin bir buyruğun çıkışından başlayarak 483…
Peygamberlik (Nevuah) Nedir?
Nevuahın niteliği, Moşe’nin benzersiz peygamberliği, peygamberlik iddiasının sınanması, geçici talimatın sınırları ve Tora’nın kalıcılığı; Tanah, Rambam ve Ramhal’ın özgün kaynaklarıyla açıklanmaktadır.
İsa, Nihai Kurban Mıdır?
Yehezkel, gelecekteki Bet haMikdaş’ı süren korban hizmetiyle anlatır. İsa’nın ölümü adına bu hizmeti iptal eden Hristiyan “nihai kurban” öğretisi, Tora’nın hükümleriyle ve peygamberin anlattığı gelecekle çatışır.
Yahudiler, Yeşaya 53'ün Sinagoglarda Okunmasını Yasakladı mı?
Yeşayahu 53 yasaklanmış veya gizlenmiş değildir. Aftara seçiminin yapısı, yedi teselli okuması, rabbinik kaynaklar ve 4Q176 belgesi, “yasak bölüm” iddiasının neden yanlış olduğunu gösterir.
Maşiah Dönemi'nden Sonra Ne Olacak?
Maşiah dönemi, diriliş ve Olam HaBa; Talmud, Rambam, Brit Menuha, Leşem ve Ramhal’da sonraki aşamalar.
