Misyoner İddiaları Arşivi

7 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

218. İddia: Arap devletlerinin İsrael’e saldırısı İsa’nın dönüşünü başlatacaktır

Tanah, İsrael’in eski çağlarda karşılaştığı savaşları ve önderlerin bu savaşlar sırasında üstlendiği görevleri anlatır. Ayrıca ileride yaşanacak savaşlardan ve İsrael’in sıkıntı içindeyken kime döneceğinden söz eder. Geçmişte anlatılan bir savaşın gelecekte belirli devletler arasında yaşanacağını söylemek için metinde bu bağlantının kurulması gerekir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, İsrael’in eski çağlarda karşılaştığı savaşları ve önderlerin bu savaşlar sırasında üstlendiği görevleri anlatır. Ayrıca ileride yaşanacak savaşlardan ve İsrael’in sıkıntı içindeyken kime döneceğinden söz eder. Geçmişte anlatılan bir savaşın gelecekte belirli devletler arasında yaşanacağını söylemek için metinde bu bağlantının kurulması gerekir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, antik Aşur’u bugün İsrael’i çevreleyen Arap güçleriyle bir tutarlar. Bu güçlerin büyük bir saldırısının ardından İsrael’in daha önce reddettiği İsa’ya döneceğini, İsa’nın da dönüp halkı kurtararak Tanrı’nın krallığını kuracağını söylerler. David’in ve Yiftah’ın yaşadıklarını bu olayları önceden gösteren örnekler olarak okurlar.

Tanah’ın Cevabı:

İddia önce Tanah’taki eski halkları bugünkü devletlerle bir tutar. Ardından o dönemde yaşanan olayları İsa’nın ikinci gelişine bağlar. Bu iki adımı desteklemek için geçmişte ve gelecekte bir savaş yaşanması gibi bir benzerlik yeterli değildir. Tora, İsrael’in sıkıntı içindeyken kime döneceğini açıkça söyler. Halk Tanrı’ya dönecek ve O’nun sesini dinleyecektir (Devarim 4:30).

İddiada, Şaul döneminin sonunda Filistlilerin İsrael’e karşı zafer kazanması ve sonrasında David’in kral olarak kabul edilmesi gelecekteki saldırıya benzetilir. Şoftim’de halkın baskı altında Tanrı’ya seslenmesi ve kurtarıcıların ortaya çıkması da aynı çerçeveye yerleştirilir. Özellikle Yiftah’ın, Ammon tehdidi sırasında kendisini daha önce dışlayan Giladlılar tarafından geri çağrılması kullanılır (Şoftim 10:6–18; 11:1–11).

Fakat antik halklarla günümüz devletleri arasında doğrudan eşitlik kurulamaz. Filistli adıyla daha sonraki Filistin coğrafi adı arasında tarihsel ve dilsel bir ilişki bulunması, antik Filistlilerle günümüz Filistinli Araplarının aynı halk olduğunu kanıtlamaz. Bir bölgenin adı kuşaklar boyunca kalabilir. Orada yaşayan toplumlar ise zamanla değişebilir.

Ammon, Şeria Irmağı’nın doğusunda, bugünkü Ürdün’ün bulunduğu bölgede yer alan eski bir krallıktı. Aynı bölgede bugün başka devletlerin bulunması, Şoftim’deki Ammon savaşını Ürdün veya günümüzdeki başka bir devlet hakkında kehanet yapmaz. Yiftah anlatısı, dışlanmış bir savaşçının kriz sırasında Gilad’a önderlik etmek için çağrılmasını anlatır. İsa’nın adını veya ikinci gelişini bildirmez.

Şoftim 3:9’da Tanrı, halk için bir moşia, yani kurtarıcı çıkarır. Ayette adı verilen kişi Otniel’dir. Aynı görev başka dönemlerde başka önderlere de verilir. “Kurtarıcı” sözcüğü, Tanrı’nın bir kişiye verdiği görevi anlatır. Bu ayette bu görevi yapan kişinin adı Otniel’dir.

David’in kral oluşu da iki ayrı geliş olarak anlatılmaz. Şaul’un ölümünden sonra önce Yehuda David’i Hevron’da kral yapar. İsrael’in diğer kabileleri bir süre İş-Boşet’in yönetiminde kalır. Mücadelenin ardından bütün İsrael David’e gelir ve onu kral olarak mesheder (Şemuel Bet 2:1–11; 3:1; 5:1–5). Tahta iki aşamada çıkar. Her iki olay da kendi yaşamı içinde gerçekleşir. Bu kayıtta David’in ölüp göğe çıkması ve sonra geri dönmesi anlatılmaz.

Tora’nın gelecekteki sıkıntı hakkındaki sözleri daha açıktır. Devarim 4:30–31, İsrael’in sıkıntı içinde Tanrı’ya döneceğini ve O’nun sesini dinleyeceğini bildirir. Devarim 30:1–10 bu dönüşü, Tanrı’nın emirlerini dinlemeyi ve sürgündeki halkın yeniden toplanmasını anlatır. Burada İsa’ya yöneliş veya onun ikinci gelişi anlatılmaz.

Tanah gelecekte büyük savaşlardan söz eder. Yehezkel 38–39, Gog ve onunla birlikte gelen çeşitli halkları sayar. Bunlar arasında Meşeh, Tuval, Paras, Kuş, Put, Gomer ve Togarma gibi eski adlar vardır. Bu adların hepsini bugünkü devletlerle birebir eşleştiren bir liste vermez.

Zekeriya 12 ve 14 de Yeruşalayim’e karşı toplanan güçlerden söz eder. Bu anlatıların aynı olay olup olmadığı ve antik adların modern karşılıkları ayrıca gösterilmelidir; iki metinde savaş anlatılması, bu savaşların günümüzde hangi ülkeler arasında geçeceğini göstermez.

Yehezkel 39:7, 22 ve 25–29’da sonuç, Tanrı’nın adının tanınması, İsrael’in toplanması ve Tanrı’nın ruhunun halkın üzerine dökülmesiyle anlatılır. Zekeriya 14:9’da Tanrı’nın bütün yeryüzünün kralı olacağı, adının bir olacağı bildirilir.

Maşiah çağına ilişkin ölçü, yalnızca savaş çıkması değildir. Yeşaya 2:4, ulusların artık savaş öğrenmeyeceğini söyler. Miha 4:4, insanların korkmadan yaşayacağını bildirir. Yeşaya 11:9–12, Tanrı bilgisinin yayılacağını ve dağılmış halkın toplanacağını anlatır. Peygamberlerin verdiği ölçüler arasında savaşın sona ermesi, halkın toplanması ve Tanrı bilgisinin yayılması vardır. Bir savaş senaryosu bunların gerçekleştiğini veya İsrael’in İsa’ya döneceğini göstermez.

Kaynaklar: Devarim 4:30–31, 30:1–10; Şoftim 3:9, 15; 10:6–18, 11:1–11; Şemuel Bet 2:1–11, 3:1, 5:1–5; Yehezkel 38–39; Zekeriya 12:2–9, 14:1–9; Yeşaya 2:2–4, 11:9–12; Miha 4:1–4.

Bu iddianın sayfası

13. İddia: Maşiah yeni bir Tora getirecektir

Peygamberlerin anlattığı Maşiah çağında İsrael yeniden toplanır ve Haşem’in yolunu izler. Bu geleceğin yeni bir Tora içerip içermediğini, peygamberlerin o dönemin halkına yüklediği görevler belirler.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Peygamberlerin anlattığı Maşiah çağında İsrael yeniden toplanır ve Haşem’in yolunu izler. Bu geleceğin yeni bir Tora içerip içermediğini, peygamberlerin o dönemin halkına yüklediği görevler belirler.

Maşiah’ın yeni bir Tora getireceğini savunan Hristiyanlar, Sinay’da verilen kutsal Tora’nın geçici bir görev taşıdığını söylerler. Onlara göre Maşiah yeni bir Tora getirecekti ve İsa, Moşe’nin Tora’sını tamamlayıp yerine yeni hükümler koyarak bunu yaptı. Yeremya’nın yeni antlaşma vaadini, Yeşaya’da Tora’nın Haşem’den çıkacağı sözünü ve bazı Yahudi yorumlarındaki “yeni Tora” ifadesini bu görüşlerine dayanak gösterirler.

Tanah’ın Cevabı:

Yehezkel’in anlattığı gelecekte İsrael bir kralın yönetiminde birleşir. Haşem’in “kulum David” diye andığı kralın döneminde halk O’nun hükümlerine göre yaşar ve emirlerini yerine getirir. Yeşaya da David’in babası Yişay’ın soyundan gelecek yöneticiyi Haşem’e saygısı ve yoksullar için sağladığı adaletle tanıtır. Haşem’in hükümlerine bağlı bir yaşam, Maşiah’ın yönetimiyle birlikte vaat edilir. (Yehezkel 37:24, Yeşaya 11:1–5)

Bu yaşamı öğrenmek için başka uluslar da Yeruşalayim’e gelir. Yaakov’un Tanrısı’nın evine çıkıp O’nun yollarında yürümek isterler. “Tora Tsiyon'dan, Haşem'in sözü Yeruşalayim'den çıkacaktır.” Aynı anlatımda savaş araçları tarım araçlarına çevrilir. Mika’da herkes kendi asmasının ve incir ağacının altında korkusuzca oturur. Tora yayıldıkça ulusların yaşayışı değişir, savaşın yerini barış alır. (Yeşaya 2:2–4; Mika 4:1–4)

Yeşaya’nın כִּי תוֹרָה מֵאִתִּי תֵצֵא, “Çünkü Tora Benden çıkacaktır” sözünün ardından Haşem’in adaletinin uluslara ışık olacağı söylenir. Aynı bölümde Haşem, doğruluğu bilen ve Tora’sını zaten yüreğinde taşıyan halka seslenir. Böylece öğretiyi taşıyan halk ile onu öğrenecek uluslar aynı anlatım içinde yer alır. Yeşaya’nın cümlesinde “yeni” sözcüğü bulunmaz. (Yeşaya 51:4–7)

Yeremya’da “yeni” sözcüğü antlaşmayı niteler. Haşem, İsrael ve Yehuda’yla yapılacak antlaşmada kendi Tora’sını halkın içine koyacağını ve yüreğine yazacağını söyler.

Bu iç değişimin sonucu Moşe’nin sözlerinde açıklanır. İsrael sürgündeyken Moşe’nin “bugün sana buyurduğum” dediği hükümlere uygun olarak Haşem’e döner. Halk ülkesine getirildiğinde yüreği sünnet edilir, yani Haşem’i bütün yüreğiyle sevmesi sağlanır. Onun ardından da Moşe’nin o gün verdiği bütün emirler uygulanır. Değişen halkın yüreğidir. Önce de sonra da yerine getirilen emirler aynıdır. (Yeremya 31:30–33, Devarim 30:2–8)

Bu emirler gündelik yaşamda da yerini korur. Yehezkel’in anlattığı gelecekte kohenler halka kutsal ile sıradanı, ibadet açısından temiz ile kirli olanı ayırt etmeyi öğretir. Anlaşmazlıklar Haşem’in hükümlerine göre çözülür, bayramları gözetilir ve Şabatları kutsal tutulur. Zekeriya’da, Yeruşalayim’e karşı gelen uluslardan sağ kalanlar her yıl Sukkot’u, yani Çardak Bayramı’nı kutlamak için şehre çıkar. Gelmeyenler için yağmurun kesilmesi ve ceza vardır. Böylece uluslar İsrael’in bayramlarından birine katılır. Malaki’de ise Haşem’in büyük günü öncesinde Moşe’ye Horev’de bütün İsrael için verilen Tora’nın, hükümleri ve kurallarıyla birlikte hatırlanması istenir. (Yehezkel 44:23–24; Zekeriya 14:16–19; Malaki 3:22–24)

İddiada geçen “yeni Tora” sözü, Yeşaya’dan sonraki bir Yahudi anlatısında, gelecekteki bir ziyafetle ilgili olarak kullanılır. Vayikra Rabba, Tora’nın Vayikra kitabıyla ilgili Yahudi açıklamalarını içerir. Eserin 13:3 bölümünde iki canlıdan söz edilir: Behemot adlı hayvan ve Livyatan adlı deniz canlısı.

Anlatıda Livyatan, Behemot’u yüzgeçleriyle öldürür. Hayvan kesimiyle ilgili olağan kurallar böyle bir kesime izin vermez. Bu yüzden hayvanın etinin nasıl yenebileceği sorulur. “Benden yeni Tora çıkacaktır” sözü, bu soruya cevap olarak verilir ve “Tora’da bir yenilik” diye açıklanır. Anlatı, belirli bir hayvanın etinin nasıl yenebileceği sorusunu ele alır. Bu özel durumun bütün Sinay hükümlerine uygulanması için ayrı bir dayanak gerekir.

Bu soruya verilen cevaplar farklıdır. Toldot Yaakov Yosef’e göre yalnızca yeni bir açıklama yapılacağını söylemek, hayvanın nasıl yenebileceği sorusunu çözmez. Eser, yaratılışın ilk günlerinden kalan bu hayvanın olağan kesim şartına bağlı olmadığını söyler. Etz Yosef ise ziyafetteki izni, o duruma özgü geçici bir uygulama olarak açıklar.

Rabbi Tsadok daha geniş bir izin olabileceğini söyler. Buna göre bugün yasak olan bazı şeylere gelecekte izin verilecek ve bu iznin de Tora’nın içinde bulunduğu anlaşılacaktır. Aynı metinde Tora’nın sonsuza kadar var olduğu ve değiştirilemeyeceği belirtilir.

Başka iki açıklama, insanın Tora’yı nasıl öğrendiği üzerinde durur. Keter Şem Tov’da Lavan ve Bilam gibi kişilerin anlatılarındaki derin anlamların gelecekte açığa çıkacağı söylenir. Akedat Yitshak’ta ise Yeremya’nın yüreğe yazılan Tora vaadi, öğrenilenin unutulmayacak biçimde insanın içine yerleşmesiyle ilişkilendirilir.

Rambam, Maşiah çağını David krallığının kurulması, Tapınak’ın inşası ve dağılmış İsrael’in toplanmasıyla anlatır. Sunular yeniden getirilir. Şemita, yedinci yılda toprağın dinlendirilmesini içerir. Yovel ise belirli dönemlerde toprağın sahibine dönmesine ilişkin hükümleri kapsar. Bu iki hüküm yeniden uygulanır. Ayrıca kalıcı bir değişiklik ile bir olay için verilen geçici talimatı birbirinden ayırır. Eliyahu’nun Karmel’de Tapınak dışında sunu getirmesi böyle bir olaya aittir. Genel hüküm sürer ve peygamber Tora’nın emirlerini kalıcı olarak kaldıramaz. (Hilhot Melahim 11:1, Hilhot Yesode HaTora 9:1, 3)

Bu yorumlarda ele alınan yenilik, kimi zaman belirli bir izin, kimi zaman da Tora’nın daha derin öğrenilmesidir. Bunların hiçbiri, Yeşaya’nın cümlesine Tora’nın kaldırılacağına dair bir hüküm eklemez. Tanah’ta Maşiah çağında Haşem’in hükümleri uygulanır, Şabat kutsal tutulur ve bayramlar kutlanır. Sinay Tora’sının İsa aracılığıyla bağlayıcılığını yitirdiği iddiası, Tanah’ın bu açık hükümlerine aykırıdır.

Gelecekte Tora’nın uluslara öğretilmesi, Sinay’ın hükümlerinin değiştirilmesi anlamına gelmez. Peygamberlerin aynı çağda uygulanacağını söylediği emirler, Maşiah’ın onları kaldırıp başka bir Tora getireceği iddiasını çürütür.

Tanah kaynakları: Yehezkel 37:24, 44:23–24; Yeşaya 11:1–5, 2:2–4, 51:4, 7; Mika 4:1–4; Yeremya 31:30–33, özellikle 32; Devarim 30:2, 6, 8 (özgün metin); Zekeriya 14:16–19; Malaki 3:22, 22–24. Yeremya atıfları Masoretik numaralandırmayladır. 31:30–33 bazı çevirilerde 31:31–34; Tora’nın yüreğe yazılması 31:32, bu çevirilerde 31:33 olarak yer alır (İbranice bölüm). Malaki 3:22–24, bazı çevirilerde 4:4–6 olarak numaralandırılır.

İddiada başvurulan rabbinik metinler ve açıklamalar: Vayikra Rabba 13:3; Toldot Yaakov Yosef, Şemini, “Be-midraş Şemini” ile başlayan açıklama; Etz Yosef, Vayikra Rabba 13:3, “Ela letsaref” açıklaması; Resisei Layla 56:23; Keter Şem Tov, “Ki Tora hadaşa me-iti tetse” ile başlayan öğreti; Akedat Yitshak, Vayeşev, “U-vemidraş hazit” ile başlayan açıklama; Rambam, Mişne Tora, Hilhot Melahim 11:1 ve Hilhot Yesode HaTora 9:1, 3.

İlgili yazılar: Kabalat.com, “Yasa artık geçersiz mi?”; “Yeni Antlaşma Nedir?”; “Tora Göklerde Değildir: Yahudiliğin Epistemik Üstünlüğü”.

Bu iddianın sayfası

15. İddia: Maşiah çağında Tora’nın işlevi sona erecektir

Maşiah çağını anlatan peygamberler, halkın ülkesine dönüşüyle birlikte oradaki ibadet hayatını da tarif eder. Bu tariflerde hem yürekte gerçekleşen değişim hem de insanların yerine getirdiği somut görevler vardır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Maşiah çağını anlatan peygamberler, halkın ülkesine dönüşüyle birlikte oradaki ibadet hayatını da tarif eder. Bu tariflerde hem yürekte gerçekleşen değişim hem de insanların yerine getirdiği somut görevler vardır.

Bu yoruma göre kutsal Sinay Tora’sı, insanları Maşiah çağına hazırlamak için verildi. Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın gelişiyle bu görevin tamamlandığını ve Haşem’in isteğinin artık yüreğe yazıldığını söylerler. Buradan Şabat, bayramlar ve Tapınak hizmeti gibi buyrukların gelecekte de bağlayıcı olmayacağı sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yehezkel’in tarif ettiği gelecekte dağılmış İsrael ülkesine getirilir. Bir zamanlar iki krallığa ayrılmış olan halk, peygamberin David diye andığı kralın yönetiminde yeniden birleşir. Haşem aralarında kalıcı bir barış antlaşması kurar, kutsal yerini halkının ortasına yerleştirir. Maşiah’ın yönetiminde İsrael Haşem’in hükümlerine göre yaşayacak, kurallarını koruyup uygulayacaktır. (Yehezkel 37:21–28)

Yeremya, insanların bu emirlere nasıl bağlanacağını anlatır. Haşem kendi Tora’sını halkın içine koyar ve yüreğine yazar. Yüreğe yazılan öğreti, kişinin davranışına yön verir. Yehezkel bunu Tapınak’a girişte aranan şartlarda da gösterir. Yüreği ve bedeni sünnetsiz yabancıların kutsal yere alınması kınanır ve bu kişilerin Tapınak’a girmeleri yasaklanır. Yürekle ilgili şart ile bedenle ilgili şart aynı cümlede birlikte yer alır. Yürekle ilgili ifade kişinin içten bağlılığıyla, bedenle ilgili ifade ise bedendeki sünnetle ilgilidir. İçten bağlılık aranırken Tapınak’a girişe ilişkin somut şart da korunur. (Yeremya 31:32, Yehezkel 44:7–9)

Tapınak’taki kutsal hizmeti yürüten kohenler halka kutsal ile sıradanı, ibadet bakımından temiz ile kirli olanı ayırt etmeyi öğretir. Anlaşmazlıklarda Haşem’in hükümlerine göre karar verirler, bayramlarına ilişkin kuralları gözetirler ve Şabatlarını kutsal tutarlar. Malaki’nin anlattığı arınma da somut bir göreve yöneliktir. Levi oğulları arındırılır ki Haşem’e doğrulukla sunu getirsinler. Yehuda’nın ve Yeruşalayim’in sunusu eski günlerdeki gibi Haşem’i hoşnut eder. (Yehezkel 44:23–24, Malaki 3:3–4)

Başka uluslar da Haşem’in yollarını öğrenmek için Yeruşalayim’e gelir. Tora Siyon’dan yayıldığında savaşın yerini barış alır. Zekeriya, ulusların katılımını belirli bir bayramla örneklendirir. Yeruşalayim’e saldıran uluslardan sağ kalanlar her yıl Sukkot’u, yani Çardak Bayramı’nı kutlamak için oraya gider. Gelmeyenler için yağmurun kesilmesi ve ceza öngörülür. Her yıl yapılması istenen ve yapılmadığında ceza öngörülen bu görev Maşiah çağında bağlayıcıdır. (Yeşaya 2:2–4, Mika 4:1–4, Zekeriya 14:16–19)

Malaki, Haşem’in büyük günü gelmeden önce hatırlanacak Tora’yı adıyla belirtir. Bu, Moşe’ye Horev’de bütün İsrael için verilen Tora’dır. Çağrı onun hükümlerini ve kurallarını da kapsar. Peygamberlerin çizdiği bu gelecekte Tora yüreğe yazılır, Şabat kutsal tutulur, bayramlar kutlanır ve Tapınak hizmeti yürütülür. Yüreğe yazılma vaadinden bu emirlerin sona erdiği sonucu çıkarılamaz; vaat edilen yaşamda aynı emirler uygulanır. (Malaki 3:22–24)

Peygamberler içten bağlılığın geleceğini söylerken Şabat’ı, bayramları ve kutsal hizmeti de o geleceğe yerleştirir. İçteki değişimin bu görevleri sona erdireceği iddiası, tarif edilen hayatla çelişir.

Tanah kaynakları: Yehezkel 37:21–28, 44:7–9, 23–24; Yeremya 31:32 (Masoretik numaralandırma; bazı çevirilerde 31:33; İbranice bölüm); Malaki 3:3–4, 3:22–24; Yeşaya 2:2–4; Mika 4:1–4; Zekeriya 14:16–19.

Bu iddianın sayfası

109. İddia: İsa’nın tarihsel olarak yaşamış olması Maşiah kimliği lehine delildir

Eski bir kayıt, bir insanın yaşamış olduğunu veya başına belirli bir olay geldiğini gösterebilir. Bir topluluğun neye inandığını anlatan kayıt başka türden bilgi verir. İsa’nın yaşayıp yaşamadığı ile Tanah’ın vaat ettiği kral olup olmadığı da ayrı ayrı cevaplanması gereken sorulardır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Eski bir kayıt, bir insanın yaşamış olduğunu veya başına belirli bir olay geldiğini gösterebilir. Bir topluluğun neye inandığını anlatan kayıt başka türden bilgi verir. İsa’nın yaşayıp yaşamadığı ile Tanah’ın vaat ettiği kral olup olmadığı da ayrı ayrı cevaplanması gereken sorulardır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa hakkında eski tanıklıklar bulunduğunu ve bunların onun sonradan uydurulmuş bir kişi olmadığını gösterdiğini söylerler. Buna rağmen İsa’nın varlığını reddetmekte ısrar edenlerin, onun Maşiah, yani Mesih olduğunu gösterdiğini düşündükleri delillerle yüzleşmekten kaçındıklarını ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Antik kaynakların her biri farklı bilgi verir. Tacitus, Hristiyanlara adını veren kişinin Pontius Pilatus döneminde idam edildiğini aktarır. Genç Plinius ise Hristiyanların Mesih’e ilahi söylemesini anlatır; bu, onların inancına tanıklıktır. Yosefus, Mesih denen İsa’nın kardeşi Yakov’dan söz eder. Bu kayıtlar aynı türden değildir ve hiçbirinin tek başına Maşiah kimliğini ortaya koyduğu söylenemez.

Talmud’un Sanhedrin 106b bölümündeki otuz üç yaş ifadesi açıkça Bilam’a bağlanır. Metin doğrudan İsa’nın ölüm yaşını vermez.

Tanah’ta vaat edilen kral, David’in ailesinden gelecek ve halkının hayatını değiştiren bir yönetim kuracaktır. David’in krallığının kendi ailesinde süreceği sözüyle başlayan bu beklentide, kralın kimliği ve yapacağı işler birbirine bağlıdır. Yeremya’nın sözleriyle, onun günlerinde Yehuda kurtulacak, İsrael güven içinde yaşayacaktır. İsa adlı bir kişinin yaşamış olduğunu gösteren tarihsel bir kayıt, bu kurtuluşun gerçekleştiğini göstermiş olmaz. Bir insanın kimliğini doğrulayan belgeyle o insana atfedilen görevin yerine getirildiğini gösteren kanıtın ayrı olması buradan gelir. Şemuel Bet 7:12–16, Yeremya 23:5–8.

Vaat edilen değişimin ne olduğu da açıktır. David’in babası Yişay’ın ailesinden gelen hükümdarın yönetiminde yoksullar adalet bulacak, Haşem’in bilgisi yeryüzünü dolduracak, İsrael ve Yehuda’nın dağılmışları toplanacaktır. Bu halkın kendi toprağında tek ulus halinde birleşmesi, tek kralın yönetimine girmesi ve Haşem’in hükümlerini yerine getirmesi Yehezkel’de aynı geleceğin parçalarıdır. Kutsal yer de aralarında bulunacaktır. Dolayısıyla Maşiah’a duyulan inancın yayılmasıyla peygamberlik yerine gelmiş sayılmaz; peygamberin adını verdiği halkın kendi ülkesinde, vaat edilen yönetim altında öngörülen değişimi yaşaması gerekir. Yeşaya 11:1–12, Yehezkel 37:21–28.

Bu değişim ulusların hayatına da uzanır. Tora’yı öğrenmek için Haşem’in evine gelen uluslar, silahlarını tarım araçlarına dönüştürür ve savaşmayı bırakır. Mika’nın aynı vaadinde herkesin bağı ve incir ağacı altında korkusuzca yaşayacağı da yer alır. İsa’nın yaşadığına, öldürüldüğüne veya takipçilerinin ona inandığına ilişkin bir tanıklık, savaşların sona erdiğini ve bu güvenliğin kurulduğunu kanıtlamaz. Bu görevlerin gelecekte yerine getirileceğinin ileri sürülmesi de tarihsel tanıklığın kapsamını genişletmez. Bir kişinin geçmişte yaşamış olması, gelecekte bu işleri onun yapacağını göstermez. Yeşaya 2:2–4, Mika 4:1–4.

İsa’nın varlığını reddeden birinin bu tutumundan gizli bir korku çıkarılması, eksik olan kanıtı tamamlamaz. O kişinin tarih konusunda yanılmış olması, başka bir kişinin Maşiah kimliğini doğrulayamaz. Tanah’ın şartları insanların tartışma sırasında gösterdikleri tepkiye göre değişmez. David soyundan kralın yönetimi, İsrael’in toplanması, Tora’ya bağlı yaşam ve uluslar arasındaki barış, tarihsel varlıkla yerine getirilemeyecek somut vaatlerdir. İsa’nın yaşamış olmasından Maşiah olduğu sonucuna geçilmesi bu nedenle yanlıştır.

Tanah kaynakları · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1–12, 2:2–4 · Yeremya 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28 · Mika 4:1–4.

Bu iddianın sayfası

110. İddia: İki bin yıllık inanç ve fedakarlık İsa’nın yaşadığını gösterir

Bir inanç kuşaktan kuşağa aktarılabilir. İnsanlar onun uğruna baskıya dayanabilir ve hayatlarını tehlikeye atabilir. Bir topluluğun inancına ne kadar bağlı olduğu, o inancın merkezindeki kişinin yaşayıp yaşamadığından ve ona verilen görevin gerçekleşip gerçekleşmediğinden ayrı bir sorudur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir inanç kuşaktan kuşağa aktarılabilir. İnsanlar onun uğruna baskıya dayanabilir ve hayatlarını tehlikeye atabilir. Bir topluluğun inancına ne kadar bağlı olduğu, o inancın merkezindeki kişinin yaşayıp yaşamadığından ve ona verilen görevin gerçekleşip gerçekleşmediğinden ayrı bir sorudur.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, milyonlarca insanın iki bin yıl boyunca İsa’ya inandığını, baskıya rağmen bu inancı yaydığını ve uğrunda hayatını tehlikeye attığını hatırlatırlar. Bu kadar çok insanın hiç yaşamamış birine bağlanıp onun uğruna tehlikeyi göze almasını inandırıcı bulmazlar. İnancın uzun sürmesini ve gösterilen fedakarlığı İsa’nın yaşadığına kanıt sayarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Bir inancın iki bin yıl boyunca sürmesi, o inançla ilişkilendirilen kişinin gerçekten yaşayıp yaşamadığı sorusunu doğurur. Bu sorunun cevabı için tarihsel kayıtlar incelenir; inananların sayısı veya inançlarını sürdürmeleri tek başına kişinin yaşamış olduğunu kanıtlamaz. Bir kişinin yaşamış olması ile onun Maşiah olduğu iddiası da ayrı sorulardır. İsrael’in seçilmesi, halkın sayıca üstünlüğüne bağlanmamıştır. Tora bunun nedenini Haşem’in sevgisinde ve atalara verdiği sözü tutmasında gösterir; halkın kalabalık oluşunda aramaz. Aynı yerde İsrael’den beklenen de Haşem’i sevmesi ve mitsvalarını, yani buyruklarını yerine getirmesidir. Böylece bir topluluğun Tanrı’yla bağı, büyüklüğünden önce hangi söze bağlı olduğuyla anlaşılır. Hristiyanlığın kaç yüzyıldır var olduğu ve kaç kişiye ulaştığı, öğretisinin Tora’ya uygunluğunu belirleyen bu ölçünün yerine konulamaz. Devarim 7:7–9.

Kalabalığın nasıl yanılabildiği, altın buzağının çevresinde toplanan halkta görülür. Toplanan altınlar, sunulan kurbanlar ve yapılan kutlama, Haşem’in bu tapınmayı onaylamasını sağlamamıştır. Bu olay, emredilen yoldan sapma olarak mahkum edilir. Karmel’de ise Eliyahu’nun karşısında dört yüz elli Baal peygamberi vardır. Sabah başlayıp uzun süre devam eden çağrıları, gösterdikleri coşku ve kendilerini yaralamaları bir cevap getirmez. Haşem’e yönelen Eliyahu’nun duasına cevap verilir. Kalabalık, çaba ve çekilen acı aynı anlatıda bulunur; hiçbiri yanlış tapınmayı doğruya dönüştürmez. Şemot 32, Melahim Alef 18:19–40.

Birinci Korintliler 15’te Pavlus, cemaatten öğrendiğini söylediği ölüm, gömülme ve diriliş inancını kendi mektubunda aktarır. Bu erken belge, inancın o tarihte ne biçimde anlatıldığını gösterir. Daha geç Roma yazılarında aynı topluluğun varlığı ve ibadeti hakkında başka bilgiler bulunur. Bu belgelerin her birini kendi anlattığı olay üzerinden okumak, bir gelenek için fedakarlık yapılmasından olayın doğruluğuna geçerken neyin eksik kaldığını gösterir. (Birinci Korintliler 15:3–8).

Üstelik Tora, bir işaretin gerçekten gerçekleştiği durumu da ele alır. Böyle bir işaret karşısında bile hangi öğretinin kabul edileceğini Tora belirler. Bir peygamber veya düş gören kişi böyle bir işaretten sonra başka ilahlara kulluğa çağırırsa ona uyulması yasaktır. Haşem’e bağlılık ve O’nun mitsvalarını yerine getirme yükümlülüğü sürer. Gerçekleşen işaretin bile değiştiremediği bu hüküm, bir dinin yayılmasıyla değişmez. Azlık veya çokluk kendi başına doğruluğu belirleyemez; öğretinin yönelttiği kulluk ve Tanrı’nın buyruğuyla ilişkisi sınanır. Devarim 13:2–6.

İnancı uğruna acı çeken kişinin bağlılığı ile inandığı şeyin doğruluğu da bu yüzden ayrı değerlendirilir. Böyle bir hareketin ortaya çıkması, tarihsel bir kurucu hakkında soru sormayı gerektirir. Fakat birbirine karşıt inançları savunan insanlar da aynı kararlılığı gösterebilir. İki kişi birbirine zıt iddialara aynı içtenlikle inanabilir. İçtenlik, bu iki iddiadan hangisinin doğru olduğunu göstermez. İsa’ya bağlı bir hareketin tarihini araştırmak, hareketin nasıl doğduğu ve yayıldığı hakkında bilgi verir. Kurucunun gerçekten yaşadığı gösterildikten sonra da onun Maşiah olduğu iddiası ayrıca sınanmalıdır. Yüzyıllar boyunca yeni takipçilerin eklenmesi, eksik kalan bu adımı tamamlamaz.

Maşiah’ın döneminde gerçekleşecek olanlar, insan sayısındaki artıştan çok daha belirgindir. Yeşaya’da Haşem’in bilgisiyle dolan dünya, adaletli yönetim ve dağılmış İsrael’in toplanmasıyla birlikte anlatılır. Uluslar Tora’yı öğrenmeye gelir ve savaşmayı bırakır; Mika aynı barışın içinde insanların korkusuzca yaşayacağını söyler. Yeremya’da Yehuda kurtulur ve İsrael güven içinde yaşar. Yehezkel’de halk kendi toprağında tek kralın yönetiminde birleşir, Haşem’in hükümlerine uyar ve kutsal yer aralarında bulunur. Hristiyanlığın başka halklara yayılması, bu vaatlerin gerçekleşmesi değildir. Bu görevlerin İsa’nın ikinci gelişinde tamamlanacağı savı, bir dinin uzun ömürlü olmasını görevin İsa’ya verildiğine dair kanıta dönüştürmez. Yeşaya 11:1–12, 2:2–4, Mika 4:1–4, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28.

İtiraz eden kişinin tepkisine gizli bir suçluluk yüklenmesi de bu somut vaatlerden uzaklaşır. Bir kimsenin İsa’nın yaşadığını kabul etmesi tarihsel varlığa, reddetmesi ise Maşiah iddiasından kaçışa delil sayılırsa, o kişinin her cevabı baştan aynı sonuca bağlanmış olur. Oysa öğretinin doğru olup olmadığı, tartışanın öfkesinden veya sakinliğinden anlaşılamaz. Tora’nın buyruğuna aykırı bir öğreti, milyonlarca kişi tarafından benimsenince doğru hale gelmez. İsa’nın Maşiah olduğu iddiası da Hristiyanlığın yayılmasıyla doğrulanamaz; Tanah’ın vaat ettiği kurtuluşun yerine bir dinin büyümesi geçirilmiştir.

Tanah kaynakları · Şemot 32 (Sefaria özgün metin) · Devarim 7:7–9, 13:2–6 · Melahim Alef 18:19–40 · Yeşaya 11:1–12, 2:2–4 · Mika 4:1–4 · Yeremya 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28.

Bu iddianın sayfası

114. İddia: Yahudilerin İsa’ya olumsuz tepki göstermesi vicdan azabını gösterir

İnsanların bir dini çağrıya nasıl karşılık verdiği görülebilir. Tepkinin nedenini anlamak için ise kişinin söylediklerine ve elindeki gerekçelere bakmak gerekir. Yosef’in kardeşlerinin suçluluğunu, davranışlarına bakıp tahmin etmeyiz. Anlatı, onların neyi itiraf ettiğini açıkça söyler.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

İnsanların bir dini çağrıya nasıl karşılık verdiği görülebilir. Tepkinin nedenini anlamak için ise kişinin söylediklerine ve elindeki gerekçelere bakmak gerekir. Yosef’in kardeşlerinin suçluluğunu, davranışlarına bakıp tahmin etmeyiz. Anlatı, onların neyi itiraf ettiğini açıkça söyler.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yahudilerin Hristiyanlığı yayma çabalarına tepki göstermesini, İsa’nın Maşiah, yani Mesih olduğunu içten içe bildiklerinin işareti sayarlar. Bu tepkiyi Yosef’in kardeşlerinin suçluluğuna benzetirler. Yeşaya 53’ün, Tora okumasını izleyen yıllık peygamber bölümleri arasında yer almamasını ve Orta Çağ Yahudi yorumcularının bölümü ele almadığı iddiasını da aynı gizli suçluluğa bağlarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Şelomo, Tapınak’ın açılışında Haşem’e “Bütün insanların yüreğini yalnız Sen bilirsin” diye seslenir. Şemuel de David’in ailesine gönderildiğinde gördüğü kişinin görünüşüne bakarak hüküm vermemesi için uyarılır. İnsan gözün gördüğüne bakar, Haşem yüreğe bakar. Tehilim yüreğin sırlarını bilenin, Yeremya ise yüreği araştıranın Haşem olduğunu söyler. Birinin itirazı işitilebilir, öfkesi görülebilir. Kişi bir iddiayı yanlış bulduğu, inancının çarpıtıldığını düşündüğü veya aynı çağrıyı tekrar tekrar duymaktan yorulduğu için tepki gösterebilir. Tepkiden, onun gizlice karşısındakine hak verdiği sonucu çıkarılamaz. Melahim Alef 8:38–39, Şemuel Alef 16:7, Tehilim 44:22, Yeremya 17:10.

Yosef’in kardeşleri hakkında bu düşünce, onların kendi sözlerinden bilinir. Mısır’da karşılarına çıkan yöneticinin Yosef olduğunu henüz anlamazlar. Buna rağmen birbirlerine “Kardeşimiz konusunda gerçekten suçluyuz” derler. Reuven de çocuğa karşı günah işlememeleri için onları uyardığını hatırlatır. Yehuda’nın daha sonra Binyamin yerine kendisinin kalmasını istemesi, ailenin öbür oğlunu korumak için ne yapmaya hazır olduğunu gösterir.

Yehuda, Mısır’da yetki sahibi olan yöneticiye “efendim” anlamındaki adoni sözüyle hitap eder. Bu hitap, yöneticinin Tanrı kabul edildiğini göstermez. Yosef’in kimliği ise kardeşlerine ancak “Ben Yosef’im” dediğinde açıklanır. Kardeşlerin itirafı suçluluklarını, “efendim” hitabı yöneticinin yetkisini, Yosef’in kendini tanıtması ise kimliğini gösterir. Bu öyküyü İsa’ya uygulayan sav ise önce onun Maşiah olduğunu varsayar, sonra bu varsayımla kurduğu benzetmeyi aynı kimliğe kanıt gösterir. Bereşit 42:21–22, 44:18–34, 45:1–15.

Haftara, Tora’dan sonra peygamberler arasından seçilen okumadır. 9 Av’dan sonraki yedi teselli haftasında Şoftim için Yeşaya 51:12–52:12, Ki Tetse için 54:1–10 okunur. Arada Yeşaya 52:13–53:12 bulunur. Ayrıca 54:11–55:5, bu dizide 51:12–52:12’den önce okunur. Okumaların amacı Yeşaya’yı baştan sona takip etmek değil, seçilen haftanın tesellisini duyurmaktır. Seçilmiş bölümlerin sırasından veya arada kalan metinden bir topluluğun vicdanı hakkında hüküm çıkarılamaz. Raşi, İbn Ezra ve Radak da bu bölümü açıkça yorumlar. Aynı savunuda Maşiah’a uygulanan Yahudi yorumlarına başvurulması, bölümün yorumlarda saklandığı iddiasıyla çelişir. Şelomo’nun duasında insanların yüreğini bilen Haşem’dir (Melahim Alef 8:39).

Tora, bir iddiaya karşı çıkmak için neyin yeterli olduğunu somut olarak gösterir. Bir peygamberin verdiği işaret gerçekleşse bile İsrael’i başka ilahlara kulluğa çağırırsa sözünün dinlenmesi yasaktır. Haşem adına verilen bir haber gerçekleşmediğinde ise gerçekleşmeyen olay, sözün Haşem’den gelmediğini gösterir. İlk hüküm öğretinin yönelttiği ibadete, ikincisi söylenenle meydana gelen olay arasındaki farka bakar. Bir dini çağrı bu hükümlere dayanılarak reddedildiğinde, ileri sürülen gerekçe Tora üzerinden açıkça tartışılabilir. Hem kabulü hem reddi İsa lehine yorumlayan sav ise kişinin vereceği hiçbir cevabın sonucu değiştirmesine izin vermez. Devarim 13:2–6, 18:20–22.

Maşiah’ı tanımak için beklenen olaylar da bellidir. David soyundan kral adaletle hükmedecek, İsrael’in dağılmışları toplanacak, halk kendi toprağında güven içinde yaşayacaktır. Yehezkel bu birleşmeye halkın Haşem’in hükümlerini yerine getirmesini ve kutsal yerin aralarında bulunmasını da ekler. Yeşaya’nın sözünü ettiği dünya Haşem’in bilgisiyle dolacak, uluslar savaşmayı bırakacaktır. Bir Yahudinin öfkesi bu olaylardan hiçbirini gerçekleştirmez. İsa’nın Maşiah olduğuna delil diye insanların gizli duygularını ileri sürmek, Tanah’ın gösterdiği olayların yerine insanın yüreği hakkında bir tahmin koymaktır. Yeşaya 11:1–12, 2:2–4, Mika 4:1–4, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28.

Tanah kaynakları · Bereşit 42:21–22, 44:18–34, 45:1–15 · Devarim 13:2–6, 18:20–22 · Şemuel Alef 16:7 · Melahim Alef 8:38–39 · Tehilim 44:22 · Yeşaya 2:2–4, 11:1–12 · Yeremya 17:10, 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28 · Mika 4:1–4. Raşi, Yeşaya 53:1 · İbn Ezra, Yeşaya 53:1 · Radak, Yeşaya 53:1

Bu iddianın sayfası

194. İddia: Maşiah’ın barış sözleri ile İsa’nın bölünme sözleri iki geliş sayesinde uzlaşır

Tanah, David soyundan gelecek kralın döneminde ulusların barış içinde yaşayacağını bildirir. Matta’da ise İsa, gelişinin aynı evin içindeki insanları bile birbirine düşüreceğini söyler. Bu iki metin arasında kurulan bağ, Tanah’ta vaat edilen barışın ne zaman ve nasıl gerçekleşeceği sorusunu doğurur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, David soyundan gelecek kralın döneminde ulusların barış içinde yaşayacağını bildirir. Matta’da ise İsa, gelişinin aynı evin içindeki insanları bile birbirine düşüreceğini söyler. Bu iki metin arasında kurulan bağ, Tanah’ta vaat edilen barışın ne zaman ve nasıl gerçekleşeceği sorusunu doğurur.

Bu iddiayı savunan Hristiyanlar, ailelerdeki bölünmeyi İsa’nın ilk gelişine, Tanah’ın vaat ettiği barışı ise ikinci gelişine bağlarlar. Onlara göre Maşiah ilk geldiğinde reddedilip öldürülecek, daha sonra dönerek barış krallığını kuracaktır.

Tanah’ın Cevabı:

Bu açıklama barışın geleceğe ertelendiği iki aşamalı bir anlatı kurar. Tanah’ın bu konudaki ayetlerinde, aynı Maşiah’ın önce öldürüleceği ve sonra dönüp yarım kalan işleri tamamlayacağı yazmaz. İleri sürülen çözümün kendisi, Tanah’tan gösterilmesi gereken ayrı bir iddiadır.

Zekeriya 9:9’da Siyon’a gelen kral alçakgönüllü ve eşeğe binmiş olarak anlatılır. Hemen sonraki ayette Efrayim’deki savaş arabalarının, Yeruşalayim’deki savaş atlarının ve savaş yayının ortadan kaldırılacağı söylenir. Kral וְדִבֶּר שָׁלוֹם לַגּוֹיִם, “uluslara barış bildirecek” ve egemenliği denizden denize uzanacaktır. Metin, geliş ile barış arasına bir ölüm ve yüzyıllar sonra ikinci geliş yerleştirmez.

Yeşaya 11:1–12’de Yişay’ın kökünden gelen yönetici adaletle hükmeder. Kötülük yargılanır, yeryüzü Tanrı bilgisiyle dolar ve İsrael’in dağılmışları toplanır. Yeremya 23:5–8’de David soyundan adil kralın günlerinde Yehuda kurtulur ve İsrael güven içinde yaşar. Yehezkel 37:21–28’de halkın birleşmesi, David soyundan yönetim ve kutsal yerin yeniden halk arasında bulunması birlikte anlatılır.

Yeşaya 2:2–4 ve Mika 4:1–4’te uluslar Siyon’dan Tora öğrenir ve artık savaş öğrenmez. Savaş eğitiminin sona ermesi, uluslar arasında yaşanacak bir değişikliktir. Ayetler barışı toplumların nasıl yaşayacağı üzerinden anlatır.

Matta 10:34’teki “barış değil kılıç getirdim” sözü, devamındaki aile içi ayrışmayla birlikte okunmalıdır. Oğul ile baba, kız ile anne ve gelin ile kayınvalide arasındaki çatışma Mika 7:6’da anlatılan, aynı evde bile güvenin bozulduğu dönemi hatırlatır. Mişna Sota 9:15 de bu ayeti Maşiah öncesindeki çözülmeyle ilişkilendirir. Fakat bir dönemden önce çatışma yaşanması, aynı Maşiah’ın önce gelip öleceğini ve sonra geri döneceğini söylemez.

Sanhedrin 98a, Daniel’deki bulutlarla geliş ile Zekeriya’daki eşeğe binmiş kralı iki ayrı geliş olarak açıklamaz. İsrael’in durumuna göre tek gelişin iki farklı biçimde olabileceğini anlatır. Sukka 52a’da öldürülen Maşiah ben Yosef ile Maşiah ben David ayrı kişilerdir. Bu yorumlar da Hristiyan öğretisindeki aynı kişinin ölümünden sonra ikinci kez gelişiyle aynı anlatıyı kurmaz.

Rambam, Maşiah adayının Tora’yı güçlendirmesi ve görevlerinde başarılı olması gerektiğini yazar. Bet HaMikdaş’ın, yani kutsal tapınağın kurulması ve sürgündekilerin toplanmasıyla Maşiah’ın kimliğinin kesinleşeceğini açıklar. Bu rabbinik açıklama da görevlerin gerçekleşmesine önem verir.

Gerçekleşmeyen vaatlerin ileride tamamlanacağı beklentisi, görevlerin gerçekleştiğini veya Tanah’ın iki geliş öğrettiğini kanıtlamaz. Peygamberler barışı, adaleti ve halkın toplanmasını vaat eder. İkinci geliş iddiası bu vaatleri geleceğe erteler. Zekeriya’nın kralın gelişiyle birlikte anlattığı barışın gerçekleştiğini göstermez.

Tanah kaynakları: Zekeriya 9:9–10; Yeşaya 2:2–4 ve 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28; Mika 4:1–4 ve 7:6. Rabbinik yorumlar: Mişna Sota 9:15; Sanhedrin 98a; Sukka 52a; Rambam, Mişne Tora, Melahim 11:3–4. Karşılaştırılan Hristiyan kaynakları: Matta 10:34–37; Luka 12:51–53.

Bu iddianın sayfası