5 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
167. İddia: Mezmurlar 69 Maşiah’ın aşağılanmasını, susamasını ve safralı içeceği haber verir
Tehilim 69, düşmanlarının kendisini aşağıladığını söyleyen bir insanın duasıdır. Konuşan kişi, yemeğine acı bir madde konduğunu ve susadığında kendisine sirke içirildiğini anlatır. Duanın bütünü, bu kişinin içinde bulunduğu durumu ve Tanrı’dan ne istediğini gösterir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tehilim 69, düşmanlarının kendisini aşağıladığını söyleyen bir insanın duasıdır. Konuşan kişi, yemeğine acı bir madde konduğunu ve susadığında kendisine sirke içirildiğini anlatır. Duanın bütünü, bu kişinin içinde bulunduğu durumu ve Tanrı’dan ne istediğini gösterir.
Bazı Hristiyanlar bu mezmuru, Maşiah’ın aşağılanacağını, susayacağını ve kendisine acı bir içecek verileceğini haber veren bir kehanet olarak okurlar. Matta ve Yuhanna’da İsa’nın son saatlerinde kendisine sunulan içecekleri mezmurdaki sözlerle eşleştirirler. Onlara göre İsa, başına gelen bu olaylarla kehaneti gerçekleştirmiştir.
Tanah’ın Cevabı:
Tehilim 69’da konuşan kişi düşmanlıktan, aşağılanmadan ve susuzluktan yakınır. Geleneksel İbranice metnin, yani Masoretik metnin numaralandırmasıyla 69:22’de, bazı Hristiyan baskılarında 69:21’de, yemeğine acı bir madde konduğunu ve susadığında kendisine sirke verildiğini söyler. Aynı kişinin 69:6’daki sözleri de açıktır: “Tanrım, sen ahmaklığımı bilirsin; suçlarım senden gizli değildir.”
69:6’nın İbranicesi אֱלֹהִים אַתָּה יָדַעְתָּ לְאִוַּלְתִּי וְאַשְׁמוֹתַי מִמְּךָ לֹא־נִכְחָדוּ der. Konuşan kişi kendi budalalığından ve suçlarından söz eder. Bir insanın kusurlarını kabul etmesi, düşmanlarının ona yaptığı haksızlığı haklı çıkarmaz. Hristiyan iddiası ise hem mezmurda konuşanın doğrudan İsa olduğunu hem de İsa’nın hayatı boyunca hiç günah işlemediğini söyler. Mezmurdaki kişinin kendi suçlarını kabul etmesi bu iki iddianın aynı anda doğru olmasına izin vermez.
69:22’de וַיִּתְּנוּ בְבָרוּתִי רֹאשׁ וְלִצְמָאִי יַשְׁקוּנִי חֹמֶץ denir: “Yemeğime roş koydular; susadığımda bana homets içirdiler.” Roş acı veya zehirli bir maddeyi, homets sirke ya da ekşi şarabı anlatır. Ayet acı maddeyi yiyecekle, sirkeyi ise içecekle ilişkilendirir. Matta 27:34, 48 ve Yuhanna 19:28–30’da anlatılan içeceklerle benzerlik vardır; ancak benzerlik, mezmurun yalnız İsa’yı tarif ettiğini göstermez.
Şiirin başında konuşan kişi içinde bulunduğu tehlikeyi suya ve çamura batmaya benzetir (69:2–5). Konuşan kişi, Tanrı’ya bağlılığı yüzünden yakınlarından uzaklaştığını ve aşağılandığını söyler (69:9–13). Sonunda ise Tanrı’nın Siyon’u kurtaracağı, Yehuda kentlerini yeniden kuracağı ve kullarının soyunun orayı miras alacağı bildirilir (69:36–37). Böylece bir kişinin yardım isteğiyle başlayan dua, halkın kurtuluşuyla tamamlanır.
Raşi, mezmurun başlığındaki “şoşannim” sözünü dikenler arasındaki güle benzetilen İsrael ile ilişkilendirir. Midraş Tehilim 69 da açılışta İsrael’in deniz ve Sinay deneyimlerine yönelir. Bunlar mezmurun İsrael bağlamında okunabildiğini gösteren yorumlardır. Bir ayetin başka bir yorumda Maşiah ile ilişkilendirilmesi, mezmurun tamamının İsa’nın hayatını anlattığını kendiliğinden göstermez.
Matta ve Yuhanna’da benzer içeceklerin anılması, mezmurdaki kişinin kim olduğunu belirlemez. Tehilim 69’da çarmıhtan, Nasıralı İsa’dan veya onun günahsızlığından söz edilmez. İçecek ayrıntısı, konuşanın kendi suçlarını kabul etmesi ve duanın Siyon’un kurtuluşuyla tamamlanmasıyla birlikte okunur. Bir içecek benzerliğinden İsa’nın Maşiah olduğu sonucu çıkmaz.
Tanah kaynakları: Tehilim 69, özellikle Masoretik 69:6, 22 ve 36–37; Rut 2:14; Devarim 29:17 ve 32:32–33. Yorum: Raşi, Tehilim 69:1; Midraş Tehilim 69. Karşılaştırılan Hristiyan metinleri: Matta 27:34, 48; Yuhanna 19:28–30. Bazı Hristiyan çevirilerinde Tehilim ayet numaraları bir sayı öncedir.
33. İddia: David’in günahı gelecekte ölecek Maşiah sayesinde bağışlandı
David, Uriya’nın ölümünden ve Bat Şeva’yı almasından sorumludur. Natan bu suçları David’in önüne koyar. David’in itirafı ve ardından duyduğu hüküm, bağışlanmanın neye bağlandığını görmek için birlikte okunur.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
David, Uriya’nın ölümünden ve Bat Şeva’yı almasından sorumludur. Natan bu suçları David’in önüne koyar. David’in itirafı ve ardından duyduğu hüküm, bağışlanmanın neye bağlandığını görmek için birlikte okunur.
David’in tövbe ettiğinde gerçekten bağışlandığı, bu Hristiyan yorumunda da kabul edilir. Onlara göre asıl sebep, İsa’nın gelecekte David’in günahları için ölecek olmasıdır. Haşem bu ölümü önceden bildiği için onun sağlayacağı bağışlanmayı David’e de uygulamıştır. David’in kendi soyundan gelecek Maşiah, yani Mesih hakkındaki vaade güvenmesini ve acıdan söz eden mezmurlarını da bu inancın işaretleri olarak yorumlarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Natan, David’in karşısına elindeki her şeye rağmen yoksulun tek kuzusunu alan zengin adamın hikayesiyle çıkar. David öfkelenip o adamı mahkum ettiğinde, Natan’ın cevabı “O adam sensin” olur. Artık David kendi yaptıklarıyla yüzleşmektedir. “Haşem’e karşı günah işledim” der; Natan da “Haşem de günahını kaldırdı; ölmeyeceksin” diye karşılık verir (Şemuel Bet 12:1–13). David’e verilen haber, Haşem’in onu bağışladığıdır. Bu bağışlanmayı İsa’nın gelecekteki ölümüne bağlayan şart, Hristiyanlığın anlatıya eklediği bir öğretidir.
Yalkut Şimoni, David’in yaptıklarından sonra kurtuluşa ulaşamayacağını söyleyenlerin sözünü aktarır ve Natan’ın verdiği bağışlanma haberini hatırlatır. Talmud da David’i günahından dönmek isteyen bir insan için örnek gösterir. Midraş Tehilim, David’in “Günah işledim” diyerek suçunu kabul etmesini bu dönüşün içinde ele alır. Yalkut Şimoni, Şemuel Bet 148; Avoda Zara 5a; Midraş Tehilim 51:1
David’in duası, insanın suçuyla nasıl yüzleştiğini de gösterir. Tehilim 32:5’te günahını gizlemeyi bırakır, suçunu Haşem’e itiraf eder ve ardından “Sen günahımın suçunu bağışladın” der. İtirafla kişi sakladığı kötülüğü kabul eder ve Haşem’e döner. Bağışlayan da Haşem’dir. David’in anlattığı bağ, kendi itirafı ile Haşem’in affı arasındadır; gelecekteki bir kişinin ölümü bu duada bağışlanmanın şartı olarak yer almaz.
Bağışlanma, Tanah’ta Haşem’in merhametine ve günahkarın dönüşüne bağlanır. Sinay’da Haşem kendisini merhametli, lütufkar, suç, isyan ve günahı bağışlayan olarak tanıtır (Şemot 34:6–7). Yeşaya 43:25’te suçları kendi uğruna sildiğini söyler. İnsana düşen dönüş de açıkça tarif edilir: Kötü yolunu ve düşüncelerini bırakıp Haşem’e dönene merhamet edilir; çünkü O bolca bağışlar (Yeşaya 55:6–7). Yehezkel 18:21–23’te bütün günahlarından dönüp Haşem’in hükümlerini yerine getiren, adalet ve doğrulukla yaşayan kişinin eski suçlarının ona karşı anılmayacağı vaat edilir. David’in bağışlanmasını, Haşem’in Sinay’da kurduğu düzenin dışına çıktığı tek bir istisna saymak bu açık sözleri yok sayar. Merhamet ve dönüş, aynı Tanah’ın öğrettiği bağışlanma yoludur.
David de Tehilim 51’de bu merhamete seslenir. Mezmurun başlığı Natan’ın kendisine gelişini ve Bat Şeva olayını anar. Ardından suçlarının silinmesini, temizlenmeyi ve içinde temiz bir yürek yaratılmasını ister (51:1–5, 12). “Kırılmış ve ezilmiş bir yüreği hor görmezsin” sözü, suçunu kabul edip içtenlikle pişman olan kişinin Haşem’e nasıl yaklaştığını anlatır (51:19). Sonunda Siyon’un iyiliği, Yeruşalayim’in surlarının yapılması ve sunakta doğru sunular getirilmesi istenir (51:20–21). Böylece tövbe, dua ve emredilen sunular aynı bağlılığın içinde yer alır. Buradaki sunular boğalardır; David’in soyundan gelecek bir kişinin ölümüyle değiştirilmezler. Natan’ın David’i bağışlanmış ilan etmesi de bu son dileğin gerçekleşmesine bağlanmış değildir.
Bağışlanmanın gerçekliği, David’in yaşayacağı ağır sonuçları da ortadan kaldırmaz. Natan, evinden kılıcın ayrılmayacağını ve ailesinin içinden felaket doğacağını söyler; bağışlanma sözünün ardından çocuğun öleceğini de haber verir (Şemuel Bet 12:10–14). Çocuk hastalanınca David onun yaşaması için oruç tutar ve dua eder. David, Haşem’in merhamet edip çocuğu yaşatmasını umduğunu söyler (12:15–23). Bağışlanma çoktan ilan edilmişken acılar ve merhamet arayışı sürer. Çocuğun ölümü, David’in suçunun doğurduğu felaketler arasında bildirilir; anlatıda ona günah sunusu denmez. Uriya’nın ölümü ve ailede açılan yaralar, David bağışlandığında geçmişten silinmiş olmaz.
Zohar, David’in bağışlanmasını Yom Kippur’la ilişkilendirir ve Natan’ın “Ölmeyeceksin” sözünü, Duma adlı görevlinin elinde ölmeyeceği şeklinde açıklar. Zohar, Duma’yı ölümden sonraki yargı yeri olan Gehinom’dan sorumlu bir melek olarak anlatır.
Sulam açıklaması, Bat Şeva ile ilgili bu yorumu Uriya’nın ölümü meselesinden ayrıca ayırır. Bu, olayın içsel bir yorumudur; Natan’ın sözünü gelecekte başka bir insanın ölümüyle açıklamaz. Zohar, Giriş 8b
David’in soyuna verilen vaat, bu olaylara başka bir ölüm şartı eklemez. Şemuel Bet 7:12–16’da onun ardından gelecek soy, Haşem’in adına yapılacak ev ve hanedanının sürekliliği anlatılır. Bu vaadi bilmek ile soyundan gelecek günahsız bir kişinin David’in suçu için öleceğine inanmak ayrı şeylerdir. Hatta vaat, ardından gelecek kişinin yanlış yapması halinde nasıl terbiye edileceğine de yer verir (7:14–15). David’in vaat edilen hanedana güvenmesinden, onun gelecekte bir insanın kanı sayesinde bağışlanacağını bildiği sonucu çıkarılamaz; hanedan vaadi böyle bir bağışlanma öğretisi içermez.
Tehilim 32:5’te David kendi günahını itiraf eder ve bağışlanır. Tehilim 69:6’da da kendi suçlarının Tanrı’dan gizli olmadığını söyler. Tehilim 22’de ise düşmanlarla kuşatılan konuşmacı kurtuluşu için Haşem’e şükreder. Yeşaya 53:4–6’da sözü alanlar, Haşem’in İsrael’e verdiği cezayı seyrettiklerini sanmış olan uluslardır. Sonunda o acının kendi zulümleriyle bağlantısını görürler. David’in itirafı, düşmanın yol açtığı sıkıntı ve ulusların itirafı bu metinlerde ayrı olaylardır. Hiçbiri Natan’ın verdiği bağışlanma haberini gelecekte ölecek bir Maşiah’a bağlamaz.
Gelecekteki ölümün geçmişteki günahlar için de etkili olduğu söylendiğinde, David anlatısından öğrenilen yeni bir bilgi verilmiş olmaz; anlatı, Hristiyan öğretisine göre yeniden açıklanmış olur. Bu öğretinin doğru olduğu baştan kabul edilmeden David’in bağışlanması ona kanıt gösterilemez. Natan’ın açık hükmü, David’in Haşem tarafından bağışlandığıdır. Tanah’ın tövbe edene verdiği bu güvenceyi, gelecekteki bir insan ölümüne bağlıymış gibi sunmak metne şart eklemektir.
Natan, David suçunu kabul ettiğinde Haşem’in onun günahını kaldırdığını bildirir. Gelecekteki bir ölümün geçmişe etkili olduğu kabulü, bu anlatının ortaya koyduğu bir neden değildir. İsa’nın ölümünü bağışlanmanın temeli saymak, Natan’ın hükmüne metinde bulunmayan bir şart ekler.
Tanah kaynakları: Şemuel Bet 12:1–14 ve 12:15–23; 7:12–16; Tehilim 32:5; 51:1–5, 12, 18–21; 22:20–26; 69:6; Şemot 34:6–7; Yehezkel 18:21–23; Yeşaya 43:25, 53 ve 55:6–7. Tehilim 51’in numaraları İbranice metne göredir; bazı çevirilerde iki ayet geriden gelir.
159. İddia: Yeşaya 53:9 Maşiah’ın kusursuz olduğunu ve suçlularla öldüğünü bildirir
Yeşaya 53:9, kulun şiddet işlemediğini ve ağzında hile bulunmadığını söyler. Aynı ayette kötüler, bir zengin ve mezar da anılır. Kul hakkında söylenen bu sözlerle bir infazın kimlerle, nasıl ve neden gerçekleştiği ayrı ayrı incelenmelidir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeşaya 53:9, kulun şiddet işlemediğini ve ağzında hile bulunmadığını söyler. Aynı ayette kötüler, bir zengin ve mezar da anılır. Kul hakkında söylenen bu sözlerle bir infazın kimlerle, nasıl ve neden gerçekleştiği ayrı ayrı incelenmelidir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 53:9’u İsa’nın hayatı boyunca hiç günah işlemediğinin, sonra suçlularla birlikte öldürülüp mezara konduğunun haberi olarak okurlar. Onlara göre bu kusursuzluk, İsa’nın bütün insanlığın günahı için sunulabilecek tek kurban olduğunu gösterir.
Tanah’ın Cevabı:
Yeşaya 53:9, şiddet uygulamamış ve ağzında hile bulunmamış kulun kötülerle anılmasını haksızlık olarak gösterir. Sefanya 3:12–13, İsrael’in içinde kalacak sadık topluluğu aynı iki çizgiyle tanıtır. Haksızlık yapmayacak, yalan söylemeyecek ve ağızlarında hile bulunmayacaktır. Yeşaya’nın sözleri, haksız yere zulme uğrayan bir kulun davranışını anlatır. Bir insanın bütün hayatı boyunca her günahtan uzak kalmasına ilişkin bir öğreti kurmaz.
Yeşaya 53:9’un İbranicesi וַיִּתֵּן אֶת־רְשָׁעִים קִבְרוֹ וְאֶת־עָשִׁיר בְּמֹתָיו עַל לֹא־חָמָס עָשָׂה וְלֹא מִרְמָה בְּפִיו şeklindedir. Cümle mezar ile kötüler, ölüm ile zengin kişi ve ardından şiddetle hile işlememe ifadelerini yan yana getirmektedir. Lo hamas asa (לֹא־חָמָס עָשָׂה) “şiddet/haksızlık yapmadı”, ve-lo mirma be-fiv (וְלֹא מִרְמָה בְּפִיו) “ağzında hile bulunmadı” demektir. Bu sözler haksızlık ve hile bakımından kulun suçlanamayacağını anlatır; bütün hayatı boyunca hiçbir tür günah işlemediğine ve dolayısıyla onun tüm insanların suçları için bir korban olarak kabul edildiğine ilişkin ayrı bir yasa değildir. Mezarla ilgili şiirsel ifadenin çözümlenmesi de tartışılabilir; ayet iki suçlu, Roma infazı ve belirli bir zengin mezar sahibinin adını vermemektedir.
Sefanya 3:12–13, İsrael’in sadık kalıntısının yalan söylemeyeceğini ve ağzında hile bulunmayacağını bildirir. Yeşaya 41:8–9 ve 49:3 de kulu İsrael diye tanımlar. Tehilim 44:23 (bazı Hristiyan baskılarında 44:22), Tanrı uğruna öldürülme tehlikesi yaşayan doğru topluluğu anlatır. Bu örnekler, şiddet ve hileden uzaklığın, zulüm görmüş tek bir kişiye özgü olmadığını gösterir.
Tanah, insanın günah işleyebileceğini açıkça söyler. Şelomo, “Günah işlemeyen insan yoktur” der (Melahim Alef 8:46). Kohelet 7:20 de yeryüzünde iyilik yapıp hiç günah işlemeyen doğru bir insan bulunmadığını bildirir. Yeşaya 53:11’de kula “doğru” denmesi de bu ifadeleri değiştirmez. Tanah, Noah ve İyov gibi başka insanlara da doğru der; doğruluk sözcüğü tek başına hayatı boyunca hiç günah işlememiş bir kişiyi anlatmaz.
Yeşaya 53:8’deki lamo genellikle “onlara” veya “onlar için” diye çevrilen bir biçimdir; şiirde kimin kastedildiği tartışılır. İnsanların bir mağdura haksızlık etmiş olmasıyla o mağdurun onların bütün suçlarından sorumlu tutulması aynı şey değildir (Yehezkel 18:20).
Tehilim 69:5’te (bazı Hristiyan baskılarında 69:4) David, kendisinden sebepsiz yere nefret edenlerden yakınır; hemen sonraki ayette kendi suçlarının Tanrı’dan gizli olmadığını söyler (69:6; bazı Hristiyan baskılarında 69:5). Kendi günahını itiraf etmesi, düşmanlarının ona yönelttiği haksız suçlamaları doğru yapmaz. Yeşaya 53:9’daki şiddet ve hileden uzaklık da kulun uğradığı zulmü hak etmediğini gösterir; bu cümleden hayatı boyunca hiçbir konuda hata yapmamış bir kişi şartı çıkarılamaz.
Yeşaya 53:9 mezarı kötülerle, בְּמֹתָיו (be-motav), yani “ölümlerinde” biçimini ise zenginle yan yana koyar. Masoretik metinde “zengin” tekil, “ölümler” çoğul biçimdedir. Bağlacın ilişkisi farklı biçimlerde çevrilse de ayet, “önce suçlularla öldürüldü, sonra bir zenginin mezarına gömüldü” diye iki evre anlatmaz. Bazı çeviriler, kötülerle gömülmesi tasarlanan kulun bir zenginin mezarına konmasını okur. Tasarlanan ile gerçekleşen arasındaki o ayrım bir yorumdur. Radak çoğul ölüm biçimini topluluğun farklı ölümleriyle ilişkilendirir. Yehezkel 28:10’da tek bir hükümdara hitap edilirken de çoğul ölüm biçimi kullanılır. Bu yüzden topluluk okumasının dayanağı, tek başına bu kelime değil Yeşaya’nın kula verdiği İsrael adı ve şiirin devamıdır. Tanah’ın bir topluluğun sık sık öldürülmesini tekil bir kişilik altında anlatmasına Tehilim 44:23 de örnektir.
Hristiyan anlatısında İsa’nın iki suçlunun arasında idam edilmesi ile gömülmesi ayrı olaylardır. Luka 23:53’te daha önce kimsenin yatırılmadığı bir mezara yerleştirilir. Matta 27:57–60, mezarı veren Aramatyalı Yosef’i zengin diye tanıtır. Markos ve Luka onun kurul üyeliğini anlatır. Matta’daki zengin ayrıntısı, Yeşaya’daki “kötülerle mezar” ile “ölümlerinde” ifadelerinin tamamını karşılamaz.
Bir sonraki ayet aynı kula soy ve uzun günler vaat eder (Yeşaya 53:10). 54:1–3’te yeni kuşakların çoğalması ve şehirlerin yeniden dolması bu geleceği açıklar. Bir mezar ayrıntısını seçip geri kalan vaatleri dışarıda bırakmak, şiirin tanıttığı İsrael’in tarihini tek bir idam anlatısına sığdırmaz.
Sefanya 3:13’te שְׁאֵרִית יִשְׂרָאֵל לֹא־יַעֲשׂוּ עַוְלָה וְלֹא־יְדַבְּרוּ כָזָב וְלֹא־יִמָּצֵא בְפִיהֶם לְשׁוֹן תַּרְמִית, “İsrael’in kalıntısı haksızlık yapmayacak, yalan konuşmayacak, ağızlarında aldatıcı dil bulunmayacak” denir. Buradaki hileden uzaklık dili de topluluğa uygulanır. Yeşaya 49:3’te kulun açıkça İsrael diye adlandırılmasıyla birlikte, Yeşaya 53:9’da geçen doğruluk ifadesi tek bir kişinin kimliğini belirlemez. Metnin mezar ve ölüm imgeleriyle ardından gelen soy ve uzun günler vaadi birlikte okunmalıdır. Şiddet ve hileden uzak olmak, kulun bütün hayatı boyunca hiç günah işlemediğini veya insanların günahı için sunulacak tek kurban olduğunu göstermez.
Tanah kaynakları: Yeşaya 53:8–12, özellikle 53:9–10; Sefanya 3:12–13; Yeşaya 49:3; Tehilim 69:5–6; Yehezkel 18:20; Melahim Alef 8:46; Kohelet 7:20; Yehezkel 28:10. Çeviri karşılaştırması: NET, Yeşaya 53:9. Karşılaştırılan Hristiyan metni: Luka 23:53.
249. İddia: Tehilim 40’taki “çukurdan çıkardı” sözü Maşiah’ın dirilişini bildirir
Tehilim 40’ta dua eden kişi, Tanrı’nın kendisini balçıklı bir çukurdan çıkarıp ayaklarını kayaya bastırdığını söyler. En başta yardım için yakarır, sonrasında kurtulduğu için Tanrı’yı över. Çukurun neyi anlattığı, şiirde kişinin başına neler geldiğine bakılarak anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tehilim 40’ta dua eden kişi, Tanrı’nın kendisini balçıklı bir çukurdan çıkarıp ayaklarını kayaya bastırdığını söyler. En başta yardım için yakarır, sonrasında kurtulduğu için Tanrı’yı över. Çukurun neyi anlattığı, şiirde kişinin başına neler geldiğine bakılarak anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, çukur ve balçık sözlerini öldürülmek istenen Maşiah’la ilişkilendirirler. Tanrı’nın onu çukurdan çıkarmasını ölümden diriltmesi olarak okurlar. Onlara göre Tehilim 40, İsa’nın ölümünden sonra dirileceğini önceden bildirir.
Tanah’ın Cevabı:
Tehilim 40’ta dua eden kişi Tanrı’nın kendisini derin bir sıkıntıdan kurtardığını söyler. Fakat çukurdan çıkarılma ifadesi tek başına öldükten sonra mezardan dirilmek demek değildir. Mezmur, bu kurtuluşu çukur ve balçıktan kayaya çıkarılma görüntüsüyle anlatır. Dua eden kişinin daha sonra ne söylediği, bu ifadenin anlamını açıklar.
İbranice numaralandırmada Tehilim 40:2–3’te konuşan kişi, Tanrı’yı sabırla beklediğini ve Tanrı’nın da feryadına kulak verdiğini söyler. Ardından וַיַּעֲלֵנִי מִבּוֹר שָׁאוֹן מִטִּיט הַיָּוֵן, “Beni uğultulu çukurdan, balçıklı çamurdan çıkardı” der. Tanrı onun ayaklarını kaya üzerine koyar ve adımlarını sağlamlaştırır. Sonraki ayette ağzına yeni bir ilahi verilir.
Bor, çukur veya su biriktirmek için kullanılan sarnıç demektir. Bazı ayetlerde ölüler ülkesini de çağrıştırabilir. Burada balçık ve kayanın karşı karşıya getirilmesi, kişinin ayaklarının saplandığı bir yerden sağlam basabildiği bir yere taşınmasını anlatır. Çukur tehlikeyi, kaya ise tehlikeden çıkıp sağlam ve güvenli bir yere kavuşmayı anlatır. Ayette kişinin öldüğü, gömüldüğü ve yeniden yaşadığı söylenmez.
Tehilim 69:2–3’te benzer sözler kullanılır. Konuşan kişi derin sulara ve balçığa saplandığını anlatır. Tehilim 30:4’te Şeol ve çukur diliyle kurtuluş dile getirilir. Bu tür sözler, ölüm tehlikesinin ne kadar ağır olduğunu anlatmak için de kullanılabilir. Şeol veya çukur sözünün geçmesi, kişinin öldüğünü ve bedeniyle dirildiğini tek başına göstermez.
Mezmurun devamındaki konuşan kişi, הִשִּׂיגוּנִי עֲוֹנֹתַי, “Suçlarım beni yakaladı” der. Suçlarının başındaki saçlardan çok olduğunu söyler (40:13). Çukurdan çıkarılan kişiyle kendi suçlarını kabul eden kişi aynıdır. İlk kısmı günahsız bir Maşiah’ın yaşam öyküsü sayan yorumun, bu itirafı da açıklaması gerekir.
Midraş Tanhuma’nın Beşalah bölümünde çukur ve balçık Mısır’daki köleliği ve tuğla çamurunu, yeni ilahi ise kurtuluşu anlatan bir benzetme olarak okunur. Bu midraşik açıklama mezmurun tek düz anlamı değildir. Bu örnek, aynı sözlerin bir halkın tarihte kölelikten kurtulmasıyla da ilişkilendirildiğini gösterir.
Tanah dirilişten açıkça söz ettiğinde farklı ifadeler kullanır. Yeşaya 26:19 “Ölülerin yaşayacak” der. Daniel 12:2, toprağın tozunda uyuyanların uyanacağını bildirir. Tehilim 40 ise feryat, kurtuluş, övgü ve yeniden yardım isteme diliyle ilerler.
Tehilim 40’ın çukur imgesi, Tanrı’nın sıkıntı içindeki kişiyi kurtarmasını anlatır. İsa’nın öldükten sonra dirileceğini adı ve zamanı belirlenmiş bir peygamberlik olarak bildirmez.
Kaynaklar: Tehilim 40:2–17, özellikle İbranice numaralandırmada 40:3 ve 13; Tehilim 30:4, 69:2–3; Yeşaya 26:19; Daniel 12:2; Midraş Tanhuma Buber, Beşalah 12.
41. İddia: Tehilim 40 kusursuz Maşiah’ın konuşmasıdır
Tehilim 40, bir sıkıntıdan kurtulan insanın şükrüyle başlar. Konuşan kişi Haşem’in isteğini yerine getirme arzusunu dile getirir, sonra yeniden yardım ister. Kimin konuştuğunu anlamak için mezmurun bu bölümlerini birlikte okumak gerekir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tehilim 40, bir sıkıntıdan kurtulan insanın şükrüyle başlar. Konuşan kişi Haşem’in isteğini yerine getirme arzusunu dile getirir, sonra yeniden yardım ister. Kimin konuştuğunu anlamak için mezmurun bu bölümlerini birlikte okumak gerekir.
Tehilim 40’ı İsa’ya bağlayan Hristiyanlar, mezmurda konuşan kişinin kusursuz Maşiah, yani Mesih olduğunu söylerler. Onlara göre İsa, Haşem’in isteğini yapmak için geldi ve kendisi için hazırlanan bedeni insanların günahları uğruna sundu. Hayvan kurbanlarını bu son kurbana hazırlık sayarlar. İsa gelince o kurbanların görevinin tamamlandığını savunurlar. David’in sözlerinin kendi yaşadıklarından doğmuş olabileceğini de kabul ederler, ancak bu sözlerin asıl ve eksiksiz karşılığını İsa’da bulduğunu söylerler.
Tanah’ın Cevabı:
Tehilim 40’ın başlığı mezmuru David’e bağlar. David, Haşem’in kendisini ağır bir sıkıntıdan kurtardığını anlatır. Ardından O’nun isteğini yapmaktan hoşlandığını, Tora’nın içinde olduğunu söyler. Aynı mezmurun ilerleyen bölümünde ise kendi suçlarından söz ederek yeniden yardım ister. Bu sözler, sıkıntı yaşayan, Haşem’e bağlanan ve kendi hatalarıyla yüzleşen bir insanın duasıdır.
David, Haşem’in onu bir çukurdan ve balçıktan çıkardığını, ayaklarını kayanın üzerine koyduğunu ve ağzına yeni bir şarkı verdiğini söyler. Bu kurtuluştan sonra şöyle konuşur: “Kurban ve sunu istemedin; bana kulaklar açtın; yakmalık sunu ve günah sunusu talep etmedin.” Sonra ekler: “İşte geldim... Tanrım, isteğini yerine getirmekten hoşnutum; Tora’n içimdedir.” David’in karşılığı, Haşem’in sözünü dinlemek ve O’nun isteğini yerine getirmektir. Tehilim 40:1–9
Menahem ben Saruk, Mahberet adlı eserinde kulakların açılmasını Tanrı’nın sözlerini işitmek ve yerine getirmekle ilişkilendirir. Ona göre “İşte geldim” diyen kişi, kitapta yazılı olanı yapmaya hazır olduğunu söyler.
Ohr HaMeir ise Raşi’nin kulakları Tora sözlerini işitmekle ilişkilendiren açıklamasını aktarır; ardından insanın günlük konuşmalarda bile kendisine yol gösterecek bir öğüt duyabilmesini anlatır. Mahberet, zevah; Ohr HaMeir
Şemuel’in Kral Şaul’a söylediği söz, itaat ile kurban arasındaki ilişkiyi açıklar. Şaul, Haşem’in emrine aykırı olarak sağ bırakılan hayvanları kurban etmekten söz eder. Şemuel ona, “Söz dinlemek kurbandan iyidir” der. Kurban sunmak, çiğnenen buyruğun yerine geçmez. Şemuel Alef 15:20–23
Tehilim 51’de de benzer bir anlatım vardır. David önce kırılmış ve pişmanlık duyan yüreğin değerinden söz eder. Ardından Haşem’in doğru sunulmuş kurbanlardan hoşnut olacağını ve sunağa boğalar getirileceğini söyler. İki ifade aynı duada yer alır: İnsan Haşem’e döner ve O’nun buyurduğu hizmeti yerine getirir. Tehilim 51:18–21
Tehilim 40’taki “Kitap tomarında benim hakkımda yazılmıştır” sözü de hemen ardından gelen Tora bağlılığıyla birlikte durur. Tora, kraldan kendisi için bir nüsha yazmasını, onu her gün okumasını ve emirlerini uygulamasını ister. Mezmur, tomarın hangi bölümünden söz ettiğini belirtmez; konuşan kişinin Tora’yı yerine getirme isteğini açıkça söyler. Yeremya da İsrael’e verilecek antlaşmada Tora’nın halkın içine konacağını ve yüreğine yazılacağını bildirir. Devarim 17:18–20; Yeremya 31:33
Yahudi kaynaklarında David’in bu sözleri farklı yönlerden ele alınır. Menorat HaMaor, “İsteğini yapmaktan hoşnutum” sözünü mitsvaları Tanrı’nın isteğini yerine getirme niyetiyle yapmak için kullanır. Pesikta de-Rav Kahana ise “Tora’n içimdedir” sözünü David’in yiyeceğinden gerekli payları ayırmasına bağlar. Şem HaGedolim de başka bir yorumda kitap tomarını David’in Mezmurlarıyla ilişkilendirir. Menorat HaMaor; Pesikta de-Rav Kahana 10:2; Şem HaGedolim
Hristiyan yorumunda kulakların açılması, Şemot’ta efendisinin yanında kalmayı seçen kölenin kulağının delinmesiyle de ilişkilendirilir. İki ayette kulak ve bağlılık vardır; kullanılan fiiller ise farklıdır. Mezmurdaki כָּרִיתָ (karita) “kazdın” veya “açtın” anlamına gelir. Kölenin kulağını delmek için Şemot’ta וְרָצַע (ve-ratsa) kullanılır. Köle, efendisini ve ailesini sevdiği için onun yanında yaşamayı ve çalışmayı seçer. Tehilim 40:7; Şemot 21:5–6
Mezmurun İbranicesinde אָזְנַיִם כָּרִיתָ לִּי (oznayim karita li), yani “bana kulaklar açtın” yazılıdır. Grekçe metin geleneğinde ise “Bana bir beden hazırladın” biçimi bulunur. İbraniler 10:5 de bu biçimi kullanır.
Hristiyan açıklaması, kulakları itaat eden bedenin bir parçası olarak görür ve bedenin ölüm pahasına itaat için hazırlandığını söyler. Fakat bir bedenin hazırlanması ile onun bütün insanların günahları için kurban edilmesi arasında ayrı bir adım vardır. Mezmur, konuşanın ne yapmak istediğini kendisi söyler: Haşem’in isteğini yerine getirmek ve Tora’sını içinde taşımak.
Bu sözlerden birkaç ayet sonra aynı kişi şöyle der: “Suçlarım beni yakaladı.” Bunların başındaki saçlardan fazla olduğunu, yüreğinin gücünü yitirdiğini söyler. Kendisini öldürmek isteyenler karşısında Haşem’den yardım ister. Hristiyan yorumunda bu suçlar, konuşanın kendi yaptıkları yerine başkaları için üstlendiği suçlar olarak açıklanır. Mezmurun söylediği ise עֲוֹנוֹתַי (avonotay), yani “suçlarım”dır. Tehilim 40:13–14
Bat Ayin, bu ifadeyi insanın kendi kusurlarını göremeyecek duruma düşmesiyle ilişkilendirir. Ohr HaMeir de günahların insanın Tora’nın ışığını görmesine engel oluşunu anlatırken aynı sözü kullanır. Bat Ayin; Ohr HaMeir
Tehilim 40’ta David, “suçlarım” der. Yeşaya 53:4–6’da ise “hastalıklarımız”, “isyanlarımız” ve “suçlarımız” diyenler kuldan üçüncü kişi olarak söz eder. Bir önceki sahnede uluslar ve krallar, İsrael’in yükselmesi karşısında şaşırmıştır (Yeşaya 52:15). Şimdi suç kendilerine, ondan doğan acı ise kula aittir. Bu iki ayrı konuşmayı tek kişinin sözleri saymak, David’in kendi suçunu başkalarından aldığı bir yüke dönüştürür. Mezmurun İbranicesi buna izin vermez.
Mezmurun başındaki çukur ve balçık da kurtarılmanın güçlü bir anlatımıdır. Tehilim 69’da suya ve balçığa batmak, yardım isteyen insanın yaşadığı sıkıntıyı anlatır. Şemot Rabba, Tehilim 40’taki çukuru Mısır’la, balçığı kölelerin çalıştığı harçla, yeni şarkıyı da denizin geçilmesinden sonraki şarkıyla ilişkilendirir. Aggadat Bereşit ise David’in yaşadığı sıkıntıların ardından kurtulup şarkı söylemesini anlatırken aynı mezmura başvurur. Tehilim 69:2–4; Şemot Rabba 23:12; Aggadat Bereşit 60:1
David, kurtarıldığı için Haşem’e şükreder; O’nun isteğini yapmayı arzular ve suçlarıyla karşılaştığında yine O’ndan yardım ister. Mezmuru günahsız bir insanın kurban edilmesi ve Tora’nın kurban hükümlerinin kaldırılması olarak okumak, David’in duasına kendi sözlerinde bulunmayan bir anlam yükler.
Tanah kaynakları: Tehilim 40:1–18; 51:18–21; 69:2–4; Şemuel Alef 15:20–23; Devarim 17:18–20; Şemot 21:5–6; Yeremya 31:33; Yeşaya 53:4–6. İbranice metin karşılaştırması: Devarim 17:18–20. Ayet numaraları Masoretik metne göredir. Tehilim 40:7, 9, 13 ve 18, birçok Hristiyan baskısında sırasıyla 40:6, 8, 12 ve 17 olarak numaralanır.
