5 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
97. İddia: İsrael gelecekte büyük askeri felaket yaşayacak ve bunun sonucunda İsa’yı kabul edecektir
Tanah, İsrael’in başına gelecek savaşlardan ve ağır sıkıntılardan söz eder. Aynı anlatılarda halkın kime döneceği ve onu kimin kurtaracağı da açıklanır. Bir savaşın ardından yaşanan dönüşün ne anlama geldiği, bu açıklamalardan anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah, İsrael’in başına gelecek savaşlardan ve ağır sıkıntılardan söz eder. Aynı anlatılarda halkın kime döneceği ve onu kimin kurtaracağı da açıklanır. Bir savaşın ardından yaşanan dönüşün ne anlama geldiği, bu açıklamalardan anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Mika’nın anlattığı Aşur saldırısını çağdaş Arap güçlerinin İsrael’e karşı girişeceği büyük bir savaş olarak yorumlarlar. Onlara göre İsrael ağır bir felakete uğrayınca İsa’yı reddettiği için pişman olup tövbe edecektir. Ardından İsa tekrar gelecek, halkı kurtaracak ve krallığını kuracaktır.
Tanah’ın Cevabı:
Moşe, İsrael’in sürgünden sonra kime döneceğini açıkça söyler. Halk Tanrısı Haşem’e dönecek, Moşe’nin o gün verdiği buyrukları yeniden dinleyecek ve Haşem onu dağıldığı ülkelerden toplayacaktır. Hoşea da İsrael’i suçundan dönüp Haşem’e yönelmeye çağırır. İsa’yı reddetmenin bu felakete yol açtığını ve İsa’yı kabul etmenin kurtuluş getireceğini söylemek, halkın hangi davranıştan döndüğünü ve kime yöneldiğini değiştirir. Tora halkın Haşem’e yönelip O’nun buyruklarına döneceğini söyler. (Devarim 30:1–3, Hoşea 14:2–4)
Tanah ağır sıkıntılardan da söz eder. Daniel benzeri görülmemiş bir sıkıntı zamanı anlatır. Zekeriya’da Yeruşalayim ele geçirilir, halkın bir bölümü sürgüne gider ve ardından Haşem savaşa çıkar. Şehrin uğradığı felaket, yardımın kimden geldiğini belirsiz bırakmaz. Zekeriya’nın anlatısı Haşem’in bütün yeryüzünün kralı olarak tanınmasıyla sonuçlanır. O gün Haşem bir, adı bir olacaktır. (Daniel 12:1, Zekeriya 14:1–3, 14:9)
Bu sav için en çok öne sürülen olaylardan biri Yeruşalayim’deki yastır. Zekeriya 12’de Haşem şehri savunur, David evine ve şehir halkına yakarış ruhu verir. Ardından aileler ayrı ayrı yas tutar. Ayet, bakışın yönünü Haşem’in ağzından “Bana” diye verir, delip geçilen kişi için tutulan yası ise “onun için” sözleriyle anlatır. Bu iki ifade tek başına yas tutulan kişiyi tanıtmaz. Talmud’un Sukka 52a bölümü, yas hakkında iki açıklama aktarır: biri öldürülen Maşiah ben Yosef’le, diğeri insanı kötülüğe çeken eğilimin ortadan kaldırılmasıyla ilgilidir. Sonraki bölüm yasın ardından David evi ve Yeruşalayim halkı için bir arınma kaynağının açılacağını, putların ülkeden kaldırılacağını söyler. Yas, ayetin adını vermediği bir kişiyi Tanrı ya da Maşiah olarak kabul etme sahnesine çevrilemez. (Zekeriya 12:2–14, 13:1–2)
Yehezkel, Gog’un saldırısının ardından İsrael’in ve ulusların kimi tanıyacağını ayrıca söyler. Uluslar Haşem’in kutsallığını görecek ve İsrael evi o günden sonra Haşem’in kendi Tanrısı olduğunu bilecektir. Haşem sürgündekileri toplayacak, artık yüzünü onlardan gizlemeyecek ve ruhunu onların üzerine dökecektir. Haşem’in ruhunu halka vermesiyle gerçekleşen değişimin sonucu, halkın Haşem’in hükümlerini yeniden yerine getirmesidir. David soyundan kralın yönetimindeki birleşme de aynı bağlılıkla anlatılır. İsrael ülkesine döner, tek halk olur ve Haşem’in kutsal yeri aralarında bulunur. Bu ayetleri İsa’ya bağlayan yorum, Haşem’e dönüşün İsa’yı kabul etmek anlamına geldiğini baştan varsayar. İspatlanması gereken bağı ayetin içine önceden koyar. (Yehezkel 38:23, 39:21–29, 36:24–28, 37:21–28)
Mika, ülkeye giren düşmanı Aşur adıyla anarken Şoftim’de Yiftah Ammonlularla, Şemuel’de David Peliştilerle karşılaşır. Tanah bu farklı halkları tek bir çağdaş taraf olarak tanımlamaz. Pelişti ile Filistin adları arasındaki bağ da bir halkın başka bir çağda kiminle savaşacağını ve o savaştan sonra kimi kral seçeceğini belirlemez. Eski savaşların taraflarını bugünkü halklarla özdeşleştirip bu senaryodan İsa’nın dönüşünü çıkarmak, peygamberliğe baştan sona yeni bir olay sırası ekler. Tanah’ın bildirdiği dönüşün ölçüsü Moşe’nin verdiği buyruklara yeniden bağlılıktır. (Mika 5:4–5, Şoftim 11:29–33, Şemuel Alef 18:5–16)
34. İddia: Hoşea 14’teki bağışlanma ancak gelecekte Maşiah’ın kanı sayesinde mümkündür
Hoşea, putlara ve dış güçlere bel bağlayan İsrael’e seslenir. Halktan neyi bırakması, kime dönmesi ve dönerken ne söylemesi istendiği aynı çağrıda açıklanır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Hoşea, putlara ve dış güçlere bel bağlayan İsrael’e seslenir. Halktan neyi bırakması, kime dönmesi ve dönerken ne söylemesi istendiği aynı çağrıda açıklanır.
Bu yoruma göre Hoşea 14, İsrael’in gelecekte son kez topluca tövbe edeceği günü anlatır. Görüşü savunan Hristiyanlar, o gün İsrael’in İsa’yı reddettiği için pişman olacağını söylerler. Onlara göre halk, görevini tamamladığını söyledikleri Sinay antlaşmasına ve hayvan sunularına güvenmeyi bırakıp İsa’nın bağışlanma sağlayan kanına güvenerek dua edecektir. Peygamberin sözlerle dönüş çağrısını bu kan sayesinde kabul edilecek duaya, “dudakların boğaları” ifadesini ise bağışlanmanın kurbanla ilişkisine bağlarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Hoşea’nın dönüş çağrısında hem bırakılacak yol hem de dönülecek kişi bellidir: “Dön, İsrael, Tanrın Haşem’e; çünkü suçun yüzünden tökezledin.” İsrael’e yanına sözler alması ve Haşem’den bütün suçunu kaldırmasını istemesi emredilir. Bu sözlerin ardından yeni bağlılığı dile gelir: Asur’un kurtaracağına güvenilmeyecek, atlara, yani askeri güce dayanılmayacak, insan elinin yaptığı putlara artık “Tanrımız” denmeyecektir (Hoşea 14:2–4). Peygamber, İsrael’i Haşem’den uzaklaştıran bağlılıkları bırakmaya çağırır. Bu çağrıyı Sinay antlaşmasını terk edip İsa’nın kanına güvenmek diye değiştirmek, ayetin gösterdiği yönü tersine çevirmektir.
Yanına alınacak sözler, bu dönüşün dile gelmesidir. Suç gizlenmez, kaldırılması istenir ve onu besleyen eski güven kaynakları reddedilir. Hoşea 14:3’teki boğa ve dudak imgesi de burada yer alır: “Dudaklarımızla boğaların karşılığını sunalım.” İbranice metinde gerçekten boğalardan söz edilir; dua, sunu diliyle anlatılır. Fakat ayetin emrettiği eylem, bu sözlerle Haşem’e dönmektir. Boğalara yapılan gönderme, gelecekte bir insanın kanına güvenme buyruğu taşımaz. Bir sununun dilini kullanmak ile o sununun İsa’yı temsil ettiğini söylemek arasındaki bağlantıyı Hristiyan yorum kurar. Hoşea’nın 6:6’da iyiliği ve Haşem bilgisini sunuların önüne koyması da ibadetin insanın bağlılığından koparılamayacağını gösterir.
Yoma’da bu sözler, insanın sözleriyle Haşem’e dönmesi üzerinden açıklanır. Talmud, dönüşte bulunan kişiye sanki boğalar sunmuş gibi değer verildiğini söyler. Burada boğa imgesi, insanın sözle dile getirdiği dönüşü anlatmak için kullanılır. Yoma 86b
Maor VaŞemeş şu soruyu sorar: Hoşea bu sözleri söylediğinde Tapınak ayaktaydı ve insanlar sunu getirebiliyordu; öyleyse neden dudaklardan söz etti? Ona göre peygamber insana doğru dönüş yolunu gösterir. Kişi yaptığını kabul eder, Haşem’den bağışlanma ister ve bundan sonraki davranışını düzeltmeye yönelir. Maor VaŞemeş, Şuva İsrael
Haşem’in cevabı, dönüşün kabul edildiğini açıkça ortaya koyar: “Dönekliğini iyileştireceğim, onları gönülden seveceğim; çünkü öfkem ondan döndü” (Hoşea 14:5). “Gönülden” sözü, sevginin Haşem’in kendi isteğinden doğduğunu anlatır. Bu sevgiyle İsrael’in bozulan bağlılığı iyileştirilir; sonraki ayetlerde yeniden kök salan ve ürün veren bir bitkiyle anlatılan canlılık geri gelir (14:6–9). Dönüş, Haşem’in kabulü ve halkın yeniden canlanması aynı vaadin içindedir. Bu kabulü İsa’nın ölümüne bağlamak için, boğa imgesinin ve iyileşme sözünün vermediği bir şart eklenmesi gerekir.
Beit Elohim, “onları gönülden seveceğim” sözünde bağışlanmadan sonra ilişkinin yeniden kurulmasını görür. İnsanın ağır bir günahtan sonra yaşayabileceği sonuçları ayrıca tartışırken, Haşem’e dönen kişinin O’nun sevgisine yeniden kavuştuğunu açıklar. Beit Elohim, Şaar HaTeşuva
Vaat edilen yenilenmenin gelecekte bütün İsrael’i kapsaması da onun içeriğini değiştirmez. Hoşea 3:4–5’te uzun süre kraldan ve sunudan yoksun kalacak İsrael’in sonunda Haşem’i ve kralı David’i arayacağı, O’nun iyiliğine yöneleceği söylenir. Burada David soyundan yönetim ile Haşem’e dönüş bir aradadır. Hoşea 14’ün sonunda da aynı yolun insanın hayatındaki karşılığı verilir: Haşem’in yolları doğrudur; doğrular onlarda yürür, suçlular onlarda tökezler (14:10). Gelecekteki ulusal yenilenme vaadini, insanın bugün Haşem’e dönmesiyle ilgisiz saymak bu kapanışı boşa çıkarır. Hoşea bu çağrıyı ilk Tapınak döneminde yapmıştır; kitabın başında sayılan krallar da bunu gösterir (1:1). Dolayısıyla sözlerle dönüş, yalnız Tapınak yıkıldıktan sonra ortaya çıkan bir çare olarak sunulmaz.
İsrael’in gelecekte Tora’yı bırakacağı iddiası ise aynı geleceği anlatan açık bir hükümle çatışır. Yehezkel 37:21–28’de halk ülkesine toplanır, putlarından arındırılır ve David’in yönetimi altında birleşir. O gün yapacağı şey, Haşem’in hükümlerinde yürümek ve yasalarını yerine getirmektir (37:24). Hristiyan yorumun bu dönüşle ilişkilendirdiği Eliyahu vaadi de aynı bağlılığı korur: Eliyahu’nun gelişi haber verilmeden hemen önce, Horev’de, yani Sinay’da bütün İsrael’e emredilen Moşe’nin Tora’sı hatırlatılır (Malaki 3:22–24). Hoşea’nın putlardan vazgeçme çağrısını bu hükümlerden vazgeçme çağrısına çevirmek Tanah’a aykırıdır.
Zekeriya 12:10’daki yas da İsa’nın kanını Hoşea’ya yerleştirmez. Zekeriya’da önce Yeruşalayim’e saldıran uluslara karşı Haşem’in müdahalesi anlatılır. Ardından David’in evine ve şehir halkına lütuf ve yakarış ruhu verilir; delinmiş kişi için yas tutulur. Devamında günah ve kirlilikten arınma için bir pınar açılır ve putlar ülkeden kaldırılır (13:1–2). Yas tutulması, o kişinin kanının bağışlanmayı sağlayan bedel olduğu hükmünü kendi başına taşımaz. Pınar da ayette o kişinin kanı diye adlandırılmaz. Bu bölümü İsa’yla özdeşleştirip ardından Hoşea’daki duanın yalnız onun kanına imanla kabul edileceğini söylemek, kanıtlanması gereken bağlantıyı baştan kabul etmektir.
Bu açık çağrıya “Ancak İsa’nın kanına güvenirseniz kabul edilirsiniz” şartını eklemek, peygamberin öğretisini açıklamak değildir; onun yerine Hristiyanlığın bağışlanma şartını koymaktır.
Hoşea’da İsrael’den Haşem’e dönmesi, putları ve yabancı güçlere güvenmeyi bırakması istenir. Haşem de halka sevgisini ve iyileşmeyi vaat eder. Bu vaadi İsa’nın kanına güvenme şartına bağlamak, dönüş çağrısına orada bulunmayan bir koşul koyar.
Tanah kaynakları: Hoşea 14:2–9 ve 14:10; 3:4–5; 6:6; 1:1; Yehezkel 37:21–28; Malaki 3:22–24; Zekeriya 12:9–14 ve 13:1–2. Ayet numaraları İbranice metne göredir. Hoşea 14:2–10 bazı çevirilerde 14:1–9; Malaki 3:22–24 ise 4:4–6 olarak numaralanır.
76. İddia: Zekeriya 13:6’daki yaralar İsa’nın çarmıh yaralarıdır
Zekeriya 13’te bir adama yaralarının nereden geldiği sorulur. Adam, bu yaraları sevdiklerinin evinde aldığını söyler. Yaraların kimi ve hangi olayı anlattığını anlamak için, adamın sorudan hemen önce ne söylediğine ve konuşmanın nerede bittiğine bakılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Zekeriya 13’te bir adama yaralarının nereden geldiği sorulur. Adam, bu yaraları sevdiklerinin evinde aldığını söyler. Yaraların kimi ve hangi olayı anlattığını anlamak için, adamın sorudan hemen önce ne söylediğine ve konuşmanın nerede bittiğine bakılır.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Zekeriya 13:6’daki izleri İsa’nın çarmıh yaraları olarak okurlar. Onlara göre İsa ikinci kez geldiğinde İsrael bu izleri görüp onu tanıyacaktır. Bir önceki bölümde delinen kişinin, yaraları sorulan adamın ve hemen sonraki ayette vurulan çobanın aynı kişi olduğunu söylerler.
Tanah’ın Cevabı:
Zekeriya 13’te Haşem’in adıyla insanları aldatanların sahneden çekilişi anlatılır. Putların adları ülkeden silinecek, yalancı peygamberler ve kirlilik ruhu uzaklaştırılacaktır. Yalan söylemeye devam eden kişiye kendi anne babası bile karşı çıkacak; yalancı peygamberler kendilerine gösterildiğini ileri sürdükleri sahnelerden, yani görümlerinden utanacak, insanları aldatmak için giydikleri kıllı giysiyi artık giymeyecektir. Ardından içlerinden biri, “Ben peygamber değilim; toprağı işleyen bir adamım” der. Yaraların sorulduğu kişi, işte bu konuşmanın içindedir. Ayet, yüzyıllar sonra geri dönen bir kurtarıcının tanınmasını değil, peygamberlik geçmişini saklayan kişinin sorgulanmasını anlatır.
13:6’daki soru, “Kollarının arasındaki bu yaralar nedir?” biçimindedir. Cevapta bunların sevdiklerinin evinde aldığı yaralar olduğu söylenir. İbranice söz ellerin veya kolların arasındaki bölgeyi gösterir. Bu yüzden “avuç içlerindeki çivi delikleri” çevirisi yanlıştır. Darbe ve yara izlerini anlatan söz de yaralanmanın çarmıhta gerçekleştiğini söylemez. Yaraların göğüste, sırtta veya omuzlar arasında olduğu da ayette kesinleştirilmez.
Talmud’un Makot 22b bölümü, bu ayeti omuzlar arasına vurulan kırbaç darbesiyle ilişkilendiren bir görüş ve yaraları öğrenim sırasında alınan darbelerle açıklayan başka bir görüş aktarır. Bunlar ayetin eski uygulamalarıdır; çivi yaralarını tarif etmez. Beden bölgesini gösteren bu söz, yarayı açan aracı tarif etmez. Çivi, çarmıh ve yeniden geliş ayrıntıları, sorunun cevabını daha okumadan İsa’nın hayatından buraya taşınmaktadır.
Yaralarla sahte peygamberlik arasındaki ilişki Tanah’ta somut olarak da görülür. Melahim Alef 18:28’de Baal peygamberleri, ibadetleri sırasında kendilerini kılıç ve mızraklarla kan akıtıncaya kadar yaralar. Zekeriya’da da bir önceki konuşma, kişinin geçmişini gizlemesi üzerinedir. Yaralar, “Ben peygamber değilim” cevabının ardından yeni bir soruya yol açar. Bunların ceza sırasında mı, kişinin kendi uygulamalarıyla mı oluştuğu 13:6’da ayrıntılandırılmaz. “Sevdiklerimin evinde” cevabı da yarayı kimin açtığını doğrudan söylemez; yer bildiren bu sözü, bütün halkın İsa’yı çarmıha gerdiğinin itirafına çevirmek metne başka bir olay ekler.
Bu açık konuşma zincirini aşmak için, bazen 12:11’den 13:5’e kadar olan ayetlerin bir ara bölüm olduğu, 13:6’da yeniden 12:10’daki delinen kişiye dönüldüğü ileri sürülür. Fakat 13:5’te adam konuşur, 13:6 “Ona ... denecek” diye devam eder. “Ona” sözü, hemen önce konuşan kişiyi gösterir. Aradaki ayetleri ayrı bir konuşma sayıp “ona” sözünü daha önce anılan bir kişiye bağlamak için, anlatıda o dönüşü kuran bir işaret gerekir. Yara benzerliği bu görevi yerine getiremez; çünkü aynı bölümün 13:3 ayetinde delme fiili açıkça yalancı peygamber için kullanılmıştır. Yaralanma ile Maşiah kimliğini eşitleyen yorum, metnin kendi kullanımına çarpar.
13:7’deki “Ey kılıç, çobanıma karşı uyan” hitabı ise yeni bir konuşma başlatır. Masoretik, yani geleneksel İbranice metinde, bir metin bölümünün bittiğini gösteren işaret de 13:6’nın sonunda bulunur. Böylece yaralar hakkındaki konuşma kapanır; ardından çoban ve dağılan sürüye geçilir. Çobanı İsa sayan bir yorum, önceki konuşmadaki adamın kimliğini geriye doğru değiştiremez. Aynı şekilde, yalancı peygamberin uğradığı muamelenin sonradan haksız yere yalancı peygamber sayılan İsa’yı önceden gösterdiğini söylemek de ayrı bir iddiadır. Zekeriya, burada doğru bir kişiye yöneltilmiş iftirayı anlatmaz: görümlerinden utanan ve giysilerini aldatmak için kullanan peygamberleri anlatır. Onların durumuyla masum bir kişinin haksız yere suçlanması arasındaki fark silinerek İsa’ya ait bir kehanet üretilemez.
Hristiyan yorumunda kişinin kimliği, yaraların nedeni ve gelecekte tanınacağı sahne baştan İsa anlatısından alınır. Sonra ayet, kendisine eklenen bu ayrıntıların kanıtı olarak gösterilir. Zekeriya 13:6 İsa’nın çarmıh yaralarını haber vermez; söz konusu yaralar, hemen önce başlayan yalancı peygamberlik konuşmasının içindedir.
Tanah kaynakları: Zekeriya 12:10; Zekeriya 13:1–7, özellikle 13:2–6; Zekeriya 13, tam bölüm; Melahim Alef 18:28.
163. İddia: Zekeriya 12–13 İsa’nın el yaralarını ve İsrael’in onu öldürdüğünü bildirir
Zekeriya 12’de delinen biri için yas tutulur. Bir sonraki bölümde ise bir adama yaraları sorulur. Bu iki sahnenin yakın olması, yaraların aynı kişiye ait olup olmadığı sorusunu doğurur. Her sahnede kimin konuştuğuna ve yaradan nasıl söz edildiğine bakmak gerekir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Zekeriya 12’de delinen biri için yas tutulur. Bir sonraki bölümde ise bir adama yaraları sorulur. Bu iki sahnenin yakın olması, yaraların aynı kişiye ait olup olmadığı sorusunu doğurur. Her sahnede kimin konuştuğuna ve yaradan nasıl söz edildiğine bakmak gerekir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Zekeriya 12:10’da delinen kişiyle 13:6’da yaraları sorulan kişiyi İsa olarak tanımlarlar. Onlara göre İsa ikinci kez geldiğinde İsrael onun ellerindeki çarmıh izlerini görecek ve onu öldürdüğü için yas tutacaktır.
Tanah’ın Cevabı:
Zekeriya 12:10’da delinen biri için yas tutulur. 13:6’da ise yaraları sorulan bir kişi bulunur. Hristiyan iddiası bu iki kişiyi ve 13:6’daki yaraları İsa’nın çarmıhıyla özdeşleştirir. Ancak 12:10 ellerden söz etmez; 13:6’daki kişi de yalancı peygamberlik hakkındaki sahnenin içindedir.
12. bölüm, Yeruşalayim’i kuşatan uluslara karşı Tanrı’nın müdahalesini anlatır (12:2–9). Ardından David evine ve Yeruşalayim halkına lütuf ve yakarış ruhu verileceği, halkın yas tutacağı bildirilir (12:10–14). 13:1 günahtan arınmayı, 13:2 ise putların ve yalancı peygamberliğin ülkeden kaldırılmasını anlatır.
12:10’daki וְהִבִּיטוּ אֵלַי אֵת אֲשֶׁר־דָּקָרוּ וְסָפְדוּ עָלָיו ifadesinde elai “bana”, alav “onun için” demektir. Daqaru ise delip yaralamayı anlatır. “Bana”dan “onun için”e geçiş ve delinen kişinin kimliği yorumlarda tartışılır. Bu geçiş tek başına ne Tanrı’nın insan olarak delindiğini ne de İsa’nın kastedildiğini kanıtlar. Ayette İsa’nın adı, ikinci geliş, çarmıh veya el yaraları yazmaz.
13:3–5’te anne ve babasının karşı çıktığı yalancı peygamberden, peygamberlik edenlerin utanmasından ve bir kişinin “Ben peygamber değilim, çiftçiyim” demesinden söz edilir.
Hemen sonra ona şu soru sorulur: מָה הַמַּכּוֹת הָאֵלֶּה בֵּין יָדֶיךָ, “Ellerinin veya kollarının arasındaki bu yaralar nedir?” (mah ha-makkot ha-elleh bein yadekha). Kişi, bunların kendisini sevenlerin evinde aldığı yaralar olduğunu söyler. Ayette “avuç içindeki çivi delikleri” denmez. Bazı yorumcular yaraları göğüs veya gövdeyle, bazıları da kollarla ilişkilendirir.
Yalancı peygamberlik bağlamında bu yaralar eski dini uygulamaların izleri olarak anlaşılabilir. Melahim Alef 18:28’de Baal peygamberlerinin kendilerini kılıç ve mızraklarla yaraladığı anlatılır. Bu paralel, Zekeriya’daki yaraların ne olabileceğini açıklar; metnin onların kesin sebebini ayrıca bildirdiği anlamına gelmez.
Zekeriya 12:10’daki yas sahnesiyle 13:6’daki soruyu “aynı kişi çarmıh yaralarını gösteriyor” diye bağlayan bir cümle yoktur. 13:7’de ise “Kılıç, çobanıma karşı uyan” sözleriyle yeni bir hitap başlar. Bu sonraki sahne, 13:6’nın öncesindeki yalancı peygamberler bağlamını silmez.
Talmud’un Sukka 52a bölümünde 12:10’daki yas için iki rabbinik açıklama aktarılır: Maşiah ben Yosef’in ölümü veya kötü eğilimin ortadan kaldırılması. Aynı tartışmada Maşiah ben David ve Maşiah ben Yosef ayrı kişilerdir. Bu yorum, ayetin Maşiah ile ilişkilendirildiğini gösterir; 13:6’daki kişiyi İsa’yla aynı kişi olarak tanımlamaz.
Tanah, vaat edilen kralı adalet, İsrael’in toplanması ve halkın güvenli yaşamasıyla anlatır (Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28). Zekeriya’daki iki sahneyi birleştirip bunlara çarmıh ve ikinci geliş ayrıntılarını eklemek, ne bu vaatleri yerine getirir ne de ayetlerin İsa’yı adlandırdığını gösterir.
Tanah kaynakları: Zekeriya 12:2–14; 13:1–7; Melahim Alef 18:28; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28. Yorum: Sukka 52a.
241. İddia: Zekeriya 12:10 hakkındaki rabbinik yorumlar İsa’nın Maşiah olduğunu kanıtlar
Zekeriya 12, Yeruşalayim’e karşı toplanan ulusları ve bunun ardından tutulan yası anlatır. Yasla ilgili ayette önce “Bana” denir, sonra “onun için” yas tutulacağından söz edilir. Yahudi yorumcular bu ifadelerin kime işaret ettiğini farklı biçimlerde açıklarlar.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Zekeriya 12, Yeruşalayim’e karşı toplanan ulusları ve bunun ardından tutulan yası anlatır. Yasla ilgili ayette önce “Bana” denir, sonra “onun için” yas tutulacağından söz edilir. Yahudi yorumcular bu ifadelerin kime işaret ettiğini farklı biçimlerde açıklarlar.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Raşi, Radak ve İbn Ezra’nın delinen kişiyi Maşiah’la ilişkilendirdiğini söylerler. Talmud’da da Maşiah’la ilgili bir yorumun yer almasını bu okumanın desteği sayarlar. Buradan hem ayetin hem de anılan Yahudi kaynaklarının İsa’nın Maşiah olduğunu gösterdiği sonucunu çıkarırlar.
Tanah’ın Cevabı:
Zekeriya 12:10’un Maşiah ile ilişkilendirildiği bir rabbinik yorum gerçekten vardır. Talmud’un Sukka 52a bölümü, ayetteki yasın açıklamalarından birinde öldürülen Maşiah ben Yosef’ten, yani Yosef’le ilişkilendirilen Maşiah’tan söz eder. İbn Ezra da bu yorumu kullanır. Fakat bir ayetin Maşiah ben Yosef ile ilişkilendirilmesi, o kişinin Nasıralı İsa olduğunun gösterildiği anlamına gelmez.
Zekeriya 12, Yeruşalayim’e karşı toplanan ulusları, Yehuda’nın savunulmasını ve ardından gelen büyük yası anlatır. 12:10’da וְהִבִּיטוּ אֵלַי אֵת אֲשֶׁר־דָּקָרוּ וְסָפְדוּ עָלָיו sözleri yer alır.
Cümlede elai, “Bana”, ardından alav, “onun için” denir. “Bana” konuşanı, “onun için” ise hakkında konuşulan kişiyi gösterir. Bu yüzden kime bakıldığı ve kimin için ağlandığı ayrı ayrı açıklanmalıdır. Bu geçiş tek başına “Tanrı insan bedeninde delindi” hükmünü vermez.
Raşi’nin açıklamasında, ulusların öldürdüğü İsraelliler için yas tutulması yer alır. Ardından bilgelerin Sukka’da ayeti öldürülen Maşiah ben Yosef hakkında yorumladığını ayrıca belirtir. Raşi’nin kendi açıklaması İsrael’den öldürülenler üzerinedir. Maşiah ben Yosef açıklamasını ise bilgelerden aktarır.
Zekeriya 12:11, Yeruşalayim’deki büyük yası Megiddo ovasındaki Hadad Rimon yasına benzetir. Krallar kitabında Yoşiya, Megiddo’da Firavun Neho ile karşılaşır ve orada öldürülür. Divre HaYamim’de de Yehuda ile Yeruşalayim’in Yoşiya için yas tuttuğu anlatılır. Peygamberin ölçü aldığı olay, ulusun savaşta kaybettiği önder için tuttuğu gerçek yastır. Sukka’daki Maşiah ben Yosef okuması da gelecekteki savaştan söz eden bu bağlamda yer alır. (Divre HaYamim Bet 35:20–25).
Radak önce savaşta İsrael’den öldürülen kişiyle ilgili yas üzerinde durur. Sonra bilgelerin Maşiah ben Yosef yorumunu aktarır ve bu açıklamanın ayette neden daha açık ifade edilmediğini sorar. İbn Ezra ise Maşiah ben Yosef’in savaşta öldürülmesi yorumunu daha doğrudan kullanır. Bu nedenle üç yorumcuya da tek ve aynı açıklamayı yüklemek doğru değildir.
Sukka 52a’da yasın nedeni hakkında iki görüş bulunur: חַד אָמַר עַל מָשִׁיחַ בֶּן יוֹסֵף שֶׁנֶּהֱרַג וְחַד אָמַר עַל יֵצֶר הָרַע שֶׁנֶּהֱרַג. Bir görüş öldürülen Maşiah ben Yosef’i, diğeri insanı kötülüğe iten eğilimin yok edilmesini anlatır. Bu, ayetin rabbinik yorumundaki iki açıklamadır.
Maşiah ben Yosef ile Maşiah ben David, bu rabbinik gelenekte ayrı figürler olarak ele alınır. İbn Ezra’nın savaşta öldürülen Maşiah ben Yosef’ten söz etmesi, birinci yüzyılda çarmıha gerilen İsa’yı adlandırdığı anlamına gelmez. Bu iki kişinin aynı olduğu iddiası ayrıca kanıt gerektirir.
Yuhanna 19:37, Zekeriya’daki sözleri İsa’nın ölümüne uygular. Yuhanna’nın yazdığı anlatı, Zekeriya’nın sözlerini başka bir olay için kullanır. Zekeriya’nın İbranice metni veya anılan rabbinik kaynaklar, Nasıralı İsa adını vermez.
Tanah’ta David soyundan kralın adaleti, İsrael’in toplanması ve halkın güvenliği Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8 ve Yehezkel 37:21–28’de anlatılır. Bir kişinin öldürülmesi bu sonuçların gerçekleştiğini tek başına göstermez.
Zekeriya 12:10’un Maşiah ben Yosef’e bağlandığı gerçek bir yorum vardır. Yorumun sözünü ettiği kişi Maşiah ben Yosef’tir. Zekeriya’nın sözleri ve bu açıklamalar, o kişinin İsa olduğunu veya Tanrı’nın insan bedeninde delindiğini göstermez.
Kaynaklar: Zekeriya 12:2–13:1; Raşi, Radak ve İbn Ezra, Zekeriya 12:10; Sukka 52a; Yeşaya 11; Yeremya 23; Yehezkel 37. Karşılaştırılan Hristiyan metni: Yuhanna 19:37.
