4 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
47. İddia: Zekeriya 3’te kirli giysiler içindeki kişi Maşiah’tır
Zekeriya, Tanah’ta bir peygamberdir. Kitabının üçüncü bölümünde bir görüm, yani kendisine gösterilen bir sahne anlatır. Bu sahnede kutsal hizmetin başındaki görevli olan başkohen kirli giysiler içindedir. Giysileri değiştirilirken kendisine bunun ne anlama geldiği de söylenir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Zekeriya, Tanah’ta bir peygamberdir. Kitabının üçüncü bölümünde bir görüm, yani kendisine gösterilen bir sahne anlatır. Bu sahnede kutsal hizmetin başındaki görevli olan başkohen kirli giysiler içindedir. Giysileri değiştirilirken kendisine bunun ne anlama geldiği de söylenir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, kirli giysiler içindeki kişiyi Maşiah, yani Mesih olarak okurlar. Kirli giysileri onun insanların günahlarını üstlenmesiyle, temiz giysileri ise ölümden sonra yüceltilmesiyle ilişkilendirirler. Yehoşua’nın gerçekten yaşamış bir başkohen olduğunu kabul edenler de onun İsa’yı önceden temsil ettiğini söylerler. Başka bir açıklamada ise kirli giysiler ölümlü insan doğasını, temiz giysiler ölümsüz bir doğayı temsil eder.
Tanah’ın Cevabı:
Görümün başında kişi adı ve göreviyle tanıtılır: “Başkohen Yehoşua’yı bana gösterdi.” Kirli giysileri çıkarılırken ona “Bak, suçunu üzerinden kaldırdım” denir. Ardından temiz giysiler giydirilir ve görevine ilişkin sözler söylenir. Zekeriya, suçundan arındırılan başkoheni anlatır; başkalarının yerine öldürülüp dirilen bir kişiyi anlatmaz (Zekeriya 3:1–10).
Yehoşua, sürgünden dönüş döneminde yaşamış bir başkohendir. Hagay 1:1 onu Yehotsadak’ın oğlu olarak, Yehuda valisi Zerubbavel’in yanında anar. Ezra 5:2’de ikisi Tapınağı yeniden yapmaya başlar; peygamberler onlara yardım eder. Zekeriya 4:9 da temeli atan Zerubbavel’in yapıyı tamamlayacağını bildirir. Görümün kişisi, görevi ve yaşadığı dönem bilinen Yehoşua’dır.
Sahnede Şatan, yani burada suçlayan kişi, Yehoşua’nın sağında durur. Haşem suçlayanı azarlar, Yeruşalayim’i seçtiğini hatırlatır ve Yehoşua’yı ateşten kurtarılmış bir oduna benzetir. Sonra kirli giysiler çıkarılır, suçu kaldırılır ve başına temiz bir sarık konur. Başkohenin halkı temsil etmesi, Yeruşalayim ile ilgili bu sözlere daha geniş bir anlam verir. Ancak halkı temsil etmek, halkın bütün suçlarının cezasını ölerek üstlenmek demek değildir. Görümde arındırılan kişi Yehoşua’dır.
Kirli giysilerin anlamı da sözle açıklanır: הֶעֱבַרְתִּי מֵעָלֶיךָ עֲוֹנֶךָ, yani “suçunu üzerinden kaldırdım”. Talmud’da Sanhedrin 93a olarak anılan bölüm, bu giysileri Yehoşua’nın oğullarının kohenliğe uygun olmayan evliliklerine ve onun buna karşı çıkmamasına bağlar. Bu rabbinik açıklamada da giysilerin sahibi tarihsel başkohendir.
Yeşaya’nın görümü, arınma ile görev arasındaki bağı gösterir. Yeşaya dudaklarının temiz olmadığını ve dudakları temiz olmayan bir halk arasında yaşadığını söyler. Seraf denilen bir melek, sunaktan aldığı korla dudaklarına dokunur ve ona “Suçun kaldırıldı, günahın bağışlandı” der (Yeşaya 6:5–7). Peygamberin arınması, insan doğasından çıkarılması veya ölüp başka bir bedenle dirilmesi değildir. Zekeriya’da da giysi değişimi suçun kaldırılmasıyla açıklanır; giysileri ölümlü ve ölümsüz bedenler olarak tanımlayan söz ayette bulunmaz.
Arınmadan sonra Yehoşua’ya bir görev verilir: Haşem’in yollarında yürür ve görevini korursa O’nun evini yönetecek, avlularını gözetecektir. Ona, “Bu duranların arasında sana yürüme yolları vereceğim” denir (Zekeriya 3:6–7). Raşi, bu son söze ilişkin Targum’daki, yani Tanah’ın Aramice çevirisindeki açıklamayı aktarır: Ölülerin dirilişinde Yehoşua diriltilecek ve seraflar arasında yürüyecektir. Raşi, ayetin yalın anlamını da Yehoşua’nın oğullarının geleceğiyle ilişkilendirir (Raşi, Zekeriya 3:7). Diriliş açıklamasında kendisine seslenilen kişi yine Yehoşua’dır; melekler arasında yürümek de onun Tanrı’ya veya meleğe dönüşmesi demek değildir.
Sekizinci ayette başkohene ve önünde oturan arkadaşlarına seslenilir; onların birer işaret olduğu söylenir. Ardından Haşem, “İşte kulum Dal’ı getiriyorum” der. Yehoşua ile arkadaşları, sözün söylendiği kişilerdir. “Dal” ise sonradan getirileceği bildirilen kulun adıdır. Kiminle konuşulduğu ve kimin geleceğinin söylendiği birbirinden ayrılır. Bir kişinin gelecekte olacaklara işaret etmesi, onun yaşadığı her olayın başka birinin hayatında aynı biçimde tekrarlanacağını göstermez.
Raşi, aynı bölümde “kulum Dal” sözünü Zerubbavel ile ilişkilendirir; Tapınağın ve kentin yeniden kurulmasında ona verilecek başarıdan söz eder (Raşi, Zekeriya 3:8). Bu, Dal hakkındaki bütün yorumların aynı olduğu anlamına gelmez. Raşi’nin diriliş açıklamasına başvurulurken onun Yehoşua ile Dal arasında yaptığı ayrım da görülmelidir.
Dokuzuncu ayette Yehoşua’nın önüne konulan taş, Dokuzuncu ayette Yehoşua’nın önüne konulan taş ve taşın üzerindeki yedi göz anılır. Haşem, bu taşın üzerine işleme yapacağını bildirir. Haşem ülkenin suçunu bir günde kaldıracağını söyler. Sonraki ayette herkesin komşusunu asmasının ve incir ağacının altına çağırdığı huzurlu bir yaşam anlatılır. Hristiyan yorum bu günü çarmıha, taşın işlenmesini İsa’nın yaralarına bağlar; ülkenin arınmasını onun gelecekteki dönüşüne yerleştiren bir açıklama da vardır. Ayet ise taşın işlenmesini bir insanın yaralanmasıyla açıklamaz ve günü İsa’nın ölüm tarihi olarak adlandırmaz.
Yehoşua’nın giysileri, suçu ve görevi görümün kendi içinde açıklanır. Bu ayrıntıları İsa’nın ölümü, dirilişi ve doğasının değişmesiyle eşleştirmek, metnin verdiği anlamın yerine başka bir yaşam öyküsü koyar.
Tanah kaynakları: Zekeriya 3:1–10; Hagay 1:1; Ezra 5:2; Zekeriya 4:9; Yeşaya 6:5–7.
82. İddia: Yeşaya 11’in yalnız bazı bölümleri İsa’nın ilk gelişinde gerçekleşmiştir
Yeşaya 11, Yişay’ın kökünden çıkan bir filizden söz eder. Yişay, David’in babasıdır. Ağacın yeni dalı, onun ailesinden gelecek kralı anlatır. Peygamber, önce kralın niteliklerini ve nasıl yönetim kuracağını, sonra bu yönetimle birlikte anlatılan barışı ve halkın toplanmasını açıklar.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeşaya 11, Yişay’ın kökünden çıkan bir filizden söz eder. Yişay, David’in babasıdır. Ağacın yeni dalı, onun ailesinden gelecek kralı anlatır. Peygamber, önce kralın niteliklerini ve nasıl yönetim kuracağını, sonra bu yönetimle birlikte anlatılan barışı ve halkın toplanmasını açıklar.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yişay’ın kökünden çıkan filizin İsa olduğunu söylerler. Haşem’in ruhunun, bilgeliğin ve mucize yapma gücünün İsa’nın ilk gelişinde görüldüğünü savunurlar. Zerubavel döneminde de filizle ilgili vaatlerin bir bölümünün gerçekleştiğini örnek gösterirler. Buradan, Yeşaya 11’deki barışın, dünya çapındaki krallığın ve İsrael’in toplanmasının İsa’nın ikinci gelişine ait olabileceği sonucunu çıkarırlar.
Tanah’ın Cevabı:
Yeşaya, Yişay’ın kökünden çıkan filizi, David’in ailesinden gelecek yönetici olarak tanıtır. Haşem’in ruhu onun üzerinde durur. Bilgelik, anlayış, öğüt, güç, bilgi ve Haşem korkusu, kralın nasıl hükmedeceğinde görülür. Bir davada, tarafların görünüşüne ya da haklarında duyduğu sözlere bakarak hüküm vermez. Yoksulları doğrulukla yargılar, ezilenler için adil hüküm verir ve kötüyü etkisiz hale getirir. Ruhla donanmayı İsa’da gerçekleşmiş sayıp bu ruhla yapılacak işleri başka bir gelişe ayırmak yanlıştır. Kralın bilgeliği, güçlüler karşısında yoksulun hakkını koruyan kararlarında görülür. (Yeşaya 11:1–5)
Tanah’ın eski Aramice çeviri ve açıklamalarından Targum Yonatan, Yişay soyundan çıkan bu kralı Maşiah olarak açıklar; 11:6’da da onun günlerinde yeryüzünde barışın çoğalacağını söyler. Raşi, bölümün başındaki kralı sürgünlerin kurtuluşuyla birlikte açıklar ve 11:11’deki toplanmaya dikkat çeker. Kralın nitelikleriyle halkın kurtuluşu aynı vaadin içindedir.
Bu nedenle kralın gücü, mucize gösterme yeteneği olarak okunamaz. İbranice gevura burada öğütle yan yana gelen güç ve kudrettir. Ardından gelen hükümler bu gücün nerede kullanıldığını gösterir. Yoksullar için verilen kararlar ve kötünün durdurulması, yöneticinin toplumu değiştirecek yetkisinin sonucudur. Yeremya da David için yetiştirilecek doğru filizin kral olarak hükmedeceğini ve ülkede adaleti sağlayacağını söyler. Yehuda onun günlerinde kurtulur, İsrael güven içinde yaşar. Bir öğretmenin bilgeliği veya ona atfedilen mucizeler, bu yönetimin kurulduğunu göstermez. (Yeremya 23:5–8)
Adil yönetimin nasıl bir dünyaya ait olduğu da bölümün içinde görülür. Kurt kuzuyla, leopar oğlakla yaşar. Bir çocuk buzağıyı, genç aslanı ve besili hayvanı birlikte güder. Haşem’in kutsal dağında zarar ve yıkım sona erer. Yeşaya bunun nedenini de verir. Sular denizi nasıl kaplarsa yeryüzü de Haşem bilgisiyle öyle dolacaktır. Hayvan görüntüleri doğrudan okunduğunda canlılar arasındaki güveni, benzetme olarak okunduğunda güçlü ile zayıf arasındaki gerçek güvenliği gösterir. Hristiyan savı bu tabloyu Eden’deki lanetin kalkmasına bağlar. Ayetteki belirleyici ilişki, zararın sona ermesi ile Haşem bilgisinin yeryüzünü doldurmasıdır. Bir öğretinin yayılmaya başlaması, bu sonucun gerçekleşmesi anlamına gelmez. Yeşaya başka bir yerde barışı ulusların savaşmayı bırakmasıyla, Zekeriya da savaş araçlarının ortadan kalkmasıyla açıklar. (Yeşaya 11:6–9, 2:2–4, Zekeriya 9:9–10)
Hristiyan yorumunda 10. ayetin yeni bir paragraf açtığı ve “o gün” sözünün bütün olayları aynı ana bağlamadığı ileri sürülür. Onuncu ayet anlatının yönünü krala ilişkin tasvirden uluslara ve halkın toplanmasına çevirir. Yişay’ın kökü bu kez uluslar için bir işaret olarak durur. Sonraki ayet yine “o gün” diye başlar. Haşem Aşur, Mısır ve başka bölgelerde kalmış halkını geri almak için ikinci kez elini uzatır. İsrael’in dağılmışlarıyla Yehuda’nın sürgünleri dünyanın dört bir yanından toplanır. Bölümün sonunda bu dönüş, Mısır’dan çıkışla karşılaştırılır. “İkinci kez” denirken yeniden harekete geçen Haşem’dir. Yeniden yapılan iş de bir kralın dünyaya gelmesi değil, halkın toplanmasıdır. Yeni paragraf ve geniş bir zaman dilimi, kralın ölüp sonra bir kez daha geleceğini gösteren bir sıra kurmaz. (Yeşaya 11:10–16)
İki geliş görüşünü savunanların kullandığı Zerubavel örneğinde önce ne olduğuna bakılır. Zekeriya, Zerubavel’in temelini attığı Tapınağı tamamlayacağını söyler. Sürgünden dönen halk için bu gerçek bir onarımdır. Zekeriya 3 ve 6 ile Yeremya 23’te kullanılan filiz sözü tsemahtır. Yeşaya 11:1 ise Yişay’ın gövdesinden ve köklerinden çıkan yeni dallar için hoter ve netser sözcüklerini kullanır. İkisi de burada ağacın yeni çıkan dallarını anlatır. İngilizcede bu ayetlerin hepsini branch, yani dal başlığı altında toplamak, onlara ortak bir gerçekleşme sırası vermez.
Daha önceki bir kurtuluş, gelecekteki bir kurtuluşa örnek olabilir. Zerubavel’in Tapınağı tamamlaması ise aynı kişinin daha sonra geri gelip başka bir kralın görevlerini üstleneceğini göstermez. Bu kıyasla Yeşaya’nın kralına iki ayrı geliş yüklenemez. (Zekeriya 3:8, 4:9, 6:12–13, Yeremya 23:5–8)
Yeşaya, ruhla donatılmış kralı yaptığı işlerle tanıtır. İsa’nın öğretisiyle ilk ayetler arasında benzerlik kurup adil krallığı, barışı ve toplanmayı geleceğe bırakmak, peygamberliğin kısmen gerçekleştiğini göstermez. Bu sonuçlar, İsa’nın Maşiah olduğuna karar verildikten sonra ertelenebilecek ayrıntılar değildir. O kararı sınayan ölçülerdir.
Tanah kaynakları · Yeşaya 11:1–12 · 11:10–16 · 2:2–4 · Yeremya 23:5–8 · Zekeriya 3:8 · 4:9 · 6:12–13 · 9:9–10. Metin açıklaması · Radak, Yeşaya 11:4.
83. İddia: İsa’nın bilge olması Yeşaya 11’in yeterli ilk gerçekleşmesidir
Yeşaya 11’de gelecekteki krala bilgelik ve güç verilir. Sonraki ayetler kralın bunları nerede kullanacağını gösterir. Kral, insanların görünüşüne aldanmadan yoksulların ve ezilenlerin davalarında adil karar verir. Bilge bir insanla adil bir krallık kurmuş yönetici arasındaki fark burada önemlidir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeşaya 11’de gelecekteki krala bilgelik ve güç verilir. Sonraki ayetler kralın bunları nerede kullanacağını gösterir. Kral, insanların görünüşüne aldanmadan yoksulların ve ezilenlerin davalarında adil karar verir. Bilge bir insanla adil bir krallık kurmuş yönetici arasındaki fark burada önemlidir.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya 11:2’de Maşiah’ın, yani Mesih’in Haşem’in ruhu, bilgelik ve güçle donatıldığına dikkat çekerler. İsa’nın öğretisinin derinliğini ve ona atfedilen mucizeleri bu sözün ilk gerçekleşmesi sayarlar. Adil krallığın kurulmasını, barışı ve İsrael’in toplanmasını ise İsa’nın ikinci gelişinde gerçekleşecek işler olarak görürler.
Tanah’ın Cevabı:
Yeşaya’nın beklediği kişi, Yişay’ın kökünden çıkıp halkı adaletle yönetecek kraldır. Haşem’in ruhuyla verilen bilgelik, anlayış, öğüt, güç, bilgi ve Haşem korkusu bu göreve hizmet eder. Kral, birinin görünüşüne veya hakkında işittiklerine dayanarak hüküm vermez. Yoksulu doğrulukla yargılar, ezilen için adil karar verir ve kötüyü ağzından çıkan sözle durdurur. İsa’nın bilgeliğini peygamberliğin ilk gerçekleşmesi saymak yanlıştır. Yeşaya’nın anlattığı adalet, kralın verdiği hükümlerde ve bu hükümlerin koruduğu insanların hayatında görülür. (Yeşaya 11:1–5)
Betsalel de Haşem’in ruhuyla, bilgelik, anlayış ve bilgiyle doldurulur. Bu yetenekleri Mişkan’ın, yani İsrael’in taşınabilir kutsal mekanının yapımında kullanır. Altını, gümüşü, bakırı, taşı ve ağacı işlemesi verilen görevin parçasıdır. Tora’da Mısır hükümdarı Paro, Yosef’i Tanrı’nın ruhunu taşıyan, bilge ve anlayışlı biri olarak tanır ve Mısır’ın yönetimini ona verir. Nun oğlu Yehoşua ise Moşe’nin ellerini üzerine koymasından sonra bilgelik ruhuyla doludur. İsrael halkı ona kulak verir. Aynı nitelikler farklı insanlarda farklı işlere bağlanır. (Şemot 31:2–5, Bereşit 41:38 ve 41:39–41, Devarim 34:9)
Daniel, Hananya, Mişael ve Azarya da bilgi ve bilgelikle donatılır. Şelomo halkı yargılamak ve iyiyle kötüyü ayırmak için kavrayış ister. Haşem ona öncekilerde ve sonrakilerde benzeri bulunmayacak bilge ve anlayışlı bir yürek verir. Şelomo’nun örneği, bu niteliğin bir kralda ve doğrudan yargı görevi için de bulunabildiğini gösterir. Maşiah’ın bilge olması beklenir. Ama Şelomo ve öteki örnekler gösteriyor ki, yalnızca bilge olduğunu öğrenerek bir insana Maşiah denemez. (Daniel 1:4, 17–20, Melahim Alef 3:9–12)
Mucize iddiası da ayetin verdiği ölçüyü değiştirir. Yeşaya’daki gevura, öğütle birlikte anılan güçtür. Asur İmparatorluğu’nun elçisi Yehuda kralı Hizkiya’ya seslenirken aynı iki sözcüğü savaş için gerekli öğüt ve güç anlamında kullanır. Yeşaya ise gücü adil hüküm verme ve kötüyü durdurma bağlamında işler. Sözcüğü doğrudan mucize yapma yeteneğine çevirmek, İbranice ifadenin kendisinde bulunmayan bir anlamı ona yükler. İsa’ya atfedilen olağanüstü işler de bu anlamı ayete kazandırmaz. (Melahim Bet 18:20, Yeşaya 11:2–5)
Talmud’un Sanhedrin 93b bölümü, Yeşaya’nın bu yargı tasvirini Bar Kohba’nın Maşiah iddiasıyla ilgili bir tartışmada kullanır. Bilgeler, onun adaleti ayırt etme yeteneğini sınar ve bekledikleri niteliği göremediklerini söyler. Bu bir Talmud yorumudur; kralın bilgeliğinin yargı göreviyle birlikte ele alındığını gösterir.
Yeteneğin verilişi ile görevin tamamlanışı arasındaki fark bir cerrah örneğinde görülebilir. El becerisi ameliyatı yapmasına yardım eder. Ameliyatın başarıyla yapıldığını ise hastaya uygulanan işlem ve sonucu gösterir. Şelomo’nun bilgeliği ya da Zerubavel’in Tapınağı tamamlaması gelecekteki kurtuluşun bazı yönlerini hatırlatabilir. Böyle bir benzerlik, söz konusu kişinin geride kalan bütün görevleri tamamlamak için tekrar geleceğini göstermez.
Aynı ölçü İsa için de geçerlidir. Yeşaya, Haşem bilgisinin dünyayı doldurduğu, ulusların Yişay’ın köküne yöneldiği ve Haşem’in İsrael ile Yehuda’nın dağılmışlarını topladığı bir çağ anlatır. Bilge bir öğretmenin ortaya çıkışını ilk gerçekleşme saymak, kralın kimliğini belirleyecek işler gerçekleşmeden o kimliği kabul etmektir. İkinci geliş iddiası bu işlerin neden henüz görülmediğine dair bir açıklama sunar. İşlerin gerçekleştiğini veya İsa’nın Yeşaya’daki kral olduğunu göstermez. (Zekeriya 4:9, Yeşaya 11:9–12)
Tanah kaynakları · Yeşaya 11:1–12 · Şemot 31:2–5 (İbranice metin) · Bereşit 41:38–41 · Devarim 34:9, İbranice metin · Melahim Alef 3:12 · Melahim Bet 18:20 · Daniel 1 · Zekeriya 4:9.
74. İddia: “Yapıcıların reddettiği taş” İsa’dır
Tehilim 118’de bir taşın yapıya yerleştirilmesiyle ilgili bir benzetme vardır. Ustaların işe yaramaz diye ayırdığı taş, sonunda yapının en önemli yerlerinden birine konur. Bu görüntü, küçümsenen birinin Haşem’in yardımıyla yükselmesini anlatır. Taşın kimi veya neyi gösterdiği ise sözün geçtiği yere göre anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tehilim 118’de bir taşın yapıya yerleştirilmesiyle ilgili bir benzetme vardır. Ustaların işe yaramaz diye ayırdığı taş, sonunda yapının en önemli yerlerinden birine konur. Bu görüntü, küçümsenen birinin Haşem’in yardımıyla yükselmesini anlatır. Taşın kimi veya neyi gösterdiği ise sözün geçtiği yere göre anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tehilim 118:22’de ustaların reddettiği ve köşenin başı olan taşı Maşiah, yani Mesih olarak okurlar. Onlara göre İsrael’in önderleri İsa’yı reddetti, Tanrı ise onu diriltip yüceltti. Bereşit 49, Daniel 2, Zekeriya 3 ve Yeşaya’daki taş benzetmelerini de aynı Maşiah’a bağlarlar. Bu ayetler birlikte okunduğunda reddedilen taşın İsa olduğunun anlaşıldığını savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Tehilim 118’de insanların değersiz saydığı şey, Haşem’in sağladığı kurtuluşla onurlu bir yere yükselir: “Yapıcıların reddettiği taş köşenin başı oldu” (118:22). Yapıcılar taşı işe yaramaz görmüş, fakat o taş yapıda başlıca yeri almıştır. Benzetmenin gücü, insanın verdiği hükmün Haşem’in hükmü karşısında boşa çıkmasındadır. Hemen öncesinde kurtuluş için şükredilir; ardından “Bu Haşem’den oldu” denir ve sevince çağrılır. İsa’nın adı bu benzetmeye sonradan yerleştirilir. Matta 21:42 ve Elçilerin İşleri 4:11’de yapılan uygulama, Hristiyan iddiasının kendisidir; Tanah’ın bu kimliği önceden belirlediğinin ayrı bir kanıtı olarak kullanılamaz.
Talmud’un Pesahim 119a bölümü, bu ilahinin sözlerini David ve ailesiyle ilişkilendirir: Şükür sözünü David’in, reddedilen taş sözünü babası Yişay’ın, sonraki övgüyü kardeşlerinin söylediği anlatılır. Bu açıklamada taşın yükselişi David’in seçilmesiyle birlikte düşünülür.
Tehilim 118’de kullanılan רֹאשׁ פִּנָּה, yapının köşesinde baş yeri alan taşı anlatır. Aynı kelimeler Yeşaya 28:16’daki “sağlam temel” ifadesini içermez. Mezmurun imgesi, değersiz görülen birinin Haşem’in yardımıyla en önemli yere gelmesidir. Şemuel, Yişay’ın büyük oğullarını birer birer gördüğünde aradığı kralı aralarında bulmadı. Ailenin başlangıçta çağırmadığı, sürünün başındaki David getirildiğinde Haşem onun meshedilmesini buyurdu. Targum’un taş benzetmesini David’le ilişkilendirmesi, bu seçilişin sırasını izler. (Şemuel Alef 16:6–13).
Şiirdeki kurtuluşun nasıl gerçekleştiği de açıktır. Konuşan, “Ölmeyeceğim; yaşayacağım ve Haşem’in yaptıklarını anlatacağım” der. Sonraki ayet bunu daha da belirginleştirir: “Haşem beni ağır biçimde terbiye etti, fakat ölüme teslim etmedi” (118:17–18). Ardından doğruluk kapılarından girip şükretmek ister. Burada ölümün eline bırakılmamış bir hayat için sevinilir. Bu sözleri önce öldürülme, sonra dirilme şeklinde açıklamak, “ölüme teslim etmedi” ifadesini “ölüme teslim etti ve sonra geri getirdi” haline çevirir. İsa’nın dirilişine ilişkin inanç, bu değişikliği mezmurun kendi anlamı yapmaz.
Şükrana çağrılanlar İsrael, Aharon evi ve Haşem’den korkanlardır. Kuşatma anlatısında ise “Bütün uluslar beni kuşattı” sözü ve düşman çemberinin yarılması yer alır (118:1–4, 10–12). Kurtuluş İsrael’in ibadet hayatının içindedir; şiir Haşem’in evi, bayram sevinci ve sunakla devam eder (118:26–27). Bu bağlamdan bütün Yahudi halkını taşı reddeden yapıcılarla özdeşleştiren bir hüküm üretilemez. Sav daha dar tutulup yapıcıların yalnız İsa’ya karşı çıkan önderler olduğu söylendiğinde de onların kimliğini mezmurdan göstermek gerekir. Metin kuşatan ulusları adlandırır, fakat yapıcıları belirli bir dönemin Yahudi önderleri diye tanıtmaz. Birinin önderler tarafından reddedilmiş olması, onun Haşem tarafından seçildiğini kanıtlamaz; yanlış kişilerin de reddedilmesi mümkündür.
Bu eksik kimlik bilgisi, başka kitaplardaki her taş sözcüğünü aynı kişinin adı sayarak tamamlanamaz. Taş, içinde bulunduğu anlatıya göre sağlam bir dayanağı, yapının önemli bir parçasını veya yolda karşılaşılan engeli anlatabilir. Yeşaya 8:13–14’te kutsal sayılması istenen Haşem’dir; İsrael’in iki evi, yani İsrael ve Yehuda için çarpma taşı ve tökezleme kayası olacak olan da aynı öznedir. Yeşaya 28:16–17’de ise Haşem Siyon’a güvenilir bir temel taşı koyar ve adaletle doğruluğu ölçü yapar. Birinde Haşem taşa benzetilir, diğerinde taşı koyan O’dur.
Bereşit 49:22–26’da Yosef’e verilen bereket anlatılır. “İsrael’in taşı” sözü de ona güç veren Yaakov’un Kudretlisi’nin ve babasının Tanrısı’nın anıldığı bu bölümde geçer. Bu kullanımların her birine dışarıdan İsa adı konulduğunda, ortak sözcükten yararlanılmış olur; ortak bir kişi kanıtlanmış olmaz. Haşem’e ait bir benzetmenin İsa’ya temsil yoluyla uygulandığı veya İsa’nın Tanrısal kimliğini gösterdiği savı da önce bu bağı kanıtlamak zorundadır. Bağı baştan kabul edip ayeti onun doğrulaması saymak, aynı iddiayı iki kez kullanmaktır.
Taşın krallıkla ilişkilendirildiği yerlerde de benzetmenin açıklaması göz ardı edilemez. Daniel 2:34–45’te insan eli değmeden kopan taş heykeli parçalar; Daniel bunun, göklerin Tanrısı’nın kuracağı ve yok olmayacak krallıkla ilişkisini açıklar. Midraş Tanhuma, Daniel’deki taşı Kral Maşiah’a da uygular. Bu yorumda kral krallığı temsil eder; yine de bütün taş ayetleri aynı kişinin hayatını anlatmaz. Bu görümde verilen bilgi, önceki krallıkları sona erdirecek ve yıkılmayacak bir krallıktır.
Zekeriya 3:8–9’da da getirilecek kul, “Filiz” diye anılır; ardından kohen, yani kutsal hizmette görevli Yehoşua’nın önüne konulmuş taş tanıtılır. İki imge yan yana bulunduğu için taşın doğrudan o kulun başka adı olduğu söylenemez. Devam eden görümde Zerubavel’in elleriyle Tapınağın temelinin atılması ve yine onun elleriyle tamamlanması anlatılır (4:6–10). Buradaki yapı ve yeniden kuruluş bağını silip yalnız taş sözcüğünü almak, taşın anlatıdaki görevini kaybettirir.
Bir kişinin önce küçümsenip sonra yükselmesi, gelecekteki kralın kimliğini tek başına belirlemez. Tanah’ın bu kral için verdiği görevler somuttur. Yeşaya 11:1–12’de Yişay’ın, yani David’in babasının kökünden çıkacak yönetici adaletle hükmeder; İsrael’in dağılmışları toplanır ve yeryüzü Haşem bilgisiyle dolar. Yeremya 23:5–8’de David için yetiştirilecek doğru kralın günlerinde Yehuda kurtulur, İsrael güven içinde yaşar ve halk ülkesine getirilir. Reddedilmiş olmak bu işleri gerçekleştirmek değildir. Bunların ileride yapılacağını söylemek de reddedilme olayını gerçekleşmiş krallık kanıtı yapmaz. Tehilim 118’in taşını İsa diye tanımlayan sav, Tanah’ın açıkça verdiği görevleri bir benzetmeyle değiştirdiği için yanlıştır.
Tanah kaynakları: Tehilim 118:1–24 ve 118:25–29; Bereşit 49:22–26; Daniel 2:34–45; Zekeriya 3:8–9 ve 4:6–10; Yeşaya 8:13–14, 28:16–17 ve 11:1–12; Yeremya 23:5–8.
