111. İddia: Daha sonraki Yahudi metinlerinde bir ayetin Maşiah’a uygulanmış olması İsa’yı kanıtlar
Hristiyan İddiası:
Yahudi yorumcular, Tanah’ın bazı ayetlerini Maşiah’a, yani Mesih’e uygulamıştır. Bir yorumu değerlendirirken hangi ayetin açıklandığına, yorumun kimi anlattığına ve o kişiden ne yapmasının beklendiğine bakılır. Birkaç yorumdan alınan sözlerin tek bir kişiye ait olup olmadığı ancak böyle anlaşılır.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yahudi kaynaklarında acı çeken, öldürülen, yüceltilen veya Tanrı’nın oğlu diye anılan Maşiah tasvirlerine dikkat çekerler. Ayrı kaynaklardan aldıkları bu ayrıntıları bir araya getirirler. Ortaya çıkan tablonun, ilk Hristiyanların anlattığı İsa’nın Yahudi kaynaklarında da önceden tarif edildiğini gösterdiğini savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Bir ayetin Maşiah’a uygulanması ile o ayetin İsa’da gerçekleşmesi ayrı iddialardır. Tanah, Maşiah’ı David’in soyundan gelen bir kral olarak tanıtır. Yeremya, onun yönetiminde Yehuda’nın kurtulacağını, İsrael’in güven içinde yaşayacağını ve sürgünlerin kendi topraklarına döneceğini söyler. Bunlar halkın hayatında gerçekleşecek olaylardır. Daha sonraki bir yorumda bir ayete Maşiah anlamı verilmesi, o olayları İsa’nın gerçekleştirdiğine kanıt olarak kullanılamaz. Şemuel Bet 7:12–16, Yeremya 23:5–8.
Bu ayrım, peygamberin bir kişiyi veya topluluğu nasıl tanıttığından başlar. Haşem, Yeşaya’da Avraam’ın soyundan gelen İsrael’e “kulum” diye seslenir. Daha ileride de “Sen kulumsun, İsrael. Sende yüceltileceğim” der. Aynı kul, Yaakov’un kabilelerini yeniden ayağa kaldırmak, İsrael’in sağ kalanlarını geri getirmek ve uluslara ışık olmakla görevlendirilir. Halkın adıyla anılan kulun yine o halka karşı bir görevi vardır. Böylece bir kişinin halkını temsil etmesi ile bütün halkın bir ad altında anılması arasındaki bağ anlaşılır. Kulun İsrael’i geri getirmekle görevlendirilmesi, onun adını İsa’ya çevirmek için bir gerekçe sağlamaz. Yeşaya 41:8–9, 49:3–6.
Daniel’in görümünde, yani kendisine gösterilen sahnede gördüğü insanı andıran kişi de tek başına ele alındığında, görümdeki egemenliğin kime ait olduğu gözden kaçar. Kişiye kalıcı bir krallık verilir. Görümün açıklamasında ise önce Yüceler Yücesi’nin kutsallarının o krallığı alacağı söylenir, ardından egemenliğin onların halkına verileceği belirtilir. Görümde tek bir kişiyle gösterilen krallık, açıklamada bir halka aittir. O kişiyi Maşiah’a uygulayan bir yorum, görümün içine İsa’nın adını yerleştiremez ve halka vaat edilen egemenliği onun yaşamında gerçekleşmiş saydıramaz. Daniel 7:13–27.
Targum Yonatan, İbranice metnin Aramice yorumlu aktarımıdır. Yeşaya 52:13’te “kulum Maşiah” der. Fakat sonraki ayetlerde aşağılananların kimliğini tek bir kişide tutmaz. 52:14’te İsrael evinin aşağılanmasını, 53:5’te Maşiah’ın Tapınağı yeniden kurmasını, 53:7’de duasını ve 53:10’da halkın artakalanının temizlenip Maşiah’ın krallığını görmesini anlatır. Halkın çocukları ve günleri çoğalır, Tora’yı yerine getirenler başarıya ulaşır. 53:12, Maşiah’ın hayatını ölüme açmasıyla birlikte isyancıları Tora’ya yöneltmesini ve suçlular için dua etmesini anlatır. Yalnızca ilk ayetteki Maşiah adını alıp Targum’un devamında İsrael’e verdiği acıyı da ona yüklemek, aynı kaynağın sözünü değiştirir.
Aynı ayetlerin başka bir olaya uygulanması da mümkündür. Sota 14a, Yeşaya 53:12’deki suçlular için yakarma sözünü Moşe ile Altın Buzağı olayına bağlar. Şemot 32:30–34’te Moşe, bağışlanmazlarsa Haşem’den kendi adını yazdığı kitaptan silmesini ister. Sota 14a ölümün göze alınmasını bu duayla, günah yükünü halk için aracılık etmesiyle ve yakarışı halkın dönüşü için dua etmesiyle ilişkilendirir. Haşem ise günah işleyeni kendi sorumluluğuyla baş başa bırakır. Bu yorum, ayetin diliyle Moşe’nin duası arasındaki benzerliği gösterir. Kulun yakın bağlamdaki kimliği ise Yeşaya’da açıkça verilen İsrael adı ve ulusların onun hakkında yaptığı itirafla belirlenir.
Farklı Yahudi metinlerinden alınan parçalar bir araya getirildiğinde de İsa’nın kimliği kendiliğinden ortaya çıkmaz. Bir yorumda acı çeken Maşiah için bir ad aranır, bir diğerinde Zekeriya’daki yas, Yosef soyundan bir Maşiah’ın ölümüyle veya insanı günaha sürükleyen eğilimin ortadan kaldırılmasıyla açıklanır. İlk açıklamada anılan Maşiah ile David soyundan gelecek kral ayrı kişilerdir. Krala verilen oğul adı da Tanah’ın kendi anlatımında anlaşılır. Haşem, David’in soyundan gelecek krala baba olacağını söylerken aynı kralın suç işlediğinde düzeltileceğini de bildirir. Böylece krala oğul denmesinden onun Tanrı olduğu sonucu çıkarılamaz. Bir yorumun eskiliği de bu adları aynı kişide birleştirmez. Bir gelenek, yazıya geçirilmeden önce sözlü olarak aktarılmış olabilir. O geleneğin ne kadar eski ve yaygın olduğunu ise yorumun içeriğinden ayrı bir tarihsel kanıt belirler. Sanhedrin 98b, Sukka 52a, Şemuel Bet 7:12–16.
Tanah’ta vaat edilen gelecek, seçilmiş birkaç benzerlikten çok daha somuttur. İsrael kendi toprağında tek kralın yönetiminde birleşecek, Haşem’in hükümlerini yerine getirecek ve kutsal yer halkın arasında bulunacaktır. Haşem’in bilgisi yayılacak ve uluslar savaşı bırakacaktır. Peygamberlerin Maşiah’a bağladığı bu geleceğin gerçekleşmesi gerekir. Yahudi yorumlarından bir İsa portresi çıkarmak, gerçekleştiği gösterilmemiş bu vaatlerin yerine sonradan kurulmuş benzerlikleri koymaktır. Yehezkel 37:21–28, Yeşaya 11:1–12, 2:2–4.
Tanah kaynakları · Şemot 32:30–32 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 2:2–4, 11:1–12, 41:8–9, 49:3–6, 52:13–53:12 · Daniel 7:13–27 · Yeremya 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28. İddiada kullanılan Yahudi yorumları ve karşılaştırma · Targum Yonatan, Yeşaya 52:13, 53:5 · Sota 14a · Sanhedrin 98b · Sukka 52a. Targum 53:12



