Misyoner İddiaları Arşivi

27 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

119. İddia: Lo-Ammi, İsrael’in Tanrı’nın halkı olmaktan çıktığını gösterir

Hoşea kitabında, İsrael’e verilen ceza bir çocuğun adıyla duyurulur. Lo-Ammi adı, “Halkım değilsiniz” anlamına gelir. Bu adın kalıcı bir ayrılığı anlatıp anlatmadığı, peygamberin aynı halka daha sonra ne söyleyeceğine bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Hoşea kitabında, İsrael’e verilen ceza bir çocuğun adıyla duyurulur. Lo-Ammi adı, “Halkım değilsiniz” anlamına gelir. Bu adın kalıcı bir ayrılığı anlatıp anlatmadığı, peygamberin aynı halka daha sonra ne söyleyeceğine bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Lo-Ammi adını Tanrı ile İsrael arasındaki ilişkinin boşanmayla sona erdiğine delil sayarlar. Onlara göre İsrael Tanrı’nın halkı olma konumunu kaybetti ve ancak gelecekte İsa’yı kabul ederek Tanrı’ya yeniden dönecektir.

Tanah’ın Cevabı:

Hoşea 1:9’da halka 'Lo-Ammi', yani 'halkım değilsiniz' denir. Fakat aynı peygamberin sonraki sözü dönüşü bildirir: birçok Hristiyan çevirisindeki 1:10’da bu insanlara 'Yaşayan Tanrı’nın çocukları' denilecek; aynı çevirilerdeki 2:23’te Tanrı daha önce 'Halkım değilsin' dediğine 'Halkımsın' diyecektir. Hoşea’nın verdiği ceza hükmünü kalıcı boşanma olarak sunmak, aynı halkın yeniden 'Halkımsın' diye çağrılacağı vaadini metinden siler.

Hoşea 1:9’da hüküm כִּי אַתֶּם לֹא עַמִּי וְאָנֹכִי לֹא־אֶהְיֶה לָכֶם sözleriyle bildirilir: “Çünkü siz Benim halkım değilsiniz ve Ben sizin için olmayacağım.” Buradaki Lo-Ammi (לֹא־עַמִּי), İsrael’in sadakatsizliğinin sonucu olarak kullanılan cezayı bildiren bir addır. Fakat Masoretik Hoşea 2:25, aynı sözleri tersine çevirir: וְאָמַרְתִּי לְלֹא־עַמִּי עַמִּי־אַתָּה וְהוּא יֹאמַר אֱלֹהָי, “Halkım değilsin dediğime, ‘Sen Benim halkımsın’ diyeceğim; o da ‘Tanrım’ diyecek.” Lo-ammi ile ammi ata (עַמִּי־אַתָּה) karşıtlığı, başka bir halkın yeni adla ortaya çıkmasını değil, daha önce kendisine “Halkım değilsin” denilen İsrael’in yeniden kabul edilmesini anlatır.

Yeremya 3:8–14’te İsrael’e ilişkin boşanma benzetmesinin ardından 'Geri dön' çağrısı gelir; 3:18’de İsrael ile Yehuda’nın birlikte döneceği bildirilir. Vayikra 26:44–45, İsrael sürgündeyken Tanrı’nın antlaşmasını kesinlikle bozmayacağını söyler. Yeremya 31:35–37, güneş ve ayın düzeni sürdükçe İsrael’in Tanrı’nın önünde ulus olarak devam edeceğini açıkça bildirir.

Hoşea 2:21–22’de aynı halka “Seni sonsuza dek kendime nişanlayacağım” denir; bağ doğruluk, adalet, merhamet ve sadakatle açıklanır. “Halkım değilsin” hükmünün karşısında yalnız belirsiz bir iyilik ihtimali değil, aynı halkla kalıcı ilişki vaadi bulunur. Geçici ceza sözünü Tanrı’nın son kararı saymak, kitabın açıkça bildirdiği bu sonucu kaldırır.

Hoşea’nın bildirdiği dönüş, İsrael’in İsa’yı kabul etmesine bağlanmaz. Peygamber, İsrael oğullarının Tanrıları Haşem’e döneceğini ve kralları David’i arayacağını söyler (Hoşea 3:5). İsa’yı kabul etme şartı bu ayette bulunmaz.

Hoşea 2:21’de וְאֵרַשְׂתִּיךְ לִי לְעוֹלָם וְאֵרַשְׂתִּיךְ לִי בְּצֶדֶק וּבְמִשְׁפָּט וּבְחֶסֶד וּבְרַחֲמִים denir: “Seni kendime sonsuza dek nişanlayacağım; doğrulukla, adaletle, bağlılık ve merhametle nişanlayacağım.” Ceza dilini aynı halkla sürecek bir antlaşma ve sevgi vaadi izler. Hoşea’nın geleneksel İbranice metnindeki ayet sırasına göre gelecekteki kabul 2:1 ve 2:25, sonsuz nişanlanma 2:21–22 ayetlerindedir; birçok Hristiyan çevirisinde bunlar sırasıyla 1:10, 2:23 ve 2:19–20 olarak gösterilir. Bu numaralandırma farkı farklı bir vaadin varlığı anlamına gelmez.

Hoşea, MÖ sekizinci yüzyılda kuzeydeki İsrael krallığına seslenir. Peygamberin verdiği yargı, o dönemdeki sadakatsizliğe ve bunun sonuçlarına ilişkindir. Kitapta “Merhamet gösterilmemiş” anlamına gelen Lo-Ruhama adı da yer alır; devamında Tanrı ona yeniden merhamet göstereceğini bildirir. İsrael ve Yehuda’nın çocukları birlikte toplanır. Hoşea 1:6, 2:1–2, 2:25, 3:5.

Hoşea 1:9’daki İbranice cümlenin sonunda Elohim, yani “Tanrı” sözcüğü geçmez; ifade doğrudan “Ben sizin için olmayacağım” der. Ardından aynı kitap, İsrael’e yeniden “Halkımsın” deneceğini ve İsrael’in “Tanrım” diye karşılık vereceğini bildirir.

Tanah kaynakları: Hoşea 1:9, 2:1, 2:21–25 (Masoretik); Yeremya 3:8–18, 31:35–37; Vayikra 26:44–45.

Bu iddianın sayfası

2. İddia: Yeni antlaşma, Moşe’nin Tora’sının yerine başka bir dini sistem getirecektir

Yeremya yeni antlaşmadan söz ederken kiminle antlaşma yapılacağını ve halkın içine neyin yerleştirileceğini de söyler. Bu iki ayrıntı, gelecekteki düzenin Sinay’la bağını belirler.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeremya yeni antlaşmadan söz ederken kiminle antlaşma yapılacağını ve halkın içine neyin yerleştirileceğini de söyler. Bu iki ayrıntı, gelecekteki düzenin Sinay’la bağını belirler.

Bu yoruma göre Yeremya’nın vaat ettiği yeni antlaşma, Moşe’nin Tora’sının yerini İsa’nın getirdiği düzene bırakır. Bu görüşü savunan Hristiyanlar Tora’nın Tanrı tarafından verildiğini kabul ederler. İsa’nın onu tamamladığını ve artık bağlayıcı olmadığını söylerler. Yeremya’nın adını verdiği İsrael ve Yehuda’yı da İsa’ya inananların oluşturduğu “ruhsal İsrael” olarak yorumlarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Haşem, İsrael ve Yehuda ile yapacağı yeni antlaşmada “Tora’mı içlerine koyacağım ve yüreklerine yazacağım” der. Onlara “Ben onların Tanrısı olacağım, onlar da benim halkım olacak” sözü verilir (Yeremya 31:30–33). Halkın Tora’yı yürekten benimsemesi sağlanacaktır. Aynı halkın artık o Tora’nın emirleriyle bağlı olmadığını söylemek, Haşem’in verdiği sözü tersine çevirmektir.

Mısır’dan çıkarılan atalar kendileriyle yapılan antlaşmayı bozmuşlardı. Gelecekte ise küçüğünden büyüğüne herkes Haşem’i bilecek ve günahları bağışlanacaktır. Halk daha önce çiğnediği emirlere artık isteyerek uyacaktır.

Peki bu içten bağlılık hangi emirlerin yerine getirilmesiyle yaşanacaktır? Devarim bunu açıklar. İsrael ülkesine toplandığında Haşem halkın “yüreğini sünnet edecek”, yani O’nu bütün yüreğiyle sevmesini sağlayacaktır. Halk da Haşem’in sesini dinleyerek Moşe’nin “bugün sana emrettiğim” dediği bütün mitsvaları, yani emirleri, yerine getirecektir (Devarim 30:1–10). Moşe “bugün” derken halka konuştuğu günü anlatır. Onuncu ayette de bu emirlerin Tora kitabında yazılı olduğu belirtilir. Böylece yüreği değişen halkın uyması beklenen emirler, Moşe’nin verdiği emirler olarak belirlenir.

Bu dönüşün vaat edildiği halkın kim olduğu da açıktır. Yeremya’da yeni antlaşma, geçmişte bölünmüş halkın iki kesimi olan “İsrael Evi ve Yehuda Evi” ile yapılır. İsrael ve Yehuda yıkımın ardından yeniden kurulacak ve halk yeniden çoğalacak; her kişi kendi günahından sorumlu tutulacaktır. İsrael soyunun Haşem’in önünde ulus olarak kalması, güneşin, ayın ve yıldızların düzeniyle güvence altına alınır. Yeruşalayim de yeniden kurulacak, şehrin sınırları ayetlerde adları verilen yerlere uzanacaktır (Yeremya 31:26–39).

Ülkesine dönen bu halkın bölünmüşlüğü de sona erecektir. Yehezkel’de milletler arasına dağılmış İsrael kendi toprağına toplanır; İsrael ve Yehuda tek halk, tek krallık olur. David soyundan kralın yönetiminde Haşem’in hükümlerine uyulur. Halk, Yaakov’a verilmiş ve atalarının yaşadığı ülkede çocukları ve torunlarıyla birlikte yaşar. Onlarla kalıcı bir barış antlaşması yapılır ve Haşem’in kutsal yeri aralarında bulunur (Yehezkel 37:21–28). Ülkeye dönecek kişiler, orada önceden yaşamış ataların sürgüne dağılmış çocuklarıdır. Hristiyan iddiasında “ruhsal İsrael”, İsa’ya inananların oluşturduğu topluluğa verilen addır. Bu topluluk, antlaşmanın muhatabı olarak İsrael ve Yehuda’nın yerine konulduğunda dönüş vaadi, verildiği halktan koparılmış olur. O halkın geçmişi de vaatten ayrılmış olur.

İsrael’in yeniden toplanmasıyla birlikte başka milletlerden insanlar da Haşem’e bağlanır ve O’nun adını sever. Yeşaya’da Şabat’ı koruyan ve antlaşmaya bağlı kalan yabancılar kutsal dağa getirilir; Haşem’in evi bütün halklar için dua evi olur. İsrael’in sürgündeki insanlarını toplayan Haşem, başkalarını da toplayacaktır (Yeşaya 56:6–8). İsrael’in dağılmışları kendi ülkesine dönerken, onlarla birlikte başkaları da toplanır. Bu insanların katılımı Şabatın korunmasıyla birlikte vaat edilmiştir.

“Yeni antlaşma İsa ile başladı; ülkeye dönüş ve diğer vaatler ileride tamamlanacak” savı da bu çelişkiyi gidermez. Vaatlerin ne zaman tamamlanacağı bir sorudur. Bu vaatler gerçekleştiğinde halkın nasıl yaşayacağı ise başka bir sorudur.

Devarim’de ülkesine dönen halk Moşe’nin emirlerine uyar; Yehezkel’de birleşen halk Haşem’in hükümlerini yerine getirir. Vaatlerin ileride tamamlanacağı söylendiğinde de halkın ne yapacağı değişmez. Tora’ya dönüş vaat edilen halkın önce o Tora’dan muaf tutulduğu sonucu, peygamberlerin sözlerine sonradan eklenmiş olur.

İsrael’in Tora’yla bağı, Sinay’da Haşem’in sesini işitmesine dayanır (Devarim 4:32–36). Malaki’de Haşem’in büyük gününe hazırlanırken de halka aynı görev verilir: “Kulum Moşe’nin Tora’sını hatırlayın; bütün İsrael için Horev’de ona emrettiğim kuralları ve hükümleri.” Bu çağrıyla birlikte, o gün gelmeden önce Eliyahu’nun gönderileceği vaat edilir (Malaki 3:22–24). Horev’de, yani Sinay’da alınan Tora, halkın gelecekte de uyacağı öğretidir. Yeni antlaşmayı başka bir dine geçiş diye sunan iddia, hem yüreğe yazılacak Tora’yı hem de ona uyacağı vaat edilen halkı değiştirir.

İsa’nın getirdiği dini düzeni Moşe’nin Tora’sının yerine koymak, Yeremya’nın açıkça koruduğu iki unsuru değiştirir. Antlaşmanın tarafı İsrael ve Yehuda’dır ve onların yüreklerine yazılan, Haşem’in Tora’sıdır.

Tanah kaynakları: Yeremya 31:26–39; Devarim 30:1–10 (30:6–10 özgün metin); Devarim 4:32–36; Yehezkel 37:21–28; Yeşaya 56:6–8; Malaki 3:22 ve 3:23–24. Malaki 3:22, Hristiyan bölümlemesinde 4:4 olarak numaralandırılır.

Yeremya 31 için İbranice metnin ayet numaraları kullanılmıştır. Yeni antlaşma bölümü 31:30–33, İsrael soyunun sürekliliği 31:34–36 içindedir; birçok Hristiyan çeviride bunlar sırasıyla 31:31–34 ve 31:35–37 olarak numaralandırılır.

Bu iddianın sayfası

3. İddia: Yeni antlaşma, Sinay’ın buyruklarını geçersiz kılan yasalar getirecektir

Bir buyruğun yüreğe yazılması, insanın onu içten benimsemesini anlatır. Yeremya bu ifadeyi, atalarının antlaşmayı çiğnediği halka verilen yeni antlaşma sözünde kullanır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir buyruğun yüreğe yazılması, insanın onu içten benimsemesini anlatır. Yeremya bu ifadeyi, atalarının antlaşmayı çiğnediği halka verilen yeni antlaşma sözünde kullanır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tora’nın Tanrı tarafından verildiğini ve İsa’nın onu tamamladığını söylerler. Onlara göre yeni antlaşmada esas olan yürekteki bağlılıktır. Bundan, Sinay emirlerinin bağlayıcılığını yitirdiği, yerlerine yeni hükümlerin geldiği ve Sinay’daki ibadetlerin artık zorunlu olmadığı sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yeni antlaşmada Haşem’in Tora’sı halkın yüreğine yazılır: “Tora’mı içlerine koyacağım ve yüreklerine yazacağım.” Bu sözün verildiği İsrael ve Yehuda’nın ataları önceki antlaşmayı bozmuşlardı. Gelecekte ise halk Haşem’i tanıyacak, günahları bağışlanacak ve Tora’yı içtenlikle benimseyecektir (Yeremya 31:30–33). Bir emir bilindiği halde çiğnenebilir. Yüreğe yazıldığında ise istekle yerine getirilir. Haşem’in vaadi, geçmişte çiğnenen Tora’nın içtenlikle benimsenmesidir. Bu vaadi emirlerin kaldırılması diye okumak, peygamberin söylediğini tersine çevirmektir.

Yehezkel, yeni yürek ve yeni ruh verildiğinde bu bağlılığın nasıl yaşanacağını açıkça anlatır: “Ruhumu içinize koyacağım; kurallarıma göre yürümenizi, hükümlerimi koruyup yerine getirmenizi sağlayacağım” (Yehezkel 36:26–27). Halk Haşem’e bağlandığında O’nun emirlerine uyarak yaşayacaktır. David soyundan hükümdarın yönetiminde de halk bu hükümleri koruyup uygulayacaktır (Yehezkel 37:24). Yeni yürek verilmesinin sonucu, mitsvaların, yani Haşem’in emirlerinin yerine getirilmesidir.

Yerine getirilecek emirler arasında Şabatı kutsal tutmak, bayramları korumak ve Tapınakta hizmet etmek de vardır. Tapınağın kutsal hizmetini yürüten kohenler, halka kutsal ile sıradanı, temiz ile kirliyi ayırmayı öğretecektir. Buradaki temiz ve kirli sözleri, Tapınak ve ibadet için gereken durumu anlatır. Bu ayrım, günlük dilde bedensel temizlikten veya kirden söz etmekle aynı değildir. Anlaşmazlıklar Haşem’in hükümlerine göre çözülecek; O’nun bayramlarına ilişkin kurallar korunacak ve Şabatları kutsal tutulacaktır (Yehezkel 44:23–24). Haşem’e içten bağlılık insanın davranışlarında görülür. Hangi günün kutsal tutulacağı ve ibadetin nasıl yerine getirileceği de bu yaşama dahildir.

Haşem’e içten bağlılık ile bedene ilişkin emirler birlikte korunur. Tapınağa giriş konusunda hem yürek hem beden bakımından sünnetsizlik anılır; İsrael arasında bulunan böyle bir yabancının kutsal yere girmesi yasaklanır (Yehezkel 44:7–9). İçten bağlılığın aranması, bedensel sünnet şartını ortadan kaldırmamıştır. İçten bağlılığı bedenle ilgili şartın yerine koyan yorum ise ayette birlikte aranan iki şarttan birini kaldırır.

Bayramların gelecekteki yeri, başka milletlerin Yeruşalayim’e gelişiyle daha da belirginleşir. Yeruşalayim’e karşı gelen milletlerden sağ kalanlar, her yıl Haşem’e ibadet etmek ve Sukkot’u, yani Çardaklar Bayramı’nı kutlamak için şehre çıkacaktır. Gelmeyen topluluklara yağmur verilmeyecek; Mısır ve bayrama katılmayan diğer milletler için ceza olacaktır (Zekeriya 14:16–19). Zekeriya, Sukkot’u adıyla anıp ne zaman ve nerede kutlanacağını söyler. Gelmeyenlerin cezalandırılması da bayrama katılmanın o gelecekte bir yükümlülük olduğunu gösterir.

Haşem’in sözleri de kuşaklar boyunca yaşamaya devam edecektir. Yeşaya’da antlaşma, Haşem’in ruhuyla ve ağızlara koyduğu sözlerle birlikte anılır; bu sözlerin halkın, çocuklarının ve torunlarının ağzından sonsuza dek ayrılmayacağı vaat edilir (Yeşaya 59:21). Yürekte benimsenen öğreti, konuşulan ve sonraki kuşaklara aktarılan öğreti olarak kalır. Malaki, gelecekte yaşanacak olayları anlatırken halka Moşe’nin Tora’sını hatırlamasını buyurur: “Kulum Moşe’nin Tora’sını hatırlayın; bütün İsrael için Horev’de ona emrettiğim kuralları ve hükümleri” (Malaki 3:22). Haşem’in büyük günü öncesinde Eliyahu’nun gönderileceği sözüyle birlikte, halka Horev’de, yani Sinay’da verilmiş Tora hatırlatılır (3:23–24).

Tanah’ta vaat edilen değişim, insanların Haşem’e bağlılığında gerçekleşir. Şabat tutulur, bayramlar kutlanır ve kohenler hizmet eder. Bu ibadetleri uygulayacak halka yeni bir yürek verilmesi, Sinay’ın hükümlerinden muafiyet diye sunulamaz. İddia, peygamberlerin yerine getirileceğini söylediği emirleri geçersiz sayar.

Yeni antlaşmada değişen, halkın buyruklara bağlılığıdır. Peygamberlerin o gelecek için tarif ettiği Şabat, bayram ve kohenlik görevleri, Sinay’ın buyruklarının geçersiz kaldığı iddiasıyla çelişir.

Tanah kaynakları: Yeremya 31:30–33; Yehezkel 36:26–27, 37:24, 44:7–9 ve 44:23–24; Zekeriya 14:16–19; Yeşaya 59:21; Malaki 3:22 ve 3:23–24. Malaki 3:22–24, Hristiyan bölümlemesinde 4:4–6 olarak numaralandırılır.

Yeremya 31 için İbranice metnin ayet numaraları kullanılmıştır. Yeni antlaşma bölümü 31:30–33, İsrael soyunun sürekliliği 31:34–36 içindedir; birçok Hristiyan çeviride bunlar sırasıyla 31:31–34 ve 31:35–37 olarak numaralandırılır.

Bu iddianın sayfası

13. İddia: Maşiah yeni bir Tora getirecektir

Peygamberlerin anlattığı Maşiah çağında İsrael yeniden toplanır ve Haşem’in yolunu izler. Bu geleceğin yeni bir Tora içerip içermediğini, peygamberlerin o dönemin halkına yüklediği görevler belirler.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Peygamberlerin anlattığı Maşiah çağında İsrael yeniden toplanır ve Haşem’in yolunu izler. Bu geleceğin yeni bir Tora içerip içermediğini, peygamberlerin o dönemin halkına yüklediği görevler belirler.

Maşiah’ın yeni bir Tora getireceğini savunan Hristiyanlar, Sinay’da verilen kutsal Tora’nın geçici bir görev taşıdığını söylerler. Onlara göre Maşiah yeni bir Tora getirecekti ve İsa, Moşe’nin Tora’sını tamamlayıp yerine yeni hükümler koyarak bunu yaptı. Yeremya’nın yeni antlaşma vaadini, Yeşaya’da Tora’nın Haşem’den çıkacağı sözünü ve bazı Yahudi yorumlarındaki “yeni Tora” ifadesini bu görüşlerine dayanak gösterirler.

Tanah’ın Cevabı:

Yehezkel’in anlattığı gelecekte İsrael bir kralın yönetiminde birleşir. Haşem’in “kulum David” diye andığı kralın döneminde halk O’nun hükümlerine göre yaşar ve emirlerini yerine getirir. Yeşaya da David’in babası Yişay’ın soyundan gelecek yöneticiyi Haşem’e saygısı ve yoksullar için sağladığı adaletle tanıtır. Haşem’in hükümlerine bağlı bir yaşam, Maşiah’ın yönetimiyle birlikte vaat edilir. (Yehezkel 37:24, Yeşaya 11:1–5)

Bu yaşamı öğrenmek için başka uluslar da Yeruşalayim’e gelir. Yaakov’un Tanrısı’nın evine çıkıp O’nun yollarında yürümek isterler. “Tora Tsiyon'dan, Haşem'in sözü Yeruşalayim'den çıkacaktır.” Aynı anlatımda savaş araçları tarım araçlarına çevrilir. Mika’da herkes kendi asmasının ve incir ağacının altında korkusuzca oturur. Tora yayıldıkça ulusların yaşayışı değişir, savaşın yerini barış alır. (Yeşaya 2:2–4; Mika 4:1–4)

Yeşaya’nın כִּי תוֹרָה מֵאִתִּי תֵצֵא, “Çünkü Tora Benden çıkacaktır” sözünün ardından Haşem’in adaletinin uluslara ışık olacağı söylenir. Aynı bölümde Haşem, doğruluğu bilen ve Tora’sını zaten yüreğinde taşıyan halka seslenir. Böylece öğretiyi taşıyan halk ile onu öğrenecek uluslar aynı anlatım içinde yer alır. Yeşaya’nın cümlesinde “yeni” sözcüğü bulunmaz. (Yeşaya 51:4–7)

Yeremya’da “yeni” sözcüğü antlaşmayı niteler. Haşem, İsrael ve Yehuda’yla yapılacak antlaşmada kendi Tora’sını halkın içine koyacağını ve yüreğine yazacağını söyler.

Bu iç değişimin sonucu Moşe’nin sözlerinde açıklanır. İsrael sürgündeyken Moşe’nin “bugün sana buyurduğum” dediği hükümlere uygun olarak Haşem’e döner. Halk ülkesine getirildiğinde yüreği sünnet edilir, yani Haşem’i bütün yüreğiyle sevmesi sağlanır. Onun ardından da Moşe’nin o gün verdiği bütün emirler uygulanır. Değişen halkın yüreğidir. Önce de sonra da yerine getirilen emirler aynıdır. (Yeremya 31:30–33, Devarim 30:2–8)

Bu emirler gündelik yaşamda da yerini korur. Yehezkel’in anlattığı gelecekte kohenler halka kutsal ile sıradanı, ibadet açısından temiz ile kirli olanı ayırt etmeyi öğretir. Anlaşmazlıklar Haşem’in hükümlerine göre çözülür, bayramları gözetilir ve Şabatları kutsal tutulur. Zekeriya’da, Yeruşalayim’e karşı gelen uluslardan sağ kalanlar her yıl Sukkot’u, yani Çardak Bayramı’nı kutlamak için şehre çıkar. Gelmeyenler için yağmurun kesilmesi ve ceza vardır. Böylece uluslar İsrael’in bayramlarından birine katılır. Malaki’de ise Haşem’in büyük günü öncesinde Moşe’ye Horev’de bütün İsrael için verilen Tora’nın, hükümleri ve kurallarıyla birlikte hatırlanması istenir. (Yehezkel 44:23–24; Zekeriya 14:16–19; Malaki 3:22–24)

İddiada geçen “yeni Tora” sözü, Yeşaya’dan sonraki bir Yahudi anlatısında, gelecekteki bir ziyafetle ilgili olarak kullanılır. Vayikra Rabba, Tora’nın Vayikra kitabıyla ilgili Yahudi açıklamalarını içerir. Eserin 13:3 bölümünde iki canlıdan söz edilir: Behemot adlı hayvan ve Livyatan adlı deniz canlısı.

Anlatıda Livyatan, Behemot’u yüzgeçleriyle öldürür. Hayvan kesimiyle ilgili olağan kurallar böyle bir kesime izin vermez. Bu yüzden hayvanın etinin nasıl yenebileceği sorulur. “Benden yeni Tora çıkacaktır” sözü, bu soruya cevap olarak verilir ve “Tora’da bir yenilik” diye açıklanır. Anlatı, belirli bir hayvanın etinin nasıl yenebileceği sorusunu ele alır. Bu özel durumun bütün Sinay hükümlerine uygulanması için ayrı bir dayanak gerekir.

Bu soruya verilen cevaplar farklıdır. Toldot Yaakov Yosef’e göre yalnızca yeni bir açıklama yapılacağını söylemek, hayvanın nasıl yenebileceği sorusunu çözmez. Eser, yaratılışın ilk günlerinden kalan bu hayvanın olağan kesim şartına bağlı olmadığını söyler. Etz Yosef ise ziyafetteki izni, o duruma özgü geçici bir uygulama olarak açıklar.

Rabbi Tsadok daha geniş bir izin olabileceğini söyler. Buna göre bugün yasak olan bazı şeylere gelecekte izin verilecek ve bu iznin de Tora’nın içinde bulunduğu anlaşılacaktır. Aynı metinde Tora’nın sonsuza kadar var olduğu ve değiştirilemeyeceği belirtilir.

Başka iki açıklama, insanın Tora’yı nasıl öğrendiği üzerinde durur. Keter Şem Tov’da Lavan ve Bilam gibi kişilerin anlatılarındaki derin anlamların gelecekte açığa çıkacağı söylenir. Akedat Yitshak’ta ise Yeremya’nın yüreğe yazılan Tora vaadi, öğrenilenin unutulmayacak biçimde insanın içine yerleşmesiyle ilişkilendirilir.

Rambam, Maşiah çağını David krallığının kurulması, Tapınak’ın inşası ve dağılmış İsrael’in toplanmasıyla anlatır. Sunular yeniden getirilir. Şemita, yedinci yılda toprağın dinlendirilmesini içerir. Yovel ise belirli dönemlerde toprağın sahibine dönmesine ilişkin hükümleri kapsar. Bu iki hüküm yeniden uygulanır. Ayrıca kalıcı bir değişiklik ile bir olay için verilen geçici talimatı birbirinden ayırır. Eliyahu’nun Karmel’de Tapınak dışında sunu getirmesi böyle bir olaya aittir. Genel hüküm sürer ve peygamber Tora’nın emirlerini kalıcı olarak kaldıramaz. (Hilhot Melahim 11:1, Hilhot Yesode HaTora 9:1, 3)

Bu yorumlarda ele alınan yenilik, kimi zaman belirli bir izin, kimi zaman da Tora’nın daha derin öğrenilmesidir. Bunların hiçbiri, Yeşaya’nın cümlesine Tora’nın kaldırılacağına dair bir hüküm eklemez. Tanah’ta Maşiah çağında Haşem’in hükümleri uygulanır, Şabat kutsal tutulur ve bayramlar kutlanır. Sinay Tora’sının İsa aracılığıyla bağlayıcılığını yitirdiği iddiası, Tanah’ın bu açık hükümlerine aykırıdır.

Gelecekte Tora’nın uluslara öğretilmesi, Sinay’ın hükümlerinin değiştirilmesi anlamına gelmez. Peygamberlerin aynı çağda uygulanacağını söylediği emirler, Maşiah’ın onları kaldırıp başka bir Tora getireceği iddiasını çürütür.

Tanah kaynakları: Yehezkel 37:24, 44:23–24; Yeşaya 11:1–5, 2:2–4, 51:4, 7; Mika 4:1–4; Yeremya 31:30–33, özellikle 32; Devarim 30:2, 6, 8 (özgün metin); Zekeriya 14:16–19; Malaki 3:22, 22–24. Yeremya atıfları Masoretik numaralandırmayladır. 31:30–33 bazı çevirilerde 31:31–34; Tora’nın yüreğe yazılması 31:32, bu çevirilerde 31:33 olarak yer alır (İbranice bölüm). Malaki 3:22–24, bazı çevirilerde 4:4–6 olarak numaralandırılır.

İddiada başvurulan rabbinik metinler ve açıklamalar: Vayikra Rabba 13:3; Toldot Yaakov Yosef, Şemini, “Be-midraş Şemini” ile başlayan açıklama; Etz Yosef, Vayikra Rabba 13:3, “Ela letsaref” açıklaması; Resisei Layla 56:23; Keter Şem Tov, “Ki Tora hadaşa me-iti tetse” ile başlayan öğreti; Akedat Yitshak, Vayeşev, “U-vemidraş hazit” ile başlayan açıklama; Rambam, Mişne Tora, Hilhot Melahim 11:1 ve Hilhot Yesode HaTora 9:1, 3.

İlgili yazılar: Kabalat.com, “Yasa artık geçersiz mi?”; “Yeni Antlaşma Nedir?”; “Tora Göklerde Değildir: Yahudiliğin Epistemik Üstünlüğü”.

Bu iddianın sayfası

85. İddia: “Halkın antlaşması” ifadesi Maşiah’ın kanıyla kurulacak yeni antlaşmayı anlatır

Antlaşma, tarafları ve bağlarını belirleyen bir sözdür. Yeşaya’da kul “halk için antlaşma” olarak verilir. Zekeriya’da tutsakların kurtuluşu antlaşmanın kanıyla ilişkilendirilir. Yeremya ise yeni bir antlaşmadan söz eder. Bu üç metinde antlaşmanın kimleri ve hangi olayları kapsadığı ayrı ayrı okunmalıdır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Antlaşma, tarafları ve bağlarını belirleyen bir sözdür. Yeşaya’da kul “halk için antlaşma” olarak verilir. Zekeriya’da tutsakların kurtuluşu antlaşmanın kanıyla ilişkilendirilir. Yeremya ise yeni bir antlaşmadan söz eder. Bu üç metinde antlaşmanın kimleri ve hangi olayları kapsadığı ayrı ayrı okunmalıdır.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya 49:8’de kulun halk için antlaşma olarak verilmesini, Maşiah’ın, yani Mesih’in kendisini korban, başka bir deyişle Haşem’e sunulan bir kurban olarak vereceğine işaret sayarlar. Zekeriya 9:11’de tutsakları özgürlüğe çıkaran antlaşma kanını da bu kurbanın kanı olarak okurlar. Bu iki bağlantıdan, Yeremya’nın vaat ettiği yeni antlaşmanın İsa’nın ölümüyle kurulduğu sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 49:8’de Haşem, kula kurtuluş gününde yardım ettiğini söyler ve onu koruyacağını vaat eder. “Seni halk için antlaşma olarak vereceğim” sözünün ardından kulun yapacağı işler gelir. Ülkeyi yeniden ayağa kaldıracak, ıssız kalmış mirasları paylaştıracak ve tutsaklara çıkmalarını söyleyecektir. Bu görevlendirmeyi İsa’nın kanıyla yeni bir antlaşma kurma vaadi saymak yanlıştır. Ayetteki “seni vereceğim” sözüne “korban olarak” anlamı Hristiyan yorumuyla eklenir. Yeşaya’nın cümlesinde “yeni antlaşma” ifadesi de bulunmaz. (Yeşaya 49:3–9)

Yeşaya 49:8’deki İbranice וְאֶתֶּנְךָ לִבְרִית עָם, “seni halk için antlaşma olarak vereceğim” der. Raşi, bu ifadeyi Haşem’in antlaşma halkı olmakla ilişkilendirir ve yeniden kurulacak ülkeyi Erets İsrael, yani İsrael ülkesi olarak açıklar.

İki ayet önce Haşem, “Seni uluslara ışık olarak vereceğim” der. İsrael adıyla çağırdığı kul, Yaakov’un kabilelerini ayağa kaldıracak ve İsrael’den sağ kalanları geri getirecektir. Uluslara ışık olması bu işe eklenir. Yeşaya 42’de ise “halk için antlaşma” ve “uluslar için ışık” aynı cümlede yer alır. Haşem kulun elini tutar ve onu korur. Kul körlerin gözünü açmak ve karanlıkta tutulanları hapisten çıkarmakla görevlidir. Hristiyan savı karanlıktan çıkışı ölümden dirilme olarak yorumlar. Yeşaya’nın verdiği somut bağ, tutsaklığın bitmesi ve insanların ıssız kalmış topraklarına kavuşmasıdır. (Yeşaya 49:3–12, 42:6–7)

Yeşaya, kulun halkla antlaşma ve uluslarla ışık ilişkisini daha önce de işlerle açıklar. 42:6–7’de onu elinden tutan ve koruyan Haşem’dir. Kul, kör gözlerin açılması ve karanlıkta tutulanların çıkarılmasıyla görevlendirilir. 49:8–9’da benzer sözler, ülkenin iyileştirilmesi ve tutsakların dışarı çağrılmasıyla devam eder. Peygamber, antlaşmayla verilen görevi bu eylemler üzerinden anlatır. Şemot 24’te Sinay antlaşmasının kanı tartışmasız biçimde konu edildiğinde ise korbanlar, kan ve kanın halk üzerine serpilmesi ayrı ayrı belirtilir. (Yeşaya 42:6–7).

Zekeriya’da antlaşma kanı gerçekten anılır. Önce Siyon’a eşeğe binen kralının geleceği bildirilir. Ardından Haşem, antlaşmasının kanı sayesinde tutsaklarını susuz çukurdan çıkardığını söyler. İbranice cümlede “sen”, “senin antlaşman” ve “senin tutsakların” dişil biçimdedir. İbranicede bu sözler dişil biçimde kurulduğunda burada bir şehir olarak anılan Siyon’a, yani Yeruşalayim’e seslenilir. Antlaşma da tutsaklar da Siyon’la ilişkilendirilir. Ayetten bu kanın kralın bedeninden geldiği sonucu çıkmaz.

Tora’da kanla anılan antlaşmanın açık bir örneği vardır. Moşe Sinay’da boğaların kanını halkın üzerine serper ve onu Haşem’in İsrael’le yaptığı antlaşmanın kanı olarak adlandırır. Zekeriya’nın sözleri de Siyon’la bağı zaten kurulmuş bir antlaşmaya dayanır. Raşi, bu kanı Sinay’da halkın üzerine serpilen antlaşma kanıyla açıklar. (Zekeriya 9:9–12, Şemot 24:3–8)

Yeremya yeni antlaşmanın taraflarını ve getireceği değişikliği açıkça adlandırır. Haşem onu İsrael evi ve Yehuda eviyle yapacak, kendi Tora’sını içlerine yerleştirip yüreklerine yazacaktır. Bu söz, halkın Tora’yı gönülden benimseyeceğini anlatır. Küçüğünden büyüğüne hepsi O’nu tanıyacak ve Haşem günahlarını bağışlayacaktır. Malaki’nin bütün İsrael’e Moşe’nin Tora’sını hatırlatması da bu devamlılığı gösterir. Hristiyan savı Yeşaya’daki “verme”, Zekeriya’daki “kan” ve Yeremya’daki “yeni antlaşma” sözlerini birleştirirken her birinin kime ve hangi işe bağlandığını değiştirir. Yeşaya’da kul sürgünün yıktığını onarır. Zekeriya Siyon’a kendi antlaşması üzerinden seslenir. Yeremya’da Haşem, Tora’sını İsrael ile Yehuda’nın yüreğine yazar. Bu sözlerden İsa’nın kanıyla kurulmuş bir antlaşma çıkarmak, açıklanması gereken Hristiyan öğretisini ayetlerin içine önceden yerleştirmektir. (Yeremya 31:31–34, Malaki 3:22)

Tanah kaynakları · Yeşaya 49:3–9 · 42:6–7 · Zekeriya 9:9–12 · Şemot 24:3–8 · Yeremya 31:31–34 · Malaki 3:22.

Bu iddianın sayfası

113. İddia: Yahudiler İsa’dan sonra Maşiah anlayışını değiştirdi

Tanah, David’in soyundan gelecek bir kralı ve o kralın döneminde halkın yaşayacağı değişimi birlikte anlatır. Bu nedenle bir metin adil bir yönetimden, halkın ülkesine dönmesinden veya insanların içten değişmesinden söz ettiğinde, bunların beklenen kralla ilişkisi metnin kendi cümlelerinden anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, David’in soyundan gelecek bir kralı ve o kralın döneminde halkın yaşayacağı değişimi birlikte anlatır. Bu nedenle bir metin adil bir yönetimden, halkın ülkesine dönmesinden veya insanların içten değişmesinden söz ettiğinde, bunların beklenen kralla ilişkisi metnin kendi cümlelerinden anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’dan önce Yahudilerin Maşiah’ı, yani Mesih’i belirli bir kişi olarak beklediğini söylerler. İsa kabul edilmeyince sonraki hahamların bu beklentiyi bir düşünceye, bir simgeye ya da kişisiz bir kurtuluş çağına dönüştürdüğünü ileri sürerler. Yeşaya’nın acı çeken kulunu İsrael olarak okumayı da bu değişime örnek gösterirler.

Tanah’ın Cevabı:

Tanah’ta Maşiah’tan beklenen işler Hristiyanlıktan önce yazılıydı. Haşem, David’e kendi soyundan gelecek bir hükümdarın tahtını sağlamlaştıracağını vaat eder. Yeremya o aileden çıkacak kralın ne yapacağını da söyler. Kral ülkede adaleti sağlayacak, onun günlerinde Yehuda kurtulacak ve İsrael halkı güven içinde yaşayacaktır. Halkın kendi toprağına dönmesi de aynı vaadin içindedir. Bu görevler, İsa’yı değerlendirmek için sonradan ortaya konmuş şartlar değildir. Yahudilerin Maşiah’tan bunları istemesi, Yeremya’nın vaat ettiği kralı beklemelerinden kaynaklanır. Şemuel Bet 7:12–16, Yeremya 23:5–8.

Halkın ülkesine dönmesiyle kimin başa geçeceği, Yehezkel’de aynı olayın iki parçasıdır. Haşem dağılmış İsrael’i toplayıp ülkede tek ulus yapacağını söyler. Ardından “Kulum David onların kralı olacak ve hepsinin tek çobanı olacak” der. Halk O’nun hükümlerine uyacak, kutsal yer de aralarında bulunacaktır. Zekeriya’da Siyon’a gelecek kralın barışı uluslara duyurması, Yeşaya’da ise David’in babası Yişay’ın soyundan gelen hükümdarın yoksullar için adaletle hükmetmesi aynı beklentiyi tamamlar. Savaşın araçları ortadan kaldırılacak, Haşem’in bilgisi dünyayı dolduracak, İsrael’in kovulmuşları ve Yehuda’nın dağılmışları toplanacaktır. Bir kralın gelişi ile onun döneminde yaşanacak değişim, bu vaatlerde birbirine bağlıdır. Yehezkel 37:21–28, Zekeriya 9:9–10, Yeşaya 11:1–12.

Yehezkel 37’nin başındaki iki değnek bu vaadi tanınabilir kılar. Değneklerden birine Yehuda’nın, ötekine Yosef’in ve İsrael’in adı yazılır. Sonra ikisi peygamberin elinde birleştirilir. Haşem, bu hareketi iki topluluğu kendi ülkelerinde bir ulus haline getirmek ve üzerlerine tek kral koymak diye açıklar. Bu birleşme, antik metinde tarif edilen bir olaydır. Maşiah’ın kimliğini sınamak için aranan bu birleşme, Yehezkel’in İsa’dan yüzyıllar önce açıkladığı vaadin içindedir. (Yehezkel 37:15–24).

Yeşaya’nın İsrael’e “kulum” demesi de bir kralın geleceği vaadiyle çelişmez. Bir peygamber halkın çektiği acıyı anlatabilir ve başka bir yerde o halkı yönetecek kraldan söz edebilir. Yeşaya, kul diye kime seslendiğini iki yerde açıkça söyler. İlkinde İsrael’i Yaakov ve Avraam’ın soyu diye tanıtır. İkincisinde doğrudan “Sen kulumsun, İsrael” der. Üstelik aynı kul, Yaakov’un kabilelerini ayağa kaldırmak ve İsrael’in sağ kalanlarını geri getirmekle görevlendirilir. Bu ayrım, bir yorumcunun belirli bir yerde kulu İsrael olarak okumasını, onun Maşiah’ın bir kişi olarak geleceğini reddetmesi gibi sununca kaybolur. Yeşaya 41:8–9, 49:3–6.

Halkın içten değişmesi de kralın ve ülkenin yerini almaz. Yeremya’da yeni antlaşma İsrael ve Yehuda’yla kurulur, Haşem Tora’sını halkın yüreğine yazar. Yehezkel’de Haşem, halkı kendi toprağına getirir ve hükümlerini yerine getirmelerini sağlayacak ruhu onlara verir. Manevi yenilenme, Tanah’ın zaten aynı geleceğe bağladığı bir olaydır. Bu yüzden bir dönem veya ruhsal dönüşümden söz edilmesi, kişisel Maşiah beklentisinin terk edildiği anlamına gelmez. Yeremya 31:31–34, Yehezkel 36:24–28.

Hahamların daha sonra Maşiah’ı bir insan yerine yalnızca bir düşünce olarak görmeye başladığı iddiası, atıfta bulunulan yorumların kendi içeriğiyle de çelişir. İsa’dan yaklaşık yüz yıl sonraki Bar Koziva olayına ilişkin anlatıda Rabbi Akiva yaşayan bir kişiyi Maşiah kral sayar. Ona itiraz eden Rabbi Yohanan ben Torta ise David’in oğlunun henüz gelmediğini söyler. Aralarındaki anlaşmazlık, beklenen kralın kim olduğu üzerinedir.

Yüzyıllar sonra Rambam da aynı beklentiyi David soyundan bir kral, İsrael’in toplanması ve Tapınak’ın yeniden kurulmasıyla ifade eder. Rambam’ın anlattığı kral Tora’ya bağlılığı güçlendirir ve İsrael’in savaşlarını yürütür. Bunlar sonraki hahamların ne beklediğinin kayıtlarıdır. Krallığın ve kurtuluşun ölçülerini ise o kayıtlardan önce Tanah koymuştur. Bir adayı reddetmek, Tanah’ın vaat ettiği kişiden vazgeçmek değildir. Yeruşalmi Taanit 4:5:13, Mişne Tora, Krallar ve Savaşlar 11:4.

Başka kaynaklar da aynı noktayı gösterir. Talmud’un Sanhedrin 98b bölümünde bilgeler Maşiah’ın adını tartışır; Şilo, Yinon, Hanina ve Menahem gibi adlar anılır. Sukka 52a’da ise bir görüş, öldürülen Maşiah ben Yosef’ten söz eder; aynı bölümde Maşiah ben David de anlatılır. Bu kaynaklardaki görüşler birbirinden farklıdır, ancak her ikisi de Maşiah’ı bir kişiye bağlar. Sanhedrin 98b, Sukka 52a.

Maşiah’ın adı, gelişi ve görevleriyle ilgili yorumlar kaynaklara göre değişir. İkinci Tapınak dönemine ait Ölü Deniz Yazmaları da farklı beklentiler içerir. Bu çeşitlilik, İsa’dan sonra kişisel Maşiah beklentisinin ortadan kaldırıldığını göstermez. Akiva’nın Bar Koziva’yı Maşiah sayması ve Rambam’ın yüzyıllar sonra David soyundan bir kral beklemesi, böyle bir iddiayla doğrudan çelişir.

Tanah kaynakları · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1–12, 41:8–9, 49:3–6 · Yeremya 23:5–8, 31:31–34 · Yehezkel 36:24–28, 37:21–28 · Zekeriya 9:9–10.

Bu iddianın sayfası

120. İddia: İsrael ancak İsa’yı kabul ederek Tanrı’ya geri dönebilir

Moşe, İsrael’in ülkesinden uzaklaştırıldıktan sonra nasıl geri döneceğini anlatır. Bu dönüş hem kime yönelineceğiyle hem de halkın hayatında neyi değiştireceğiyle ilgilidir. Dönüşün şartları, Moşe’nin ve peygamberlerin bu konuda verdikleri buyruklardan anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Moşe, İsrael’in ülkesinden uzaklaştırıldıktan sonra nasıl geri döneceğini anlatır. Bu dönüş hem kime yönelineceğiyle hem de halkın hayatında neyi değiştireceğiyle ilgilidir. Dönüşün şartları, Moşe’nin ve peygamberlerin bu konuda verdikleri buyruklardan anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsrael’in Maşiah’ı öldürdüğü için tövbe etmesi gerektiğini söylerler. Onlara göre Haşem, İsrael’i ancak İsa’yı Maşiah, yani Mesih olarak tanıdığında yeniden kabul edecektir. Daniel 9’daki antlaşma sözünü de İsa’nın ölümü ve dirilişiyle ilişkilendirirler.

Tanah’ın Cevabı:

Devarim 30:1–3, sürgüne düşen İsrael’in Tanrı’ya nasıl döneceğini açıkça anlatır: Tanrı’nın sözlerini yüreğine alacak, O’na dönecek ve sesini dinleyecektir. 30:4–10, Tanrı’nın halkını yeniden toplayacağını ve buyruklarına uymasını sağlayacağını bildirir. Bu dönüşün şartları arasında İsa’ya iman etmek yoktur.

Devarim 30:2’nin özgün hükmü וְשַׁבְתָּ עַד־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ וְשָׁמַעְתָּ בְקֹלוֹ כְּכֹל אֲשֶׁר־אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם אַתָּה וּבָנֶיךָ בְּכָל־לְבָבְךָ וּבְכָל־נַפְשֶׁךָ şeklindedir: “Tanrın Haşem’e dönecek, bugün sana emrettiğim her şey doğrultusunda O’nun sesini dinleyeceksin; sen ve çocukların, bütün yüreğiniz ve bütün canınızla.” Ve-şavta (וְשַׁבְתָּ) dönüşü, ve-şama’ta be-kolo (וְשָׁמַעְתָּ בְקֹלוֹ) Tanrı’nın sesine itaati ifade eder. Dönmesi istenen halk yine İsrael’dir. Halkın nasıl döneceğini ise Moşe’nin “bugün” verdiği buyruklar gösterir. Ayet, İsa’ya iman etme veya onu Maşiah olarak kabul etme şartını belirtmez.

Hoşea 14:2–5, halkın günahını itiraf edip Tanrı’ya yönelmesini, Asur’a ve putlara güvenmeyi bırakmasını anlatır. Tanrı onların dönekliğini iyileştireceğini ve onları seveceğini söyler. Yeşaya 55:6–7, kötülüğünden dönenin bağışlanacağını; Yehezkel 18:21–23, doğru yaşayışa dönene yaşam verileceğini bildirir.

Yehezkel 36:25–27’de halkı temizleyen, ona yeni yürek veren ve buyruklarını yapmaya yönelten yine Tanrı’dır. Yeremya 31:31–34’te yeni antlaşmanın tarafları İsrael ve Yehuda olarak adlandırılır.

Devarim 4:30–31, son günlerde sıkıntı içindeki İsrael’in Tanrı’ya döneceğini ve O’nun sesini dinleyeceğini bildirir. Gerekçe de açıklanır: Tanrı merhametlidir; halkını bırakmaz, atalarıyla yaptığı antlaşmayı unutmaz. Dönüşün yolu ve dayanağı Moşe’nin kendi sözlerinde verilmiştir. Buna İsa’yı kabul etme şartı eklemek, antlaşmayı hatırlayan Tanrı’nın açık çağrısını değiştirir.

Melahim Alef 8:46–50’de Şelomo, Haşem’den sürgündeki halkın duasını işitmesini ve itiraf ettikleri günahları bağışlamasını ister. Yeremya 3:12–14 de İsrael’e doğrudan “Geri dön” çağrısı yapar. Tanah, İsrael’e Tanrı’ya dönmesini ve O’nun buyruklarını korumasını emreder. Bu dönüşün yerine İsa’yı Maşiah olarak kabul etme şartı koymak, Tora’nın belirlediği yolu değiştirmektir.

Devarim 30:8, gelecekte dönüşten sonra וְאַתָּה תָשׁוּב וְשָׁמַעְתָּ בְּקוֹל יְהוָה וְעָשִׂיתָ אֶת־כָּל־מִצְוֺתָיו אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם der: “Yeniden dönüp Haşem’in sesini dinleyecek ve bugün sana emrettiğim bütün mitsvaları yerine getireceksin.” Geleceğe ilişkin bu vaat, Haşem’e dönüş ile Moşe’nin mitsvalarına, yani Tora’nın buyruklarına yeniden uyulmasını birlikte anlatır. Hoşea 14:2–5 ve Yehezkel 18:21–23 aynı dönüşü ve merhameti tamamlar. Yeremya 31:31–34’te yeni antlaşmanın İsrael ve Yehuda ile yapılması, Tora’nın onların yüreğine yazılması vaadi de bu süreklilikle uyumludur.

Hoşea 3:5, İsrael oğullarının dönüp Tanrıları Haşem’i ve kralları David’i arayacağını söyler. Ayette Tanrı ile kral ayrı ayrı anılır. Kralın adı David soyundan gelecek Maşiah’a işaret edecek biçimde okunsa da ayet onun İsa olduğunu söylemez. İsa’nın Maşiah olduğu önce varsayılıp sonra bu ayetteki kralın adı onun kanıtı olarak kullanılamaz. Hoşea 3:5.

İddianın dayandığı Daniel 9:26–27’de bir maşiahın, yani meshedilmiş kişinin ortadan kaldırılması, ardından kentin ve kutsal yerin yıkılması anlatılır. 27. ayette birçok kişiyle bir hafta için güçlendirilen antlaşmadan ve sunuların durdurulmasından söz edilir. Ayet, İsa’nın adını vermez; onun dirildiğini veya İsrael’in Tanrı’ya dönmek için ona iman etmesi gerektiğini söylemez. Bu sonuçlar Daniel’in sözlerine eklenmiştir. Daniel 9:26–27.

Tanah kaynakları: Devarim 30:1–10, özellikle 30:2 ve 30:8; 4:30–31; Hoşea 14:2–5 (Masoretik); Yehezkel 18:21–23, 36:25–27; Yeremya 31:31–34 ve 3:12–14; Yeşaya 55:6–7; I Melahim 8:46–50.

Bu iddianın sayfası

138. İddia: İsa’nın tek ölümü sonraki günahlar için de yeterli korban sağlar

Tora, belirli bir günah işlendikten sonra o günahın nasıl itiraf edileceğini ve hangi durumda sunu getirileceğini açıklar. Bir kişi daha sonra yeniden günah işlerse o yeni davranışın nasıl bağışlanacağı ayrı bir sorudur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora, belirli bir günah işlendikten sonra o günahın nasıl itiraf edileceğini ve hangi durumda sunu getirileceğini açıklar. Bir kişi daha sonra yeniden günah işlerse o yeni davranışın nasıl bağışlanacağı ayrı bir sorudur.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın bir kez ölmesinin daha sonra işlenecek günahlar için de yeterli olduğunu söylerler. Onlara göre günah işleyen kişi yeni bir hayvan korbanı getirmek yerine İsa’nın geçmişteki sunusuna yönelerek bağışlanabilir. Bu görüş, kişinin kötülüğünden dönmeden sonraki tüm günahlarının kendiliğinden bağışlanacağını ileri sürmez.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra 5:5–13, günah işleyen kişinin suçunu itiraf etmesini ve durumuna uygun sunu getirmesini emreder. Yoksul bir kişi için kan içermeyen un sunusu da kabul edilir ve “bağışlanacaktır” denir. Tora, işlenmiş günahın nasıl ele alınacağını somut olarak anlatır. Kişinin bağışlanması için geçmişte ölmüş bir insanla ilişki kurmasını emretmez.

Vayikra 5:5’te וְהִתְוַדָּה אֲשֶׁר חָטָא עָלֶיהָ, “İşlediği günahı itiraf edecek” emri verilmektedir. Günahın itirafı, kişinin ne yaptığını kabul etmesi ve davranışını düzeltmek için ilk adımı atmasıdır. 5:13’te belirli suçlar için uygun korban işlemi ardından וְכִפֶּר עָלָיו הַכֹּהֵן ... וְנִסְלַח לוֹ, “Kohen onun için kapara yapacak ... ve o bağışlanacaktır” denir. Ayet, kişi daha sonra günah işlediğinde geçmişteki bir insan ölümüyle ilişki kurması gerektiğini bildirmez. Hangi suçun işlenmiş olduğu ve yükümlülüğün hangi yolla yerine getirileceği metinde açıkça ele alınmaktadır.

Yehezkel 18:21–28, insanın doğru yoldan sapabileceğini, kötülüğünden dönebileceğini ve o andaki davranışından sorumlu olduğunu bildirir. Yeşaya 55:6–7, kötü kişiye yolunu bırakıp Tanrı’ya dönmesini söyler ve dönen kişiye bağışlanma vaat eder. Melahim Alef 8:46–50’de halk sürgünde suçunu itiraf edip Tanrı’nın merhametine yönelir.

Vayikra 5 ve 16 hangi suç için, hangi zamanda ve nasıl arınma yapılacağını ayrı ayrı düzenler.

Yehezkel 33:13, doğru kişinin kendi doğruluğuna güvenerek kötülük işlemesi halinde önceki doğru davranışlarının onu kurtarmayacağını bildirir. Geçmişteki kabul, gelecekteki her suçu önceden kapatan bir güvence değildir. Tanrı insanın her dönemdeki yönelişini ve davranışını değerlendirir; daha önce gerçekleşmiş bir olay, sonra işlenen kötülükten dönüş sorumluluğunu kaldırmaz.

Yeremya 31:31–34, yeni antlaşmanın İsrael ve Yehuda’yla yapılacağını, Tanrı’nın yasasının yüreklerine yazılacağını ve günahların bağışlanacağını açıklar. Bu ayetlerde bağışlanmanın geçmişteki tek bir insan ölümüne bağlandığı söylenmez.

Yehezkel 33:13’te Tanrı’nın doğru kişiye yaşam vaat etmesi, o kişinin daha sonra kendi doğruluğuna güvenip kötülük işlemesi durumunda onu o yeni kötülüğün sonucundan korumaz. Ayet şöyle der: וּבָטַח עַל־צִדְקָתוֹ וְעָשָׂה עָוֶל כָּל־צִדְקֹתָיו לֹא תִזָּכַרְנָה, “Kendi doğruluğuna güvenip kötülük işlerse, bütün doğrulukları anılmayacaktır.” Bu hüküm, kişinin daha sonraki eylemlerinin de değerlendirildiğini gösterir. Yeremya 31:31–34’ün yeni antlaşmasında Tora’nın İsrael’in yüreğine yazılması ve bağışlanma vaadi de eylem ve sorumluluktan ayrılmamaktadır.

İddia, kişinin yeni bir günah işledikten sonra bağışlanmak için İsa’nın geçmişteki ölümüne yönelmesini öngörür. Bu görüş, herkesin gelecekte yapacağı her şeyin dönüş gerekmeksizin otomatik olarak bağışlanacağını söylemez. Yehezkel 18 ve Yeşaya 55, günahkarı kötülüğünden dönmeye ve Tanrı’ya yönelmeye çağırır; geçmişte ölmüş bir insana bağlanmayı şart koşmaz.

Rabbinik kaynaklarda doğruların ölümünün kapara sağlamasıyla ilgili açıklamalar da vardır. Talmud’un Moed Katan 28a bölümü, Miriam ve Aharon’un ölümleri üzerinden bu dili kullanır. Bu açıklama, bütün çağlarda bağışlanmanın tek zorunlu temeli olarak bir insanın ölümünü belirleyen bir Tora hükmü vermez. Tanah, sonradan günah işleyen insanı işlediği suçu kabul etmeye, kötülüğü bırakmaya ve Haşem’e dönmeye çağırır.

Tanah kaynakları: Vayikra 5:5–13 ve 16; Yehezkel 18:21–28, 33:13; Yeşaya 55:6–7; I Melahim 8:46–50; Yeremya 31:31–34.

Bu iddianın sayfası

221. İddia: Devarim 30’da Tora’ya tam itaat ancak yeni antlaşmayla mümkün olacaktır

Devarim 30, sürgüne giden İsrael’in Tanrı’ya dönmesini ve Tanrı’nın halkın yüreğini değiştirmesini anlatır. Moşe aynı bölümde karşısındaki insanlara buyruğun kendilerine yakın olduğunu ve onu uygulayabileceklerini söyler. Bölüm, insandan beklenen davranışla Tanrı’nın gelecekte yapacağı değişikliği ayrı ayrı gösterir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Devarim 30, sürgüne giden İsrael’in Tanrı’ya dönmesini ve Tanrı’nın halkın yüreğini değiştirmesini anlatır. Moşe aynı bölümde karşısındaki insanlara buyruğun kendilerine yakın olduğunu ve onu uygulayabileceklerini söyler. Bölüm, insandan beklenen davranışla Tanrı’nın gelecekte yapacağı değişikliği ayrı ayrı gösterir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tora’ya tam olarak uymanın mümkün olduğunu, fakat insanın günaha eğilimi yüzünden bunu başaramadığını söylerler. Devarim 30’daki vaadi yeni antlaşmayla ilişkilendirir ve Tanrı’nın İsrael’e bu antlaşma altında yardım edeceğini ileri sürerler. Onlara göre halk ancak bu yardımdan sonra Tora’ya itaat edebilir.

Tanah’ın Cevabı:

Devarim 30, Tanrı’nın gelecekte İsrael’in yüreğini değiştireceğini söyler. Fakat buradan, o zamana kadar insanın Tanrı’ya dönemeyeceği veya emirlerini yerine getiremeyeceği sonucu çıkmaz. Aynı bölüm, Moşe’nin karşısındaki halka emrin yakın olduğunu ve yapılabileceğini bildirir.

Bölümün başında İsrael’in sürgündeyken yaşadıklarını hatırlayıp bütün yüreğiyle Tanrı’ya döneceği ve O’nun sesini dinleyeceği anlatılır (Devarim 30:1–2). Ardından Tanrı’nın halkı toplayacağı, ülkeye getireceği ve yüreğini sünnet edeceği bildirilir (30:3–6).

Yüreğin sünnet edilmesi, halkın Tanrı’yı bütün yüreği ve canıyla sevmesi için iç dünyasında gerçekleşecek değişimi anlatır. Metin insanın dönüşünü 2. ayette, Tanrı’nın yürek üzerindeki eylemini 6. ayette anlatır. Ayette halk önce Tanrı’ya döner. Yürekteki daha derin değişim bundan sonra anlatılır. İlk dönüşün ancak o değişimden sonra mümkün olduğu iddiası ayetlerin sırasıyla uyuşmaz.

Devarim 30:8, gelecekte halkın Tanrı’nın sesini dinleyeceğini ve “bugün sana emrettiğim bütün mitsvaları” yapacağını söyler. 30:10, bunları “bu Tora kitabında” yazılı hükümler olarak tanımlar. Ayetteki mitsvalar, Moşe’nin o gün verdiği Tora buyruklarıdır. Gelecekteki değişimin sonucu, halkın bu buyrukları uygulamasıdır.

Moşe daha sonra şöyle der: “Bu emir senin için fazla zor ve senden uzak değildir.” Emir gökte veya denizin ötesinde değildir. כִּי־קָרוֹב אֵלֶיךָ הַדָּבָר מְאֹד בְּפִיךָ וּבִלְבָבְךָ לַעֲשֹׂתוֹ: “Söz sana çok yakındır; onu yapman için ağzında ve yüreğindedir” (30:11–14). “Onu yapmak için” ifadesi, Moşe’nin hitap ettiği halkın sorumluluğunu da açıklar.

Ramban, 30:11’deki “bu emir”i teşuva, yani Tanrı’ya dönüş olarak yorumlar. Ona göre bölüm İsrael’in gelecekte gerçekten döneceğini vaat ederken, dönüşün uzak bir ülkede bile yapılabilecek kadar yakın olduğunu da söyler. Ramban, bir yandan halkın gelecekte topluca döneceğini, öte yandan bir insanın bulunduğu yerde bugün de Tanrı’ya dönebileceğini açıklar.

Devarim 10:16’da halka “Yüreğinizin sünnetsizliğini giderin” buyurulur. 30:6’da ise Tanrı, gelecekte halkın yüreğini sünnet edeceğini bildirir. İlk ayet, insanın kendi tutumunu değiştirmesini ister. İkinci ayet Tanrı’nın gelecekte yapacağını bildirir. Tanrı’nın yardım edeceğini bildirmesi, insanın kendi tutumundan sorumlu olduğu gerçeğini değiştirmez.

Yeremya 31:31–34’te yeni antlaşmanın içeriği de açıktır: Tanrı “Tora’mı içlerine koyacağım ve yüreklerine yazacağım” der. Yehezkel 36:26–27’de yeni yürek ve yeni ruh, Tanrı’nın kurallarında yürümek ve hükümlerini yapmakla ilişkilendirilir. Bu vaatler, Tora’nın yerine başka bir öğreti konacağını söylemez.

Tora’ya itaat edebilmek ile hayat boyunca hiç günah işlememek aynı şey değildir. Tora, insanın hata edebileceğini hesaba katar. Yanlışın türüne göre suçu itiraf etmeyi, verilen zararı karşılamayı veya belirli durumlarda korban sunmayı düzenler. Yehezkel 18:21–23, kötülüklerinden dönen, Tanrı’nın yasalarını gözeten ve adaletle davranan kişinin yaşayacağını bildirir.

Tanrı’nın insana yardım etmesi, insanın seçimiyle birlikte anlatılır. Kiduşin 30b, kötü eğilime karşı Tanrı’nın yardımından söz eder ve Tora’yı bu eğilime karşı bir çare olarak anlatır. Bu açıklamada insan, Tora’yı öğrenip doğru olanı yapmaktan yine sorumludur.

Devarim 30 hem insanı şimdi dönüşe çağırır hem de gelecekte daha derin bir dönüşüm vaat eder. Moşe, karşısındaki insanlara buyrukları uygulayabileceklerini söyler. Aynı bölümde, gelecekte de bu buyrukları yerine getirecek bir halk tarif edilir. Devarim 30, itaatin ancak yeni antlaşmayla mümkün olacağı iddiasına dayanak vermez.

Kaynaklar: Devarim 30:1–14, 30:19 ve 10:16; Ramban, Devarim 30:11; Yeremya 31:31–34; Yehezkel 18:21–23, 36:24–28; Kiduşin 30b.

Bu iddianın sayfası

228. İddia: Tek bir ölüm gelecekte işlenecek günahların kefaretine sürekli temel olabilir

Vayikra, belirli bir günah işlendiğinde insanın ne yapacağını ve ilgili sununun nasıl getirileceğini açıklar. İnsanların sonradan işleyeceği günahların, daha önce yapılmış tek bir sunuyla nasıl ilişkilendirildiği ise ayrı bir sorudur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Vayikra, belirli bir günah işlendiğinde insanın ne yapacağını ve ilgili sununun nasıl getirileceğini açıklar. İnsanların sonradan işleyeceği günahların, daha önce yapılmış tek bir sunuyla nasıl ilişkilendirildiği ise ayrı bir sorudur.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, hayvan sunularının henüz işlenmemiş günahlar için önceden getirilemediğini, İsa’nın kusursuz korbanının ise bir kez gerçekleştiğini söylerler. Onlara göre sonradan günah işleyen kişi yeni bir hayvan sunmak yerine bu ölümle ilişki kurarak bağışlanabilir. Böylece geçmişteki tek bir ölümü, sonraki bağışlanmaların sürekli temeli sayarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Bu iddiaya göre kişi henüz işlemediği günahlar için kendiliğinden bağışlanmış sayılmaz. Günah işledikten sonra İsa’nın ölümüyle ilişki kurarak bağışlanma ister. Bu görüşün dayanağını sınamak için Tanah’ın sonradan işlenen suç ve o suçun bağışlanması hakkında ne söylediğine bakılır.

Vayikra 4–5’te belirli günahlar için düzenlenen süreç günah işlendikten sonra başlar. Kişi yaptığının farkına varır ve durumuna göre gereken sunuyu getirir. Kohen kapara yapar, ardından kişinin bağışlanacağı bildirilir.

Vayikra 5:5–13 itirafı ve kişinin imkanlarına göre sunu seçeneklerini açıklar. İki kuşa da gücü yetmeyen kişi ince un getirir. Onun da bağışlanacağı söylenir.

Yom Kippur hizmetinin her yıl yapılması da Tora’nın kendi hükmüdür (Vayikra 16:34). Tekrar edilmesi, hizmetin başarısız olduğu anlamına gelmez. İnsan yaşamı sürer ve insanlar yeni davranışlarda bulunur. Tora, belirli bir insan ölünce bu hizmetin işlevini kaybedeceğini söylemez.

Yehezkel 18:21–24, kişinin sonraki davranışını ciddiye alır. Kötü kişi günahlarından dönüp adil ve doğru davranırsa yaşayacaktır. Doğru kişi ise doğruluğundan dönüp kötülük yaparsa yeni davranışından sorumlu tutulacaktır. Daha önce doğru davranan kişi, sonradan yaptığı kötülükten sorumludur. Daha önce kötülük yapan bir kişi de davranışını değiştirip Tanrı’ya dönebilir.

Mişna Yoma 8:9, “Günah işleyeceğim ve sonra döneceğim” veya “Yom Kippur kefaret edecek” diyerek günahı planlayan kişi hakkında uyarır. Aynı Mişna, insanlar arasındaki suçlarda zarar gören kişinin gönlünün alınması gerektiğini söyler. Bu rabbinik açıklama, başkasına verilen zarar düzeltilmeden kaparaya güvenilemeyeceğini vurgular.

Yeremya 31:31–34 yeni antlaşmada Tanrı’nın suçları bağışlayacağını ve günahları artık hatırlamayacağını bildirir. Bu, gelecekteki bağışlanma vaadidir. Ayet bunun nedenini daha önce ölmüş bir insanın kanı veya tek bir insan korbanı olarak açıklamaz. Yeşaya 55:6–7 de kötü kişiyi yolunu bırakıp Tanrı’ya dönmeye çağırır ve Tanrı’nın bolca bağışlayacağını söyler.

Rabbinik kaynaklarda doğruların ölümüyle kapara arasında ilişki kuran bir yorum da vardır. Moed Katan 28a, Miryam’ın ölümüyle kızıl inek törenini, Aharon’un ölümüyle de kohen giysilerini yan yana getirerek doğruların ölümünün kapara sağladığını söyler. Kaynak, bir kişinin ölümünün bütün gelecek kuşakların günahları için zorunlu ve tek korban olduğunu veya Tora’daki korbanların artık gereksizleştiğini söylemez.

Tanah gelecekte bağışlanma vaat eder. Sonraki günahların bağışlanmasını geçmişte ölmüş bir insana yönelmeye bağlamaz. Kişinin dönüşü, başkasına verilen zararın düzeltilmesi ve Tora’da ilgili durumlar için belirlenen hükümler kendi yerlerinde durur.

Kaynaklar: Vayikra 4, 5:5–13 ve 16:34; Yehezkel 18:21–24; Yeşaya 55:6–7; Yeremya 31:31–34; Mişna Yoma 8:9; Moed Katan 28a.

Bu iddianın sayfası

234. İddia: Sinay antlaşmasının sona ermesi için bütün İsrael’in yeniden toplanması gerekmez

Tora, Tanrı’nın Sinay’da bütün İsrael’in işitebildiği bir konuşmayla antlaşmayı bildirdiğini anlatır. Peygamberler, halkın antlaşmaya uymadığı dönemleri ve gelecekte Tanrı’ya nasıl döneceğini de açıklar. Antlaşmanın sürüp sürmediği bu sözlerden anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora, Tanrı’nın Sinay’da bütün İsrael’in işitebildiği bir konuşmayla antlaşmayı bildirdiğini anlatır. Peygamberler, halkın antlaşmaya uymadığı dönemleri ve gelecekte Tanrı’ya nasıl döneceğini de açıklar. Antlaşmanın sürüp sürmediği bu sözlerden anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tora bütün İsrael’in önünde verilmiş olsa da, sona ermesi için halkın yeniden toplanmasını gerektiren bir ayet bulunmadığını söylerler. Antlaşmanın sona ermesi için aynı yerin, aynı günün veya Moşe’nin yeniden bulunmasını şart saymadıkları gibi, bütün halkın yeniden toplanmasını da gerekli görmezler.

Tanah’ın Cevabı:

Tora’da, bütün İsrael’in aynı yerde ve aynı tarihte yeniden toplanarak antlaşmayı sona erdireceği bir tören tarif edilmez. Fakat böyle bir tören şartının bulunmaması, Tora’nın sona erdiğini göstermez. Antlaşmanın akıbetini anlamak için, Tanah’ın Tora hakkında geleceğe yönelik ne söylediğine bakılır.

Sinay’da antlaşmanın bütün halkın önünde yapılması, antlaşmaya kimin tanık olduğunu gösterir. Şemot 19:9’da Tanrı, halkın O’nun Moşe ile konuşmasını işiteceğini bildirir. Devarim 4:10–14, İsrael’in işittiği sözleri, antlaşmayı ve hükümleri hatırlatır. Sinay’daki antlaşmanın kurulmasına bütün halk tanık oldu. Daha sonra yalnız bir kişinin anlattığı deneyimde ise bütün halkın tanıklığı bulunmaz. Sinay’da halk Tanrı’nın Moşe’yle konuşmasına birlikte tanık olur.

Devarim 4:2 ve 13:1, Tanrı’nın verdiği sözlere ekleme ve onlardan çıkarma yapılmasını yasaklar. Devarim 13:2–6, gösterdiği işaret gerçekleşen bir kişi halkı başka ilahlara yönelttiğinde ona uyulmamasını emreder.

Tora ayrıca zor meselelerde yetkili yargı kurumuna başvurulmasını da düzenler (17:8–13). Bu kurumun yetkisi, Tora’da verilmiş bir hükmün bir davaya nasıl uygulanacağını açıklamaktır. Ayet kuruma Tora’yı sona erdirme yetkisi vermez.

Devarim 30:1–10, sürgünde yaşayan İsrael’in Tanrı’ya dönüşünü ve yeniden toplanmasını anlatır. 30:8’de halkın Tanrı’nın sesini dinleyip וְעָשִׂיתָ אֶת־כָּל־מִצְו‍ֹתָיו, “O’nun bütün mitsvalarını yapacağı” söylenir. Moşe, gelecekte dönecek insanların aynı buyrukları yerine getireceğini söyler.

Yeremya 31:31–34’te yeni antlaşma İsrael ve Yehuda ile yapılır. Tanrı אֶת־תּוֹרָתִי, Torati, “Tora’mı” onların içlerine koyacağını ve yüreklerine yazacağını bildirir. Yehezkel 36:26–27 de yeni yürek ve ruhun sonucunu Tanrı’nın kurallarında yürümek ve hükümlerini yapmak olarak açıklar. Malaki 3:22, Moşe’nin Horev’de bütün İsrael için aldığı Tora’nın hatırlanmasını ister.

Hristiyan yorum, İsrael’in antlaşmayı bozduğunu ve yeni antlaşmanın eski düzenin yerini aldığını savunur. Yeremya da önceki antlaşmanın bozulduğunu söyler. Yeremya, Tanrı’nın yeni antlaşmada Tora’yı halkın yüreğine yazacağını da açıkça söyler. İlk cümle halkın antlaşmaya uymadığını, ikincisi Tanrı’nın buyruklarını halka nasıl yerleştireceğini anlatır.

Tanah, gelecekte İsrael’in Tanrı’ya ve O’nun emirlerine döneceğini bildirir. Sinay’daki törenin tekrarlanması için açık bir şart olmaması, bu emirlerin kaldırıldığına dair kanıt oluşturmaz.

Kaynaklar: Şemot 19:9; Devarim 4:2, 10–14, 13:1–6, 17:8–13, 30:1–10; Yeremya 31:31–34; Yehezkel 36:24–28; Malaki 3:22; Rambam, Mişne Tora, Tora’nın Temelleri 9:1.

Bu iddianın sayfası

235. İddia: İsrael antlaşmayı bozduğu için Tanrı onu boşamış ve “halkım değil” demiştir

Hoşea’da Tanrı, İsrael hakkındaki hükmü bildirirken “Halkım değil” anlamına gelen Lo-Ami adını kullanır. Yeremya’da ise İsrael’in sadakatsizliği boşanma belgesine benzetilir. Bu iki peygamber yargının ardından aynı halka ne olacağını da açıklar.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Hoşea’da Tanrı, İsrael hakkındaki hükmü bildirirken “Halkım değil” anlamına gelen Lo-Ami adını kullanır. Yeremya’da ise İsrael’in sadakatsizliği boşanma belgesine benzetilir. Bu iki peygamber yargının ardından aynı halka ne olacağını da açıklar.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsrael antlaşmayı bozunca Tanrı’nın da antlaşmayı sona erdirdiğini söylerler. “Halkım değil” sözüyle boşanma benzetmesini bunun kanıtı olarak okurlar. İsrael’in ileride Tanrı’ya döneceğini kabul eder, ancak bu ilişkinin önceki antlaşma yerine yeni antlaşmaya dayanacağını ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Tanah, İsrael’in antlaşmayı bozduğunu ve bunun ağır sonuçlarını açıkça anlatır. Yeremya 31 de yeni antlaşmadan söz ederken ataların antlaşmayı bozduğunu bildirir. Hoşea’daki “halkım değil” sözü gerçek bir yargıdır. İsrael bu yargı altında cezalandırılır. Peygamberler bunun ardından Tanrı’nın aynı halk ve antlaşma için ne yapacağını da bildirir.

Vayikra 26:14–39 cezayı ve sürgünü anlatır. Ardından halkın suçunu kabul etmesinden ve Tanrı’nın atalarla yaptığı antlaşmayı hatırlamasından söz eder (26:40–42). 26:44’te Tanrı, İsrael düşmanlarının ülkesindeyken onu bütünüyle yok edecek ve onunla antlaşmasını bozacak biçimde reddetmeyeceğini söyler. Tanrı bu sözü, İsrael’in ceza olarak sürgünde yaşadığı durumu anlatırken verir.

Hoşea 1:9’da çocuğa לֹא עַמִּי, Lo-Ami, “Halkım değil” adı verilir. Aynı kitap, daha önce “Halkım değilsiniz” denilenlere “Yaşayan Tanrı’nın oğulları” deneceğini bildirir.

Daha sonra Tanrı, Lo-Ami’ye “Sen halkımsın” diyecek, halk da “Tanrım” diye karşılık verecektir (Hoşea 2:1 ve 2:25; bazı çevirilerde 1:10 ve 2:23). Yargı sözünün ardından aynı halk için yeniden kabul vaadi gelir.

Hoşea 3:4–5, İsrael’in bir süre kral ve diğer kurumlarından yoksun kalacağını, sonra Tanrı’ya dönüp David soyundan kralını arayacağını söyler. Bir süre kralı olmadan yaşayan, sonra dönen ve David soyundan kralını arayan halk aynı İsrael’dir.

Yeremya 3:8’de Kuzey İsrael’in sadakatsizliği boşanma belgesiyle anlatılır. Aynı bölümde Tanrı “Dön, dönek İsrael” diye çağırır ve İsrael ile Yehuda’nın birlikte döneceğini bildirir (3:12–18). Yehezkel 16:59–63 de ağır yargı dilinin ardından Tanrı’nın eski antlaşmasını hatırlayacağını ve kalıcı bir antlaşma kuracağını söyler.

Yeremya 31:31–34, yeni antlaşmayı açıkça İsrael ve Yehuda ile ilişkilendirir. Tanrı Tora’sını onların yüreğine yazacağını ve suçlarını bağışlayacağını söyler. Hemen sonraki ayetler, İsrael soyunun Tanrı’nın önünde ulus olarak sürekliliğini güneş, ay ve yıldızların düzeniyle birlikte anlatır (31:35–37). Tanrı bu antlaşmayı adı verilen halklarla yapar. Ardından da İsrael’in O’nun önünde ulus olarak kalacağını bildirir.

Yeşaya 54:7–10, kısa süreli yüz çevirmeyi kalıcı merhametle karşılaştırır. Birinci Tapınağın yıkılması ve sürgün de Tanah’ta daha önce anlatılmıştır. Yeremya 29:10–14, bu yıkımın ardından da halkın döneceğini vaat eder. MS 70’teki yıkımın kendisinden “Tanrı artık İsrael’in Tanrısı değildir” sonucu çıkmaz.

İsrael’in sadakatsizliği ve cezası gerçektir. Tanah aynı zamanda Tanrı’nın merhametini, halkın dönüşünü ve antlaşmaya ilişkin vaadini korur. “Halkım değil” sözüyle yargılananlara daha sonra “Sen halkımsın” denir. Yargıyı kalıcı bir boşanma olarak okumak Hoşea’nın aynı halka verdiği dönüş vaadiyle çelişir.

Kaynaklar: Vayikra 26:40–45; Hoşea 1:9, 2:1, 25, 3:4–5; Yeremya 3:8–18, 29:10–14, 31:31–37; Yehezkel 16:59–63; Yeşaya 54:7–10.

Bu iddianın sayfası