Misyoner İddiaları Arşivi

15 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

28. İddia: “İtaat korbandan iyidir” sözü kanlı korbanın mutlak zorunluluğunu değiştirmez

Şaul’a Amalek’e karşı bir buyruk verilir. Şaul, buyruk gereği yok edilmesi gereken sürünün en iyi hayvanlarını sağ bırakır ve onları Haşem’e sunmayı amaçladığını söyler.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Şaul’a Amalek’e karşı bir buyruk verilir. Şaul, buyruk gereği yok edilmesi gereken sürünün en iyi hayvanlarını sağ bırakır ve onları Haşem’e sunmayı amaçladığını söyler.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Şemuel’in “İtaat kurbandan iyidir” sözüyle tövbe ve itaat olmadan verilen sunuyu reddettiğini söylerler. Şaul’un sağ bıraktığı hayvanların günah sunusu olarak tanımlanmadığına dikkat çeker ve bu olayın bağışlanma için kanlı sunu gerektiği görüşünü değiştirmediğini savunurlar. Onlara göre tövbe eden kişi de İsa’nın kanı sayesinde bağışlanır.

Tanah’ın Cevabı:

Şaul, Amalek’e karşı aldığı buyruk uyarınca sürüleri yok edecekti. En iyi koyunlarla sığırlar sağ bırakıldı. Şemuel bunların sesini duyunca Şaul, hayvanların Haşem’e kurban edilmek üzere ayrıldığını söyledi. Bunun üzerine Şemuel, “Söz dinlemek kurbandan, kulak vermek koçların yağından daha iyidir” dedi. Şaul daha içten bir duyguyla aynı hayvanları sunsaydı da sorun çözülmeyecekti. Hayvanları elde tutmak başlı başına buyruğa karşı gelmekti. Şaul Haşem adına kurban sunmayı düşünmüş olsa da Haşem’in sözünü dinlemediği için Haşem onu kral olarak reddetti. Yoşer Divrei Emet bu olayı açıklarken korbanın, yani sununun değerini Haşem’in iradesine uymaya bağlar. Yok edilmesi emredilen hayvanları sunmak için saklamak, bu iradeyi yerine getirmek değildir. Kurbanın ne zaman ve nasıl sunulacağını verilen buyruk belirler. Emuna, yani Haşem’e güven ve bağlılık, insanın davranışında da kendini gösterir. Şaul Haşem’i inkar etmedi; hayvanları O’na ayırdığını söylediği halde verilen emri yerine getirmemişti. Şemuel Alef 15:1–23

Bir kralın kurbanı itaatsizliği örtmediği gibi, bir halkın kurbanları da haksızlığı örtmez. Yeşaya’nın seslendiği insanlar sunağa çok sayıda kurban getirir. Ne var ki dua etmek için açtıkları eller şiddetin kanıyla doludur. O ellerle ezilene yardım etmeleri, yetimin davasını görmeleri ve dulun hakkını savunmaları istenir. Kötülüğü bırakıp iyiliğe dönmeleri söylendikten hemen sonra, günahları kıpkırmızı olsa da kar gibi beyazlaşacakları bildirilir. Amos’un sözünü ettiği bayramlar ve toplantılar da halkı yargıdan korumaz. İbadet sürerken toplumda ortadan kalkan adaletin su gibi, doğruluğun güçlü bir ırmak gibi akması istenir. Menorat HaMaor, Yeşaya’nın sözlerini teşuvayla, yani günahtan dönüşle birlikte ele alır: kötülüğünden dönen insanın davranışları kabul edilir. Mişnat Rabbi Eliezer de Amos’un sözlerini, Haşem’in iradesi yerine getirilmeden bayramlara güvenilmesiyle ilişkilendirir. Yeşaya 1:11–17, 1:18–20, Amos 5:21–24

Bir insanın hakkı çiğnendiğinde tövbenin nasıl davranışa dönüştüğü Tora’da açıkça görülebilir. Suç itiraf edilir, alınan mal hak sahibine geri verilir ve üzerine değerinin beşte biri eklenir. Ödemenin yapılabileceği bir yakın da yoksa ödeme kohene, yani Tapınak hizmetinde görevli kişiye verilir. Hükümde kefaret için getirilecek bir koç da yer alır. Sunağa getirilen koç, insana ödenmesi gereken borcu ortadan kaldırmaz. Mişle, doğruluk ve adaletle davranmanın Haşem için kurbandan daha makbul olduğunu söyler. Yeremya’nın kınadığı da çalıp öldürdükten ve başka tanrılara yöneldikten sonra Tapınağa sığınarak kendini güvende saymaktır. Haşem’in buyruğu, “Sesimi dinleyin” ve buyurduğum yolda yürüyün sözlerinde toplanır. Hoşea da bağlılığı sabah çiyi gibi çabuk kaybolan, antlaşmaya ihanet eden halka, Haşem’in kurbandan önce sadakat, yakılan sunulardan önce Tanrı’yı tanımalarını istediğini söyler. Bamidbar 5:6–8, Mişle 21:3, Yeremya 7:9–11, 7:21–23, Hoşea 6:4–7

İnsandan beklenen hayat, sununun bedeli artırılarak satın alınamaz. Mika, Haşem’in önüne önce yakılan sunular ve bir yaşındaki buzağılarla çıkmayı düşünür. Soru büyüdükçe binlerce koç, on binlerce yağ ırmağı ve sonunda insanın günahı için kendi ilk doğanı anılır. İstenen şey ise kişinin adaletle davranması, iyiliği sevmesi ve Tanrısıyla alçakgönüllülükle yürümesidir. Rabbenu Bahya, Kad HaKemah’ta bu soruların kişiyi alçakgönüllülüğe götürdüğünü açıklar. Mika’nın cevabında adalet, iyilik ve alçakgönüllülük, sunuların sayısıyla elde edilecek bir sonucun yerine geçer. Yismach Moşe, korbanın insanı teşuvaya uyandırması gerektiğini anlatır: insan kendi davranışını ve Haşem’e karşı sorumluluğunu düşünmelidir. Bir insan doktorun verdiği ilacı alırken kendisini zehirlemeyi sürdürürse, ilacı kullanması tedavinin bütününü oluşturmaz. Korban da Haşem’in istediği hayatın bütününden ayrı düşünülemez.

Yeşaya, Haşem’e bağlanan, Şabat’ı koruyan ve antlaşmaya tutunan yabancıların kurbanlarının bile sunakta kabul edileceğini söyler. Akedat Yitshak da sununun içsel amacıyla eylem arasındaki bağı vurgular; iyiye ve doğruya yönelerek getirilen sununun Yeşaya’da kabul edildiğini gösterir. Şemuel’in önünde ise Tora’nın bir günah için buyurduğu sunu yerine getirilmiyordu. Kral, saklanması yasak olan hayvanları kendi seçtiği bir sunuya dönüştürüyordu. Mika 6:6–8, Yeşaya 56:6–7

Öyleyse belirli bir günahın bağışlanması için neyin sunulacağı da doğrudan Tora’dan öğrenilir. Vayikra’da, bölümde sayılan günahlardan birini işlemiş ve iki kuş almaya bile gücü yetmeyen kişiden ince un getirmesi istenir. Kohen bir avuç unu sunakta yakar ve kişinin bağışlanacağı söylenir. Aynı sunakta kanlı kurbanlar da sunulur. Tora bu kişi adına bir hayvanın kesilmesini istemez. Un, doğrudan günah sunusu olarak adlandırılır ve bağışlanma bu buyruğun yerine getirilmesine bağlanır. Her bağışlanma için kanlı bir sununun zorunlu olduğu iddiası, bu hükümle çürütülür. Yoksulun bağışlanmasını İsa’nın gelecekteki ölümüne bağlamak da Haşem’in verdiği hükme yeni bir şart eklemektir. Tora belirli bir günah için sunu emrettiğinde, Tapınak hizmeti sırasında o sunu getirilir. İtaatin gereği, Haşem’in belirlediği hükmü yerine getirmektir. Vayikra 5:11–13

Şemuel’in Şaul’a verdiği cevap, sununun çiğnenen buyruğa itaat yerine geçemeyeceğini gösterir. Şaul’un hayvanlarının günah sunusu olmaması da her bağışlanmada kan gerektiğini kanıtlamaz. Bu şart, Tanah’ın bağışlanmayı düzenleyen diğer hükümleriyle çelişir.

Rabbinik açıklamalar: Yoşer Divrei Emet, Şemuel Alef 15 açıklaması; Menorat HaMaor, teşuva açıklaması; Mişnat Rabbi Eliezer, 1. bölüm; Rabbenu Bahya, Kad HaKemah, alçakgönüllülük bölümü; Yismach Moşe, Vayikra; Akedat Yitshak, korbanlara ilişkin açıklama.

İlgili Kabalat yazıları: “Kan olmadan kefaret olmaz mı?”; “Günah ve Aklanma”; “İsa, Benim Günahlarım İçin mi Öldü?”.

Tanah kaynakları: Şemuel Alef 15:1–23; Yeşaya 1:11–17 ve 1:18–20; Yeşaya 56:6–7; Hoşea 6:6 (bağlamı 6:4–7); Yeremya 7:9–11 ve 7:21–23; Bamidbar 5:6–8; Mişle 21:3; Amos 5:21–24; Mika 6:6–8; Vayikra 5:11–13 (özgün metin).

Bu iddianın sayfası

237. İddia: Yeremya 3’te antlaşma sandığının artık anılmayacak olması Sinay düzeninin değiştirildiğini kanıtlar

Antlaşma sandığının nasıl yapılacağı Tora’da anlatılır. Tanıklık levhaları bu kutsal sandığın içine konur. Yeremya, bir gün bu sandığın artık anılmayacağını söyler. Aynı bölümde Yeruşalayim’in Tanrı’nın tahtı olarak adlandırılacağı ve ulusların orada toplanacağı da bildirilir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Antlaşma sandığının nasıl yapılacağı Tora’da anlatılır. Tanıklık levhaları bu kutsal sandığın içine konur. Yeremya, bir gün bu sandığın artık anılmayacağını söyler. Aynı bölümde Yeruşalayim’in Tanrı’nın tahtı olarak adlandırılacağı ve ulusların orada toplanacağı da bildirilir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeruşalayim’in Tanrı’nın tahtı olmasını sandığın yerini alan bir değişiklik olarak okurlar. Onlara göre yeni antlaşma döneminde ulusların Yeruşalayim’e yönelmesi ve sandığın artık anılmaması, Sinay’da kurulan düzenin yerini yeni bir antlaşmanın aldığını gösterir.

Tanah’ın Cevabı:

Yeremya 3:16 gelecekte antlaşma sandığıyla ilgili bir değişim bildirir. Sandık artık anılmayacak, akla gelmeyecek, aranmayacak ve yeniden yapılmayacaktır. Fakat ayet bu değişimden Tora’nın bütün hükümlerinin sona erdiği sonucunu çıkarmaz.

Ayetin hemen devamında Yeruşalayim’in כִּסֵּא יְהוָה, “Tanrı’nın tahtı” diye adlandırılacağı ve bütün ulusların Tanrı’nın adına orada toplanacağı söylenir (Yeremya 3:17). 3:18’de İsrael ve Yehuda’nın birlikte atalarına verilen ülkeye döneceği bildirilir. Sandıkla ilgili söz, halkın dönüşünü ve ulusların Tanrı’ya yönelişini anlatan bu gelecek tasvirinin içindedir.

Sandığın anılmayacağı vaadinin hemen öncesinde Haşem halkına, kendilerini bilgi ve anlayışla güdecek önderler vereceğini söyler. Ardından Yeruşalayim bütün ulusların Haşem’in adı için toplandığı yer olur. Şemot’ta Moşe Tanrı’nın sesini sandığın örtüsü üzerinden işitir. Yeremya’nın daha sonra Tora’nın halka verileceğini anlattığı vaatte de konuşan aynı Haşem’dir. Yeremya’da yeni olan, şehir ve halkın Tanrı’ya yönelişinin kazandığı genişliktir. (Yeremya 3:14–18).

Şemot 25:10–22, sandığın yapımını ve tanıklık levhalarının içine konulmasını emreder. Sandığın kutsal hizmetteki görevlerinden biri bu levhaları taşımaktır. Tora aynı zamanda adalet ve Şabat gibi, uygulanması sandığın orada bulunmasına bağlı olmayan buyruklar verir. Sandığın gelecekte artık anılmaması ile Tora’nın kaldırılması ayrı iddialardır.

Nitekim aynı Yeremya kitabı yeni antlaşmayı anlatırken Tanrı’nın אֶת־תּוֹרָתִי, Torati, “Tora’mı” halkın içine koyacağını ve yüreğine yazacağını söyler (31:31–34). Antlaşmanın tarafları yine İsrael ve Yehuda’dır. Yeremya, sandık hakkındaki değişimi bildirdiği gibi, Tora’nın İsrael ve Yehuda’nın yüreğine yazılacağını da bildirir.

Yeremya, Tapınağın yıkılması ve sürgün konusunda uyarırken de halkı adalete, Şabat’a ve Tanrı’ya dönüşe çağırır (Yeremya 7:1–15; 17:19–27). Bir kutsal eşyanın veya hizmetin belirli tarihsel koşullarda bulunmaması, bütün Tora’nın geçersiz olduğu sonucunu doğurmaz.

Yehezkel 40–48’in gelecek tasvirinde Mikdaş, kohenler, sunak, korbanlar, Şabatlar ve belirlenmiş zamanlar da vardır. Yehezkel’in verdiği ayrıntıların Tora’daki uygulamalarla nasıl ilişkilendirildiği ayrıca yorumlanır. Fakat Yeremya’da sandığın artık anılmayacak olması, Yehezkel’in bildirdiği bütün kutsal hizmetlerin de ortadan kalkacağı anlamına gelmez.

Yehezkel 36:26–27, Tanrı’nın yeni yürek ve ruh vererek halkı kendi hükümlerinde yürüteceğini söyler. 37:21–28’de İsrael’in birleşmesi ve kutsal yerin halkın arasında bulunması vaat edilir.

Yeremya sandık hakkında gerçek bir değişim bildirir. Aynı peygamber, Tanrı’nın Tora’sını İsrael ve Yehuda’nın yüreğine yazacağını da söyler. Sandığın artık anılmayacağını söyleyen ayet, Sinay’da verilen Tora’nın kaldırıldığını söylemez. Yeni antlaşma hakkındaki açık söz, Tanrı’nın kendi Tora’sını halkına benimseteceğidir.

Kaynaklar: Yeremya 3:14–18, 7:1–15, 17:19–27 ve 31:31–34; Şemot 25:10–22; Yehezkel 36:24–28, 37:21–28 ve 40–48.

Bu iddianın sayfası

63. İddia: Yeşaya’daki “kul” doğal olarak Maşiah’tır

Yeşaya’da “kul”, Haşem’e bağlı olan ve bir görev verilen kişi veya topluluk için kullanılır. Peygamber, kitabın bazı bölümlerinde kulun adını doğrudan verir. 52. bölümün sonunda ise ağır acı çeken, sonradan yükseltilen bir kuldan söz eder. Bu kişinin kim olduğunu anlamak için şiirin başladığı yere ve Yeşaya’nın daha önce kimi kul diye andığına bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya’da “kul”, Haşem’e bağlı olan ve bir görev verilen kişi veya topluluk için kullanılır. Peygamber, kitabın bazı bölümlerinde kulun adını doğrudan verir. 52. bölümün sonunda ise ağır acı çeken, sonradan yükseltilen bir kuldan söz eder. Bu kişinin kim olduğunu anlamak için şiirin başladığı yere ve Yeşaya’nın daha önce kimi kul diye andığına bakılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 52:13–53:12’de acı çeken kulun İsrael halkı olamayacağını söylerler. Onlara göre kul, başkalarının suçları için ölen İsa’dır. Yeşaya 52:14’ü, İsa’nın herkesten daha fazla bedensel acı çekeceğinin haberi olarak okurlar. Ayrıca Yeşaya 49’da kula İsrael’i geri getirme görevi verildiğini hatırlatır ve bu görevin kulun halktan ayrı bir kişi olduğunu gösterdiğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Haşem, Yeşaya 41:8–9’da kuluna “İsrael” ve “Yaakov” diye seslenir. 43:10’da Haşem aynı cümlede İsrael’e “Siz Benim tanıklarımsınız” der ve topluluğu tekil olarak “seçtiğim kulum” diye anar. 44:21’de yine aynı adı duyarız. 48:20’de kurtarılan kul Yaakov’dur. 49:3’te ad, doğrudan kula söylenir: “Sen kulumsun, İsrael.” Tanah başka yerlerde Avraam, Moşe, David ve peygamberleri de kul olarak adlandırır. Yeşaya’nın bu bölümünde ise unvanın kime ait olduğu tekrarla belirlenmiştir.

Şiir başlamadan hemen önce Haşem, Mısır ve Asur baskısını yaşayan halkından söz eder (52:4–5). Yeruşalayim’in yıkıntılarına sevinmeleri söylenir ve uluslar Haşem’in kurtarışını görür (52:9–10). Haşem, ülkeden çıkacak halkının önünde ve arkasında yer alır (52:12). Bu dizinin ardından “Kulum başarılı olacak” sözü gelir (52:13). Bir zamanlar görünüşü insanları dehşete düşüren kulun yücelmesi kralları susturur (52:14–15). Görünüşteki ağır bozulma, tarihte çekilmiş bütün acıları karşılaştıran bir sıralama değildir. 54:1–3’te doğum ve genişleyen çadır diliyle aynı halkın yeniden çoğalması anlatılır.

Yeşaya 49:5–6’da İsrael adını taşıyan kul dağılmış İsrael’i toplamak ve uluslara ışık olmakla görevlidir. “İsrael” adıyla anılan bir topluluk, halkın içinde Haşem’e sadık kalanları temsil edebilir. Bir halkın kendi içinde dönüşe öncülük edenlerle dönmeye çağrılanlar bulunabilir. Ayet, kulun adını kendi göreviyle değiştirmez.

Yeşaya, halkın tamamı ile halkın içindeki sadık kişileri birbirinden ayırır. 65:8–9’da içinde hala üzüm suyu bulunan salkım atılmaz. Peygamber bu örnekle, halkın içinde sadık kalanlar varsa bütün halkın yok sayılmayacağını anlatır. Tanrı da kulları uğruna her şeyi yok etmez ve Yaakov’un soyuna yurdunu miras verir. Sefanya 3:12–13 de İsrael’den geriye kalanların ağzında hile bulunmayacağını söyler. Yeşaya 53:9’da kul için de ağzında hile bulunmadığı söylenir. Halkın günahları ile onun içindeki sadık kişilerin yaşadıkları aynı şey değildir.

Yeşaya 52:15’te krallar daha önce kendilerine söylenmemiş olanı görür ve duymadıklarını kavrar. Bir sonraki ayet “Duyduğumuza kim inandı?” diye başlar (53:1). Uluslar, hor gördükleri İsrael’in acısını önce Haşem’in onu reddetmesi olarak anlamış, şimdi o acının kendi isyanlarıyla ilişkisini görmüşlerdir (53:4–6). 53:8’deki “halkımın suçu” ifadesi de bir kralın kendi halkından söz etmesi olarak anlaşılabilir. “Biz” diyenlerin bu değişimi, şahsi bir kurtuluş kurbanının ilanından başka bir olay anlatır.

Kulun kesilip alınması ve mezarı, topluluk diline yabancı değildir. Yehezkel 37:11–14’te mezarlardan çıkarılan kuru kemiklerin kimliği açıkça verilir: “Bütün İsrael evi.” Ölüm dili, sürgün ve yıkımın ağırlığını anlatır. Yeşaya 53:10–12’de de kulun canı aşam ile anıldıktan sonra ona soyunu görmek, uzun yaşamak ve ganimeti paylaşmak vaat edilir. Kul suçlular için yakar ve ulusların günahlarının ortaya çıkardığı yükü taşır. 54. bölümde bu vaadin karşılığı İsrael’in çocukları ve yeniden dolan şehirlerdir.

Yahudi kaynaklarında Maşiah’a uygulanan açıklamalar da vardır. Tanah’ın Aramice çeviri ve açıklamalarından biri olan Targum Yonatan, 52:13’te “kulum” sözünü “kulum Maşiah” diye açıklar. Sanhedrin 98b, Maşiah’ın adı üzerine bir tartışmada Yeşaya 53:4’ü kullanır. Yalkut Şimoni de bölümdeki sözleri Maşiah’la ilişkilendirir. Bunlar gerçek yorumlardır; fakat “Maşiah” sözünün ayetin İbranice metninde yazdığını veya sözü edilen kişinin İsa olduğunu göstermez.

Targum’un kendi açıklamasına bakıldığında farklı kişiler ve topluluklar da görülür. 52:14’te İsrael evinin aşağılanmasından söz eder. 53:10’da halktan geriye kalanların arınacağını, Maşiahlarının krallığını göreceğini ve Tora’yı yerine getirenlerin başarılı olacağını anlatır. 53:12’de Maşiah’ın canını ölüme verdiği, birçoklarının günahı için dua ettiği ve asilerin onun sayesinde bağışlandığı söylenir; aynı açıklamada asiler Tora’ya bağlanır. Bu yorumdaki ifadeler İsa’nın kimliğine veya Tora’yı kaldıran bir kurtuluş öğretisine delil oluşturmaz.

Öte yandan Raşi, 52:13’teki kulu Yaakov’un içindeki doğru kişiler olarak açıklar. 49:1’de ise konuşmayı peygamber Yeşaya’ya bağlar. Bu açıklamalar, “kul” sözünün geçtiği her yerde tek bir kişinin anlatıldığını varsaymanın yanlış olduğunu gösterir.

Yeşaya’nın kul diye adlandırdığı İsrael, ulusların önünde aşağılanır, onların suçlarının yükünü taşır ve sonunda yüceltilir. Hristiyan okuması bu halkın yerine İsa’yı koyar, sonra yaraları çarmıha, sessizliği yargılamaya ve uzayan günleri dirilişe bağlar. Şiirin başındaki kurtuluş, kulun adı, konuşan uluslar ve sonunda vaat edilen soy, halk olarak anlatılan İsrael’i gösterir.

Tanah kaynakları: Yeşaya 41:8–9, 43:10, 44:1–2, 21, 48:20, 49:3–6, 52:4–15, 53:1–12, 54:1–17, 10:20–22, 33:23–24 ve 65:8–9, Sefanya 3:12–13, Yehezkel 37:11–14 ve 39:10, Yeremya 29:7, Bereşit 26:24, Bamidbar 12:7, Şemuel Bet 7:5, Yeremya 7:25. Yeşaya 52’nin

Bu iddianın sayfası