6 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
83. İddia: İsa’nın bilge olması Yeşaya 11’in yeterli ilk gerçekleşmesidir
Yeşaya 11’de gelecekteki krala bilgelik ve güç verilir. Sonraki ayetler kralın bunları nerede kullanacağını gösterir. Kral, insanların görünüşüne aldanmadan yoksulların ve ezilenlerin davalarında adil karar verir. Bilge bir insanla adil bir krallık kurmuş yönetici arasındaki fark burada önemlidir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeşaya 11’de gelecekteki krala bilgelik ve güç verilir. Sonraki ayetler kralın bunları nerede kullanacağını gösterir. Kral, insanların görünüşüne aldanmadan yoksulların ve ezilenlerin davalarında adil karar verir. Bilge bir insanla adil bir krallık kurmuş yönetici arasındaki fark burada önemlidir.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya 11:2’de Maşiah’ın, yani Mesih’in Haşem’in ruhu, bilgelik ve güçle donatıldığına dikkat çekerler. İsa’nın öğretisinin derinliğini ve ona atfedilen mucizeleri bu sözün ilk gerçekleşmesi sayarlar. Adil krallığın kurulmasını, barışı ve İsrael’in toplanmasını ise İsa’nın ikinci gelişinde gerçekleşecek işler olarak görürler.
Tanah’ın Cevabı:
Yeşaya’nın beklediği kişi, Yişay’ın kökünden çıkıp halkı adaletle yönetecek kraldır. Haşem’in ruhuyla verilen bilgelik, anlayış, öğüt, güç, bilgi ve Haşem korkusu bu göreve hizmet eder. Kral, birinin görünüşüne veya hakkında işittiklerine dayanarak hüküm vermez. Yoksulu doğrulukla yargılar, ezilen için adil karar verir ve kötüyü ağzından çıkan sözle durdurur. İsa’nın bilgeliğini peygamberliğin ilk gerçekleşmesi saymak yanlıştır. Yeşaya’nın anlattığı adalet, kralın verdiği hükümlerde ve bu hükümlerin koruduğu insanların hayatında görülür. (Yeşaya 11:1–5)
Betsalel de Haşem’in ruhuyla, bilgelik, anlayış ve bilgiyle doldurulur. Bu yetenekleri Mişkan’ın, yani İsrael’in taşınabilir kutsal mekanının yapımında kullanır. Altını, gümüşü, bakırı, taşı ve ağacı işlemesi verilen görevin parçasıdır. Tora’da Mısır hükümdarı Paro, Yosef’i Tanrı’nın ruhunu taşıyan, bilge ve anlayışlı biri olarak tanır ve Mısır’ın yönetimini ona verir. Nun oğlu Yehoşua ise Moşe’nin ellerini üzerine koymasından sonra bilgelik ruhuyla doludur. İsrael halkı ona kulak verir. Aynı nitelikler farklı insanlarda farklı işlere bağlanır. (Şemot 31:2–5, Bereşit 41:38 ve 41:39–41, Devarim 34:9)
Daniel, Hananya, Mişael ve Azarya da bilgi ve bilgelikle donatılır. Şelomo halkı yargılamak ve iyiyle kötüyü ayırmak için kavrayış ister. Haşem ona öncekilerde ve sonrakilerde benzeri bulunmayacak bilge ve anlayışlı bir yürek verir. Şelomo’nun örneği, bu niteliğin bir kralda ve doğrudan yargı görevi için de bulunabildiğini gösterir. Maşiah’ın bilge olması beklenir. Ama Şelomo ve öteki örnekler gösteriyor ki, yalnızca bilge olduğunu öğrenerek bir insana Maşiah denemez. (Daniel 1:4, 17–20, Melahim Alef 3:9–12)
Mucize iddiası da ayetin verdiği ölçüyü değiştirir. Yeşaya’daki gevura, öğütle birlikte anılan güçtür. Asur İmparatorluğu’nun elçisi Yehuda kralı Hizkiya’ya seslenirken aynı iki sözcüğü savaş için gerekli öğüt ve güç anlamında kullanır. Yeşaya ise gücü adil hüküm verme ve kötüyü durdurma bağlamında işler. Sözcüğü doğrudan mucize yapma yeteneğine çevirmek, İbranice ifadenin kendisinde bulunmayan bir anlamı ona yükler. İsa’ya atfedilen olağanüstü işler de bu anlamı ayete kazandırmaz. (Melahim Bet 18:20, Yeşaya 11:2–5)
Talmud’un Sanhedrin 93b bölümü, Yeşaya’nın bu yargı tasvirini Bar Kohba’nın Maşiah iddiasıyla ilgili bir tartışmada kullanır. Bilgeler, onun adaleti ayırt etme yeteneğini sınar ve bekledikleri niteliği göremediklerini söyler. Bu bir Talmud yorumudur; kralın bilgeliğinin yargı göreviyle birlikte ele alındığını gösterir.
Yeteneğin verilişi ile görevin tamamlanışı arasındaki fark bir cerrah örneğinde görülebilir. El becerisi ameliyatı yapmasına yardım eder. Ameliyatın başarıyla yapıldığını ise hastaya uygulanan işlem ve sonucu gösterir. Şelomo’nun bilgeliği ya da Zerubavel’in Tapınağı tamamlaması gelecekteki kurtuluşun bazı yönlerini hatırlatabilir. Böyle bir benzerlik, söz konusu kişinin geride kalan bütün görevleri tamamlamak için tekrar geleceğini göstermez.
Aynı ölçü İsa için de geçerlidir. Yeşaya, Haşem bilgisinin dünyayı doldurduğu, ulusların Yişay’ın köküne yöneldiği ve Haşem’in İsrael ile Yehuda’nın dağılmışlarını topladığı bir çağ anlatır. Bilge bir öğretmenin ortaya çıkışını ilk gerçekleşme saymak, kralın kimliğini belirleyecek işler gerçekleşmeden o kimliği kabul etmektir. İkinci geliş iddiası bu işlerin neden henüz görülmediğine dair bir açıklama sunar. İşlerin gerçekleştiğini veya İsa’nın Yeşaya’daki kral olduğunu göstermez. (Zekeriya 4:9, Yeşaya 11:9–12)
Tanah kaynakları · Yeşaya 11:1–12 · Şemot 31:2–5 (İbranice metin) · Bereşit 41:38–41 · Devarim 34:9, İbranice metin · Melahim Alef 3:12 · Melahim Bet 18:20 · Daniel 1 · Zekeriya 4:9.
216. İddia: Yosef’in Mısır’da aldığı adın “dünyanın kurtarıcısı” anlamına gelmesi, Yosef’i Maşiah’ın habercisi yapar
Bereşit’te Paro, Mısır’ın yönetiminde görev verdiği Yosef’e Tsafenat-Paneah adını verir. Yosef daha sonra kıtlık sırasında hem Mısır’daki insanlara hem de ailesine yardım eder. Paro’nun verdiği adın anlamı ve Yosef’in insanları nasıl kurtardığı, anlatının iki ayrı yönüdür.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bereşit’te Paro, Mısır’ın yönetiminde görev verdiği Yosef’e Tsafenat-Paneah adını verir. Yosef daha sonra kıtlık sırasında hem Mısır’daki insanlara hem de ailesine yardım eder. Paro’nun verdiği adın anlamı ve Yosef’in insanları nasıl kurtardığı, anlatının iki ayrı yönüdür.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tsafenat-Paneah adının kelimesi kelimesine “dünyanın kurtarıcısı” demek olduğunu söylerler. Yosef’in önce kardeşleri tarafından reddedilip sonra onları kurtarmasını İsa’nın yaşamıyla ilişkilendirirler. Onlara göre Yosef’in başından geçenler, İsa’nın önce reddedileceğini ve daha sonra kabul edileceğini haber verir.
Tanah’ın Cevabı:
Bereşit 41:45, Paro’nun Yosef’e צָפְנַת פַּעְנֵחַ, Tsafenat-Paneah adını verdiğini söyler. Adın çevirisini vermez. “Dünyanın kurtarıcısı” açıklaması eski bir Hristiyan yorumunda yer alır. Bu açıklamanın adın Mısır dilindeki anlamı olup olmadığı, adın kökeniyle ilgili ayrı bir sorudur.
Jerome bu adı “dünyanın kurtarıcısı” olarak açıklamıştır. Fakat adın hangi Mısır dili ifadesinden geldiğine dair farklı görüşler vardır. Modern açıklamalardan biri, adı “Tanrı konuştu ve o yaşar” anlamına yakın bir ifadeyle ilişkilendirir. Adın eski Mısır dilindeki biçimi ve nasıl çevrileceği tartışmalıdır. Bereşit’te verilmeyen bir çeviriyi kesinmiş gibi kullanmak için yeterli dayanak yoktur.
Yahudi kaynakları adı farklı biçimlerde açıklar. Targum Onkelos, Tora’nın Aramice çeviri ve açıklamasıdır. Raşi ve Targum Onkelos adı gizli şeylerin açığa çıkarılmasıyla ilişkilendirir. Bereşit Rabba 90:3, Yosef’in gizli şeyleri açıklamasından söz eder. Başka bir yorum, adın harflerini Yosef’in farklı özellikleriyle ilişkilendirir.
Bunlardan biri “kurtaran” anlamındaki podehtir. Bu yorumda tek bir harfle ilişkilendirilen nitelik, bütün adın sözlük anlamının “dünyanın kurtarıcısı” olduğunu göstermez.
Yosef’in kendi öyküsündeki görevi açıktır. Paro’nun düşlerini yorumlar, yedi bolluk yılının ardından yedi kıtlık yılı geleceğini açıklar. Bolluk yıllarında tahılın depolanmasını, kıtlık geldiğinde ise dağıtılmasını yönetir. Kıtlık çevre ülkeleri de etkileyince insanlar tahıl almak için Mısır’a gelir (Bereşit 41:53–57). Yosef, Tanrı’nın onu ailesinden önce yaşamı korumak ve büyük bir kurtuluş sağlamak için gönderdiğini söyler (45:5–7).
Yosef kardeşlerinin yaptığını kötülük olarak tanımlar. Tanrı’nın bu olaylar sonunda birçok insanın yaşamasını sağladığını da söyler (50:20). Öyküde kurtarmanın ne anlama geldiği bellidir. Aç kalan insanlara yiyecek ulaşır ve hayatta kalırlar. Bu görev, daha sonra başka bir kişinin insanlığın günahları için ölmesine ilişkin bir kehanet olarak tanımlanmaz.
Hristiyan yorumunda Yosef’in kardeşleri tarafından reddedilmesi ve sonradan onları kurtarabilecek bir göreve yükselmesi, İsa’nın başından geçenlerle karşılaştırılır. Bereşit’te kardeşleri kıtlık yüzünden Yosef’in yaşadığı Mısır’a gider. Yosef o yıllar boyunca Mısır’da yaşar. Bu olaylar arasında ölmesi, dirilmesi, göğe çıkması veya yüzyıllar sonra geri dönmesi anlatılmaz (Bereşit 42–45). Ailenin onu sonradan tanıması ile ölümden sonra ikinci geliş aynı olay değildir.
Yosef ile gelecekteki kurtuluş arasında Yahudi kaynaklarında da ilişkiler kurulmuştur. Talmud’un Sukka 52a–b bölümünde Maşiah ben Yosef’ten söz edilir. Bu rabbinik gelenek, Nasıralı İsa’nın Yosef’in hayatında önceden bildirildiğini veya İsa’nın iki gelişini kanıtlamaz.
Maşiah’a ilişkin ayetler, David soyundan kralın adaletini, İsrael’in toplanmasını ve Tanrı bilgisinin yayılmasını anlatır (Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28). Yosef’in kıtlıktan hayat kurtarması bu vaatlerin yerine geldiğini göstermez.
Tsafenat-Paneah’ın “dünyanın kurtarıcısı” olduğu kesin bir çeviri değildir. Yosef’in insanları kıtlıktan kurtarması ise Bereşit’te açıkça anlatılır. Bu olayları İsa’nın hayatıyla benzeştirmek, Bereşit’in onun ölümünü ve ikinci gelişini önceden bildirdiğini kanıtlamaz.
Kaynaklar: Bereşit 41:45, 41:53–57, 42–45 ve 50:20; Raşi ve Targum Onkelos, Bereşit 41:45; Bereşit Rabba 90:3; Sukka 52a–b; NET Bible, Bereşit 41:45 filolojik notu; Encyclopedia of the Bible, Zaphenath-Paneah; Yeşaya 11; Yeremya 23; Yehezkel 37.
114. İddia: Yahudilerin İsa’ya olumsuz tepki göstermesi vicdan azabını gösterir
İnsanların bir dini çağrıya nasıl karşılık verdiği görülebilir. Tepkinin nedenini anlamak için ise kişinin söylediklerine ve elindeki gerekçelere bakmak gerekir. Yosef’in kardeşlerinin suçluluğunu, davranışlarına bakıp tahmin etmeyiz. Anlatı, onların neyi itiraf ettiğini açıkça söyler.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
İnsanların bir dini çağrıya nasıl karşılık verdiği görülebilir. Tepkinin nedenini anlamak için ise kişinin söylediklerine ve elindeki gerekçelere bakmak gerekir. Yosef’in kardeşlerinin suçluluğunu, davranışlarına bakıp tahmin etmeyiz. Anlatı, onların neyi itiraf ettiğini açıkça söyler.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yahudilerin Hristiyanlığı yayma çabalarına tepki göstermesini, İsa’nın Maşiah, yani Mesih olduğunu içten içe bildiklerinin işareti sayarlar. Bu tepkiyi Yosef’in kardeşlerinin suçluluğuna benzetirler. Yeşaya 53’ün, Tora okumasını izleyen yıllık peygamber bölümleri arasında yer almamasını ve Orta Çağ Yahudi yorumcularının bölümü ele almadığı iddiasını da aynı gizli suçluluğa bağlarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Şelomo, Tapınak’ın açılışında Haşem’e “Bütün insanların yüreğini yalnız Sen bilirsin” diye seslenir. Şemuel de David’in ailesine gönderildiğinde gördüğü kişinin görünüşüne bakarak hüküm vermemesi için uyarılır. İnsan gözün gördüğüne bakar, Haşem yüreğe bakar. Tehilim yüreğin sırlarını bilenin, Yeremya ise yüreği araştıranın Haşem olduğunu söyler. Birinin itirazı işitilebilir, öfkesi görülebilir. Kişi bir iddiayı yanlış bulduğu, inancının çarpıtıldığını düşündüğü veya aynı çağrıyı tekrar tekrar duymaktan yorulduğu için tepki gösterebilir. Tepkiden, onun gizlice karşısındakine hak verdiği sonucu çıkarılamaz. Melahim Alef 8:38–39, Şemuel Alef 16:7, Tehilim 44:22, Yeremya 17:10.
Yosef’in kardeşleri hakkında bu düşünce, onların kendi sözlerinden bilinir. Mısır’da karşılarına çıkan yöneticinin Yosef olduğunu henüz anlamazlar. Buna rağmen birbirlerine “Kardeşimiz konusunda gerçekten suçluyuz” derler. Reuven de çocuğa karşı günah işlememeleri için onları uyardığını hatırlatır. Yehuda’nın daha sonra Binyamin yerine kendisinin kalmasını istemesi, ailenin öbür oğlunu korumak için ne yapmaya hazır olduğunu gösterir.
Yehuda, Mısır’da yetki sahibi olan yöneticiye “efendim” anlamındaki adoni sözüyle hitap eder. Bu hitap, yöneticinin Tanrı kabul edildiğini göstermez. Yosef’in kimliği ise kardeşlerine ancak “Ben Yosef’im” dediğinde açıklanır. Kardeşlerin itirafı suçluluklarını, “efendim” hitabı yöneticinin yetkisini, Yosef’in kendini tanıtması ise kimliğini gösterir. Bu öyküyü İsa’ya uygulayan sav ise önce onun Maşiah olduğunu varsayar, sonra bu varsayımla kurduğu benzetmeyi aynı kimliğe kanıt gösterir. Bereşit 42:21–22, 44:18–34, 45:1–15.
Haftara, Tora’dan sonra peygamberler arasından seçilen okumadır. 9 Av’dan sonraki yedi teselli haftasında Şoftim için Yeşaya 51:12–52:12, Ki Tetse için 54:1–10 okunur. Arada Yeşaya 52:13–53:12 bulunur. Ayrıca 54:11–55:5, bu dizide 51:12–52:12’den önce okunur. Okumaların amacı Yeşaya’yı baştan sona takip etmek değil, seçilen haftanın tesellisini duyurmaktır. Seçilmiş bölümlerin sırasından veya arada kalan metinden bir topluluğun vicdanı hakkında hüküm çıkarılamaz. Raşi, İbn Ezra ve Radak da bu bölümü açıkça yorumlar. Aynı savunuda Maşiah’a uygulanan Yahudi yorumlarına başvurulması, bölümün yorumlarda saklandığı iddiasıyla çelişir. Şelomo’nun duasında insanların yüreğini bilen Haşem’dir (Melahim Alef 8:39).
Tora, bir iddiaya karşı çıkmak için neyin yeterli olduğunu somut olarak gösterir. Bir peygamberin verdiği işaret gerçekleşse bile İsrael’i başka ilahlara kulluğa çağırırsa sözünün dinlenmesi yasaktır. Haşem adına verilen bir haber gerçekleşmediğinde ise gerçekleşmeyen olay, sözün Haşem’den gelmediğini gösterir. İlk hüküm öğretinin yönelttiği ibadete, ikincisi söylenenle meydana gelen olay arasındaki farka bakar. Bir dini çağrı bu hükümlere dayanılarak reddedildiğinde, ileri sürülen gerekçe Tora üzerinden açıkça tartışılabilir. Hem kabulü hem reddi İsa lehine yorumlayan sav ise kişinin vereceği hiçbir cevabın sonucu değiştirmesine izin vermez. Devarim 13:2–6, 18:20–22.
Maşiah’ı tanımak için beklenen olaylar da bellidir. David soyundan kral adaletle hükmedecek, İsrael’in dağılmışları toplanacak, halk kendi toprağında güven içinde yaşayacaktır. Yehezkel bu birleşmeye halkın Haşem’in hükümlerini yerine getirmesini ve kutsal yerin aralarında bulunmasını da ekler. Yeşaya’nın sözünü ettiği dünya Haşem’in bilgisiyle dolacak, uluslar savaşmayı bırakacaktır. Bir Yahudinin öfkesi bu olaylardan hiçbirini gerçekleştirmez. İsa’nın Maşiah olduğuna delil diye insanların gizli duygularını ileri sürmek, Tanah’ın gösterdiği olayların yerine insanın yüreği hakkında bir tahmin koymaktır. Yeşaya 11:1–12, 2:2–4, Mika 4:1–4, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28.
Tanah kaynakları · Bereşit 42:21–22, 44:18–34, 45:1–15 · Devarim 13:2–6, 18:20–22 · Şemuel Alef 16:7 · Melahim Alef 8:38–39 · Tehilim 44:22 · Yeşaya 2:2–4, 11:1–12 · Yeremya 17:10, 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28 · Mika 4:1–4. Raşi, Yeşaya 53:1 · İbn Ezra, Yeşaya 53:1 · Radak, Yeşaya 53:1
93. İddia: Yosef’in kardeşleri tarafından reddedilmesi ve sonra kabul edilmesi İsa’nın Maşiah oluşunu gösterir
Yosef’in kardeşleri onu kuyuya atar. Daha sonra Yosef satılır ve Mısır’a götürülür. Yıllar sonra kardeşleri kıtlık yüzünden tahıl almak için Mısır’a gelir ve ülkenin yöneticisiyle karşılaşırlar. Önünde eğildikleri kişinin kardeşleri olduğunu ne zaman öğrendikleri, olayın nasıl geliştiğini anlamak için önemlidir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yosef’in kardeşleri onu kuyuya atar. Daha sonra Yosef satılır ve Mısır’a götürülür. Yıllar sonra kardeşleri kıtlık yüzünden tahıl almak için Mısır’a gelir ve ülkenin yöneticisiyle karşılaşırlar. Önünde eğildikleri kişinin kardeşleri olduğunu ne zaman öğrendikleri, olayın nasıl geliştiğini anlamak için önemlidir.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Yosef’in rüyalarını reddeden kardeşlerinin kıtlık sırasında onun önünde eğildiğini ve onun sayesinde kurtulduğunu hatırlatırlar. Onlara göre bu olay, İsrael’in önce reddettiği İsa’yı ikinci gelişinde tanıyacağını ve onun aracılığıyla kurtulacağını önceden gösterir. Mısır hükümdarı Paro’nun Yosef’e verdiği Tsafenat Paneah adının kelime anlamının “dünyanın kurtarıcısı” olduğunu da ileri sürerler.
Tanah’ın Cevabı:
Yosef’in kardeşleri, Yaakov’un onu kendilerinden daha çok sevdiğini gördüklerinde ondan nefret etmeye başladılar. Yosef rüyalarını anlattığında düşmanlıkları arttı. Bir gün onu kuyuya attılar. Yehuda, Yosef’i öldürmek yerine satmayı önerdi. Yıllar sonra kıtlık baş gösterince aynı kardeşler tahıl almak için Mısır’a gittiler. Ülkenin yöneticisi Yosef’ti. Kardeşler önünde eğildiklerinde onun Yosef olduğunu bilmiyorlardı. Yosef ise onları hemen tanıdı. Bereşit’te henüz kimliğini bilmedikleri bir yöneticinin önünde eğilirler. Bunu daha önce reddettikleri kişiyi Maşiah olarak kabul etmeleriyle bir tutmak, olayın sırasını ve anlamını değiştirir. (Bereşit 37, 42:6–9)
Yosef’in kimliğini ne zaman açıkladığı da önemlidir. Binyamin’in köle olarak kalması istendiğinde Yehuda öne çıkar. Bir zamanlar Yosef’in satılmasını öneren kardeş, bu defa Binyamin eve dönebilsin diye onun yerine köle kalmaya razıdır. Bunun ardından Yosef artık kendini tutamaz ve kardeşlerine kim olduğunu söyler. Onlara, Haşem’in kendisini yaşamlarını korumak için önden gönderdiğini anlatır. İki yıl kıtlıkla geçmiş, ekim ve hasat yapılamayacak beş yıl daha kalmıştır. Yosef ailesine yaşayacak yer ve yiyecek sağlar. Yaakov öldükten sonra da kardeşlerine ve çocuklarına bakacağını söyler. Yosef, Haşem’in kardeşlerinin kendisine yapmak istediği kötülüğü, birçok insanın hayatını kurtarmak için kullandığını görür. (Bereşit 44:18–34, 45:1–11, 50:15–21)
Paro’nun verdiği ad da Yosef’in Mısır’da üstlendiği bu görev içinde geçer. Paro ona Tsafenat Paneah adını verir. Bereşit adın çevirisini vermez. Bu ad Mısır adı olarak ele alındığı için anlamını yalnız İbranice sözcüklerle çözmek yeterli değildir. Tanah’ı Latinceye çeviren Hieronymus’un metni onu “dünyanın kurtarıcısı” diye verir; ancak bu, Bereşit’in kendi açıklaması değildir. Mısır dili üzerine bir başka çözüm, adı “tanrı konuştu, o yaşayacak” biçiminde açıklar. Adın kökeni ve tam anlamı tartışmalıdır; bu nedenle önerilen anlamlardan biri, herkesin kabul ettiği kesin bir çeviri gibi sunulamaz. (Latince çeviri, Mısır adı üzerine araştırma)
Aynı bölümde dört bir yandan insanların Yosef’ten tahıl almak için Mısır’a geldiği söylenir. Bu, kıtlığın ne kadar yaygın olduğunu ve Yosef’in görevinin ailesinden çok daha geniş bir çevreyi etkilediğini gösterir. Tahıl dağıtımının kapsamı, Paro’nun verdiği adın çevirisi yerine geçmez. (Bereşit 41:39–57)
Yosef’in hayatı Mısır’da devam eder. Paro onu yönetime getirir. Yosef evlenir, çocuk sahibi olur ve kıtlık başlamadan tahıl toplar. Kardeşleri yıllar sonra yiyecek almak için Mısır’a gelir ve onu başta tanımazlar. Yaşanan şey, yıllardır Mısır’da yaşayan bir kardeşin sonunda tanınmasıdır. İsrael’in Mısır’dan çıkışına önderlik eden Moşe de insanları başka bir tehlikeden kurtarmıştı. Kurtarma eyleminin iki öyküde de bulunması, bu benzerliği belirli bir kişiyi tanıtan işaret yapmaz. Bu sav için öne sürülen Maşiah ben Yosef ve Maşiah ben David adları da sonraki Yahudi geleneğinde ayrı kişileri anlatır. İki kişi, aynı kişinin iki gelişi olarak sayılamaz. (Bereşit 41:39–57, Şemot 12:50–51)
Yosef kıtlıkta insanları doyurduğu için tanınır. David’in soyundan beklenen kral da kendisine verilen işleri yerine getirmesiyle tanınır. Yeşaya onun adaletle hükmettiği, barışın yayıldığı ve dağılmış halkın toplandığı bir gelecek anlatır. Yehezkel’de İsrael kendi ülkesinde tek kral altında birleşir ve Haşem’in kurallarına uyar. Yosef’in ailesini açlıktan kurtarması gerçekleşmiş bir olaydır. İsa’ya bağlanan dünya barışı ve İsrael’in toplanması ise bu savda geleceğe bırakılır. Bereşit’teki kurtuluşu İsa’nın Maşiah olduğuna kanıt göstermek, Tanah’ın adayda aradığı işleri bir başkasının hayatından alınmış benzerlikle değiştirmektir. (Yeşaya 11:1–12, Yehezkel 37:21–28)
Tanah kaynakları · Bereşit 37 · 44:18–34 (44:33, Sefaria) · 45:1–11 (45:5–7, Sefaria) · 50:15–21 (50:19–21, Sefaria).
193. İddia: İsa’nın “kötüye direnmeyin” öğretisi Tanah’ın ruhuyla aynıdır
Tora kin tutmayı ve öç almayı yasaklar. Bir insanın tehlikedeki birini korumasını ve adaletin sağlanmasına yardım etmesini de ister. Bir saldırıyı durdurmakla daha sonra saldırgandan öç almak farklı davranışlardır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tora kin tutmayı ve öç almayı yasaklar. Bir insanın tehlikedeki birini korumasını ve adaletin sağlanmasına yardım etmesini de ister. Bir saldırıyı durdurmakla daha sonra saldırgandan öç almak farklı davranışlardır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın “kötüye direnmeyin” sözünün Tora’nın kişisel ilişkilerde öğrettiği tutumu özetlediğini söylerler. David’in kendisini öldürmeye çalışan Şaul’u bağışlamasını ve Yosef’in kendisine kötülük yapan kardeşlerinden öç almamasını buna örnek gösterirler.
Tanah’ın Cevabı:
Tora kişisel öcü ve kin tutmayı yasaklar. Aynı zamanda insanı tehlikedeki kişiyi korumak ve adaleti sağlamakla yükümlü tutar. Kendisine yapılan bir kötülüğün intikamını almamak ile başkasına yapılan kötülüğü durdurmak farklı davranışlardır.
Vayikra 19:17–18 önce הוֹכֵחַ תּוֹכִיחַ אֶת־עֲמִיתֶךָ, “Arkadaşını mutlaka uyaracaksın”, ardından לֹא־תִקֹּם וְלֹא־תִטֹּר, “Öç almayacak ve kin tutmayacaksın” der. Aynı bölümde “Komşunu kendin gibi seveceksin” buyruğu bulunur. Vayikra 19:16 da başkasının kanı karşısında kayıtsız kalmayı yasaklar.
Mişle 20:22 kişisel kötülüğün karşılığını verme isteğine kapılmamayı öğütler. Mişle 25:21–22, düşman açsa ona ekmek, susamışsa su verilmesini söyler. Şemot 23:4–5, düşmanın kaybolmuş hayvanını geri götürmeyi ve yük altında kalan hayvanına yardım etmeyi emreder. Düşmana iyilik etme buyruğu Tora’da zaten vardır.
David, kendisini öldürmeye çalışan Şaul’u öldürme fırsatı bulduğu halde onu bağışlar (Şemuel Alef 24:5–8; 26:8–11). David, Şaul’dan uzaklaşıp kaçar. Böylece onu öldürmekten vazgeçerken kendisini saldırıdan korur. Yosef de kendisine kötülük yapan kardeşlerini daha sonra bağışlar (Bereşit 45:4–8; 50:15–21). Bu örneklerde kişisel intikamdan vazgeçmek, her tehlikeye karşı hareketsiz kalmak anlamına gelmez.
Tora adil yargıçlar atanmasını ve adaletin izlenmesini emreder (Devarim 16:18–20). Tanıklıkların araştırılmasını ve yalancı tanığın sorumluluğunu düzenler (19:15–21). Yeşaya 1:17, yetimin ve dulun savunulmasını ister. Mişle 24:11, ölüme götürülenlerin kurtarılmasını ister. Sanhedrin 73a da Vayikra 19:16’dan, tehlikedeki kişiyi kurtarma yükümlülüğünü açıklar.
Matta 5:38–42, “göz karşılığında göz” sözünün ardından yanağa vurulması, giysi istenmesi ve yol yürümeye zorlanma gibi kişisel durumları örnek verir. Şemot 21:23–25’teki “göz karşılığında göz” ise birine zarar verildiğinde uygulanacak hukukla ilgilidir.
Mişna Bava Kamma 8:1 ve Bavli Bava Kamma 83b–84a, bu hükmü mahkemenin belirlediği tazminat olarak açıklar. Tazminat, verilen zararın karşılanmasıdır. Kararı zarar gören kişi kendi öfkesiyle vermez.
Matta’daki söz kişisel intikamdan vazgeçme olarak okunduğunda, Tora’nın öç almayı yasaklayan buyruğuyla örtüşür. Bu söz, kötülüğü durdurmak için hiçbir durumda harekete geçmemek gerektiği şeklinde okunursa Tora’yla çatışır. Tora, tehlikedeki insanın korunmasını ve zarar verildiğinde adaletin sağlanmasını emreder.
Tanah kaynakları: Vayikra 19:16–18; Şemot 21:23–25 ve 23:4–5; Devarim 16:18–20 ve 19:15–21; Mişle 20:22, 24:11 ve 25:21–22; Yeşaya 1:17; Şemuel Alef 24:5–8 ve 26:8–11; Bereşit 45:4–8 ve 50:15–21. Rabbinik açıklamalar: Sanhedrin 73a; Mişna Bava Kamma 8:1; Bavli Bava Kamma 83b–84a. Karşılaştırılan Hristiyan kaynakları: Matta 5:38–42.
144. İddia: Başka hiçbir aday Yahudiler tarafından İsa kadar reddedilmediğine göre İsa en güçlü Maşiah adayıdır
Bir kişinin bir çağda veya bir toplulukta reddedildiğini göstermekle, onun tarihte herkesten daha fazla reddedildiğini kanıtlamak ayrı işlerdir. Bu karşılaştırma yapılabilse bile, reddedilmenin Maşiah’ı tanımak için bir ölçü olup olmadığına Tanah’ın sözleriyle karar verilir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bir kişinin bir çağda veya bir toplulukta reddedildiğini göstermekle, onun tarihte herkesten daha fazla reddedildiğini kanıtlamak ayrı işlerdir. Bu karşılaştırma yapılabilse bile, reddedilmenin Maşiah’ı tanımak için bir ölçü olup olmadığına Tanah’ın sözleriyle karar verilir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, başka hiçbir Maşiah, yani Mesih adayının bütün Yahudiler tarafından İsa kadar sürekli reddedilmediğini ileri sürerler. Onlara göre bu uzun ve yaygın reddedilme İsa’nın Maşiah olduğuna işaret eder ve onu öteki adayların önüne geçirir.
Tanah’ın Cevabı:
Tanah, Maşiah’ı “en çok reddedilen kişi” diye tanımlamaz. Yeremya 23:5–8 onun David soyundan gelip adil krallık kuracağını, Yehuda’yı kurtaracağını ve İsrael’i güven içinde yaşatacağını bildirir. Yeşaya 11:1–12, şiddetin sona ermesini ve İsrael’in toplanmasını; Yehezkel 37:21–28, halkın birleşmesini ve kutsal yerin yeniden kurulmasını anlatır.
“En çok reddedilmek” diye bir ölçü de verilmez. Hangi dönemde, kaç kişi tarafından veya hangi toplulukta reddedildiği belirsiz bir karşılaştırma, Tanrı’nın kimlik şartı olamaz. Moşe’ye itiraz edildi, Yosef kardeşlerince reddedildi, David Şaul tarafından kovalandı. Bu yüzden reddedilme tek kişiye ait değildir.
Tanah’ın hükümdarlık vaadi reddedilmenin miktarıyla değil, yöneticinin kimliği ve göreviyle kurulmuştur. Yeremya 23:5’te וַהֲקִמֹתִי לְדָוִד צֶמַח צַדִּיק וּמָלַךְ מֶלֶךְ וְהִשְׂכִּיל וְעָשָׂה מִשְׁפָּט וּצְדָקָה בָּאָרֶץ denir: “David için doğru bir Dal çıkaracağım; kral olarak yönetip ülkede adalet ve doğruluk gerçekleştirecek.” Ve-malak melekh (וּמָלַךְ מֶלֶךְ) fiili yönetimi, ve-asa mişpat u-tsedaka (וְעָשָׂה מִשְׁפָּט וּצְדָקָה) adil hüküm ve davranışı anlatır. Peygamber bir kişinin tarih boyunca gördüğü itirazların sayılmasını veya en çok eleştirilen kişinin kral olmasını emretmemektedir.
Hristiyanların İsa’nın başka adaylardan daha fazla reddedildiğini ileri sürmeleri, Maşiah’ın hangi peygamberlik görevini yerine getirdiğini göstermiyor. Gelecek kralın kimliği karşılaştığı itirazların sayısıyla değil, Tanah’ın verdiği görevlerle belirlenir.
Şemuel Alef 18:16, Şaul tarafından tehdit edilen David’in İsrael ve Yehuda halkınca sevildiğini ayrıca bildirir. Bir kişinin belirli bir kişi ya da grup tarafından reddedilmesi ile bütün bir halkın onu reddetmesi farklı tarihsel iddialardır. Bunlar da kendi başlarına Maşiah şartı sayılmaz. Aynı şekilde “tarihte en çok reddedilen” sözünü sınamak için hangi yılların, hangi toplulukların ve hangi tepkilerin sayılacağını belirtmek gerekir. Bunlar belirlenmedikçe tarihsel bir karşılaştırma yapılamaz.
Tehilim 118:22’de reddedilen taşın köşe başı olması anlatılır. Şiirde reddedilmenin ardından yükselme vardır. Bir kişinin reddedilmesiyle ayette anlatılan onurlu konuma gerçekten yükselmesi ayrı konulardır. İtirazların çokluğu kralın getireceği adaletin, toplanmanın ve güvenliğin yerine konamaz. Tehilim 118:21–23.
Tanah kaynakları: Yeremya 23:5–8; Yeşaya 11:1–12; Yehezkel 37:21–28; Şemuel Alef 18:16; Şemot 2:14; Bereşit 37–45.
