Misyoner İddiaları Arşivi

3 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

10. İddia: Habakkuk 2:4 Tora yerine yalnız imanı öğretir

Habakkuk, şiddet ve haksızlık yüzünden adaletin işlemediği bir zamanda konuşur. Doğru kişinin nasıl yaşayacağına dair söz, kötülüğün üstün göründüğü bu durum içinde söylenir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Habakkuk, şiddet ve haksızlık yüzünden adaletin işlemediği bir zamanda konuşur. Doğru kişinin nasıl yaşayacağına dair söz, kötülüğün üstün göründüğü bu durum içinde söylenir.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Habakkuk 2:4’teki “Doğru kişi imanla yaşayacaktır” sözünü Tanrı’nın insanı iman temelinde kabul ettiği şeklinde okurlar. Onlara göre iyi davranışlar imandan doğabilir, ancak Tora’ya itaat Tanrı tarafından kabul edilmenin temeli değildir. Bu okumadan, yaşam ve kurtuluş için İsa’ya iman edilmesi gerektiği sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Peygamber, şiddet yüzünden Tora’nın etkisiz kalmasından ve adaletin çarpıtılmasından yakınır. Kötü kişi doğru kişiyi kuşatmış, haksızlık hayatı kaplamıştır (Habakkuk 1:1–4). Peygamber bu durumun sona ermesini ister. 2:4’te ise içi doğru olmayan kibirli kişi ile Haşem’e bağlılığını sürdüren doğru kişi karşılaştırılır. Tora’nın çiğnenmesinden yakınan bu sözleri Tora’nın kaldırıldığına delil yapmak, metnin yönünü tersine çevirmektir.

Habakkuk, kötülerin kendilerinden daha doğru olanları yutmasına neden izin verildiğini sorar (1:13). Haşem’in cevabında bildirilen sonucun belirlenmiş bir zamanı vardır; gecikiyor görünse de beklenmelidir. Hemen ardından “Doğru kişi sadakatiyle yaşayacaktır” sözü gelir (2:2–4). Adaletin henüz gerçekleşmediği günlerde Haşem’e güvenilmesi ve bu güvenden vazgeçilmemesi istenir. Doğru kişi, zalim üstün görünse de onun yoluna dönmeyecektir. Kitabın sonunda bu bağlılık somut bir sahneyle anlatılır: İncir ağacı ürün vermese, tarlalar yiyecek sağlamasa, sürüler ortadan kalksa bile peygamber kurtarıcısı olan Haşem’de sevinecektir (3:17–19).

Habakkuk’un וְצַדִּיק בֶּאֱמוּנָתוֹ יִחְיֶה (ve-tsadik be-emunato yihye) sözü, “doğru kişi sadakatiyle yaşayacaktır” demektir. Bu güven ve sadakat, İbranice אֱמוּנָה (emuna) sözcüğüyle anlatılır. Sözcük, kullanıldığı yere göre güvenilirlik, sadakat ve sebat gibi anlamlar taşır. Sözcüğün sağlamlık ve süreklilik yönü Şemot 17:12’de de görülür: Aynı sözcük, destekle tutulan Moşe’nin ellerinin güneş batana kadar sabit kaldığını anlatır (Şemot 17:12). Moşe’nin elleri söz konusu olduğunda sağlam duruş, Habakkuk’ta ise sıkıntı boyunca sürdürülen bağlılık anlatılır. Bir düşüncenin doğru olduğuna zihnen inanmak, buradaki anlamın tamamını karşılamaz. Ayette בֶּאֱמוּנָתוֹ (be-emunato), yani “kendi sadakatiyle” denir; bu bağlılık doğru kişiye aittir. Peygamber zaten doğru olarak adlandırdığı kişinin nasıl ayakta kalacağını açıklar. Ayette “yalnız” sözcüğü de bulunmaz.

Aynı bölümde başkalarının malını yağmalayan, haksız kazançla evini güvenceye almaya çalışan, kan dökerek şehir kuran ve kendi yaptığı puta güvenen kişi mahkum edilir (Habakkuk 2:5–19). Haşem’in hükmü, insanların yaptıklarıyla doğrudan ilgilidir. “İyi davranış imanın sonucudur” denilmesi, Tora’nın emirlerinin neden artık bağlayıcı olmayacağını açıklamaz. Güvenin sonucu bağlılıksa, Haşem’in yasakladığı kötülüklerden uzak durulması gerekir. Habakkuk’ta bu bağlılığın yerine İsa’ya veya onun kanına iman şartı konulmaz; böyle bir şart ayete dışarıdan eklenir.

Habakkuk’un sözü ile Vayikra 18:5’teki emirleri yerine getiren insanın onlarla yaşayacağı sözü karşı karşıya getirildiğinde de aynı hata yapılır. Vayikra’da halk, Mısır ve Kenaan’ın uygulamalarını bırakıp Haşem’in hükümlerine uymaya çağrılır. Emirlerin kaynağı “Ben Haşem’im, Tanrınız” sözüyle belirtilir (Vayikra 18:1–5). İstenen itaat, kendisini tanıtan Haşem’e bağlılıktır. Devarim’de de O’nu bütün yürekle sevmek, sözlerini yürekte taşımak, çocuklara öğretmek ve günlük hayatın içine yerleştirmek birlikte emredilir (Devarim 6:5–9). Sevgi emrinde Şabat’ın veya yiyecek hükümlerinin ayrıca sayılmaması onları kaldırmaz. Bir ilkenin öne çıkarılması, onunla birlikte yerine getirilecek görevlerin sona erdiğini göstermez.

Avraam’ın Haşem’e güvenmesinin doğruluk sayılmasıyla Pinhas’ın yaptığı işin doğruluk sayılması, Tanah’ta aynı kalıpla dile getirilir. Tehilim 106:30–31’de Pinhas ayağa kalkıp harekete geçer ve salgın durur. Ardından bu davranışın ona doğruluk sayıldığı belirtilir. Habakkuk’un sadakatle yaşayacak doğru kişisi, Tanah’ın hem güveni hem de güvene uygun davranışı değerli sayan bu dilinin içindedir. (Tehilim 106:28–31).

Moşe’nin yaşam çağrısında bu ilişki açıkça kurulur. Buyruk insana uzak veya erişilmez değildir; yerine getirmesi için ağzında ve yüreğindedir. Ardından Haşem’i sevmek, O’nun yollarında yürümek ve emirlerini korumak yaşamla ilişkilendirilir. Yaşamı seçmek, O’nu sevmeyi, sesini dinlemeyi ve O’na bağlanmayı içerir (Devarim 30:11–20). Avraam’ın hayatında da Haşem’e güven ile O’nun sesini dinleyip buyruklarını korumak birlikte bulunur (Bereşit 15:6; 26:5). Habakkuk 2:4, Tora’nın yerine İsa’ya imanı koyan bir öğretiye delil değildir; adaletin geciktiği günlerde Haşem’e sadık kalan doğru kişiye yaşam vaat eder.

Yahudi kaynakları da iman ile emirler arasındaki ilişkiyi açıklarken Habakkuk’un sözünü ele alır. Makkot 23b–24a’daki tartışma, Rabbi Simlai’nin Moşe’ye 613 mitsva, yani emir verildiğini söylemesiyle başlar. Anlatımda David’in bu emirleri on bir, Yeşaya’nın altı, Miha’nın ise üç ilkeyle anlattığı aktarılır. Daha kısa ifadelerin ardından Habakkuk’un emirleri tek ilkeye dayandırdığı söylenir. Kullanılan הֶעֱמִידָן (he'emidan) sözcüğündeki “onları” ifadesi yine mitsvaları, yani emirleri anlatır. Emirlerin ortak dayanağını göstermek, 612 emrin kaldırıldığını söylemek değildir. Akedat Yitshak’ta bu anlatım, birçok mitsvanın kısa ve ortak ilkeler içinde toplanması olarak açıklanır. Rabbenu Bahya da Kad HaKemah’ın Emuna bölümünde bütün mitsvaların iman üzerine kurulduğunu belirtir. Bir binanın hangi temel üzerinde durduğunu söylemek, o temelin üzerindeki binayı kaldırmak değildir. Bu açıklamalarda iman, emirlerin dayandığı temel olarak ele alınır.

Habakkuk, haksızlık karşısında doğru kişinin sadakatini korumasını ister. Tora’nın etkisiz kalmasından yakınan peygamberin bu sözü, Tora’yı bırakmanın veya İsa’ya imanı yaşam şartı haline getirmenin dayanağı olamaz.

Tanah kaynakları: Habakkuk 1:1–4, 1:13, 2:2–19 ve 3:17–19; Şemot 17:12; Vayikra 18:1–5 (özgün metin); Devarim 6:5–9 (özgün metin); Devarim 30:11–20; Bereşit 15:6 ve 26:5.

Rabbinik açıklamalar: Makkot 23b–24a; Akedat Yitshak, Devarim, “Ve-zot ha-Tora aşer sam Moşe” ile başlayan bölüm; Rabbenu Bahya, Kad HaKemah, Emuna.

Bu iddianın sayfası

11. İddia: Sinay antlaşması gerçek yaşam veya kurtuluş sunmaz

İsrael, Sinay’a gelmeden önce Mısır’daki kölelikten kurtarıldı. Sinay’da ise özgürlüğüne kavuşmuş bu halka Haşem’le nasıl yaşayacağı öğretildi. Kurtuluş, ülkedeki yaşam ve günahın bağışlanması bu anlatılarda ayrı anlamlar taşır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

İsrael, Sinay’a gelmeden önce Mısır’daki kölelikten kurtarıldı. Sinay’da ise özgürlüğüne kavuşmuş bu halka Haşem’le nasıl yaşayacağı öğretildi. Kurtuluş, ülkedeki yaşam ve günahın bağışlanması bu anlatılarda ayrı anlamlar taşır.

Bu görüşe göre Tora kutsaldır, fakat Sinay antlaşması gerçek yaşam ve bağışlanma sağlayamaz. İddiayı savunan Hristiyanlar, hayvan kanının günahı gideremediğini ve kurbanların yalnızca gelecekteki kurtuluşu haber verdiğini söylerler. Bu nedenle İsa’dan önce bağışlananlar dahil herkesin gerçek bağışlanmasını İsa’nın ölümüne bağlarlar.

Tanah’ın Cevabı:

İsrael önce Mısır’daki kölelikten kurtarıldı. Haşem onları kendisine getirdiğini hatırlattıktan sonra antlaşmasına bağlı kalmalarını istedi. Sinay’daki emirler henüz verilmediği için Mısır’dan çıkış onların kusursuz uygulanmasının karşılığı olamazdı. Halk Haşem’in iyiliğiyle kurtarıldı ve ardından kendisine nasıl yaşayacağı öğretildi. (Şemot 19:4–5)

Haşem’i seven, sözünü dinleyen ve buyruklarına uyan İsrael’in ülkede yaşaması ve kuşaklarını sürdürmesi beklenir. Böylece yaşam vaadi, halkın o topraktaki geleceğiyle ilişkilendirilir. “Yaşamı seç” çağrısında bu nedenle hem insandan hem de çocuklarından söz edilir. Vayikra’da da Haşem’in hükümlerini yerine getiren insanın onlarla yaşayacağı söylenir. Bu bağlılığın insanın duasına nasıl geçtiği Tehilim’de görülür. Dua eden kişi, Haşem’in buyruklarıyla yaşatıldığı için onları unutmayacağını söyler. Kötüler ise aynı hükümleri aramadıkları için kurtuluştan uzaktır. (Devarim 30:15–20, Vayikra 18:5, Tehilim 119:93, 155)

Günah işlendiğinde ne yapılacağı ve bunun sonucu da belirtilir. Vayikra’da belirli suçlar için emredilen sunu getirildiğinde kişinin bağışlanacağı yazılıdır. İki kuşa gücü yetmeyen birine, bölümde belirtilen günahlar için un sunusu getirme yolu açılır. Tapınak hizmetini yürüten görevli olan kohen, onun için kefaret işlemini yapar ve bu kişi için de aynı söz verilir. Kefaret burada, belirtilen günahın giderilmesi için yapılan hizmeti anlatır. Bağışlayan Haşem’dir. Sunu, O’nun emrettiği ibadettir. Bir hayvanın kanına kendi başına günahı silen bir güç verilmiş değildir. Böyle bir gücün bulunmaması, Haşem’in emrettiği hizmeti kabul edip bağışlamasına engel oluşturmaz. Un sunusuna bağlanan af da bağışlayanın kim olduğunu açıkça gösterir. (Vayikra 4:20, 26, 31, 35, 5:11–13)

Bağışlanma, kişinin kötülükten dönmesiyle de anlatılır. Bu dönüş, yapılan yanlışı bırakmayı ve doğru olanı yapmaya yönelmeyi içerir. David suçunu itiraf ettiğinde Natan, Haşem’in onun günahını kaldırdığını söyler. Yehezkel’de kötülüğünü bırakıp adaletle davranmaya başlayan kişinin önceki suçları artık ona karşı anılmaz. Haşem, kötünün ölmesini değil, yolundan dönüp yaşamasını ister. İsa’dan önce verilen bu bağışlanmaların geçerliliğini onun gelecekteki ölümüne bağlayan iddia, Tanah’taki koşullara bir koşul daha ekler. Vayikra emredilen sunuyu ve bağışlanmayı, Yehezkel ise dönüşü ve önceki suçların hatırlanmayacağını birlikte verir. Gelecekte bir insanın öldürülmesi bu hükümlerde şart olarak konulmamıştır. (Şemuel Bet 12:13, Yehezkel 18:21–23, 27–28)

Mısır’dan kurtuluş, ülkede yaşam ve günahın bağışlanması ayrı olaylardır. Ölümün ötesindeki yaşam ise Daniel’de doğrudan anlatılır. Toprakta uyuyanlar uyanacak, bazıları sonsuz yaşama kavuşacak, başkalarını doğruluğa yöneltenler yıldızlar gibi parlayacaktır. Bu umudun kaynağı da Haşem’dir. Dirilişi haber veren kitabın duasında İsrael’in felaketi Moşe’nin Tora’sından ayrılmasına bağlanır. Felaket karşısında kötülükten dönüp Haşem’e yönelmek gerekir. Malaki de Haşem’in büyük gününden önce Horev’de bütün İsrael için verilen Tora’nın hükümleriyle birlikte hatırlanmasını ister. Tanah, yaşamı ve bağışlanmayı açıkça vaat eder. Bu vaatleri yalnız gelecekteki bir ölümün gölgesi saymak, Haşem’in verdiği sözü kendi metninin söylemediği bir şarta bağlamaktır. (Daniel 12:2–3, 9:11–13, Malaki 3:22–24, bazı çevirilerde 4:4–6)

Sinay antlaşmasının yaşam ve bağışlanma sunmadığı iddiası, Tora’nın buyruklara bağladığı yaşamla ve günah sunularının ardından verdiği bağışlanma hükmüyle çelişir. Bu vaatlerin her birinin kapsamı, verildiği yerde anlaşılır.

Tanah kaynakları: Şemot 19:4–5; Vayikra 18:5, 4:20, 26, 31, 35, 5:11–13; Devarim 30:15–20; Şemuel Bet 12:13; Yehezkel 18:21–23, 27–28; Daniel 9:11–13, 12:2–3; Tehilim 119:93, 155; Malaki 3:22–24. Özgün metinler: Vayikra 18:5, 5:11–13; Devarim 30:15–20; Şemot 19:4–5; Malaki 3:22.

Bu iddianın sayfası

150. İddia: Moşe’nin Tora’sı sonsuz yaşam veya diriliş umudu vermez

Moşe’nin beş kitabı, İsrael’e yaşamı seçmesini söyler ve yaşamla ölüm üzerindeki yetkinin Haşem’e ait olduğunu bildirir. Tanah’ın başka kitapları ölülerin yeniden yaşamasını daha açık anlatır. Bu metinleri kendi bağlamlarında okuyunca diriliş umudunun hangi kaynaklarda ve ne açıklıkta bulunduğu anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Moşe’nin beş kitabı, İsrael’e yaşamı seçmesini söyler ve yaşamla ölüm üzerindeki yetkinin Haşem’e ait olduğunu bildirir. Tanah’ın başka kitapları ölülerin yeniden yaşamasını daha açık anlatır. Bu metinleri kendi bağlamlarında okuyunca diriliş umudunun hangi kaynaklarda ve ne açıklıkta bulunduğu anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Moşe’nin Tora’sının insana diriliş veya sonsuz yaşam umudu vermediğini söylerler. Onlara göre gerçek kurtuluş ancak İsa’yla ortaya çıkmıştır.

Tanah’ın Cevabı:

Tanah ölümden sonraki yaşam ve dirilişi açıkça anlatır. Yeşaya 26:19’da “Ölülerin yaşayacak, cesetler kalkacak” denir. Daniel 12:2, toprakta uyuyanların uyanacağını, bazılarının sonsuz yaşama erişeceğini bildirir. Şemuel Alef 2:6, Tanrı’yı öldüren, yaşatan, ölüler diyarına indiren ve çıkaran olarak över.

Yeşaya 26:19’da יִחְיוּ מֵתֶיךָ נְבֵלָתִי יְקוּמוּן הָקִיצוּ וְרַנְּנוּ שֹׁכְנֵי עָפָר, “Ölülerin yaşayacak, cesetlerim ayağa kalkacak; toprakta yatanlar uyanıp sevinçle seslenecek” denir. Daniel 12:2 ise וְרַבִּים מִיְּשֵׁנֵי אַדְמַת־עָפָר יָקִיצוּ אֵלֶּה לְחַיֵּי עוֹלָם וְאֵלֶּה לַחֲרָפוֹת לְדִרְאוֹן עוֹלָם ifadesini kullanmaktadır: “Toprakta uyuyanların çoğu uyanacak; kimi sonsuz yaşama, kimi utanca ve sonsuz aşağılanmaya.” Yakitsu (יָקִיצוּ) “uyanacaklar”, le-hayye olam (לְחַיֵּי עוֹלָם) “sonsuz yaşama” anlamındadır. Toprakta uyuyanlar ölülerdir. Uyanmaları yeniden yaşamalarını, “sonsuz yaşama” sözü ise bu uyanışın ardından kimi insanların kavuşacağı hayatı anlatır. Dolayısıyla Tanah’ın dirilişi hiç bildirmediği iddiası açık metinlerle bağdaşmamaktadır.

Devarim 32:39’da Tanrı “Ben öldürür, ben yaşatırım” der. Devarim 30:15–20, İsrael’e yaşamı seçmesini ve Tanrı’nın buyruklarını yerine getirmesini söyler. Vayikra 18:5, Tanrı’nın hükümlerine uyan kişinin onlarla yaşayacağını bildirir. Bu ayetler her yerde aynı yaşam türünün ayrıntısını vermese de Tanrı’nın yaşamın kaynağı olduğunu açıkça anlatır.

Devarim 32:39’da אֲנִי אָמִית וַאֲחַיֶּה מָחַצְתִּי וַאֲנִי אֶרְפָּא, “Ben öldürür ve yaşatırım; yaralar ve iyileştiririm” denir. Bu cümle Tanrı’nın yaşam ve ölüm üzerindeki egemenliğini bildirir; burada Daniel 12:2’deki gibi açık bir diriliş sırası ayrıca anlatılmamaktadır. Devarim 30:15–20’deki yaşamı seçme buyruğu ise halkın antlaşmaya bağlı kalması, mitsvaları yani buyrukları uygulaması ve ülkesinde yaşamayı sürdürmesiyle ilgilidir. Bu iki metni birbirine karıştırmadan okumak önemlidir: Tora yaşamı seçmeyi emreder ve ölüm üzerindeki Tanrısal yetkiyi açıklar; Yeşaya ve Daniel ise ölülerin yeniden yaşaması hakkındaki vaadi daha ayrıntılı biçimde bildirir.

Devarim 30:11–14, emrin insanın yerine getirebileceği kadar yakın olduğunu; 30:15–20, yaşamı seçerek Tanrı’ya bağlı kalması gerektiğini bildirir. Devarim 7:8–9 ve 9:5, Haşem’in İsrael’le bağını, Avraam, Yitshak ve Yaakov’a ettiği yeminle açıklar. Devarim 30’daki dönüş ve ülkeye yeniden yerleşme de bu sürekliliğin içindedir.

Moşe’nin beş kitabındaki yaşam sözleriyle Yeşaya ve Daniel’in daha sonraki diriliş ifadeleri ayrı kaynaklardır. Yeşaya ve Daniel’in sözleri, diriliş umudunun İsa ile başladığı iddiasını çürütür; fakat bu ayetler Moşe’nin beş kitabındaki açık ifadeler olarak gösterilemez.

Vayikra 18:5, buyrukları yerine getiren kişinin “onlarla yaşayacağını” söyler. Ayetin doğrudan bağlamında Tora’nın hükümlerine uygun yaşam vardır. Raşi, Sifra’ya dayanarak bu sözü gelecek dünyadaki yaşamla ilişkilendirir. Bu, ayetin sonraki yorumudur; Daniel 12:2’deki açık diriliş anlatısıyla aynı türden bir ifade değildir. Vayikra 18:5, Raşi, Vayikra 18:5.

Benzer biçimde Talmud’un Sanhedrin 90b bölümü, dirilişe Tora’da hangi ayetlerin işaret ettiğini tartışır. Bu yorumlar, Tora ile diriliş arasında bir bağ kurar. Moşe’nin kitaplarında dirilişin Daniel’deki kadar açık anlatılmaması ise Tora’nın geçersiz olduğu veya bağışlanma için bir insanın ölümü gerektiği sonucunu vermez. Yeşaya ve Daniel, İsa’dan önce Tanah’ta diriliş umudunun açıkça bulunduğunu gösterir.

Tanah kaynakları: Yeşaya 26:19; Daniel 12:2; Şemuel Alef 2:6; Devarim 32:39, 30:11–20, 7:8–9 ve 9:5; Vayikra 18:5.

Bu iddianın sayfası