Misyoner İddiaları Arşivi

7 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

207. İddia: Korbanın fiziksel kusursuzluğu gelecekteki insanın ahlaki kusursuzluğunu sembolize eder

Tora, bazı korbanlar için getirilen hayvanın bedeninde kusur bulunmamasını ister. Örneğin hayvanın kör olması veya bedeninde yara bulunması, belirli sunular için uygunluğunu etkiler. Burada söz konusu olan kusurlar, Tora’nın o hayvanın bedeninde neyi aradığıyla ilgilidir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora, bazı korbanlar için getirilen hayvanın bedeninde kusur bulunmamasını ister. Örneğin hayvanın kör olması veya bedeninde yara bulunması, belirli sunular için uygunluğunu etkiler. Burada söz konusu olan kusurlar, Tora’nın o hayvanın bedeninde neyi aradığıyla ilgilidir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, hayvanın bedeninde kusur bulunmamasını bir insanın hayatında hiç günah işlememesinin simgesi olarak okurlar. Onlara göre Tora bu şartla gelecekte kendi isteğiyle kendisini korban olarak sunacak birini haber verir. Bu kişinin İsa olduğunu ve kusursuz hayvanın onun ahlaki kusursuzluğunu gösterdiğini söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra, belirli sunularda hayvanın bedensel kusur taşımamasını emreder. Kohen, getirilen hayvanın o sunu için uygun olup olmadığını bu şarta göre belirler. Ayetler, hayvanın kusursuzluğunun gelecekteki bir insanın günahsızlığını haber verdiğini söylemez.

Vayikra 22:19–20’de bazı sunular için תָּמִים זָכָר, “kusursuz erkek” hayvan istenir ve כֹּל אֲשֶׁר־בּוֹ מוּם לֹא תַקְרִיבוּ, “Kusuru bulunanı sunmayacaksınız” denir. 22:21–25’te körlük, kırık, yara ve başka bedensel kusurlar sayılır. Ayetteki mum, hayvanın bedenindeki bu tür kusurlar için kullanılan İbranice sözcüktür.

Tamim sözcüğünün neyi anlattığı, kimin için ve hangi konuda kullanıldığına göre değişir. Bereşit 17:1’de Avraam’a הִתְהַלֵּךְ לְפָנַי וֶהְיֵה תָמִים, “Önümde yürü ve tamim ol” denir. Burada Avraam’dan Tanrı’ya bütün varlığıyla bağlı yaşaması istenir. Hayvan ve insan için aynı sözcüğün kullanılması, hayvana ilişkin beden şartının gelecekteki bir insanın ahlaki yaşamını haber verdiğini göstermez.

Korbanların ayrıntıları farklıdır. Vayikra 4:27–31, bir kişinin işlediği belirli bir günah için kusursuz dişi keçi getirmesini düzenler. 4:32–35’te aynı bağlamda dişi koyun da yer alır. Vayikra 5:7–13’te ise kişinin maddi durumuna göre kuş veya ince un getirmesine izin verilir. Belirtilen günahlar için un sunusunun ardından da kapara yapılacağı ve kişinin bağışlanacağı söylenir. Her sununun kendi şartları vardır.

Hristiyan iddiası, fiziksel kusuru ahlaki kusurla eşleştirerek hayvanla İsa arasında sembolik bir bağ kurar. Bu bağın Tora’nın öğretisi olduğunu söylemek için Tora’nın da aynı bağlantıyı kurması gerekir. Tora, Vayikra 22’de fiziksel kusurların gelecekte öldürülecek günahsız bir kişiyi gösterdiğini söylemez.

Vayikra 1:9’da sunu Tanrı’ya sunulur. İnsan hayvanı getirir, kohen sunu hizmetini yapar ve sunu Tanrı’ya verilir. Bir sununun kabul edilmesi, ona ibadet edilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Melahim Alef 8:46 ve Kohelet 7:20 insanın günah işlediğini açıkça söyler. Bir insanın bütün hayatı boyunca günahsız olduğu iddiası, hayvanın gözünde veya bedeninde kusur bulunmaması şartından çıkarılamaz. Korbanın bedensel kabul şartı, bir insanın nasıl yaşadığını belirlemez. Buradan İsa’nın günahsız olduğu veya gelecekte kendisini sunacağı sonucu çıkmaz.

Tanah kaynakları: Vayikra 22:19–25; Vayikra 1:3, 4:27–35 ve 5:7–13; Bereşit 17:1; Melahim Alef 8:46; Kohelet 7:20.

Bu iddianın sayfası

37. İddia: Hayvan korbanı yetersiz olduğu için daha üstün bir insan kurbanı gerekir

Tora, belirli suçlar için hangi sununun getirileceğini ve sunudan sonra ne olacağını açıklar. Hayvan sunusunun nasıl bağışlanmayla ilişkili olduğu sorusu, sununun hangi şartlarda getirildiğine ve Haşem’in bu hizmete ne görev verdiğine bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora, belirli suçlar için hangi sununun getirileceğini ve sunudan sonra ne olacağını açıklar. Hayvan sunusunun nasıl bağışlanmayla ilişkili olduğu sorusu, sununun hangi şartlarda getirildiğine ve Haşem’in bu hizmete ne görev verdiğine bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, bir hayvanın ahlaki sorumluluk taşımadığı için bir insanın günahını gerçekten gideremeyeceğini söylerler. Onlara göre Tora’daki hayvan sunuları, gelecekte ölecek kusursuz bir insanı temsil ettikleri için geçici olarak kabul edildi. Hayatın kanda bulunmasından, insanı kurtarmak için bir insanın ölmesi gerektiği sonucunu çıkarırlar. Böylece İsa’nın ölümüne, hayvan sunularının sağlayamadığını söyledikleri bağışlanmayı sağlayan kurban gözüyle bakarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Haşem, emrettiği günah sunusunun sonucunu açıkça söyler: kişi bağışlanacaktır. Vayikra 4:20, 26, 31 ve 35’te kohenin, yani kutsal hizmette görevli kişinin yaptığı işlem ile bağışlanma birlikte yer alır. İşlenen suçlar ve yerine getirilecek şartlar bellidir. Vayikra 4, bilmeden işlenen belirli suçları ele alır; her günah için aynı sunuyu buyurmaz. Tora, sununun görevini yerine getiremediğini söylemez; hangi durumda ne yapılacağını ve bunun sonucunu öğretir.

Her sununun aynı görevi taşıması da beklenmez. Günah sunuları yanında şükran ve esenlik sunuları vardır; Vayikra 7:11–18’de bunların kendi hükümleri bulunur. Günlük sunuyu, Pesah sunusunu ve günah sunusunu tek bir işi başaramamış denemeler gibi ele almak, bu farklı görevleri siler. Yom Kippur hizmetinin her yıl yapılması da önceki yıl hiç bağışlanma verilmediğini kanıtlamaz. Yeni bir yılda işlenen suçlarla önceki yıl bağışlanan suçlar aynı değildir. Vayikra 16:29–34, yıllık hizmeti emrederken onun arındırıcı sonucunu da açıkça ifade eder.

Bu bağışlanma, kişinin davranışından kopuk bir tören olarak sunulmaz. Vayikra 5:5’te suçun itirafı istenir. Aynı bölümün 20–26. ayetlerinde başkasının malına el koyma ve yalan yere yemin etme gibi suçlar ele alınır; malın iadesi, ek ödeme ve suç sunusu birlikte emredilir. Yeşaya 1:11–17’de ise adaletsizliğe devam edenlerin çok sayıdaki sunusu reddedilir; kötülüğü bırakmaları, ezileni, yetimi ve dul kadını korumaları istenir. Sorun hayvanın insan kadar değerli olmaması değildir. Haşem’e sunu getiren kişinin Haşem’in adaletini çiğnemesidir. Bu kişiye daha değerli bir kurban bulması değil, davranışını değiştirmesi emredilir.

Sununun pahası ile bağışlanmanın değeri arasına bir eşitlik de konmaz. Vayikra 5:6–13’te aynı yükümlülük, kişinin imkanına göre koyun veya keçiyle, iki kuşla yahut ince unla yerine getirilir. En yoksul kişiye daha eksik bir af verilmez. Unun, kanlı sunuların da getirildiği aynı sunakta yakılması bu gerçeği değiştirmez: o kişiden istenen sunu undur ve onun için de bağışlanma hükmü verilir. Tora, daha pahalı bir hayvan sunan kişiye daha kapsamlı bir bağışlanma vaat etmez. Haşem’in belirlediği sunu, belirlediği şartlarla getirilir.

Hayvanın ahlaki sorumluluk taşımadığı zaten bu düzenin içinde bilinen bir gerçektir. Buna rağmen Vayikra 17:11’de kanı sunakta arınma sağlamak üzere verenin Haşem olduğu söylenir. Ayet, kanın bu görevini Haşem’in buyruğuna bağlar; sunulan canlının günah işleyen insanla aynı ahlaki sorumluluğu taşımasını şart koşmaz. Vayikra 1:4’te yakmalık sununun kabulü ve arınma işlevi de yer alır. Hayvanın kusursuz olması istendiğinde neyin kastedildiği ise Vayikra 22:20–24’te somut olarak gösterilir: körlük, kırık ve başka bedensel kusurlar sayılır. Bu şartı ahlaki günahsızlığa çevirip oradan gelecekteki bir insana geçmek, ayetin anlamına yeni bir şart eklemektir.

“Öyleyse daha değerli bir can verilmeli” düşüncesinin vardığı yer Mika 6:6–8’de doğrudan sorgulanır. Önce buzağılar, ardından binlerce koç ve on binlerce yağ ırmağı anılır. Sonunda insan, suçuna karşılık ilk doğan çocuğunu verip vermemesi gerektiğini sorar. Cevap bu değer sıralamasının tepesine insanı yerleştirmez. İstenen, adaleti yerine getirmek, iyiliği sevmek ve Tanrı’yla alçakgönüllülük içinde yürümektir. Suçtan dönüşün yerine giderek ağırlaşan bir bedel koyma düşüncesi böylece reddedilir. Kişinin en değerli varlığını vermeye hazır olması, Haşem’in onu kurban olarak istediği anlamına gelmez.

Midraş Tanhuma Buber, Mika’nın çocuğu sunma sorusunu ulusların ağzından sorar. Ardından İsrael’e çocuklarını sunma emri verilmediğini, insanların adak olarak belirlenen değerleriyle ilgili bölümün ve sunularla ilgili bölümün ayrı olduğunu söyler. Midraş Tanhuma Buber, Behukotay 8:1

Tora’nın sunu hükümleri de bu ayrımı korur. Vayikra 1’de sığır, koyun, keçi ve kuşlardan getirilen sunular düzenlenir. Vayikra 27:1–8’de insanla ilgili bir adak söz konusu olduğunda ise parasal değerler belirlenir; adanan kişi hayvan sunusunun yerine kesilmez. Devarim 12:29–31, çevredeki halkların çocuklarını tanrılarına yakmasını örnek alarak Haşem’e aynı biçimde hizmet etmeyi yasaklar. Yeremya 7:31 ve 19:5’te çocuk yakımı Haşem’in emretmediği bir eylem olarak mahkum edilir. İsa’nın ölümünün gönüllü olduğu söylenerek bu örneklerden ayrılması, eksik olan emri ortaya çıkarmaz. Bir kişinin gönüllü oluşu, onun ölümünü Tora’nın belirlediği günah sunusu haline getirmez.

Yitshak’ın sunulması anlatısında da bir insanın ölümüyle tamamlanan günah sunusu bulunmaz. Bereşit 22, Avraam’ın sınandığını baştan söyler. Yitshak’ı yakmalık sunu olarak sunma emrinin ardından, elini ona uzatmaması ve ona hiçbir şey yapmaması emredilir. Avraam, oğlunun yerine koçu sunar (22:1–2, 10–13). Anlatının tamamlanmış eylemi insanın yaşaması ve hayvanın onun yerine sunulmasıdır. Anlatıya gelecekteki bir insanın ölümünü temsil ettiği anlamı yüklendiğinde, bu yeni eşleştirmenin ayrıca kanıtlanması gerekir. Yitshak’ın yaşadığı ve koçun sunulduğu olay, insan kurbanını zorunlu kılan bir hüküm vermez.

Sunulan varlığın ibadetteki yeri de bellidir. Sunu Haşem’e getirilir; kabul eden Haşem’dir. Pesah sunusundan sabaha kalan etin yakılması Şemot 12:10’da, esenlik sunusundan üçüncü güne kalanın yakılması Vayikra 7:17’de emredilir. Sununun eti de Haşem’in koyduğu hükme tabidir. Sunulmuş olmak, o varlığı kendisine dua edilecek veya kurtarıcı diye tapılacak bir makama yükseltmez. Bir insanın sunuları temsil ettiği ileri sürüldüğünde, bu temsil iddiasından o insana ibadet etme yetkisi de doğmaz.

Geleceğe ilişkin peygamberlikte aynı sunu hizmeti sürer. Yehezkel 45:15–25’te sunular, halk için arınma sağlamak ve kutsal alanı temizlemek üzere düzenlenir. Yönetici, kendisi ve halk için bir günah sunusu sağlar (45:22). Bunların yalnızca İsa’nın ölümünü hatırlatacak törenler olduğu savı, ayette verilen görevin yerine başka bir görev koyar. Peygamber arınma hizmetini ve yapılacak işlemleri anlatır; İsa’nın ölümünü anmayı emretmez. Kutsal alanın temizliğiyle ilgili işlemler de halk için getirilen sunular da gelecekte Haşem’e hizmetin parçasıdır. Bu yüzden hayvan sunularının artık kabul edilmeyen, işlevini yitirmiş bir aşama olduğu iddiası peygamberin hükmüne aykırıdır.

Hristiyan savında Tora’daki affın gerçek olduğu kabul edilir, fakat bu affın İsa’nın gelecekteki ölümü sayesinde verildiği ileri sürülür. Bağışlanan kişinin o dönemde İsa’yı bilmesi de şart sayılmaz. Ancak bu savın Tora’ya dayanması için, söz konusu bağın Tora’da kurulmuş olması gerekir. Vayikra’da sunuyu veren, kabul eden ve bağışlayan Haşem’dir. Hükümler, hayvanın insanla aynı ahlaki sınıfta bulunmasını veya insan ölümüyle tamamlanmasını istemez. Mika da suçun karşılığı olarak daha değerli bir can arayan kişiyi adalete ve doğru yaşama yöneltir. Hayvan sunularından zorunlu bir insan kurbanına geçiş, Tanah’ın kurduğu yol değildir. Tanah’ın emrettiği hizmete yetersizlik yakıştırılarak sonradan kurulmuş bir öğretidir.

Tanah kaynakları: Vayikra 1:1–5, 10, 14; 4:20, 26, 31, 35; 5:5–13, 20–26; 7:11–18; 16:29–34; 17:11; 22:20–24; 27:1–8; Devarim 12:29–31; Bereşit 22:1–2, 10–13; Şemot 12:10; Mika 6:6–8; Yeremya 7:31; 19:5; Yeşaya 1:11–17; Yehezkel 45:15–25. İbranice metin karşılaştırması: Vayikra 4, Vayikra 5, Şemot 12:10.

Bu iddianın sayfası

227. İddia: İnsan “koşer hayvan” olmadığı halde Maşiah insan korbanı olabilir

Tora, bir hayvanın yenmeye uygun olması ile sunu olarak getirilebilmesi için ayrı hükümler verir. Sunu için hayvanın türü, kimi zaman dişi veya erkek olması ve bedeninde kusur bulunup bulunmaması belirtilir. Bir insanın ahlaki özellikleri başka bir tür uygunluğu anlatır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora, bir hayvanın yenmeye uygun olması ile sunu olarak getirilebilmesi için ayrı hükümler verir. Sunu için hayvanın türü, kimi zaman dişi veya erkek olması ve bedeninde kusur bulunup bulunmaması belirtilir. Bir insanın ahlaki özellikleri başka bir tür uygunluğu anlatır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, “koşer” sözcüğünün “uygun” anlamına geldiğini söylerler. Maşiah’ın ahlaken kusursuz olduğunu ileri sürüp bu özelliğin onu Tanrı’ya sunulabilecek en uygun korban yaptığını düşünürler. Onlara göre İsa’nın insan olması böyle bir sunuya engel değildir.

Tanah’ın Cevabı:

Bir insanın doğru davranıp davranmadığı, onun nasıl yaşadığıyla ilgilidir. Vayikra’daki uygunluk şartı ise sunağa hangi sununun getirilebileceğini belirler. “Uygun” sözcüğünü kullanmak, bir insanı Tora’da belirlenen sunu türlerinden birine dönüştürmez.

Vayikra 1:2 korbanı sunan kişiden söz eder; sunulacak canlıları ise מִן־הַבְּהֵמָה מִן־הַבָּקָר וּמִן־הַצֹּאן, “hayvanlardan, sığırlardan ve davarlardan” diye belirtir. 1:14’te kuş sunusu için kumru ve güvercin yavruları ayrıca sayılır.

Vayikra 4–5, belirli günah ve suç sunuları için uygulanacak hükümleri açıklar. 5:11–13’te ilgili durumlarda ince un sunusuna da izin verilir. İnsan bu korban türleri arasında sayılmaz.

Yenilebilen bir hayvan olmakla sunakta korban olarak sunulabilmek de aynı şey değildir. Vayikra 11 ne yenebileceğini, Vayikra 1 sunak için ne getirilebileceğini açıklar. Sifra’nın Vayikra 1:2 açıklaması da genel hayvan ifadesinin sığır ve davar sözleriyle sınırlandığını belirtir. Yenilmesine izin verilen her hayvan bu nedenle sunak korbanı olmaz.

Vayikra 22:19–25’te sunu için aranan tamim, yani bedensel kusursuzluk şartı, uygun türden seçilmiş hayvana uygulanır. Bir koç istenmişse bedeninde kusur bulunmayan geyik bile tür şartını karşılamaz. Bir insanın kusursuz olduğunun söylenmesi de o kişiyi ayetin kabul ettiği sunulardan biri haline getirmez. Kusursuzluk şartı, tür şartının yerine geçmez.

Devarim 12:31, insanların oğullarını ve kızlarını tanrılarına ateşte yakmasını yasaklanan uygulamalar arasında sayar. Yeremya 7:31 ve 19:5 de çocukların yakılmasını kınar. Burada kınanan uygulama çocukların sunu olarak yakılmasıdır. Ayetler, insanların Tanrı’ya sunulabileceği yeni bir korban türü bildirmez.

Bereşit 22’de Yitshak’ın bağlanması anlatılır. Olayın sonunda Avraam’a çocuğa el uzatmaması söylenir. Fiilen sunulan canlı, Yitshak’ın yerine getirilen koçtur (22:11–13). Bu anlatı insanı Vayikra’daki korban listesine eklemez.

Yehezkel’in gelecekteki Mikdaş ve korban düzeninde de boğa, koç, kuzu ve keçilerden söz edilir (Yehezkel 43:18–27; 45:18–25). Peygamber yeni bir insan korbanı türü bildirmez.

Bir insanın başkası için fedakarlık yapması ahlaki bir eylemdir. Bir canlının sunakta hatat, yani günah sunusu veya aşam, yani suç sunusu olarak sunulması ise Tora’nın tür, yer ve uygulama bakımından belirlediği bir ibadettir. “Maşiah kusursuzdur, öyleyse en uygun korban odur” iddiası, bir insanın fedakarlığına sunak hizmetinin adını verir. Tora’nın belirlediği tür, yer ve uygulama koşulları bu benzetmeyle karşılanmış olmaz.

Kaynaklar: Vayikra 1:1–17, 4–5, 11 ve 22:17–25; Sifra, Vayikra 1:2; Bereşit 22:11–13; Devarim 12:31, 18:10; Yeremya 7:31, 19:5; Yehezkel 43:18–27, 45:18–25.

Bu iddianın sayfası

18. İddia: Hayvan korbanları gerçek bağışlanma sağlayamıyordu

Vayikra, farklı kişilerin ve topluluğun işlediği bazı günahlar için farklı sunular belirler. Bu sunulardan sonra ne olacağı da aynı hükümlerde açıklanır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Vayikra, farklı kişilerin ve topluluğun işlediği bazı günahlar için farklı sunular belirler. Bu sunulardan sonra ne olacağı da aynı hükümlerde açıklanır.

Hayvan sunularının neden tekrarlandığı, bu Hristiyan iddiasının çıkış noktasıdır. Görüşü savunanlar Haşem’in bu sunuları İsrael’e buyurduğunu kabul ederler. Onlara göre bu sunular günahı gerçekten gidermiyordu ve tekrar edilmeleri de yetersiz kaldıklarını gösteriyordu. Bu yüzden İsa’dan önce bağışlanan insanların bile onun gelecekteki ölümü sayesinde bağışlandığını söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra’da bütün topluluğun, bir yöneticinin ve halktan birinin işlediği hata için ayrı ayrı sunu belirlenir. Halktan biri bir keçi ya da koyun getirebilir. Sunular farklı olsa da kohenin yaptığı hizmetin sonunda aynı hüküm yer alır. Kohen, kutsal hizmet görevlisidir. Kişinin ya da topluluğun günahı bağışlanacaktır. Tora, kutsal hizmet tamamlandığında kişinin bağışlanacağını söyler. Bu hükmü yalnız dışarıdan temiz görünmek ya da toplum tarafından yeniden kabul edilmek diye okumak, bağışlanan şeyin günah olduğunu gözden kaçırır. (Vayikra 4:20, 26, 31, 35) İbranice וְנִסְלַח לוֹ ifadesi, “o bağışlanacaktır” demektir. Akedat Yitshak’ın Vayikra açıklamasında günahla ilgili sunular bu tekrar eden sonuçla ele alınır. Beit Elohim de kohenin yerine getirdiği kefaret hizmetiyle Haşem’in verdiği bağışlanmayı birlikte açıklar.

Vayikra 4, kişinin günahını fark ettiği anı da hükmün içine alır. Topluluğun yanılarak işlediği günah öğrenildiğinde sunu getirilir. Aynı sırayı yönetici ve halktan kişi için de görürüz. Her grupta kullanılan hayvan değişebilir, kohenin arınma işlemi ve Haşem’in bağışlama sözü kalır. Hüküm, hayvanın değerinden önce işlendiği anlaşılan günaha ve Haşem’in o durum için emrettiği hizmete bakar. (Vayikra 4:13–35).

Sununun bu sonucu taşıması Haşem’in buyruğuna dayanır. Tehilim’de dünyanın ve içindekilerin zaten O’na ait olduğu hatırlatılır. Haşem’in hayvan eti yemeye ya da kan içmeye ihtiyacı yoktur. Bu nedenle bağışlanmayı hayvanın kanında bulunan bağımsız bir güçle açıklamak gerekmez. Haşem belirli bir günah için hayvan, buna gücü yetmeyene kuş, kuş alamayana da ince un getirmesini buyurur. Kuşla ve unla yapılan hizmetin sonunda da günahın bağışlanacağı söylenir. Bağışlayan Haşem’dir. (Tehilim 50:12–13, Vayikra 5:5–13)

Kişinin ne yaptığı da sununun kabulüyle ilgilidir. Tora kimi suçlarda önce itirafı ister. Başkasının malını alıp bunu inkar eden kişi ise malı geri verir, üzerine beşte bir ekler ve belirlenen sunuyu getirir. Bağışlanma bu yükümlülüklerin ardından gelir. Bu örnekte alınan malı bile bile inkar etmek de söz konusudur. Sunuların yalnız istemeden işlenen günahlar için konduğu savı bu hükümle çelişir. Bununla birlikte Bamidbar, yanlışlıkla günah işleyen kişiyi Haşem’in sözünü hor görerek başkaldıran kişiden ayırır. Yeşaya’da da zulmü sürdürürken getirilen sunular reddedilir ve kötülüğün bırakılması istenir. Sunu getiren kişi davranışından sorumlu tutulur. (Vayikra 5:5, 20–26, bazı çevirilerde 5:20–26 yerine 6:1–7, Bamidbar 15:27–31, Yeşaya 1:11–17)

Rambam, günah ve suç sunuları getirenlerin de tövbe edip suçlarını sözle itiraf etmeleri gerektiğini belirtir. Sunu, kişinin davranışını düzeltme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Sifrei Bamidbar’da da yanlışlıkla işlenen suç için getirilen sununun sınırı korunur; bu sununun ardından verilen bağışlanma ise Tora’daki diğer bağışlanmalar gibi tam bağışlanma olarak açıklanır. Bir tedavide hem ilaç hem yaşam biçimi değişikliği istenmesi, ilacın etkisiz olduğunu göstermez. İtirafın ve tövbenin gerekli olması da sununun kefaret görevini hayali hale getirmez. (Hilhot Teşuva 1:1; Sifrei, Bamidbar 15:27–31 açıklaması)

Yom Kippur’da, yani yıllık kefaret gününde, verilen söz bütün halkı kapsar. “Haşem’in önünde bütün günahlarınızdan arınacaksınız.” Arınma vaadiyle kohenin hizmeti ve bunun her yıl yapılması aynı bölümde yer alır. Bir yıl bağışlanan kişi, yaşamı devam ettiği için ertesi yıl yeniden günah işleyebilir. Yeni bir günah için yeniden kefaret yapılması, önceki günahın bağışlanmasını geçersiz kılmaz. Tora işlenmiş suçların bağışlanacağını söyler. Bir daha günah işlemeyecek bir insan yaratılacağını vaat etmez. (Vayikra 16:29–34)

Hayvanın sunuya uygunluğu da bu hizmetin bir parçasıdır. Vayikra, kör ya da yaralı hayvan gibi örnekler vererek bedensel kusurları tarif eder. Bir hayvanın bedenen kusursuz olması ile bir insanın günah işlememiş olması ayrı ölçülerdir. Sifra, sığır ve davar için verilen kusursuzluk şartını kuşlara bütünüyle taşımaz. Kuşlarda da kopmuş bacak, körlük ve kurumuş kanat gibi ağır eksiklikler sunuya engeldir; fakat bütün hayvanlar aynı kusur listesine bağlı değildir. Bu ayrım, burada ahlaki günahsızlık değil, sunulacak hayvanın bedensel uygunluğu hakkında hüküm verildiğini gösterir.

Bir sunuya yüklenen sembolik anlam, Tora’nın o sunuya bağladığı sonucu kaldırmaz. Şabat yaratılışı hatırlatır ve o gün işten uzak durma emri uygulanır. Bir emrin taşıdığı anlam, verilen emri ve onun sonucunu ortadan kaldırmaz. (Vayikra 22:17–25, Şemot 20:8–11)

Vayikra neyin sunulacağını, kohenin ne yapacağını ve hizmetin sonucunu belirler. Haşem’in emrettiği hizmet yerine getirildiğinde işlenen günah bağışlanır. Burada Tora’nın belirli günahlar için belirlediği sunu ve koşullar söz konusudur. Bu bağışlanmanın gerçekleşmediği iddiası Tora’nın verdiği hükme aykırıdır. Bağışlanmanın gerçekleştiğini kabul edip bunu İsa’nın gelecekteki ölümüne bağlamak da Tora’da yer almayan bir şart ekler.

Vayikra, belirlenen sununun ardından kişinin bağışlanacağını söyler. Sonradan başka bir günah işlenebilmesi veya yeni bir sunu gerekmesi, gerçekleşen bağışlanmayı geçersiz kılmaz. Bu sonucu gelecekteki bir ölüme bağlayan şart, Tora’nın hükmüne sonradan eklenmiştir.

Tanah kaynakları: Vayikra 4:20, 26, 31, 35; 5:5–13, 20–26 (5:20–26 bazı çevirilerde 6:1–7); 16:29–34; 22:17–25; Bamidbar 15:27–31; Şemot 20:8–11; Yeşaya 1:11–17; Tehilim 50:12–13. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Vayikra 4:20–35, 5:5–13, 5:20–26, 16:29–34, Bamidbar 15:27–31.

Açıklamalarda anılan eserler: Akedat Yitshak, Vayikra, sunu türleri ve bağışlanma formülü açıklaması; Beit Elohim, sunularla ilgili “U-ve-ktsat ha-azharot” ile başlayan açıklama; Rambam, Hilhot Teşuva 1:1; Sifrei Bamidbar, 15:27–31 açıklaması; Sifra, Vayikra 1:14 açıklaması.

Bu iddianın sayfası

19. İddia: Hayvan korbanları yalnız İsa’nın ölümünü haber veren geçici işaretlerdir

Tora’da sunuların görevleri, sunuldukları duruma göre değişir. Pesah sunusu Mısır’dan çıkışla ilgilidir. Bazı sunular kutsal günlerde yapılır, bazıları ise belirli suçlar veya arınma durumları için getirilir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora’da sunuların görevleri, sunuldukları duruma göre değişir. Pesah sunusu Mısır’dan çıkışla ilgilidir. Bazı sunular kutsal günlerde yapılır, bazıları ise belirli suçlar veya arınma durumları için getirilir.

Bu Hristiyan yorumunda Tora’daki kurbanların kendi dönemlerinde bağışlanma, arınma ve ibadet gibi görevleri olduğu kabul edilir. Görüşü savunanlar, bütün bu kurbanların asıl amacının İsa’nın kusursuz ve gönüllü ölümünü önceden göstermek olduğunu ve bu amaç gerçekleşince hayvan kurbanlarının bağlayıcılığının sona erdiğini söylerler. Gelecekte de kurban sunulacağını kabul eden yorumda ise bu sunulara yalnızca İsa’nın ölümünü anma görevi verilir.

Tanah’ın Cevabı:

Pesah’ta çocuklar yapılan ibadetin ne anlama geldiğini sorar. Verilecek cevap Tora’da hazırdır. Haşem Mısır’da İsrael’in evlerini korumuş ve halkını kurtarmıştır.

Başka sunuların başka görevleri vardır. Esenlik sunuları arasında şükür için ve bir adağı yerine getirmek için getirilenler bulunur. Doğumdan sonraki arınma için ayrı sunu belirlenir. Sabah ve akşam sunuları günlük hizmete, Şabat ve bayram sunuları kutsal günlere aittir. Haşem’e şükretmek, geçmişteki kurtuluşu hatırlamak ve her gün sürdürülen hizmet birbirinden farklı görevlerdir. Bunların hepsine İsa’nın ölümünü haber verme görevi yüklenebilmesi için bu bağlantının Tora’da kurulması gerekir. (Şemot 12:24–27, Vayikra 3, 7:11–16, 12:6–8, Şemot 29:38–42, Bamidbar 28–29)

Sunuların adları, farklı görevlerini anlamamıza yardımcı olur. Ola bütünüyle yakılan sunudur. Şelamim ise esenlik sunusudur; onun şükür için getirilen türüne todah denir.

Günahla ilgili sunuların da ayrı adları vardır. Hatat günah sunusudur. Aşam ise belirli suç ve sorumluluklar için getirilir. Mişna Zevahim, bu sunuların kanının nereye uygulanacağını, yenebilen sunuların etini kimlerin ve ne kadar süre içinde yiyebileceğini ayrı ayrı düzenler. Sunular aynı ibadet düzeninin parçası olsa da hepsi aynı işi yapmaz.

Telafi sunusunun kime ve neye yönelik olduğu, Vayikra 5:20–26’da özellikle açıktır. Başkasının elindekini alıp bunu yalan yeminle gizleyen kişi, önce aldığını geri verir ve üzerine beşte bir ekler. Sonra aşam getirir. Mağdur, haksız yere kaybettiğini geri alır. Koç ise kişinin Haşem’e karşı işlediği ihlal için sunulur. Tora aynı olayda mağdurun hakkını ve Haşem’e karşı sorumluluğu ayrı ayrı düzenler. (Vayikra 5:20–26).

Günah sunularında Tora, yapılan hizmetin sonucunu da belirtir. Kohen, yani kutsal hizmet görevlisi, kefaret yapar ve kişinin günahı bağışlanır. Belirli suçlar için iki kuş almaya bile gücü yetmeyen kişi, aynı bağışlanma hükmüyle ince un sunar. Bu sunuda bir canlının ölümü ve kanı bulunmaz. Dolayısıyla bütün günah sunularının görevini açıklamak için bir hayvanın ölümünden yola çıkmak yeterli olmaz.

Bir hayvan sunulduğunda da türü, sunulacağı yer ve kanının nasıl kullanılacağı belirlenmiştir. Vayikra’da sayılan körlük ve yaralanma gibi kusurlar, hayvanın sunuya uygunluğunu belirleyen bedensel ölçülerdir. Bir insanın günah işlemediği iddiası, bir hayvanın bu ölçülere uygunluğuyla aynı hükme bağlanamaz. (Vayikra 4:20, 26, 31, 35, 5:11–13, 1:2–5, 22:17–25)

Kurbanın kişiyi temsil etmesiyle ne kastedilir? Ramban, Vayikra 1:9 açıklamasında bunun nasıl anlaşıldığını anlatır. Ellerin hayvanın başına konması kişinin yaptıklarıyla, sözlü itiraf söyledikleriyle, iç organlar düşünce ve arzularıyla, kan ise kendi canıyla ilişkilendirilir. Kişi günahın ciddiyetini düşünür; Haşem’in merhametiyle hayvanın kendi yerine kabul edildiğini kavrar.

Temsil edilen kişi, sunuyu getiren günahkarın kendisidir. Şelah’ta da benzer açıklama Tsiyoni’den aktarılır. Bir haritadaki çizginin bir yolu göstermesi, onun hangi yol olduğunu kendiliğinden belirlemez. Kurbanın temsil anlamı taşıması da gelecekteki İsa’yı temsil ettiğini göstermez; bu bağlantı ayrıca kanıtlanmalıdır.

Hayvan sunularının yerini daha üstün bir insan kurbanının alacağı düşüncesi, Yitshak’ın bağlanmasında anlatılan olayın ters yönünde ilerler. Avraam’ın eli durdurulur ve Yitshak’ın yerine bir koç sunulur. Devarim’de çocuklarını yakarak tanrılarına sunan ulusların ibadet biçiminin Haşem’e uygulanması yasaklanır. Yeremya’da Haşem, çocukların yakmalık sunu olarak verilmesini emretmediğini söyler. İsa’nın ölümüne gönüllü bir kendini sunma anlamı verilmesi, bu ölümü Tora’nın buyurduğu bir insan kurbanına dönüştürmez. (Bereşit 22:12–13, Devarim 12:29–31, Yeremya 19:5) Sefer Haİkkarim, Devarim 12’yi açıklarken insanın daha büyük bir onur sunduğunu düşünerek kendiliğinden ibadet biçimi üretmesini eleştirir. Çocuk sunuları, bu yanlışın en ağır örnekleri arasındadır.

Yeşaya 53:10’da acı çeken kulun canı aşam, yani suçla ilgili bir telafi sunusu diliyle anlatılır. Cümle “eğer” anlamındaki im ile kurulur. Ayetin devamında kulun soyunu göreceği, günlerinin uzayacağı ve Haşem’in isteğinin onun eliyle gerçekleşeceği söylenir. Yeşaya 54:1–3 bu sözü somutlaştırır: Siyon’un çocukları çoğalır, çadırı genişler, yıkılmış şehirleri yeniden doldurur. Suç sunusu imgesinin işlevi kulun çektiği acıyı ve bundan sonra vaat edilen toparlanmayı anlatmaktır. Vayikra’nın her sunuya verdiği ayrı görev bu şiirde kaldırılmaz.

Malaki’nin anlattığı gelecekte Levi oğulları arındırılır ve Yehuda ile Yeruşalayim’in sunusu eski günlerdeki gibi Haşem’i hoşnut eder. Yehezkel’de bayramlarda, yeni aylarda ve Şabatlarda yapılacak sunular önderin sorumluluğuna verilir. Bunların İsrael adına kefaret için yapılacağı söylenir. Tapınak ayrıca arındırılır ve önder kendisiyle halk için günah sunusu hazırlar. Sunuların yalnız İsa’nın ölümünü anmak için yapılacağı açıklaması, peygamberin onlara verdiği kefaret ve arınma görevlerini karşılamaz. Bu görevlerin ibadetle ilgili arınma olarak açıklanması ise hizmetin gelecekte de yapılacağını zaten kabul eder. Üstelik Vayikra’daki günah sunularının ardından bağışlanma açıkça vaat edilmiştir. (Malaki 3:3–4, Yehezkel 45:15–22)

Sefer Haİkkarim, Yehezkel’in Tapınak tasvirinin bazı unsurlarının İkinci Tapınak’ta uygulandığını, fakat kabilelere ayrılmış toprak düzeni gibi birçok unsurunun o dönemde gerçekleşmediğini belirtir. Eser, tasvirin tamamının İkinci Tapınak döneminde gerçekleştiğini söylemez. Rambam’ın Hilhot Melahim 11:1’deki Maşiah tanımında da Tapınak yeniden kurulur, sunular yeniden getirilir; toprağın dinlendirilmesini ve belirli dönemlerde sahibine dönmesini kapsayan Şemita ve Yovel hükümleri yeniden uygulanır. (Hilhot Melahim 11:1)

Yehezkel, Tapınak tasvirini İsrael’in yerine getireceği görevlerle birlikte verir. İsrael yaptıklarından utandığında halka Tapınağın düzeni ve hükümleri öğretilir. Bunların korunması ve uygulanması istenir. Kohenler halka kutsalı ve sıradanı ayırt etmeyi öğretir, davalara bakar, bayram hükümlerini gözetir ve Şabat’ı kutsal tutar. Tanah, sunulara gerçek görevler verir ve gelecekte de sunulmalarını öngörür. Bu ibadetlerin İsa’nın ölümüyle görevini tamamlayıp bağlayıcılığını yitirdiği iddiası Tanah’a aykırıdır. (Yehezkel 43:10–12, 44:23–24)

Tora sunulara birbirinden farklı görevler verir ve peygamberler gelecekte de bu hizmetlerin yapılacağını bildirir. Hepsini İsa’nın ölümüne işaret etmek için verilmiş ve o ölümle bitmiş saymak, hem Tora’daki görevlerini hem de peygamberlerin gelecek tarifini değiştirir.

Tanah kaynakları: Vayikra 1:2–5; 3; 4 ve 5; 7:11–16; 12:6–8; 22:17–25; Şemot 12:24–27, 29:38–42; Bamidbar 28–29; Bereşit 22:12–13; Devarim 12:29–31; Yeremya 19:5; Yeşaya 53:10, 54:1–3; Malaki 3:3–4; Yehezkel 43:10–12, 44:23–24, 45:15–22. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Vayikra 3, 4–5, Şemot 29:38–42.

Açıklamalarda anılan eserler: Mişna Zevahim 5; Ramban, Vayikra 1:9; Şelah, “Od kiyum ha-korban ata bi-zman ha-ze” ile başlayan açıklama, Tsiyoni aktarımı; Sefer Haİkkarim, Devarim 12 ile ibadet biçimleri ve Yehezkel’in Tapınak tasviri hakkındaki açıklamalar; Rambam, Hilhot Melahim 11:1.

Bu iddianın sayfası

20. İddia: Tanrı’nın nihai planı kusursuz bir insanın kurban edilmesidir

Bir günahkarın nasıl bağışlanacağı ile bir başkasının onun yüzünden acı çekmesi ayrı meselelerdir. Tanah’ta bağışlanma için kişiden ne beklendiği anlatılırken sunuyla ilgili sınırlar da belirtilir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir günahkarın nasıl bağışlanacağı ile bir başkasının onun yüzünden acı çekmesi ayrı meselelerdir. Tanah’ta bağışlanma için kişiden ne beklendiği anlatılırken sunuyla ilgili sınırlar da belirtilir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Haşem’in baştan beri insanlığı, günahsız İsa’nın kendisini gönüllü olarak sunması yoluyla bağışlamayı amaçladığını söylerler. Onlara göre hayvan kurbanları bu son kurbanı hazırladı. Tövbe gerekli olsa da bağışlanmayı mümkün kılan İsa’nın ölümüdür. Yaygın Hristiyan öğretisinde bu ölüm, insan olan Tanrı’nın kendisini vermesi olarak açıklanır.

Tanah’ın Cevabı:

İsrael, suçlarının ağırlığı altında ezilirken “Nasıl yaşayacağız?” diye sorar. Haşem, kötülük yapan kişinin yolundan dönüp yaşamasını istediğini söyler. Bu dönüşün nasıl yapılacağı da açıkça anlatılır. Alınan rehin geri verilir, çalınan mal iade edilir, haksızlık bırakılır ve yaşam veren hükümlere uyulur. Böyle yapan kişinin eski suçları ona karşı anılmaz. Yehezkel’de her insan kendi doğruluğundan ve kötülüğünden sorumludur. Yeşaya da kötü yolunu bırakıp Haşem’e dönen kişiye bol bağışlanma vaat eder. Bu sözlerde bağışlanma, Haşem’in kabul ettiği somut bir dönüşe bağlanır. (Yehezkel 33:10–16, 18:20 ve 18:21–23, Yeşaya 55:6–7)

Vayikra’da sunuyu kabul eden de Haşem’dir. Hayvan, kuş ve tahıl sunularının her biri kendi koşullarıyla düzenlenir. Hangi hayvanların getirileceği, sunağın kullanımı ve kohenin, yani kutsal hizmet görevlisinin, yapacağı iş belirtilir. İnsan, sunulacak canlılar arasında sayılmaz. Hayvanın sunuya uygunluğu körlük ve yaralanma gibi bedensel kusurlara bakılarak belirlenir. Bu ölçü bir insanın ahlaki bakımdan günahsız olup olmadığını belirlemek için verilmemiştir. İki kuşa bile gücü yetmeyen kişinin belirli suçlar için ince un sunup bağışlanması, daha değerli bir canın daha güçlü bir sunu oluşturduğu düşüncesini bozar. Tehilim’de de Haşem’in hayvan etine ve kanına ihtiyacı olmadığı hatırlatılır. Kabulün ölçüsü O’nun buyurduğu şeyin yerine getirilmesidir. (Vayikra 1–7, 5:11–13, 22:17–25, Tehilim 50:12–13) Bereşit Rabba 44:1’de mitsvaların insanları arındırmak için verildiği söylenir. İbadet, Haşem’in bir ihtiyacını karşılamak için O’na daha pahalı bir şey bulma yarışı haline getirilemez.

Mika, böyle bir değer sıralamasını bir dizi soruyla sınar. İnsan, Haşem’in önüne buzağılarla mı, binlerce koçla mı, on binlerce yağ ırmağıyla mı çıkacak? Sonunda kendi günahı için ilk doğan çocuğunu vermeyi düşünür. Verilen cevap adaleti yerine getirmek, iyiliği sevmek ve Haşem ile alçakgönüllülükle yürümektir. İnsandan kendi yaşamını doğrultması istenir. (Mika 6:6–8) Rabbi Yona, Şaarei Teşuva 1:25’te çocuğunu vermeyi düşünen kişinin kendi suçunun ağırlığını hissetmesini açıklar. Peygamberin cevabı ise onu adalete, iyiliğe ve gösterişsiz bir bağlılığa yöneltir. Suçun büyüklüğünü kavramak, Haşem’in istemediği bir insan sunusunu doğru hale getirmez.

Yitshak’ın bağlanması, Avraam’ın sınandığı belirtilerek anlatılır. Bu olaya İbranice Akeda, yani bağlama denir. Sonunda eli durdurulur ve Yitshak’ın yerine bir koç sunulur. Sınamanın başlangıcındaki emir, sonunda insanın öldürülmesini durduran sözden koparılamaz. (Mika 6:6–8, Bereşit 22:1–2, 11–13) Akeda’nın rabbinik açıklamalarında da Yitshak’ın gerçekten öldürülmesiyle Avraam’ın bağlılığının kabul edilmesi ayrılır.

Aggadat Bereşit 31:1, Yeremya’daki “aklımdan geçmedi” sözünü Yitshak’ın öldürülmesiyle ilişkilendirir. Hegyonei Uziel’in aktardığı Taanit açıklamasında Meşa’nın oğlu, Yiftah’ın kızı ve Yitshak ayrı ayrı anılır. Yeremya’nın “emretmedim, söylemedim ve aklımdan geçmedi” sözleri bu üç olayla ilişkilendirilir. Yitshak örneğinde, sınamanın onun gerçekten öldürülmesini amaçlamadığı açıklanır (Taanit 4a).

Yismah Moşe, koçun sunulmasının anlamı üzerinde durur. Koçun kanının Yitshak’ın kanıymış gibi kabul edilmesi için edilen duayı aktarır. Burada güçlü bir temsil anlamı vardır: Avraam’ın bağlılığı sunuya yansır. Anlatılan olayda ise Yitshak yaşar ve koç sunulur. Koçun Yitshak’ı temsil etmesi manevi bir anlam taşır. Bu benzetme, Yitshak’ın gerçekten öldürüldüğü anlamına gelmez.

Devarim, oğullarını ve kızlarını yakarak tanrılarına sunan halkların ibadet biçiminin Haşem’e uygulanmasını yasaklar. Yeremya’da Haşem bu çocuk sunularını emretmediğini tekrar tekrar söyler. Gönüllü bir ölümün Haşem’e sunu sayılması için de Haşem’in onu bu amaçla buyurmuş olması gerekir. İsa’nın ölümüne eşsiz bir anlam verilmesi, bu buyruğun yerini tutmaz. Tehilim’de antlaşmaya sadık kaldığı halde öldürülen topluluk, kesime götürülen koyunlara benzetilir. Bu benzetmede sadakat ve çekilen acı vardır. Haşem’in bağışlanma için belirlediği bir sunu olarak insan öldürüldüğü söylenmez. (Devarim 12:29–31, Yeremya 7:31, 19:5, 32:35, Tehilim 44:18–23) Sefer Haİkkarim, başka halklarda görülen bir uygulamanın Haşem’e daha büyük onur vereceği düşüncesiyle ibadete eklenmesini bu ayetler üzerinden eleştirir. Sunulacak şeyin değerini kişinin kendisinin büyütmesi, Haşem’in onu istediğini göstermez.

Yeşaya’da Haşem kuluna “İsrael” ve “Yaakov” diye seslenir (41:8–9, 44:1–2, 49:3). Kula halkın dağılmış üyelerini toplama görevi de verir (49:5–6). Halkın içinden sadık kalanların bu görevi üstlenmesi, İsrael adının neden korunduğunu açıklar. Yeşaya 65:8–9’da, içinde hala üzüm suyu bulunan salkım nasıl atılmıyorsa Haşem de kulları uğruna halkını yok etmez. Sefanya 3:12–13 bu sadık topluluğun zorbalık yapmayacağını ve yalan söylemeyeceğini bildirir.

Yeşaya 52:15’te şaşıran krallar ile Yeşaya 53:4–6’da suçlarını dile getiren topluluk aynı anlatının içindedir. Kul, bu insanların günahlarının yol açtığı acıyı taşımıştır. 53:10–12’de canını aşam olarak koyması, hayatını ölüme açması ve suçlular için yakarması anlatılır. Aynı kul soyunu görecek ve günleri uzayacaktır. Haşem’in bağışlanma vaadi ise kötülüğü bırakıp Kendisine dönen kişiye yönelir (55:6–7). Yeşaya, İsrael’in acısını ve bağlılığını anlatırken kusursuz bir insanın öldürülmesini herkes için bağışlanma şartı haline getirmez. İsa’nın hem sunu hem de kendisini sunan Tanrı olduğu savı, kanıtlanması gereken kimliği baştan kabul eder. Bu kabul, Tora’nın sunu hükümlerinin İsa’ya uygulandığını kanıtlamaz.

Tanah, kötülüğünü bırakan kişiyi yaşama çağırır ve Akeda’da Yitshak’ın öldürülmesi durdurulur. Kusursuz bir insanın ölümünü herkes için zorunlu bağışlanma şartı sayan iddia, bu dönüş hükümlerinde bulunmayan bir şart getirir.

Tanah kaynakları: Yehezkel 33:10–11, 33:12–16, 18:20 ve 18:21–23; Yeşaya 55:6–7, 41:8–9, 44:1–2, 49:3–6, 53, 65:8–9; Vayikra 1–7 sunularının başlangıcı ve 5:11–13; 22:17–25; Bereşit 22:1–2, 11–13; Mika 6:6–8; Devarim 12:29–31; Yeremya 7:31, 19:5, 32:35; Tehilim 50:12–13, 44:18–23; Sefanya 3:12–13. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Bereşit 22:11–13, Vayikra 1–7.

Açıklamalarda anılan eserler: Bereşit Rabba 44:1; Rabbi Yona, Şaarei Teşuva 1:25; Aggadat Bereşit 31:1; Hegyonei Uziel, Taanit 4a aktarımı; Yismah Moşe, Bereşit 22:14 açıklaması; Sefer Haİkkarim, Devarim 12 ve insanın ibadet biçimi üretmesi hakkındaki açıklama.

Bu iddianın sayfası

229. İddia: Erkek günah korbanları bulunduğundan İsa’nın erkek olması onun korban sayılmasına engel değildir

Vayikra, bazı günah veya suç sunularında erkek hayvan, bazılarında dişi hayvan getirilmesini ister. Hayvanın türünü ve bedeninde kusur olup olmayacağını da belirtir. Yeşaya 53’te ise suç sunusu anlamına da gelebilen aşam sözcüğü kullanılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Vayikra, bazı günah veya suç sunularında erkek hayvan, bazılarında dişi hayvan getirilmesini ister. Hayvanın türünü ve bedeninde kusur olup olmayacağını da belirtir. Yeşaya 53’te ise suç sunusu anlamına da gelebilen aşam sözcüğü kullanılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, kohenle topluluk için boğa, yönetici için erkek keçi ve bazı suç sunularında koç getirildiğini hatırlatırlar. Bu örnekleri Yeşaya 53:10’daki aşam sözüyle birleştirirler. Onlara göre İsa’nın erkek olması, onun korban olarak kabul edilmesine engel değildir.

Tanah’ın Cevabı:

Bütün günah sunularının dişi olması gerektiği iddiası yanlıştır. Vayikra 4:3’te meshedilmiş, yani göreve yağ sürülerek atanan kohen için boğa istenir. 4:13–14’te bütün topluluk için de boğa belirtilir. 4:22–23’te yönetici erkek keçi getirir. Sıradan kişinin belirli günahı için ise dişi keçi veya dişi koyun getirilir (4:27–32). Vayikra 5:15 ve 18’de bazı aşam, yani suç sunuları için koç gerekir.

Fakat Tora bir sunu için “erkek” dediğinde, erkek olan herhangi bir canlıyı kastetmez. Örneğin Vayikra 4:23’te yönetici שְׂעִיר עִזִּים זָכָר תָּמִים, “kusursuz bir erkek keçi” getirir. Burada hem tür hem cinsiyet hem de bedensel durum belirlenmiştir. Erkek bir boğa bile yalnız erkek olduğu için erkek keçi isteyen hükmü karşılamaz. Ayet bir erkek keçi istediğinde, erkek olmak bir insanı bu sunu için uygun hale getirmez.

Vayikra 4:24–25, hayvanın kesilmesini ve kohenin kanı sunağın boynuzlarına uygulamasını da açıklar. Sununun türü, onu getirenin durumu, yeri ve kohenin işlemi birlikte düzenlenir. Yalnız bir ortak özelliği seçip diğer şartları kaldırmak, metinde tarif edilen sunuyu oluşturmaz.

İddiada Vayikra 7:7’deki “Hatat nasılsa aşam da öyledir; ikisi için bir Tora vardır” sözü de kullanılır. Hatat günah sunusu, aşam ise suç sunusudur. İki sunu arasında ortak hükümler bulunur. Ortak kurallar, her durumda aynı tür veya aynı cinsiyette hayvanın getirilmesini gerektirmez. Vayikra’nın kendisi farklı durumlar için farklı sunular belirtir.

Yeşaya 53:10’da geçen אָשָׁם (aşam) tek başına bir sununun türünü, yaşını veya cinsiyetini bildirmez. Şemuel Alef 6:3–5’te aynı kelime Filistlilerin telafi için gönderdiği altın nesneleri anlatır. Vayikra 5:15 ve 18’de ise metin açıkça kusursuz bir koç ister. Yeşaya, aşam sözüyle kulun canını ortaya koymasını anlatırken ardından soyunu görmesini ve günlerinin uzamasını vaat eder. O sözcüğü görüp Vayikra’daki “erkek” şartını bir insan idamına taşımak, iki metni de değiştirmektir.

İddia, Bereşit 3:15’teki “kadının soyu” ifadesini de korbanların cinsiyetiyle ilişkilendirir. Fakat bu ayette aşam, sunak, kohen, kan veya kapara sözcükleri bulunmaz. Sözcükler arasında sonradan kurulan benzerlik, ayetin böyle bir korban hükmü verdiğini göstermez.

Erkeklik birçok farklı korban türünün ortak özelliğidir. Bu nedenle tek başına belirli bir korbanın kimliğini göstermez. İsa’nın ölümünün hayvan korbanlarını daha yüksek bir biçimde tamamladığını ileri sürmek, bir sununun erkek olup olmadığına bakmaktan ayrı bir iddiadır. Bunun için Tanah’tan ayrıca bir dayanak gerekir. Yeşaya 53:10 yeni bir insan korbanı yasası vermez.

Erkek hayvanların günah sunusu olarak kullanılabildiği doğrudur. Bundan erkek bir insanın Tora’da izin verilen hatat veya aşam olduğu sonucu çıkmaz.

Kaynaklar: Vayikra 4, 5:15, 18, 7:7 ve 22:19–25; Yeşaya 53:10; Şemuel Alef 6:3–5; Bereşit 3:15; Devarim 12:5–14; Yehezkel 18:20–32; Yeşaya 55:6–7.

Bu iddianın sayfası