Misyoner İddiaları Arşivi

8 iddia 1 ilgili makale Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

İddialar ve Cevaplar

89. İddia: Acı çeken ve zafer kazanan Maşiah metinleri ancak iki gelişle açıklanabilir

Bir insan, yönetimi eline almadan önce baskı görüp sonradan zafer kazanabilir. David’in hayatında bu iki durum da yaşanır. Yeşaya’daki acı çeken kul ile Daniel’de yönetme yetkisi alan kişi birlikte okunduğunda, tartışma bu iki durumun neden iki ayrı geliş gerektirdiği üzerinde toplanır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir insan, yönetimi eline almadan önce baskı görüp sonradan zafer kazanabilir. David’in hayatında bu iki durum da yaşanır. Yeşaya’daki acı çeken kul ile Daniel’de yönetme yetkisi alan kişi birlikte okunduğunda, tartışma bu iki durumun neden iki ayrı geliş gerektirdiği üzerinde toplanır.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya’nın hor görülen kulu ile Daniel’de görkem içinde egemenlik alan kişiyi aynı Maşiah, yani Mesih olarak görürler. Krallığını kurmuş bir hükümdarı kimsenin reddedemeyeceğini düşündükleri için, onun önce güçsüz ve savunmasız halde gelmiş olması gerektiğini savunurlar. Onlara göre İsa ilk gelişinde acı çekip öldü ve göğe yükseldi. Krallığını kurmak için ikinci kez gelecektir.

Tanah’ın Cevabı:

David bir gün Şaul’un karşısında çalgı çalarken Şaul elindeki mızrağı ona fırlattı. David iki kez ölümden kurtuldu. Yıllar sonra İsrael’in önderleri Hevron’a gelip başına yağ sürüp onu kral olarak görevlendirdiler. Şaul’un öldürmek istediği adamın bütün İsrael üzerinde hüküm sürmesi için ölmesi ve sonra dünyaya dönmesi gerekmedi. Tanah, bir kralın tahta çıkmadan önce uğradığı zulmü ve sonradan kazandığı zaferi aynı hayat içinde anlatır. Acı çekmekle hüküm sürmek arasında iki geliş gerektiren bir çelişki bulunduğu iddiası daha bu noktada çöker. (Şemuel Alef 18:10–11, Şemuel Bet 5:1–5)

Yeşaya 52:13–15’te kul önce hor görülmüş, sonra kralları susturacak kadar yükselmiştir. Yeşaya 53:2–3, ulusların onu küçümsediği zamanı onların ağzından anlatır. 54:1–3, çocukları çoğalan Siyon’la bu yükselişin neye karşılık geldiğini gösterir. Bir halkın acısı ve ondan sonraki toparlanması, tek bir hayat çizgisi içinde anlatılır. Yeşaya 11:1, yönetici filizin Yişay soyundan olduğunu açıkça söyler. Yeşaya 60:21 ve Hoşea 14:6–8 aynı bitki dilini halk için kullanır. Daniel 7:18, 21–22 ve 27 de görümün anlamını verir. Baskıya uğrayan kutsallar sonunda egemenliğe kavuşur. Acıdan zafere geçiş, göğe ayrılıp yeniden gelen ikinci bir kişi veya ikinci bir geliş gerektirmez.

Tehilim 22 de acının tek başına ne kadar az şey söylediğini gösterir. Ölümün eşiğinde yardım isteyen kişi, ardından kardeşleri arasında Haşem’i öveceğini söyler. Övgüsünün sebebi, çığlığının duyulmuş olmasıdır. Bu yakarışta acıdan kurtuluşa geçilir. Anlatılan kurtuluşu ölüm ve diriliş diye okumak için mezmurun söylemediği iki olayın eklenmesi gerekir. (Tehilim 22:22–25)

Zekeriya’da alçakgönüllülük ile zafer aynı kralın tasvirinde buluşur. Siyon’a eşek üzerinde gelen kralın hemen ardından savaş arabalarının ve yayların kaldırılması anlatılır. Kral uluslara barış duyurur ve egemenliği denizden denize uzanır. Alçakgönüllülük kralın niteliğidir. Barış ise onun yönetimi altında yaşanacak değişimdir. Daniel’in gördüğü sahne ise gökte, yargıç olarak oturan Tanrı’nın huzurunda geçer. Bulutlarla gelen, insana benzer kişi yeryüzüne inmek üzere yola çıkmış biri olarak tasvir edilmez. Ezeli Olan’ın huzuruna getirilir ve kendisine egemenlik verilir. Sahnenin açıklamasında yönetme yetkisini alacak olanlar kutsal halktır. İki sahnenin birinde eşek, diğerinde bulut bulunması, öldükten sonra dönen tek bir kişinin iki gelişini anlatmaya yetmez. (Zekeriya 9:9–10, Daniel 7:13–27)

Tanah, ayrılan birinin daha sonra yeniden gönderileceğini söylerken bu bağı açıkça kurabilir. Eliyahu’nun kasırgayla göğe çıkışı anlatılır. Malaki ise Haşem’in gününden önce gönderilecek peygamberi adıyla, Eliyahu diye anarak tanıtır. Kralın gelişine ilişkin ayetlerde böyle bir bağ yoktur. Moşe, Yehoşua, Yosef, Gid’on ve Yiftah gibi kişilerin yaşadıkları da yardımın, kabulün veya zaferin gecikebildiğini gösterir. Bu benzerliklerden, Maşiah’ın önce öleceği ve ardından başka bir çağda döneceği hükmü çıkmaz. Sanhedrin 98a, bulutlarla ve eşek üzerinde gelişleri İsrael’in durumuna bağlı iki ihtimal olarak açıklar. Sukka 52a’da ise bir görüş, yası öldürülen Maşiah ben Yosef’e bağlar; başka bir görüş kötü eğilimin ortadan kalkmasından söz eder. Aynı yerde Maşiah ben David ayrı bir figürdür. İki ihtimal bir olay sırası kurmaz; iki ayrı kişi de tek kişinin iki gelişi değildir. (Melahim Bet 2:11, Malaki 3:23–24)

Rambam, David soyundan kralın kimliğini yerine getirdiği işlerle sınar: Mikdaş’ı, yani Tapınağı kurması ve İsrael’in dağılmış halkını toplamasıyla Maşiah olduğu kesinleşir. Başarılı olmadan ölürse Tora’nın vaat ettiği kral olmadığı anlaşılır. Bu, Tanah ayeti değil, Rambam’ın bu konudaki açıklamasıdır.

Yeremya kralı, saltanatının sonuçlarıyla tanıtır. David’in soyundan gelen bu kral ülkede adaletle hükmederken Yehuda kurtulur ve İsrael güven içinde yaşar. Yeşaya, Yişay’ın soyundan gelen yöneticinin yoksulların hakkını gözettiği dünyada yeryüzünün Haşem bilgisiyle dolacağını ve dağılmış İsrael’in toplanacağını söyler. Yehezkel’de de halkın ülkesine dönmesi, tek kralın yönetiminde birleşmesi ve Haşem’in Tapınağının onların arasında bulunması aynı vaadin parçalarıdır. Bu işleri geleceğe bırakıp ilk gelişin gerçekleştiğini ileri sürmek, ispat edilmesi gereken şeyi baştan kabul etmektir. Tanah, David’in soyundan kralı ülkesine dönen, birleşen ve güven içinde yaşayan halkıyla birlikte tanıtır. Bu işler gerçekleşmeden İsa’nın o kral olduğu ileri sürülemez. (Yeremya 23:5–8, Yeşaya 11:1–12, Yehezkel 37:21–28) Yeşaya 41:8–9 · 44:21 · 49:3 · 11:1 · 60:21

Bu iddianın sayfası

118. İddia: İsrael artık Tanrı’nın halkı değildir

Tanah, İsrael’in işlediği günahlar yüzünden sürgüne gönderildiğini ve kutsal yerinin yıkıldığını anlatır. Sürgün, halkın ülkesinden uzaklaştırılmasıdır. Bu cezanın antlaşmayı sona erdirip erdirmediği ise Haşem’in sürgündeki halka ne söylediğine bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, İsrael’in işlediği günahlar yüzünden sürgüne gönderildiğini ve kutsal yerinin yıkıldığını anlatır. Sürgün, halkın ülkesinden uzaklaştırılmasıdır. Bu cezanın antlaşmayı sona erdirip erdirmediği ise Haşem’in sürgündeki halka ne söylediğine bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsrael’in sadakatsizliği ve İsa’yı reddetmesi yüzünden Tanrı’nın halkı olmaktan çıktığını söylerler. Hoşea’nın Lo-Ammi sözünü, Zekeriya ve Daniel’deki ayetleri ve İkinci Tapınağın yıkılmasını buna dayanak gösterirler. Onlara göre İsrael, gelecekte İsa’yı kabul ettiğinde yeniden Tanrı’nın halkı olacaktır.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra 26, İsrael’in günahları yüzünden cezalandırılmasını, sürgünü ve kutsal yerin yıkılmasını anlatır. Ancak Tanrı aynı bölümde “Düşmanlarının ülkesindeyken bile onları reddetmeyeceğim; onlarla yaptığım antlaşmayı bozmayacağım” der (26:44–45). Haşem halkı cezalandıracağını da sürgün sırasında antlaşmayı koruyacağını da aynı bölümde söyler.

Vayikra 26:44’ün tam hükmü וְאַף־גַּם־זֹאת בִּהְיוֹתָם בְּאֶרֶץ אֹיְבֵיהֶם לֹא־מְאַסְתִּים וְלֹא־גְעַלְתִּים לְכַלֹּתָם לְהָפֵר בְּרִיתִי אִתָּם כִּי אֲנִי יְהוָה אֱלֹהֵיהֶם sözleridir: “Düşmanlarının ülkesindeyken bile onları reddetmeyeceğim, onlardan tiksinerek onları ortadan kaldırıp antlaşmamı bozmayacağım; çünkü Ben onların Tanrısı Haşem’im.” Lehafer beriti itam (לְהָפֵר בְּרִיתִי אִתָּם), “onlarla antlaşmamı bozmak” ifadesi özellikle reddedilir. Sürgün, Tora’ya itaatsizlikten kaynaklanan gerçek bir ceza olduğu halde Tanrı’nın antlaşmasının kalıcı iptali değildir. Halk Tora’ya uymadığı için ülkesinden uzaklaştırılır. Haşem ise o halkın Tanrısı olduğunu söylemeye devam eder.

Yeremya 31:31, yeni antlaşmayı İsrael ve Yehuda’yla yapacağını söyler. 31:33’te Tanrı kendi yasasını onların yüreğine yazacağını, 31:35–37’de İsrael’in ulus olarak varlığını sürdüreceğini bildirir. Yehezkel 37:21–28, aynı halkın ülkesine toplanmasını, bir krallıkta birleşmesini ve kutsal yerin halk arasında bulunmasını vaat eder.

Yeşaya 41:8–9, 44:21 ve 49:3 de burada farklı bir açıdan önemlidir: Tanrı aynı İsrael’i adıyla “kulum” diye tanımlar. Yeremya 31:35–37, güneşin ve yıldızların düzeni sürdükçe İsrael’in ulus olarak Tanrı önünde sona ermeyeceğini bildirir.

Şemuel Alef 12:20–22’de Şemuel, yanlış yapan halka Tanrı’nın ardından gitmekten vazgeçmemesini söyler ve gerekçesini açıklar: Haşem, büyük adının hatırı için halkını bırakmayacaktır; çünkü onları kendisine halk yapmaktan hoşnut olmuştur. Halkın günahı bilinirken verilen bu güvence, İsrael’in seçilmişliğinin, halkın hiç hata yapmaması şartına bağlı olmadığını gösterir.

Yeremya 33:23–26’da “Haşem seçtiği iki aileyi reddetti” iddiası bizzat aktarılır. Tanrı buna gündüz ve gece için koyduğu düzeni hatırlatarak karşı çıkar; Yaakov’un ve David’in soyunu reddetmeyeceğini, onlara merhamet edeceğini bildirir. İsrael’in artık Tanrı’nın halkı olmadığı iddiası, peygamberin Tanrı’nın cevabıyla reddettiği iddianın tekrarıdır.

Yeşaya 49:14–16, kendisinin unutulduğunu sanan Siyon’a Tanrı’nın onu unutmadığını bildirir; Yeşaya 54:7–10 da kalıcı merhameti açıklar. “İsrael’in yerine Kilise geçti” iddiası yanlıştır. Vayikra 26:44–45 ve Yeremya 31:35–37, Tanrı’nın İsrael’le antlaşmasını koruduğunu ve halkın ulus olarak süreceğini açıkça bildirir.

Yeremya 31:36’da İsrael’in sürekliliği גַּם זֶרַע יִשְׂרָאֵל יִשְׁבְּתוּ מִהְיוֹת גּוֹי לְפָנַי כָּל־הַיָּמִים ifadesiyle güneşin, ayın ve yıldızların düzeninin bozulması gibi gerçekleşmesi beklenmeyen bir koşula bağlanır: İsrael’in Tanrı’nın önünde ulus olarak var olmaktan çıkması, doğanın sabit düzeninin sona ermesiyle karşılaştırılır. Yeremya 33:23–26 da aynı reddedilme iddiasına gündüz ve gece düzeniyle cevap verir. İsrael’in tarihsel ihlalleri bu antlaşma sürekliliğinin reddi için gerekçe yapılmamıştır.

Hoşea 1:9’da Lo-Ammi, yani “Halkım değil” adı, İsrael’in işlediği günahların yol açtığı ağır kopuşu anlatır. Kitap aynı halk için devamında şu sözü de verir: “Halkım değilsiniz” denilen yerde onlara “Yaşayan Tanrı’nın çocukları” denecektir. Yehuda ile İsrael yeniden bir araya gelecek, Tanrı Lo-Ammi için “Sen halkımsın” diyecektir. İddia, kopuşu anlatan sözü alıp aynı kitabın İsrael’e verdiği dönüş vaadini dışarıda bırakır. Hoşea 1:9, 2:1–2, 2:25.

Zekeriya 11:10’da kırılan değnekle birlikte bozulan antlaşma, ayetin kendi sözleriyle “bütün halklarla” yapılmış antlaşmadır. Ayet onu Sinay’da İsrael ile yapılan antlaşma diye adlandırmaz. Daniel 9:26’da da “Yahudiler artık onun halkı olmayacak” cümlesi bulunmaz. Ayetin söylediği, gelecek önderin halkının, Yeruşalayim’i ve kutsal yeri yıkacağıdır. İsrael’in Tanrı’nın halkı olmaktan çıktığı sonucu bu cümleye sonradan eklenir. Zekeriya 11:10, Daniel 9:26.

Yeremya 3:8–18’de sadakatsizlik boşanma diliyle anlatılır; aynı bölüm İsrael’i dönmeye çağırır ve İsrael ile Yehuda’nın yeniden bir araya gelmesinden söz eder. Yehezkel 16:59–63’te de Tanrı, İsrael’in antlaşmayı bozmasını anlattıktan sonra geçmişte onunla yaptığı antlaşmayı hatırlayacağını ve onunla sonsuz bir antlaşma kuracağını söyler. Yargılanan ve geri çağrılan halk aynıdır.

Bu metinler İsrael’in günahlarını gizlemez. Günahın ardından ceza, sürgün ve dönüş anlatılır. Ancak dönüş, İsrael’in İsa’yı kabul etmesine bağlanmaz. Vayikra İsrael’in Tanrı’ya dönmesinden söz eder; Hoşea aynı halkın yeniden kabulünü, Yehezkel ise dağılmış İsrael’in toplanıp temizlenmesini anlatır. Vayikra 26:40–45, Yeremya 3:8–18, Yehezkel 16:59–63, 36:24–28.

Tanah kaynakları: Vayikra 26:40–45; Yeremya 31:31–40 ve 33:23–26; Yehezkel 37:21–28; Şemuel Alef 12:20–22; Yeşaya 41:8–9, 44:21, 49:3, 49:14–16 ve 54:7–10.

Bu iddianın sayfası

158. İddia: Yeşaya 53’te İsrael kulu günahkar sanacak ve bu İsa’ya yönelik suçlamaları haber verir

Yeşaya 52’nin sonunda krallar kulun başına gelenlere şaşırır. Sonraki bölümde bir grup insan, ‘Biz onu Tanrı tarafından vurulmuş sandık’ der. Bu itirafı anlamak için hem ‘biz’ diyenlerin hem de acı çeken kulun kim olduğunu metnin içinden anlamak gerekir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 52’nin sonunda krallar kulun başına gelenlere şaşırır. Sonraki bölümde bir grup insan, ‘Biz onu Tanrı tarafından vurulmuş sandık’ der. Bu itirafı anlamak için hem ‘biz’ diyenlerin hem de acı çeken kulun kim olduğunu metnin içinden anlamak gerekir.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya 53:1–4’te ‘biz’ diyenlerin İsrael olduğunu, yanlış değerlendirdikleri kulun da İsa olduğunu söylerler. Onlara göre İsrael İsa’yı günahkar sayacak ve acısının Tanrı’nın cezası olduğunu düşünecektir. Yahudilerin İsa’yı reddetmesini bu kehanetin gerçekleşmesi olarak görürler.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 52:9–12’de Haşem Yeruşalayim’i kurtarır ve kutsal kolunu bütün ulusların önünde açar. 52:15’te krallar, yüceltilen kul hakkında daha önce kendilerine söylenmemiş olanı görür. 53:1’de sözü alanlar “Duyduğumuza kim inandı?” diye sorar. Aynı ayetin “Haşem’in kolu kime açığa çıktı?” sorusu da 52:10’daki olaya bağlanır. İki bölümün birbirine bağlandığı yerde İsrael’e dışarıdan bakanların kim olduğu açıktır.

Şimdi o insanlar eski hükümlerini dile getirir. Yeşaya 53:4’teki sözleri şöyledir: אָכֵן חֳלָיֵנוּ הוּא נָשָׂא וּמַכְאֹבֵינוּ סְבָלָם וַאֲנַחְנוּ חֲשַׁבְנֻהוּ נָגוּעַ מֻכֵּה אֱלֹהִים וּמְעֻנֶּה. “Oysa hastalıklarımızı o taşıdı, acılarımıza o katlandı. Biz onu Tanrı tarafından vurulmuş ve eziyet görmüş saydık.” “Biz onu öyle saydık” anlamındaki וַאֲנַחְנוּ חֲשַׁבְנֻהוּ sözleri, hükmün kulu yanlış değerlendirenlere ait olduğunu gösterir. Sonraki ayette kulun onların isyanları yüzünden yaralandığı açıklanır. Mika 7:16’da aynı sahnenin bir benzeri vardır. İsrael’in kurtuluşunu gören uluslar, yaptıkları zorbalıktan utanır ve ağızlarını kapatır.

Yeşaya 41:8–9, 44:21 ve 49:3’te kulun adı İsrael’dir. 49:5–6’da halkını toplamakla görevlendirilen sadık kul ile 10:20–22 ve Sefanya 3:12–13’teki sadık artakalanlar bu adı anlamaya yardım eder. Yehezkel 18:20–23, çekilen acıyla kişisel suç arasındaki farkı gösterir. Herkes kendi suçundan sorumludur ve kötülüğünden dönen bağışlanır. Yeşaya 53:10’da kulun soyunu göreceği, 54:1–3’te ise Siyon’un çocuklarının çoğalacağı söylenir. Hristiyan iddiası Yeşaya’daki iki tarafın yerini değiştirir. İsrael’i konuşanlara, İsa’yı da ulusların hor gördüğü İsrael’in yerine koyar. Böylece metnin birbirine bağladığı sesleri ve olayları parçalar.

Hristiyanların kulun hor görülmesini İsa’ya yöneltilmiş suçlamaların özel kehaneti diye sunmaları, konuşanların kimliğini ve Tanrı’nın kuluna verdiği İsrael adını dışarıda bırakır. Zulme uğramış olmak, Yeşaya’nın adını verdiği kulun kimliğini belirlemek için yeterli değildir. Peygamberin 41:8 ve 49:3’te belirttiği İsrael adı bu ölçütle ortadan kaldırılamaz.

Yeşaya 52:15’te עָלָיו יִקְפְּצוּ מְלָכִים פִּיהֶם, “Krallar onun karşısında ağızlarını kapatacak” denir. 53:1’deki מִי הֶאֱמִין לִשְׁמֻעָתֵנוּ וּזְרוֹעַ יְהוָה עַל־מִי נִגְלָתָה, “Duyduğumuza kim inandı? Haşem’in kolu kime açığa çıktı?” sözleriyle aynı şaşkınlık bu kez konuşanların ağzından işitilir. Yeşaya 14:16’da da Babil kralını görenler tanıtıldıktan sonra onların şaşkın sorusuna geçilir. Buradaki benzer konuşma geçişi, 53:4’teki yanlış suçlamanın hangi tarafa ait olduğunu belirler.

İddia, 53:4’teki nagua sözcüğünü Vayikra’daki nega ve tsaraat anlatısıyla da ilişkilendirir. Sözcükler aynı kökle ilişkilidir. Tsaraat, Tora’da deride, giysilerde veya evlerde görülebilen belirli belirtiler için kullanılan addır. Ancak Yeşaya 53:4, “Tanrı tarafından vurulmuş saydık” der; burada kişiyi açıkça metsora, yani tsaraat belirtileri taşıyan kişi veya hote, yani günahkar olarak adlandırmaz. Kök yakınlığı, kişinin kimliğini tek başına belirlemez. Vayikra 13:44–45, Yeşaya 53:4.

Talmud’un Sanhedrin 98b bölümü, Maşiah’ın adlarıyla ilgili tartışmada Yeşaya 53:4’ü kullanan bir yorum da aktarır. Bu, ayetin Maşiah’a uygulanabildiğini gösteren sonraki bir yorumdur. Metinde bu kişinin İsa olduğu veya bir insan korbanı olacağı söylenmez. Yahudilerin İsa’yı reddetmiş olması, Yeşaya’daki konuşanların İsrael, kulun da İsa olduğunu kanıtlamaz.

Tanah kaynakları: Yeşaya 52:9–15, 53:1–12 ve 54:1–3; Yeşaya 14:16, 41:8–9, 44:21, 49:3–6; Mika 7:16; Sefanya 3:12–13; Yehezkel 18:20–23.

Bu iddianın sayfası

68. İddia: Yeşaya 53’teki geçmiş zamanlar gelecekteki İsa’ya engel değildir

Bir peygamber, gelecekte olacak bir olayı gerçekleşmiş gibi anlatabilir. Bir şiirin konuşanları da anlatılan olayın sonundan geriye bakıp daha önce olanları anabilir. Yeşaya 53’te acı ve ardından gelen yükseliş hakkında kullanılan fiilleri bu iki imkan içinde okumak gerekir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir peygamber, gelecekte olacak bir olayı gerçekleşmiş gibi anlatabilir. Bir şiirin konuşanları da anlatılan olayın sonundan geriye bakıp daha önce olanları anabilir. Yeşaya 53’te acı ve ardından gelen yükseliş hakkında kullanılan fiilleri bu iki imkan içinde okumak gerekir.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, geleceği gerçekleşmiş gibi anlatan peygamberlik diline dikkat çekerler. Yeşaya 53’teki geçmiş zaman biçimlerinin İsa’nın ileride çekeceği acıları, gelecek zaman biçimlerinin ise ölümünden sonra yüceltilmesini anlattığını söylerler. Bazıları zaman değişimlerini iki ayrı gerçekleşmeyle açıklar. Onlara göre peygamberin sözü önce Kral Hizkiya’da kısmen, sonra İsa’da bütünüyle gerçekleşti.

Tanah’ın Cevabı:

Tanah’ta geleceğe uzanan bir vaat, gerçekleşmiş gibi ifade edilebilir. Haşem, Bereşit 17:5’te Avraam’a “Seni birçok ulusun babası yaptım” der; hemen ardından ondan uluslar ve krallar çıkacağını vaat eder. “Yaptım” sözü, soyundan çıkacak bütün ulusların o anda dünyada bulunduğu anlamına gelmez. Sforno, bu sözün Avraam’la ilgili başlamış bir sürece de işaret ettiğini açıklar. Bu nedenle geçmiş zamanı andıran bir fiil biçimi, peygamberlik sözünü zorunlu olarak peygamberden önceki bir olaya bağlamaz. Fakat olayın gelecekte gerçekleşebilmesiyle, onu yaşayacak kişinin İsa olması birbirinden ayrı iki iddiadır. Fiilin biçimi bir olayın gelecekte yaşanmasına izin verebilir. Fakat o biçim, olayı kimin yaşayacağını söylemez.

Yeşaya’da zaman, şiirde kimin konuştuğuyla birlikte değişir. 52:13–15’te Haşem kulunun yüceleceğini ve kralların şaşıracağını bildirir. 53:1–9’da uluslar o yüceliş karşısında eski tutumlarına döner. “Biz ona değer vermedik” der, onu Haşem tarafından cezalandırılmış sandıklarını ve yaralarının kendi isyanlarından doğduğunu kabul ederler (53:3–6). Sonra 53:10–12, kulun soyunu göreceği ve ganimeti paylaşacağı hükmünü sunar.

Burada bir gelecek sahnesi ve o sahnenin içinden geçmişe bakan konuşmacılar vardır. Tehilim 126:1–3 de Siyon’un dönüşünü, gerçekleşmiş kurtuluş karşısındaki sevinç ve ulusların şaşkınlığıyla anlatır. Bu şiir dili, farklı zamanların aynı sahnede nasıl bir araya gelebildiğini gösterir. Ancak geçmiş zamanların gelecekte de kullanılabilmesi, ulusların kimi hatırladığını değiştirmez. Yeşaya’nın baştan adıyla tanıttığı kul İsrael’dir.

Geleceği gerçekleşmiş gibi anlatabilmek, her geçmiş fiili geleceğe çevirmek için sınırsız bir izin de vermez. Yeşaya 14:24–25’te Haşem’in düşündüğünün gerçekleşmesiyle tasarladığının ayakta kalması aynı söz içinde yer alır; ardından Asur’un halk üzerindeki baskısının sona ermesi anlatılır. Buradaki “oldu” sözü gelecekte olacak bir şeyi kesinleşmiş gibi anlatabilir. Geçmişte gerçekleşmiş bir olayı hatırlatarak sonraki vaade güven de verebilir. Hangisinin anlatıldığını, sözün ne zaman ve ne hakkında söylendiği belirler. Yeşaya 53’te geçmiş ve gelecek biçimlerini Hizkiya ile İsa arasında bölüştürmek de aynı sorunu taşır. Önce iki ayrı gerçekleşme kabul edilmekte, sonra cümleler bu kabule göre kişilere dağıtılmaktadır. Çekimler, hangi sözün Hizkiya’ya, hangisinin İsa’ya ait olduğunu söylemez.

Kulun adı ve görevi ise kitabın içinde açıkça verilir. Haşem, 41:8–9’da İsrael’e “kulum” diye seslenir; 44:21’de Yaakov ve İsrael için aynı adı kullanır. 49:3–6’da İsrael diye adlandırılan kula Yaakov’un kabilelerini ayağa kaldırma, İsrael’den sağ kalanları geri getirme ve uluslara ışık olma görevi verilir. Bu görev halkla onu temsil eden kul arasındaki ilişkiyi içerir. Geçmiş zaman tartışması, bu adı ve görevi ortadan kaldıramaz. Aynı şekilde 53:12’deki suçlular için aracılık da sırf gelecekte gerçekleştiği için bir çarmıh anlatısına dönüşmez.

54. bölümde Siyon’un çocukları çoğalır, çadırı genişler ve ıssız şehirleri yeniden doldurulur. Haşem, Siyon’u kısa bir süre terk ettikten sonra halkını büyük merhametle yeniden toplayacağını ve barış antlaşmasının sarsılmayacağını vaat eder. Aşağılanmadan yükselişe uzanan hareket, İsrael’in bu geleceğinde zaten vardır. Hristiyan savı, geçmiş biçimlerin geleceğe açık olmasından İsa’nın kimliğine geçerken bu açık bağlantıların yerine kendi eşleştirmesini koyar. Yeşaya 53’ün gelecekten söz edebilmesi Tanah’ın diline uygundur; bunun İsa’yı kanıtladığı sonucu ise yanlıştır.

Tanah kaynakları: Bereşit 17:4–6; Yeşaya 52:13–53:12; 14:24–25; 41:8–9; 44:21; 49:3–6; 54:1–10; Tehilim 126:1–3.

Bu iddianın sayfası

69. İddia: Kulun sessiz kalması İsa’yı tanımlar

Yeşaya 53’te baskı gören kul, önünde insanlar durduğu halde ses çıkarmayan bir koyuna benzetilir. Kulun susması, acı çektiği sırada nasıl davrandığını gösteren bir ayrıntıdır. Bu davranışın kimi anlattığını anlamak için Tanah’ta aynı görüntünün başka kimler için kullanıldığına bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 53’te baskı gören kul, önünde insanlar durduğu halde ses çıkarmayan bir koyuna benzetilir. Kulun susması, acı çektiği sırada nasıl davrandığını gösteren bir ayrıntıdır. Bu davranışın kimi anlattığını anlamak için Tanah’ta aynı görüntünün başka kimler için kullanıldığına bakılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 53:7’de kulun ağzını açmamasını İsa’nın suçlayanları karşısında susmasıyla ilişkilendirirler. Hayatı boyunca hiç konuşmamış birinin anlatılmadığını, ayetin acı çekerken suçlamaya cevap vermeyen Maşiah’ı, yani Mesih’i anlattığını söylerler. İsrael’in ise tarih boyunca yakındığı ve baskıya karşı direndiği için sessiz kul olamayacağını savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 53:7, sürüklenen kul için iki sahne çizer. İlki kesime götürülen kuzu, ikincisi yününü kırkanların önünde sessiz kalan koyundur. Her iki sahnede de baskıya uğrayanın ağzını açmadığı söylenir. 53:8 hemen ardından baskı, yargı ve yaşayanlar diyarından koparılma diline geçer. Bir zulüm sahnesindeki sessizlik, kulun davranışını anlatır. Kulun adı ise bu sahneden önce Yeşaya’nın kendisi tarafından verilmiştir (41:8–9, 44:21, 49:3).

David, hayatını almak isteyenlerin kurduğu tuzakları anlattıktan sonra Tehilim 38:14–15’te kendisini duymayan bir sağıra ve ağzını açmayan bir dilsize benzetir. Buradaki “ağzını açmayan” ifadesi, Yeşaya’daki sözle aynı İbranice anlatımı taşır. Hemen sonraki ayette umut Haşem’e bağlanır: “Sen cevap vereceksin” (38:16). Sessizlik ile dua aynı kişinin tecrübesinde birleşir. Tehilim 39:10’da da “Sustum, ağzımı açmıyorum” denir; oysa bu duanın içinde konuşma ve yakarış da vardır. Dolayısıyla söz, kişinin artık hiçbir zaman konuşmayacağını anlatmaz. Düşman karşısında susan biri, yardım için Haşem’e seslenebilir.

Kesime götürülen kuzu benzetmesi de aynı biçimde Tanah’ın içinde açıklanır. Yeremya 11:19’da peygamber, kendisine kurulan tuzaktan henüz haberi olmadığı zamanı “Kesime götürülen uysal bir kuzu gibiydim” diye anlatır. Haşem’in kendisine haber verdiği plan, Anatot halkına aittir. Onu yaşayanlar arasından silmek, yani öldürmek isterler. Yeremya bu benzetmenin ardından susup kalmaz; davasını Haşem’e açar. Böylece hem kuzunun kesime götürülmesi hem de yaşayanlar diyarından çıkarılması, İsa’dan söz etmeyen açık bir bağlamda yer alır. Aynı kelimelerin daha sonraki bir anlatıyla benzeşmesi, önceki metnin o anlatıdaki kişiyi önceden haber verdiğini kanıtlamaz.

Bu dil yalnız bireylere de özgü değildir. Tehilim 44:23’te İsrael topluluğu “Senin uğruna bütün gün öldürülüyoruz; kesimlik koyun sayılıyoruz” der. Önceki ayetlerde çekilen acılara rağmen antlaşmanın unutulmadığı, yüreğin Haşem’den dönmediği ve yabancı bir tanrıya ellerin açılmadığı anlatılır. Kesimlik koyun burada, başkalarının zorbalığına uğrayan sadık topluluğun görüntüsüdür. Bir halkın kesimlik koyunlarla anlatılması, onu insan kurbanına dönüştürmez; zulüm karşısındaki durumunu görünür kılar.

İsa’nın bazı suçlamalara cevap vermediği, Hristiyan anlatısının bir parçasıdır. Aynı anlatılarda başkohenin sorusuna cevap verir (Markos 14:61–62) ve Pilatus’la konuşur (Yuhanna 18:33–37). Hristiyan yorumunun dayandığı susma, anlatılardaki belirli bir andır. Yeşaya ise koyun benzetmesinde yinelenen susma imgesiyle tahakküm altında acı çeken kulu resmeder. İsrael’in başka zamanlarda dua etmesi veya direnmesi, bu baskı sahnesinin anlamını değiştirmez. Bir anlatıdaki kısa susma anının buna benzemesi, Yeşaya’nın “İsrael” diye adlandırdığı kulun kimliğini değiştirmez.

Raşi, Yeşaya 53:7’deki kulu acıya katlanıp susan kişi olarak açıklar. İbn Ezra bu sözleri sürgünde baskıya uğrayan ve karşılık veremeyen Yahudilerle ilişkilendirir. Onların açıklamaları, sessizlik imgesinin İsrael’in yaşadığı baskı için de kullanıldığını gösterir.

Targum Yonatan, Yeşaya 52:13’te kulu Maşiah olarak adlandırır. Fakat 53:7’de onu dua eden ve duasına karşılık verilen kişi olarak anlatır; ulusların güçlüleri kesime götürülen koyuna benzetilir ve onun karşısındakiler ağızlarını açamaz. Bu, İbranice ayetin aynen çevirisi değil, Targum’un kendi açıklamasıdır. “Maşiah” yorumunun varlığı, sessizlik sahnesinin İsa’yı gösterdiğini kanıtlamaz.

Kulun kimliği için kitabın kendi adlandırmasına dönüldüğünde ise Haşem’in Yeşaya 41:8–9’da İsrael’e “kulum” diye seslendiği, 44:21’de Yaakov ve İsrael’i aynı sözle andığı ve 49:3’te “Sen kulumsun, İsrael” dediği görülür. Bu hitaplarda İsrael, tek bir kul olarak anılır. Sessizlik benzetmesi bu açık adı silerek yerine İsa’yı koyma hakkı vermez. Tanah hem sessiz acıyı hem kesimlik koyun görüntüsünü kendi kişileri ve İsrael topluluğu için kullanmıştır. Bu nedenle “Sessiz kaldı; öyleyse İsa’dır ve İsrael olamaz” sonucu yanlıştır.

Tanah kaynakları: Yeşaya 53:7; 41:8–9; 44:21; 49:3; Tehilim 38:14–15 ve 38:16; 39:2–10; 39:10; 44:18–23 ve 44:23; Yeremya 11:18–21. başkohene ve Pilatus’a verilen cevaplar

Bu iddianın sayfası

143. İddia: Yahudilerin İsa’yı reddetmesi onun Maşiah olduğuna işarettir

Bir insanın küçümsenmesi, onun kim olduğunu tek başına göstermez. Tanah’ta hem hor görülen kişiler hem de insanların reddettiği bir taş gibi benzetmeler vardır. Bu sözleri okurken her metnin kimi anlattığına ve reddedilmenin ardından ne olduğuna bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir insanın küçümsenmesi, onun kim olduğunu tek başına göstermez. Tanah’ta hem hor görülen kişiler hem de insanların reddettiği bir taş gibi benzetmeler vardır. Bu sözleri okurken her metnin kimi anlattığına ve reddedilmenin ardından ne olduğuna bakılır.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Tehilim 22’deki acı tasvirini, ustaların reddettiği taş ve insanların takıldığı sürçme taşı hakkındaki ayetlerle birleştirirler. Bu ayetlerin İsrael’in Maşiah’ı reddedeceğini bildirdiğini söylerler. Yahudilerin İsa’yı kabul etmemesini de onun gerçek Maşiah, yani Mesih olduğunun işareti sayarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 52:15’te şaşıranlar uluslar ve krallardır. 53:1–4’te “biz” diyenler, bir zamanlar kulu hor gördüklerini ve Haşem’in onu cezalandırdığını sandıklarını anlatır. 53:3 kulu נִבְזֶה וַחֲדַל אִישִׁים אִישׁ מַכְאֹבוֹת וִידוּעַ חֹלִי, “hor görülmüş, insanların dışladığı, acı ve hastalıkla tanışmış biri” diye tanıtır. Bu aşağılanma, kulun adını, David’in soyundan gelip gelmediğini veya İsrael’de hangi görevi üstlendiğini tek başına göstermez. Sonra acının kendi günahlarıyla ilişkisini fark ederler. “Yahudiler İsa’yı reddedecek” iddiası, bu sahnedeki konuşmacıları İsrael’e, sözünü ettikleri kulu da İsa’ya çevirir.

Yeşaya 49:3’te Haşem şu sözlerle kula adını verir: עַבְדִּי־אָתָּה יִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר־בְּךָ אֶתְפָּאָר, “Sen kulumsun, İsrael. Sende yüceltileceğim.” 41:8–9 ve 44:21 aynı adı tekrarlar. 49:5–6’da kulun İsrael’in dağılmış üyelerini toplaması da, kendisine daha önce verilen adı silmez. Yeşaya’da İsrael hor görülen taraftır. Bu metin, bir din iddiasına karşı çıkan Yahudileri İsa’nın Maşiah olduğunun tanıkları yapmaz.

Tanah’ın kendi tarihindeki Moşe de halkından itiraz görmüştür (Şemot 2:14; 5:20–21). David’i Şaul öldürmeye çalışmış, ama Şemuel Alef 18:16, İsrael’le Yehuda’nın David’i sevdiğini bildirmiştir. Peygamber Yeremya da kendi halkının sert tepkisiyle karşılaşmıştır (Yeremya 20:1–2). Böyle bir acı, belirli bir insanı Tanrı’nın vadettiği David soyundan kral olarak tanımlayan yalnız o kişiye ait bir işaret değildir.

Devarim 13:1–5, işaret gösteren bir kişinin Tanrı’nın buyruklarından saptırması halinde onun dinlenmemesini emreder. Demek ki bir dini iddianın reddedilmesi, Tora’ya sadakatin gereği de olabilir. Reddedilen kişinin buyruklara ve Maşiah için verilen görevlere uygunluğu gösterilmeden reddedilmeyi doğruluk kanıtı saymak, Tora’nın bizzat emrettiği sınamayı tersine çevirir.

Yeşaya 11:1–12, David soyundan gelecek kralın adalet, barış ve İsrael’i toplama görevlerini; Yeremya 23:5–8 halkın güven içinde yaşayacağını; Yehezkel 37:21–28 bir araya gelmiş İsrael’le kutsal yerin sürekliliğini açıklar. 'İsa reddedildi, o halde vaat edilen kraldır' sonucu, bu görevleri reddedilme öyküsüyle değiştirir. Peygamberlerin verdiği gerçekleşme ölçütleri ayrı ayrı karşılanmalıdır.

Devarim 13:4, Tanrı’nın buyruğundan saptıran kişi için לֹא תִשְׁמַע אֶל־דִּבְרֵי הַנָּבִיא הַהוּא, “O peygamberin sözlerine kulak vermeyeceksin” der. Öğretinin sınanması gerektiği bir yerde bir kişinin reddedilmiş olması, öğretinin doğruluğu için bağımsız kanıt sayılamaz. Yeşaya 11’deki adalet, barış ve İsrael’in toplanması; Yehezkel 37’deki ulusal birlik ve kutsal yerin yeniden kurulması, reddedilme öyküsünden ayrı somut vaatlerdir. Maşiah kimliği ancak bu vaatler ve soy şartı birlikte değerlendirilerek belirlenebilir.

Tehilim 118:22’de “Yapıcıların reddettiği taş köşe başı oldu” denir. Aynı mezmurda konuşan kişi düşmanlarla kuşatılmasını, Tanrı’nın yardımını ve “Ölmeyeceğim, yaşayacağım” sözünü anlatır. Reddedilen taş, mezmurun kurtuluş ve yükseliş dilinin içindedir. İmge, tek başına İsa’yı adlandırmaz. Tehilim 118:17–23.

Yeşaya 8:13–14’te ise İsrael’in iki evi için sürçme taşı olan kişi, önceki ayette kutsal sayılması istenen Haşem Tsevaot, yani Orduların Haşem’idir. Ayette “Maşiah” sözcüğü geçmez. Bu sözü önce Maşiah’a, ardından İsa’ya uygulamak ayetin sözünü ettiği kişiyi iki adımda değiştirir. Bu değiştirme, İsa’nın Maşiah olduğunu gösteren bir delil olamaz. Yeşaya 8:13–14.

Tanah kaynakları: Yeşaya 53:1–4; Yeşaya 49:3–6, 41:8–9 ve 44:21; Devarim 13:2–6; Şemot 2:14; Şemuel Alef 18:16; Yeremya 20:1–2; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28.

Bu iddianın sayfası

156. İddia: Yeşaya 52:14 Maşiah’ın herkesten fazla fiziksel acı çekeceğini söyler

Yeşaya 52’de Haşem’in kulu, önce görünüşü insanları dehşete düşüren, sonra yüceltilen biri olarak anlatılır. Burada iki ayrı soru vardır. Peygamber kulun görünüşünü nasıl tarif eder ve bu tarif kulun kimliğini belirler mi?

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 52’de Haşem’in kulu, önce görünüşü insanları dehşete düşüren, sonra yüceltilen biri olarak anlatılır. Burada iki ayrı soru vardır. Peygamber kulun görünüşünü nasıl tarif eder ve bu tarif kulun kimliğini belirler mi?

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 52:14’te kulun görünüşünün bozulmasını, Maşiah’ın, yani Mesih’in tarihteki herkesten daha fazla bedensel acı çekeceğinin haberi olarak okurlar. İsa’nın çarmıhta bu ölçüde acı çektiğini ve böylece kehaneti gerçekleştirdiğini söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 52:13, kulun yükselip yüceltileceğini ilan eder. 52:14 onun bir zamanlar insanları dehşete düşürecek kadar hırpalanmış görünüşünü, 52:15 ise kralların gördükleri karşısında susmasını anlatır. Görüntüdeki bozulma, kulun içine düşürüldüğü durumu gösterir. Ayet, tarihte acı çeken insanların acılarını ölçüp bunları bir sıraya dizmez.

Yeşaya 52:14’te כַּאֲשֶׁר שָׁמְמוּ עָלֶיךָ רַבִּים כֵּן־מִשְׁחַת מֵאִישׁ מַרְאֵהוּ וְתֹאֲרוֹ מִבְּנֵי אָדָם denir: “Birçokları onun karşısında dehşete düştüğü gibi, görünüşü insan görünüşünden, biçimi insan oğullarından farklı derecede bozulmuştu.” Mişhat (מִשְׁחַת) bozulmuş veya tanınmaz hale gelmiş görünüşle ilgilidir. Fakat ayet, kulun çektiği acının miktarını insanların acısıyla karşılaştırmaz. Tarif edilen şey, görünüşünün ne kadar bozulduğudur. Kulun görünüşü bozulur ve onu görenler dehşete düşer. 52:13’te vaat edilen yükseliş, şiirin anlattığı bu durumun tersine döneceğini gösterir. Önce insanlar kulu gördüklerinde dehşete düşer, sonra kul yüceltilir.

Yeşaya 1:5–6’da halk baştan ayağa yaralı bir beden olarak tasvir edilir. 52:4–5, aynı halkın Mısır ve Asur baskısını anar. 52:9–10’da Haşem Yeruşalayim’i kurtarır ve uluslar bunu görür. Haşem 41:8–9 ve 44:21’de İsrael’e “kulum” diye seslenir. 49:3’teki עַבְדִּי־אָתָּה יִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר־בְּךָ אֶתְפָּאָר sözleri, “Sen kulumsun, İsrael. Sende yüceltileceğim” demektir. Eskiden hor görülen bu halk, şimdi kendisine öyle bakanların önünde yüceltilir. Yeşaya 53:3–4’te uluslar, acı çeken halkı bir zamanlar Haşem’in vurduğunu sandıklarını itiraf ederler. Görünüşle ilgili söz bu aşağılanmayı anlatır. Onu İsa’nın herkesten daha fazla fiziksel acı çektiği iddiasına çevirmek, ayetin hem öznesini hem de ölçüsünü değiştirir.

Tanah’ın Aramice çeviri ve açıklamalarından Targum Yonatan, Yeşaya 52:13’te kulu Maşiah olarak adlandırır; devamındaki düşkün görünüşü ise İsrael eviyle ilişkilendirir. Bu yorumda Maşiah’ın yükselişiyle İsrael’in aşağılanması farklı roller taşır. Targum’un Maşiah sözcüğünü kullanması, 52:14’ün İsa’nın herkesten fazla fiziksel acı çektiğini söylediğini göstermez. Targum Yonatan, Yeşaya 52:13–14.

Büyük Yeşaya Parşömeni’nde 52:14 için Masoretik, yani geleneksel İbranice metindekinden farklı bir yazım bulunur. Bu biçimin nasıl açıklanacağı araştırmacılar arasında tartışılır. Masoretik metindeki mişhat sözcüğü görünüşün bozulmasını anlatır; ayet kulun acısını başka insanların acısıyla ölçmez. Bu yüzden görünüşün bozulmasından İsa’nın herkesten daha çok acı çektiği veya Maşiah olduğu sonucu çıkmaz.

Tanah kaynakları: Yeşaya 52:4–15, özellikle 52:13–15; Yeşaya 1:5–6; 41:8–9, 44:21 ve 49:3.

Bu iddianın sayfası

180. İddia: Yeşaya 53 ortaçağ Yahudi yorumlarında özellikle saklanmıştır

Yeşaya’nın acı çeken kul hakkında söyledikleri 52. bölümün sonunda başlar ve 53. bölümde devam eder. Ortaçağ Yahudi yorumcularının bu bölümü ele alıp almadığı, hangi ayetleri açıkladıklarına bakılarak anlaşılır. Kulun kimliği ise Yeşaya’nın sözlerinden araştırılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya’nın acı çeken kul hakkında söyledikleri 52. bölümün sonunda başlar ve 53. bölümde devam eder. Ortaçağ Yahudi yorumcularının bu bölümü ele alıp almadığı, hangi ayetleri açıkladıklarına bakılarak anlaşılır. Kulun kimliği ise Yeşaya’nın sözlerinden araştırılır.

Bu iddiayı öne süren Hristiyanlar, Yeşaya 53’ün ortaçağ Yahudi yorumlarında belirgin biçimde yer almadığını söylerler. Bölümün İsa’yı anlattığını ileri sürer ve Yahudi yorumcuların bu bağlantıyı okuyucudan saklamak için metni özellikle ele almadığı sonucuna varırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Ortaçağ Yahudi yorumcularının kitapları, Yeşaya 53’ün saklandığı savını doğrudan çürütür. Raşi, Yeşaya 52:13’ten başlayarak kulu İsrael içindeki doğru kişilerle ve 53:1’deki konuşmayı uluslarla ilişkilendirir. Radak, 53:2’de kurak yerden çıkan kökü sürgünde beklenmedik biçimde ayağa kalkan halkla açıklar. İbn Ezra da bölümün ayetlerine açıklama yazar. Yorumcular aynı kelime ve konuşmacı konusunda her yerde aynı okumayı seçmeseler de ayetleri açıkça tartışırlar. Abarbanel daha sonraki yorumunda Hristiyan okumasını da ele alır.

Ramban’ın 13. yüzyılda Maşiah’a uyguladığı ve Hristiyan sonucunu reddettiği açıklama da aynı gelenek içinde korunmuştur. Radak, 42:1’deki kulu Maşiah’a uygularken 52:13’te İsrael’in sürgününü anlatır. Moşe Kohen İbn Crispin’in ve Moşe Alşih’in farklı uygulamaları, tartışmanın saklanmadığını gösterir. Bir ayetin Maşiah’a uygulanması tek başına İsa’ya işaret ettiğini kanıtlamaz. Yeşaya’nın kendi metni İsrael ve Yaakov’a “kulum” der (41:8–9, 44:21, 49:3). 49:5–6’da kulun görevi İsrael’i toplamak, 53:10 ile 54:1–3’teki vaadi ise soyun devamı ve Siyon’un toparlanmasıdır. Kulun kimliği için bu açık adlandırma esastır.

Üstelik İsrael okuması Raşi ile başlamaz. Üçüncü yüzyılda Origenes, Contra Celsum 1.55’te görüştüğü Yahudi muhatabın şiiri uluslar arasına dağılmış Yahudi halkına uyguladığını kaydeder. 52:13–53:12’nin Büyük Yeşaya Parşömeni’nde de korunmuş olması, bölümün Ortaçağ’dan önceki İbranice tanığını verir. Hem elyazması hem açık yorum geleneği ortadadır. Hristiyan iddiası, yorumcuların ayetleri gerçekten yazıp tartıştıkları gerçeğiyle çelişir.

Targum, Yahudi okura şiirin tamamını ve her ayet için Aramice açıklamasını verir. Aramice aktarımın ilk ayetinde kul açıkça Maşiah diye adlandırılır. Sonraki ayetlerde aynı hükümdar İsrael’in sürgünlerini toplar ve Mabet’i yeniden kurar. Böylece metni yayımlayan yorum geleneği hem Maşiah okumasını kaydetmiş hem de ona yüklediği görevleri açık biçimde bildirmiştir. (Yeşaya 52:13–53:12).

Tanah kaynakları: Yeşaya 41:8–9; 44:21; 49:3–6; 52:13–53:12; 54:1–3. Yorum ve tarih kaynakları: Raşi, Yeşaya 53:1–2; Radak, Yeşaya 53:2; İbn Ezra, Yeşaya 52:13–53:12; Ramban’ın Yeşaya 53 açıklaması; Origenes, Contra Celsum 1.55.

Bu iddianın sayfası

İlgili Makaleler

Yahudi Halkına (İsrael'e) Tekil Halde Hitap Edilir Mi?

Yeşayahu, İsrael’i açıkça tekil “kulum” diye adlandırır; Tsiyon’a dişil tekil biçimlerle seslenir. Tekil gramerden hareketle İsrael’i dışlayan ve yerine İsa’yı koyan misyoner iddiası, İbranice metinle çelişir.