3 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
19. İddia: Hayvan korbanları yalnız İsa’nın ölümünü haber veren geçici işaretlerdir
Tora’da sunuların görevleri, sunuldukları duruma göre değişir. Pesah sunusu Mısır’dan çıkışla ilgilidir. Bazı sunular kutsal günlerde yapılır, bazıları ise belirli suçlar veya arınma durumları için getirilir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tora’da sunuların görevleri, sunuldukları duruma göre değişir. Pesah sunusu Mısır’dan çıkışla ilgilidir. Bazı sunular kutsal günlerde yapılır, bazıları ise belirli suçlar veya arınma durumları için getirilir.
Bu Hristiyan yorumunda Tora’daki kurbanların kendi dönemlerinde bağışlanma, arınma ve ibadet gibi görevleri olduğu kabul edilir. Görüşü savunanlar, bütün bu kurbanların asıl amacının İsa’nın kusursuz ve gönüllü ölümünü önceden göstermek olduğunu ve bu amaç gerçekleşince hayvan kurbanlarının bağlayıcılığının sona erdiğini söylerler. Gelecekte de kurban sunulacağını kabul eden yorumda ise bu sunulara yalnızca İsa’nın ölümünü anma görevi verilir.
Tanah’ın Cevabı:
Pesah’ta çocuklar yapılan ibadetin ne anlama geldiğini sorar. Verilecek cevap Tora’da hazırdır. Haşem Mısır’da İsrael’in evlerini korumuş ve halkını kurtarmıştır.
Başka sunuların başka görevleri vardır. Esenlik sunuları arasında şükür için ve bir adağı yerine getirmek için getirilenler bulunur. Doğumdan sonraki arınma için ayrı sunu belirlenir. Sabah ve akşam sunuları günlük hizmete, Şabat ve bayram sunuları kutsal günlere aittir. Haşem’e şükretmek, geçmişteki kurtuluşu hatırlamak ve her gün sürdürülen hizmet birbirinden farklı görevlerdir. Bunların hepsine İsa’nın ölümünü haber verme görevi yüklenebilmesi için bu bağlantının Tora’da kurulması gerekir. (Şemot 12:24–27, Vayikra 3, 7:11–16, 12:6–8, Şemot 29:38–42, Bamidbar 28–29)
Sunuların adları, farklı görevlerini anlamamıza yardımcı olur. Ola bütünüyle yakılan sunudur. Şelamim ise esenlik sunusudur; onun şükür için getirilen türüne todah denir.
Günahla ilgili sunuların da ayrı adları vardır. Hatat günah sunusudur. Aşam ise belirli suç ve sorumluluklar için getirilir. Mişna Zevahim, bu sunuların kanının nereye uygulanacağını, yenebilen sunuların etini kimlerin ve ne kadar süre içinde yiyebileceğini ayrı ayrı düzenler. Sunular aynı ibadet düzeninin parçası olsa da hepsi aynı işi yapmaz.
Telafi sunusunun kime ve neye yönelik olduğu, Vayikra 5:20–26’da özellikle açıktır. Başkasının elindekini alıp bunu yalan yeminle gizleyen kişi, önce aldığını geri verir ve üzerine beşte bir ekler. Sonra aşam getirir. Mağdur, haksız yere kaybettiğini geri alır. Koç ise kişinin Haşem’e karşı işlediği ihlal için sunulur. Tora aynı olayda mağdurun hakkını ve Haşem’e karşı sorumluluğu ayrı ayrı düzenler. (Vayikra 5:20–26).
Günah sunularında Tora, yapılan hizmetin sonucunu da belirtir. Kohen, yani kutsal hizmet görevlisi, kefaret yapar ve kişinin günahı bağışlanır. Belirli suçlar için iki kuş almaya bile gücü yetmeyen kişi, aynı bağışlanma hükmüyle ince un sunar. Bu sunuda bir canlının ölümü ve kanı bulunmaz. Dolayısıyla bütün günah sunularının görevini açıklamak için bir hayvanın ölümünden yola çıkmak yeterli olmaz.
Bir hayvan sunulduğunda da türü, sunulacağı yer ve kanının nasıl kullanılacağı belirlenmiştir. Vayikra’da sayılan körlük ve yaralanma gibi kusurlar, hayvanın sunuya uygunluğunu belirleyen bedensel ölçülerdir. Bir insanın günah işlemediği iddiası, bir hayvanın bu ölçülere uygunluğuyla aynı hükme bağlanamaz. (Vayikra 4:20, 26, 31, 35, 5:11–13, 1:2–5, 22:17–25)
Kurbanın kişiyi temsil etmesiyle ne kastedilir? Ramban, Vayikra 1:9 açıklamasında bunun nasıl anlaşıldığını anlatır. Ellerin hayvanın başına konması kişinin yaptıklarıyla, sözlü itiraf söyledikleriyle, iç organlar düşünce ve arzularıyla, kan ise kendi canıyla ilişkilendirilir. Kişi günahın ciddiyetini düşünür; Haşem’in merhametiyle hayvanın kendi yerine kabul edildiğini kavrar.
Temsil edilen kişi, sunuyu getiren günahkarın kendisidir. Şelah’ta da benzer açıklama Tsiyoni’den aktarılır. Bir haritadaki çizginin bir yolu göstermesi, onun hangi yol olduğunu kendiliğinden belirlemez. Kurbanın temsil anlamı taşıması da gelecekteki İsa’yı temsil ettiğini göstermez; bu bağlantı ayrıca kanıtlanmalıdır.
Hayvan sunularının yerini daha üstün bir insan kurbanının alacağı düşüncesi, Yitshak’ın bağlanmasında anlatılan olayın ters yönünde ilerler. Avraam’ın eli durdurulur ve Yitshak’ın yerine bir koç sunulur. Devarim’de çocuklarını yakarak tanrılarına sunan ulusların ibadet biçiminin Haşem’e uygulanması yasaklanır. Yeremya’da Haşem, çocukların yakmalık sunu olarak verilmesini emretmediğini söyler. İsa’nın ölümüne gönüllü bir kendini sunma anlamı verilmesi, bu ölümü Tora’nın buyurduğu bir insan kurbanına dönüştürmez. (Bereşit 22:12–13, Devarim 12:29–31, Yeremya 19:5) Sefer Haİkkarim, Devarim 12’yi açıklarken insanın daha büyük bir onur sunduğunu düşünerek kendiliğinden ibadet biçimi üretmesini eleştirir. Çocuk sunuları, bu yanlışın en ağır örnekleri arasındadır.
Yeşaya 53:10’da acı çeken kulun canı aşam, yani suçla ilgili bir telafi sunusu diliyle anlatılır. Cümle “eğer” anlamındaki im ile kurulur. Ayetin devamında kulun soyunu göreceği, günlerinin uzayacağı ve Haşem’in isteğinin onun eliyle gerçekleşeceği söylenir. Yeşaya 54:1–3 bu sözü somutlaştırır: Siyon’un çocukları çoğalır, çadırı genişler, yıkılmış şehirleri yeniden doldurur. Suç sunusu imgesinin işlevi kulun çektiği acıyı ve bundan sonra vaat edilen toparlanmayı anlatmaktır. Vayikra’nın her sunuya verdiği ayrı görev bu şiirde kaldırılmaz.
Malaki’nin anlattığı gelecekte Levi oğulları arındırılır ve Yehuda ile Yeruşalayim’in sunusu eski günlerdeki gibi Haşem’i hoşnut eder. Yehezkel’de bayramlarda, yeni aylarda ve Şabatlarda yapılacak sunular önderin sorumluluğuna verilir. Bunların İsrael adına kefaret için yapılacağı söylenir. Tapınak ayrıca arındırılır ve önder kendisiyle halk için günah sunusu hazırlar. Sunuların yalnız İsa’nın ölümünü anmak için yapılacağı açıklaması, peygamberin onlara verdiği kefaret ve arınma görevlerini karşılamaz. Bu görevlerin ibadetle ilgili arınma olarak açıklanması ise hizmetin gelecekte de yapılacağını zaten kabul eder. Üstelik Vayikra’daki günah sunularının ardından bağışlanma açıkça vaat edilmiştir. (Malaki 3:3–4, Yehezkel 45:15–22)
Sefer Haİkkarim, Yehezkel’in Tapınak tasvirinin bazı unsurlarının İkinci Tapınak’ta uygulandığını, fakat kabilelere ayrılmış toprak düzeni gibi birçok unsurunun o dönemde gerçekleşmediğini belirtir. Eser, tasvirin tamamının İkinci Tapınak döneminde gerçekleştiğini söylemez. Rambam’ın Hilhot Melahim 11:1’deki Maşiah tanımında da Tapınak yeniden kurulur, sunular yeniden getirilir; toprağın dinlendirilmesini ve belirli dönemlerde sahibine dönmesini kapsayan Şemita ve Yovel hükümleri yeniden uygulanır. (Hilhot Melahim 11:1)
Yehezkel, Tapınak tasvirini İsrael’in yerine getireceği görevlerle birlikte verir. İsrael yaptıklarından utandığında halka Tapınağın düzeni ve hükümleri öğretilir. Bunların korunması ve uygulanması istenir. Kohenler halka kutsalı ve sıradanı ayırt etmeyi öğretir, davalara bakar, bayram hükümlerini gözetir ve Şabat’ı kutsal tutar. Tanah, sunulara gerçek görevler verir ve gelecekte de sunulmalarını öngörür. Bu ibadetlerin İsa’nın ölümüyle görevini tamamlayıp bağlayıcılığını yitirdiği iddiası Tanah’a aykırıdır. (Yehezkel 43:10–12, 44:23–24)
Tora sunulara birbirinden farklı görevler verir ve peygamberler gelecekte de bu hizmetlerin yapılacağını bildirir. Hepsini İsa’nın ölümüne işaret etmek için verilmiş ve o ölümle bitmiş saymak, hem Tora’daki görevlerini hem de peygamberlerin gelecek tarifini değiştirir.
Tanah kaynakları: Vayikra 1:2–5; 3; 4 ve 5; 7:11–16; 12:6–8; 22:17–25; Şemot 12:24–27, 29:38–42; Bamidbar 28–29; Bereşit 22:12–13; Devarim 12:29–31; Yeremya 19:5; Yeşaya 53:10, 54:1–3; Malaki 3:3–4; Yehezkel 43:10–12, 44:23–24, 45:15–22. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Vayikra 3, 4–5, Şemot 29:38–42.
Açıklamalarda anılan eserler: Mişna Zevahim 5; Ramban, Vayikra 1:9; Şelah, “Od kiyum ha-korban ata bi-zman ha-ze” ile başlayan açıklama, Tsiyoni aktarımı; Sefer Haİkkarim, Devarim 12 ile ibadet biçimleri ve Yehezkel’in Tapınak tasviri hakkındaki açıklamalar; Rambam, Hilhot Melahim 11:1.
24. İddia: Yom Kippur’un her yıl tekrar edilmesi önceki yılın kefaretinin işe yaramadığını gösterir
Yom Kippur, Tora’nın her yıl yapılmasını emrettiği arınma günüdür. O gün hem halk hem de kutsal hizmetin yürütüldüğü yer için belirli işlemler yapılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yom Kippur, Tora’nın her yıl yapılmasını emrettiği arınma günüdür. O gün hem halk hem de kutsal hizmetin yürütüldüğü yer için belirli işlemler yapılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yom Kippur’da, yani Kefaret Günü’nde, yılın günahları için yeniden sunu getirilmesini yıl içinde verilen korbanların, yani sunuların yetersizliğine bağlarlar. Törenin her yıl tekrarlanmasını da gerçek ve kalıcı bağışlanmanın gerçekleşmediğine kanıt sayarlar. Onlara göre hayvan sunuları ancak dıştan arınma sağlayabilir. Vicdanın temizlenmesi ve insanın Tanrı’ya yaklaşmasının kalıcı biçimde güvenceye alınması ise İsa’nın kendisini bir kez sunmasıyla mümkün olmuştur.
Tanah’ın Cevabı:
Kefaret, günahlarla ilgili arınma ve bağışlanma için kullanılan bir kavramdır. Yom Kippur’un her yıl yapılması, önceki kefaretin işe yaramadığını göstermez. Tora aynı bölümde hem arınmayı vaat etmekte hem de yıllık hizmeti buyurmaktadır: “Çünkü bu günde sizi arındırmak için sizin için kefaret sağlanacaktır; Haşem’in önünde bütün günahlarınızdan arınacaksınız.” Birkaç ayet sonra, İsrael için bütün günahlarından yılda bir kez kefaret sağlanması kalıcı bir hüküm olarak verilir. Yıllık tekrarı başarısızlık sayan iddia, Haşem’in emrettiği zamanı O’nun vaat ettiği arınmayı reddetmek için kullanmaktadır. (Vayikra 16:30, 34)
Bağışlanan insanın hayatı o anda sona ermez. İnsan konuşmaya, karar vermeye, başkalarıyla ilişki kurmaya ve yeni eylemlerinden sorumlu olmaya devam eder. Bugün ödenmiş bir borç, yarın yeni bir borç doğduğu için ödenmemiş hale gelmez. Aynı şekilde geçmişteki bağışlanma, kişinin daha sonra işleyeceği her suçun önceden bağışlandığı anlamına gelmemektedir. Yehezkel, kötülüğünden dönüp doğru yaşayan insanın eski suçlarının ona karşı hatırlanmayacağını söyler. Ardından, doğru yoldan ayrılıp kötülük yapan kişinin de yaptığı kötülükten sorumlu tutulacağını bildirir. Dönüşün gerçekliği ile sonraki seçimin sorumluluğu birlikte korunmaktadır. (Yehezkel 18:21–24)
Yıl içinde sunulan korbanla Yom Kippur hizmetinin kapsamı da aynı değildir. Vayikra 4’te, bilmeden suç işleyen bir yöneticinin getireceği günah sunusu anlatılır. Kohen, yani Tapınak hizmetinde görevli kişi, hizmeti yerine getirdiğinde sonuç וְנִסְלַח לוֹ (venislah lo), “ve o bağışlanacak” sözleriyle bildirilir. Yom Kippur’da ise başkohen, İsrael’in kirlilikleri ve suçları nedeniyle kutsal yeri, Toplanma Çadırı’nı ve sunağı arındırmaktadır. Bölümün sonunda kutsal yer, çadır, sunak, kohenler ve bütün cemaat ayrı ayrı sayılır. Bir kişinin belirli bir suçu için getirdiği sunuyla halkın ve kutsal mekanın yıllık hizmetini tek bir işlem saymak, bu ayrımları ortadan kaldırır. Tora, bireysel sunu için bağışlanma bildirdiği halde, yıllık hizmetin varlığından bu bağışlanmanın gerçekleşmediği sonucu çıkarılmaktadır. (Vayikra 4:22–26; 16:16–19, 33)
Mişna Keritot 6:4’te bu görev ayrımı somut bir durumda açıklanır. Belirli bir hatat, yani günah sunusu veya kesin bir aşam, yani suç sunusu getirmekle yükümlü olan kişi, aradan Yom Kippur geçtiğinde yine o korbanı getirmek zorundadır.
Kişinin suç işleyip işlemediğinden şüphe ettiği belirli durumlar için getirilen aşam taluy adlı suç sunusunda ise durum farklıdır. Bu sunuyu getirme yükümlülüğü Yom Kippur’la sona erer. Kişisel sunu, şüpheli suç ve cemaatin arınması kendi hükümleriyle ele alınmaktadır; hepsi tek bir sununun yeniden yapılmasına indirgenemez.
Yıllık hizmetin zamanı da emrin içindedir. Sabah ve akşam sunuları kuşaklar boyunca yapılır; Şabat her hafta gelir, Pesah her yıl kutlanır. Günlük dua ve Şema da insanın süren hayatına eşlik eder. Bu ibadetlerin her birinin ayrı bir görevi vardır ve zamanı geldiğinde yeni bir yükümlülük doğar. Yom Kippur’da halka kendisini alçaltması ve işten uzak durması buyurulmaktadır. Geçen yıl bu emre uyan kişi, yeni yılın görevini de yerine getirmiş sayılmaz. Vayikra 16:34’teki אַחַת בַּשָּׁנָה (ahat başana), “yılda bir kez” demektir. Hizmetin ne zaman yapılacağı belirtilmektedir; bağışlanmış bir suçun bir yıl sonra yeniden kişinin hesabına yazılacağı söylenmemektedir. (Şemot 29:38–42; Vayikra 23:3–8, 26–32; 16:29–34)
Yom Kippur’un insanın davranışlarıyla ilişkisi Mişna Yoma’da da açık tutulmaktadır. Hatat ve kesin aşamın kefaret sağladığı belirtilir; teşuva, yani günahtan dönüş ile Yom Kippur’un ilişkisi açıklanır. Hafif ihlallerde teşuvanın kefaret sağladığı; ağır ihlallerde ise kişinin durumunu Yom Kippur’un kefaretine kadar askıda tuttuğu belirtilir. “Günah işlerim, Yom Kippur kefaret sağlar” diye davranan kişinin ise bu beklentiyle kefaret elde edemeyeceği söylenir. İnsanla Haşem arasındaki suçlarla bir başkasına karşı işlenen suçlar da ayrılır: Mağdurun gönlü alınmadan, ona karşı işlenen suç için Yom Kippur kefaret sağlamaz. Bağışlanmayı istemek, kötülüğü sürdürmek için izin istemek değildir. İnsan ertesi gün de yaptığı seçimden sorumludur. (Mişna Yoma 8:8–9)
Yıllık arınmanın yalnız dıştan bir temizlik olduğu iddiası, Vayikra’nın kullandığı sözlerle de çelişmektedir. לְטַהֵר אֶתְכֶם (letaher ethem), “sizi arındırmak için”; תִּטְהָרוּ (titharu) ise “arınacaksınız” demektir. İnsanların “bütün günahlarından”, “Haşem’in önünde” arınacağı bildirilmektedir. Tehilim 32’de suçunu gizlediği sırada içten içe tükenen insan, günahını Haşem’e açtığında bağışlandığını anlatır. Mezmur, suçu bağışlanan ve Haşem’in kendisine suç yüklemediği kişinin mutluluğuyla başlamaktadır. Bu sözlerde günah, itiraf, bağışlanma ve insanın iç dünyası birlikte yer alır. Bunları yalnız bedensel bir temizlik saymak, anlatılan bağışlanmayı metinden çıkarmaktır. (Vayikra 16:30; Tehilim 32:1–5)
Rabbi Akiva, Mişna Yoma’nın sonunda İsrael’i arındıranın gökteki Babası olduğunu söyler ve Haşem’in arındırmasını mikveye benzetir. Mikve, ritüel arınma için girilen su havuzudur. Bir insanın mikvede arındıktan sonra yeniden ritüel kirlilik durumuna girmesi, ilk arınmasını gerçekleşmemiş hale getirmez; sonraki durum yeni bir arınmayı gerektirir. Sifra da “yılda bir kez” sözünü Yom Kippur’un kendine özgü kefaretiyle ilişkilendirir. Günün, kendi keçi sunuları olmadan da kefaret sağlayabilmesini diğer kutsal günlerden ayırır. (Mişna Yoma 8:9; Sifra, Ahare Mot, bölüm 8:9)
İsa’ya iman eden kişinin daha sonra günah işleyebilmesi de Hristiyan metinlerinde kabul edilmektedir. Birinci Yuhanna’da günahsız olduğunu söylemenin kendini aldatmak olduğu belirtilir ve günahların itirafı istenir. Dolayısıyla bağışlanma ile daha sonra yeniden günah işleme olasılığı arasındaki ayrım, bu tartışmanın karşı tarafında da bulunmaktadır. Yom Kippur’un yetersizliğini yalnız insanın tekrar günah işleyebilmesinden çıkarmak, aynı olguyu iki farklı ölçüyle değerlendirmektir. İbranilere Mektup’ta ileri sürülen, İsa’nın tek sunusunun sürekli geçerli olduğu iddiası ise Vayikra’nın kendi hükmü değildir. Gerçek kefaretin yalnız bir kez gerçekleşmesi gerektiği önce kabul edilmekte, Tora’nın yıllık emri sonra bu kabule göre yetersiz sayılmaktadır.
Tanah’taki bağışlanmanın gerçekte İsa’nın gelecekteki ölümünden kaynaklandığını söylemek de aynı sonuca başka bir yoldan ulaşır. Vayikra’nın ve Tehilim’in verdiği bağışlanma sözüne, bu metinlerde bildirilmeyen bir koşul eklenmektedir. Yehezkel’in gelecekteki kutsal yer tasvirinde dahi belirli günlerde günah sunusuyla arındırma hizmeti yer alır. Böylece sununun ve belirlenmiş zamanın birlikte bulunması peygamberlik metninde de sürmektedir. Yom Kippur’un yıllık oluşu kefaretin başarısızlığı değildir; Haşem’in buyurduğu hizmetin zamanıdır. Önceki kefaretin işe yaramadığı iddiası, Tora’nın açık bağışlanma ve arınma hükmüne aykırıdır. (Yehezkel 45:18–20)
Tora her yıl hizmetin yapılmasını emreden bölümde, o gün arınmanın gerçekleşeceğini de söyler. Yeni bir yılda yeniden arınma gerekmesi, önceki yıl için verilen sözün boşa çıktığı anlamına gelmez.
Tanah kaynakları: Vayikra 16:16–34, özellikle 16:29–30 ve 16:33–34; Vayikra 4:22–26; 23:3–8, 26–32; Şemot 29:38–42; Yehezkel 18:24 ve 18:21–24; 45:18–20; Tehilim 32:1–5. Özgün metin karşılaştırması: Vayikra 16:16–34.
Rabbinik açıklamalar: Mişna Keritot 6:4; Mişna Yoma 8:8–9; Sifra, Ahare Mot, bölüm 8:9, Vayikra 16:34 açıklaması.
Hristiyan iddiasının kaynakları: İbranilere 9:9–15, 10:1–4, 14. Hristiyan metnindeki günah ve itiraf ifadeleri: Birinci Yuhanna 1:8–9. İbranilere 9; İbranilere 10:1–4; 10:14; Birinci Yuhanna 1.
İlgili Kabalat yazıları: “Kan olmadan kefaret olmaz mı?”; “Günah ve Aklanma”; “İsa, Benim Günahlarım İçin mi Öldü?”.
206. İddia: Korban hayvanları birinin yerine geçen kurbanlar değil, temsilciydi; bu yüzden kusursuz insanı temsil etmek zorundaydı
Tora’da Tanrı’ya sunulan armağana korban denir. Bazı korbanlar belirli günahlar için sunulur. Tora böyle durumlarda kohenin yapacağı hizmeti ve kişinin nasıl bağışlanacağını açıklar. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili hizmeti anlatır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tora’da Tanrı’ya sunulan armağana korban denir. Bazı korbanlar belirli günahlar için sunulur. Tora böyle durumlarda kohenin yapacağı hizmeti ve kişinin nasıl bağışlanacağını açıklar. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili hizmeti anlatır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, bir hayvanın insan gibi doğruyu ve yanlışı seçmekten sorumlu tutulmadığını ve Tora’nın buyruklarına uymakla yükümlü olmadığını söylerler. Buradan hayvan sunusunun insanın günahı için gerçek kapara sağlayamayacağı sonucunu çıkarırlar. Onlara göre bu sunular, gelecekte ölecek kusursuz bir insanı, İsa’yı temsil ettikleri için geçici olarak kabul edilmiştir.
Tanah’ın Cevabı:
Tora, emrettiği korbanların belirli durumlarda kapara ve bağışlanma sağladığını açıkça söyler. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili hizmeti anlatır. Tora hayvana bir buyruk yüklemez. Sunuyu getiren insana ve hizmeti yapan kohene ne yapacaklarını söyler. Sununun ne işe yarayacağını da Tanrı bildirir. Tora bu bağışlanmayı gelecekte bir insanın ölmesine bağlamaz.
Vayikra 4:20, 26, 31 ve 35’te ilgili günah sunusunun ardından kohenin kapara yapacağı ve kişinin bağışlanacağı bildirilir. 4:31’de וְכִפֶּר עָלָיו הַכֹּהֵן וְנִסְלַח לוֹ, “Kohen onun için kapara yapacak ve o bağışlanacak” denir. Ayetler hangi durumda hangi korbanın sunulacağını ve hangi şartların yerine getirileceğini ayrı ayrı belirtir.
Vayikra 17:11, kanın sunakta kapara için verildiğini söyler. Raşi bu ilişkiyi “can gelsin ve can için kapara yapsın” sözleriyle açıklar. Ramban da Vayikra 1:9 yorumunda hayvanın günahkarın yerine kabul edilmesini anlatır. Raşi ve Ramban, korbanın nasıl anlaşılabileceğini açıklar. Tora’nın kendi hükmü, kanın sunakta belirli bir kapara görevi için verildiğini söyler.
Vayikra 5:5–13 başka bir önemli örnek verir. Belirli günahlar için kişi önce suçunu itiraf eder. Sürüden hayvan almaya gücü yetmezse kuş, ona da yetmezse belirli miktarda ince un getirir.
5:13’te kohenin onun için kapara yapacağı ve kişinin bağışlanacağı söylenir. Bu özel durumlarda un sunusu getiren kişinin de bağışlanacağı bildirilir. Ayet unu, bu koşulları karşılayan kişiler ve sayılan günahlar için bir yol olarak verir.
Korbanların hepsi aynı amaçla da sunulmaz. Vayikra 1’de bütünüyle yakılan ola sunusu düzenlenir. 3. bölüm ise şelamim, yani esenlik sunusuyla ilgilidir. 7. bölümde şükürle ilgili sunular anlatılır. Şemot 29:38–42 günlük sunuları anlatır. Tora’nın farklı türlere verdiği bu görevler, yalnızca günah sunusundan söz edilmediğini gösterir. Hepsini aynı kişinin gelecekte ölmesine işaret saymak, Tora’nın her sunuya verdiği ayrı görevi açıklamaz.
Mika 6:6–8, “Suçum için ilk doğanımı mı vereyim?” sorusunu sorar. Ardından insana adil davranması, iyilik ve bağlılığı anlatan hesedi sevmesi ve Tanrı’yla alçakgönüllü yürümesi söylenir. Devarim 12:31 ve Yeremya 7:31, oğulların ve kızların ateşte sunulmasını kınar. Tora, hayvanın günahlardan sorumlu tutulmamasından, bir insanın korban edilmesi gerektiği sonucunu çıkarmaz.
Hayvan korbanının gerçek kapara sağlayamadığı, yalnız gelecekteki kusursuz bir insanı işaret ettiği ve o insanın İsa olduğu iddiaları Vayikra’nın kendi cümlelerinde yer almaz. Tora, kendi koyduğu şartlar karşılandığında kişinin bağışlanacağını doğrudan bildirir. Bu bağışlanmanın gerçekleşmesi için İsa’nın veya başka bir insanın ölümünü şart koşmaz.
Tanah kaynakları: Vayikra 1–7, özellikle 4:20, 26, 31, 35 ve 5:5–13; Vayikra 17:11; Şemot 29:38–42; Devarim 12:31; Mika 6:6–8; Yeremya 7:31. Yorumlar: Raşi, Vayikra 17:11; Ramban, Vayikra 1:9.
