6 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
45. İddia: Soy kayıtlarının kaybolması Levi kohenliğinin Tanrı tarafından sona erdirildiğini gösterir
Kutsal yerde kohen olarak görev yapabilmek için Aharon soyundan gelmek gerekir. Bu yüzden Tapınak hizmeti yeniden kurulduğunda, göreve başvurup soy kaydını bulamayan ailelerin durumu araştırılmıştır. Ezra bu incelemenin nasıl yapıldığını anlatır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Kutsal yerde kohen olarak görev yapabilmek için Aharon soyundan gelmek gerekir. Bu yüzden Tapınak hizmeti yeniden kurulduğunda, göreve başvurup soy kaydını bulamayan ailelerin durumu araştırılmıştır. Ezra bu incelemenin nasıl yapıldığını anlatır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, kohenlerin soy kayıtlarının İsa’dan kısa süre sonra kaybolduğunu ileri sürerler. Ezra 2:62’yi, soyunu kanıtlayamayan bir kişinin kohenlik yapamayacağına dayanak gösterir ve Aharon soyuna verilen görevin artık sürdürülemeyeceği sonucunu çıkarırlar. Onlara göre kayıtların kaybı, Tanrı’nın eski kohenliği sona erdirdiğini ve İsa’nın Malkitsedek’e benzeyen yeni bir kohenlik kurduğunu gösterir.
Tanah’ın Cevabı:
Ezra’nın anlattığı olayda bazı aileler soy kayıtlarını bulamaz ve kohenlikten dışlanır. Aynı sırada diğer kohenler görevlerini sürdürür. Anlatının sonucu kohenliğin kaldırılması değil, göreve kimin katılabileceğinin araştırılmasıdır.
Ezra 2:61–63, Habaya, Hakots ve Barzillay ailelerinin kayıtlarını arayıp bulamadığını söyler. Yönetici, Urim ve Tumim aracılığıyla karar verecek bir kohen ortaya çıkıncaya kadar bu ailelerin en kutsal yiyeceklerden yemesini yasaklar. Urim ve Tumim, başkohenin göğüs giysisinde bulunur ve Haşem’e danışmak için kullanılırdı. Nehemya 7:63–65 aynı aileleri ve kararı aktarır. Metin bekleyişin ne kadar süreceğini söylemez.
Oysa aynı listede başka kohen aileleri sayılarıyla yer alır (Ezra 2:36–39). Hemen sonra kohenler sunağı kurar, sabah ve akşam sunularını getirir ve Sukkot’u Tora’da yazıldığı gibi kutlar. Hizmet başladığında Tapınağın temeli henüz atılmamıştır (Ezra 3:1–6). Bazı ailelerin soyundaki belirsizlik, diğer kohenlerin hizmetini durdurmamıştır.
Bu araştırmanın nedeni Tora’daki görev ayrımıdır. Bamidbar 18:1–7, sunak ve kutsal alanla ilgili kohenlik görevini Aharon’a ve oğullarına verir. Diğer Leviler onlara yardım eder. Bir kişinin bu görevi üstlenebilmesi için Aharon soyundan olup olmadığı önemlidir. Kimlik belgesinin kaybolması insanın ailesini değiştirmez; o aileye ait olduğunu kanıtlamayı güçleştirir. Kohenlikte belge eksikliği ciddi bir engel doğurur, ancak görevi başka bir soya devretmez.
Talmud, bu ailelerle ilgili açıklamasında hazaka ilkesini, yani daha önce bilinen bir durumun belli sınırlar içinde geçerli sayılmasını ele alır. Ailelerin daha önce yararlandığı bazı hakların sürmesiyle, kesin soy kaydı gerektiren alanları birbirinden ayırır. Talmud, ailelerin Babil’de yararlandıkları terumayı, yani kohenlere ayrılan ürün payını yemeyi sürdürmesini önceki uygulamayla ilişkilendirir. Buna karşılık Ezra’da, soy kayıtları bulununcaya veya belirtilen yolla karar verilinceye kadar en kutsal yiyeceklerden yemeleri yasaklanmıştır. Talmud, teruma izninin kapsamı hakkında farklı açıklamalar da ele alır. Önceki uygulamaya dayanmak ile kesin soy kaydını göstermek aynı şey değildir (Kiduşin 69b). Başka bir bölüm, Urim ve Tumim için bekleyişi ölülerin dirilmesi ve David soyundan Maşiah’ın gelişi gibi geleceğe uzanan bir bekleyişle karşılaştırır (Sota 48b).
Ezra, Babil sürgününden dönen belirli aileleri anlatır. İsa’dan sonraki Roma döneminin arşivleri hakkında bilgi vermez. Dolayısıyla ayet, bütün kohen kayıtlarının o dönemde kaybolduğu iddiasını kanıtlamaz. Böyle bir kayıp yaşandığında ortaya çıkacak sorun, görev yapacak kişilerin nasıl belirleneceğidir. Kayıp, Aharon soyuna verilen görevin İsa’ya geçtiğini göstermez.
Bir hizmetin uzun süre yapılamaması, buyruğun kaldırıldığını da göstermez. Birinci Tapınak yıkıldıktan sonra Haşem, Pers kralı Koreş’i Tapınağın yeniden yapılması için harekete geçirir (Ezra 1:1–4). Tapınak tamamlanınca kohenler ve Leviler, “Moşe’nin kitabında yazıldığı gibi” görevlerine yerleştirilir (Ezra 6:15–18). Yıkım hizmeti kesintiye uğratmış, Tora’nın hükmünü ortadan kaldırmamıştır.
Haşem, Pinhas’a ve ondan sonraki soyuna sürekli kohenlik antlaşması verir (Bamidbar 25:12–13). Yeremya 33:17–22 de David’in hanedanıyla Levili kohenlerin geleceğini birlikte güvenceye alır. Bu antlaşmaların bozulması, gece ve gündüzün düzeninin bozulmasına bağlanır. Soy kayıtlarının kaybı bir iptal şartı olarak verilmez.
Malaki 3:1–4, Levi oğullarının arıtılacağını ve Haşem’e doğrulukla sunu getireceğini söyler. Yeruşalmi, bu ayeti Levi kabilesinin gelecekte arınmasıyla ilişkilendirir (Yeruşalmi, Kiduşin 4:1:14). Yehezkel 44:15–16 ise gelecekte Haşem’e yaklaşıp yağ ve kan sunacak kişileri הַכֹּהֲנִים הַלְוִיִּם בְּנֵי צָדוֹק, yani “Levili kohenler, Tsadok oğulları” olarak adlandırır. Peygamber, putperestliğe katılan Levilerle sadık kalan Tsadok oğullarına farklı görevler verir (Yehezkel 44:10–16).
Yehezkel’in tasvirinde sunak hizmeti yapacak aile, Tsadok’un oğulları diye adlandırılır. Peygamber onların bu görevi, İsrael yoldan saptığında kutsal hizmeti korudukları için üstleneceklerini söyler. Burada geçmişteki hizmeti gelecekte sürdürecek aile belirlenmiştir. Ezra’daki soy kayıtlarının araştırılması da bu yüzden anlamlıdır. Mesele, görev yapacak kişinin hangi aileden geldiğinin saptanmasıdır. (Yehezkel 44:15–16).
Bu aileleri Kilisenin veya başka bir ruhsal topluluğun sembolü saymak, Yehezkel’in aynı soy içinde yaptığı ayrımı siler. Gelecekte gerçek Levili kohenlerin bulunacağını, fakat sunularının yalnız İsa’yı anma veya törensel arınma için olacağını söylemek de soyun ortadan kalktığı iddiasını doğrulamaz: Bu yorumda da aynı soy hizmet etmektedir. Tehilim 110’daki Malkitsedek sözü ise kayıtlar kaybolunca Aharon oğullarının görevine son verileceğini söylemez.
Ezra’nın anlattığı olayda kayıt bulunamadığında kohenlik ölçüsü terk edilmez; tam tersine, bu ölçü korunduğu için ailelerin görevi sınırlandırılır. Bir arşivin kaybını Haşem’in antlaşmayı sona erdirdiğine işaret saymak, hem Ezra’nın uygulamasını hem de peygamberlerin aynı soy için verdiği gelecek sözünü tersine çevirir.
Tanah kaynakları: Ezra 1:1–4, 2:36–39, 2:61–63, 3:1–6, 6:15–18; Nehemya 7:63–65; Bamidbar 18:1–7; Bamidbar 25:12–13; Yeremya 33:17–22; Malaki 3:1–4; Yehezkel 44:10–16; Tehilim 110:1–7. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Bamidbar 18:1–7; Bamidbar 25:12–13.
Metindeki ek kaynak bağlantıları · https://www.sefaria.org/Kiddushin.69b.
43. İddia: Maşiah Levi kohenliğini kaldırıp onun yerine yeni bir kohenlik kuracaktır
Kohen, kutsal hizmette görevli kişidir. Tora, sunak hizmetini Levi kabilesinden Aharon’a ve soyuna verir. David’e verilen vaat ise onun soyundan gelecek yöneticiyle ilgilidir. Maşiah’ın gelişiyle bu iki soyun görevlerinin nasıl süreceği, peygamberlerin gelecek için söylediklerinde açıklanır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Kohen, kutsal hizmette görevli kişidir. Tora, sunak hizmetini Levi kabilesinden Aharon’a ve soyuna verir. David’e verilen vaat ise onun soyundan gelecek yöneticiyle ilgilidir. Maşiah’ın gelişiyle bu iki soyun görevlerinin nasıl süreceği, peygamberlerin gelecek için söylediklerinde açıklanır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’yı David soyundan ve Yehuda kabilesinden gelen, Levi soyuna bağlı olmadan Malkitsedek’e benzeyen daha üstün bir kohen olarak görürler. Avraam’ın Malkitsedek’e ondalık, yani onda bir pay vermesini ve onun tarafından kutsanmasını bu üstünlüğün kanıtı sayarlar. Onlara göre Tehilim 110’da Tora’dan sonra verilen ant, Aharon soyuna bağlı eski kohenliğin yerini ölümü yenmiş İsa’nın sürekli kohenliğine bırakacağını bildirir. İsa’nın gökte hizmet ettiğini, onun ölümü ve yeni antlaşmasıyla Tanrı’ya yaklaşmanın eski yolunun tamamlandığını ve Levi kohenliğinin bağlayıcılığının sona erdiğini söylerler.
Tanah’ın Cevabı:
Tanah, David soyundan kralın geleceğini ve Levili kohenlerin hizmetini aynı vaat içinde korur. Yeremya 33’te David’in soyundan adaletle yönetecek bir kral yükselirken, sunuları getiren kohenler de Haşem’in önündeki görevlerini sürdürecektir. Her iki soya verilen güvence gündüzle gecenin düzenine bağlanır: Bu düzen bozulmadıkça David’le ve Haşem’e hizmet eden Levili kohenlerle yapılan antlaşma da bozulmayacaktır (Yeremya 33:17–22; bağlamı 33:14–26).
İsrael’de krallık ile sunak hizmeti farklı ailelere verilmiştir. Kohen, kutsal yerde sunu hizmetini yapan kişidir. Aharon, Levi kabilesindendir; fakat bütün Leviler kohen değildir. Bamidbar 18:1–7, sunakla ve perdenin iç tarafıyla ilgili hizmeti Aharon’a ve oğullarına verir. Diğer Levilerin görevleri ayrıdır. Pinhas’a ve soyuna sürekli kohenlik antlaşması verilir (Bamidbar 25:10–13). Sifrei, Pinhas’a ve soyuna verilen kohenlik sözünü kohenlere ayrılan paylarla da ilişkilendirir. (Sifrei Bamidbar 131). David’in soyuna verilen vaat ise krallıkla ilgilidir (Şemuel Bet 7:12–16).
Kral Uzziya bu ayrımı çiğnediğinde ne olduğu anlatılır. Tapınağa girip tütsü yakmak isteyince Azarya ve yanındaki seksen kohen karşısına çıkar. Ona, tütsü yakma görevinin Aharon oğullarına ait olduğunu söylerler. Kral öfkelenir; alnında Tora’nın tsaraat diye adlandırdığı hastalık belirir ve kutsal yerden çıkarılır. David’in soyundan gelmesi ona kohenlerin görevini vermez. Divre HaYamim Bet 26:16–20
Tanah’ta kohen sözcüğü başka görev sahipleri için de kullanılır. Şemuel Bet 8:18, David’in oğullarına kohenim der. Aynı kişiler Divre HaYamim Alef 18:17’de kralın yanındaki önde gelen görevliler olarak anılır. Bir kişinin bu adla anılması, ona Aharon oğullarının sunak hizmetinin verildiğini tek başına göstermez. Şemuel Bet 8:18; Divre HaYamim Alef 18:17
Malkitsedek, Aharon’un soyuna sunak görevi verilmeden çok önce yaşar. Bereşit 14:18–20 onu Şalem kralı ve Yüce Tanrı’nın koheni olarak tanıtır. Malkitsedek, Avraam’ı kutsar; Avraam da ona ganimetin onda birini verir. Hristiyan yorumunda, Levi henüz doğmamış olsa da Avraam’ın soyundan geldiği için bu ondalığı onunla birlikte vermiş sayılır. Buradan Malkitsedek’in kohenliğinin Levi’ninkinden üstün olduğu ileri sürülür. Fakat bu karşılaşmadan sonra Haşem, Aharon’a ve oğullarına sunak hizmetini açıkça vermiştir. Avraam’ın daha önce Malkitsedek’i onurlandırması, bu sonraki görevi ortadan kaldırmaz.
Bereşit 14, Malkitsedek’in anne babasının adını, doğumunu veya ölümünü anlatmaz. Hristiyan yorumunda bu sessizlik, İsa’nın sürekli yaşamına benzetilir. Anlatıdaki eksik soy bilgisi ise kendi başına yeni bir kohenlik kurmaz. Aharon’un soyuna verilen görevin değiştiği de bu olayda söylenmez.
Tehilim 110:4’te Haşem ant içer ve hitap ettiği kişiye “Sen sürekli kohensin” der. Ayetin devamındaki İbranice ifade עַל־דִּבְרָתִי מַלְכִּי־צֶדֶק (al divrati Malki-Tsedek) şeklindedir. Bu söz, Grekçe çeviri geleneğinde ve birçok Hristiyan çevirisinde “Malkitsedek düzenine göre” diye aktarılır. Mezmurda Malkitsedek’e bağlanan kohenlik sözü, Aharon oğullarının görevinin kaldırılacağını bildirmez.
Nedarim 32b, bu ifadeyi Malkitsedek’in sözleriyle ilişkilendiren bir yorum aktarır. Bereşit’te Malkitsedek önce Avraam’ı, sonra Tanrı’yı kutsar. Talmud’daki açıklamada Avraam, önce Tanrı’nın kutsanması gerektiğini söyler. Kohenliğin Avraam’a geçişi, Malkitsedek’in kutsama sırasıyla ilişkilendirilir. Talmud’un açıklamasında söz, Malkitsedek’in kurduğu yeni bir kurumun adı olarak kullanılmaz. Nedarim 32b
Hristiyan yorumunda Tehilim 110’daki andın Tora’dan sonra verilmesi, önceki kohenliğin değiştiğine işaret sayılır. Yeremya ise daha sonraki bir dönemde David’in soyuna ve Levili kohenlere verilen güvenceleri birlikte tekrarlar. Mezmurdaki kişiye kohen denmesi ile Aharon soyunun hizmetten çıkarılması birbirinden ayrı iki iddiadır.
Yehezkel 44:15–16, gelecekte kutsal yerde kimin hizmet edeceğini adlandırır: הַכֹּהֲנִים הַלְוִיִּם בְּנֵי צָדוֹק, yani “Levili kohenler, Tsadok oğulları”. Önceki ayetlerde putlara yöneldikleri için bazı Levilerin görevlerinin sınırlandığı anlatılır (44:10–14). Tsadok oğulları ise hizmette kalır. Halka kutsalla sıradanı, temizle kirliyi ayırmayı öğretir; Haşem’in hükümleriyle yargılar, bayramlarını ve Şabat’ı korurlar (44:23–24). Malaki 3:1–4’te de Levi oğulları arındırılır ve doğru biçimde sunu getirir.
Yehezkel’in anlattığı yönetici ile kohenler aynı hizmette ayrı görevler üstlenir. Yönetici kapıya gelir; kohenler onun yakmalık ve esenlik sunularını hazırlar. Yönetici kapının eşiğinde Haşem’in önünde eğilir ve çıkar (Yehezkel 46:1–3). Geleceğin bu anlatımında yönetici ve kohenler birlikte yer alır.
Pesah için verilen hüküm bu ayrımı uygulamada gösterir. Yehezkel 45:22’de yönetici kendisi ve ülke halkı için bir boğa sağlar. Hayvanı sağlamak yöneticinin görevidir. Kutsal yerde kanı ve yağı sunma görevi ise 44:15–16’da Tsadok soyundan kohenlere verilmiştir. Divre HaYamim Bet 29:20–24’te Hizkiya döneminde aynı iş bölümü görülür. Kral sununun getirilmesini emreder, Aharon soyundan kohenler de kanı sunağa uygular. Gelecekteki yöneticinin korban sağlaması, kohenlerin görevini üstlenmesi sonucunu doğurmaz. (Divre HaYamim Bet 29:20–24).
Yehezkel 43:10–12’de Tapınağın biçimi ve hükümleri halka gösterilecek, yazılacak ve uygulanacaktır. Hristiyan yorumlarından biri bu Tapınağı manevi bir gerçek olarak okur ve İsa’nın kohenliğinin gökte olduğunu söyler. Yehezkel ise Tapınakta görev yapacak kişileri ve yapacakları hizmeti anlatır. Yehezkel 43:10–12
Başka bir Hristiyan açıklaması, gelecekteki hayvan sunularını İsa’nın ölümünü hatırlatan törenler sayar. Bir başka açıklama bunları törensel arınmayla ilişkilendirir. Yehezkel 45:15–17 ise sunuların İsrael adına kefaret, yani arınma sağlama görevinden söz eder. Her iki açıklamada da gelecekte hayvanların sunulması ve kohenlerin hizmeti vardır. Sunuları yalnız anma töreni saymak, ayetin verdiği görevi değiştirir.
Zekeriya 6:11–13’te taç, Yehotsadak oğlu başkohen Yehoşua’nın başına konur. Ardından “Dal” adı verilen kişinin Tapınağı kuracağı ve yöneteceği anlatılır. Aynı yerde kohenden söz edilir ve “İkisinin arasında barış öğüdü olacaktır” denir. Radak, bu sözleri yöneticiyle kohenin uyum içinde çalışması olarak açıklar. Midraş Lekah Tov da Maşiah ile koheni, birbirleriyle uyum içinde çalışan Moşe ve Aharon’a benzetir. (Lekah Tov, Şir HaŞirim 4:5). Ayet kohenlik ile yönetimin ilişkisini anlatır; Aharon soyunun görevine son verildiğini söylemez. Radak, Zekeriya 6:13
Hristiyan yorumunda, soy kayıtlarının kaybolması da Levi kohenliğinin artık yerine getirilemeyeceğine gerekçe gösterilir. Ezra 2:61–63’te kayıtlarını bulamayan kohen aileleriyle karşılaşılır. Bu aileler kohenlikten uzaklaştırılır ve durumları açıklığa kavuşana kadar en kutsal sunulardan yemelerine izin verilmez. Ezra’nın uyguladığı ölçü, kohenlik görevinin Aharon’un soyuna bağlılığını korur. Ezra 2:61–63
Yeremya, David soyuna verilen krallık sözünü ve Levili kohenlere verilen hizmet sözünü birlikte korur. Yehezkel de gelecekteki Tapınakta Tsadok oğullarının görev yapacağını açıkça bildirir. İsa’nın Aharon soyunun yerine yeni bir kohenlik kurduğu iddiası, bu sözlere aykırıdır.
Tanah kaynakları: Bamidbar 18:1–7 ve 25:10–13; Şemuel Bet 7:12–16, 8:18; Divre HaYamim Alef 18:17; Divre HaYamim Bet 26:16–20; Bereşit 14:17–20; Tehilim 110; Yeremya 33:14–26; Yehezkel 43:10–12, 44:10–16, 44:23–24, 45:15–17, 46:1–3; Malaki 3:1–4; Zekeriya 6:11–13; Ezra 2:61–63. Tora ayetinin özgün metni: Bamidbar 18:1–7.
44. İddia: Malkitsedek kohenliği gelecekte Levi kohenliğinin yerine geçecektir
Bereşit’te Avraam’ı kutsayan Malkitsedek, Aharon soyuna kutsal hizmet verilmeden çok önce yaşamıştır. Tehilim 110’da ise Malkitsedek’in adı sürekli kohenlikle ilgili bir sözde yeniden geçer. Bu sözün Aharon soyunun göreviyle nasıl bir ilişkisi olduğu, her iki metnin anlattıklarına bakılarak anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bereşit’te Avraam’ı kutsayan Malkitsedek, Aharon soyuna kutsal hizmet verilmeden çok önce yaşamıştır. Tehilim 110’da ise Malkitsedek’in adı sürekli kohenlikle ilgili bir sözde yeniden geçer. Bu sözün Aharon soyunun göreviyle nasıl bir ilişkisi olduğu, her iki metnin anlattıklarına bakılarak anlaşılır.
Bu Hristiyan yorumunda Malkitsedek’in Levi soyundan gelmeden Avraam’ı kutsamasına ve ondan ondalık, yani onda bir pay almasına dikkat çekilir. Görüşü savunanlar, Tehilim 110:4’teki sürekli kohenlik sözünü, Aharon soyuna verilen görevin geçici olduğuna delil sayarlar. Onlara göre Tora’dan sonra verilen bu ant, ölümü yenmiş İsa’nın Malkitsedek’e benzeyen göksel hizmetiyle gerçekleşti. Eski kohenliğin yerini bu hizmetin aldığını ve İsa’dan sonra soy kayıtlarının kaybolmasıyla Levi kohenliğinin sürdürülmesinin imkansız hale geldiğini söylerler.
Tanah’ın Cevabı:
Haşem, David’in soyundan adaletle yönetecek bir kralın yükselmesini vaat ederken, Levili kohenlerin sunu hizmetini de aynı geleceğin içine yerleştirir. Yeremya 33:17–22’de krallık ile kohenliğin devamı birlikte güvenceye alınır. Gündüzün ve gecenin belirlenmiş vakitleri değiştirilebilirse David’le ve Haşem’e hizmet eden Levili kohenlerle yapılan antlaşma da bozulabilecektir. Peygamberin beklediği gelecekte David’in hanedanı ile Levi kohenleri birlikte vardır.
Aharon, Levi kabilesindendir; ancak bütün Leviler aynı görevi yapmaz. Kohen, kutsal yerde sunu hizmetini yerine getiren kişidir. Bamidbar 18:1–7, sunak ve perdenin iç tarafıyla ilgili hizmeti Aharon’a ve oğullarına verir. Diğer Leviler onlara yardımcı olur. Aynı bölüm, Aharon’a ve soyuna ayrılan kutsal paylar için “sürekli tuz antlaşması” sözünü kullanır (18:19). Antlaşmada sürekli olarak verilmesi söylenen şey, bu kutsal paylardır. Pinhas’a da kendisini ve soyunu kapsayan sürekli kohenlik antlaşması verilir (Bamidbar 25:10–13).
Midraş Tehilim ile Mehilla de-Rabbi Yişmael, Aharon’la yapılan antlaşmanın şarta bağlı verilmediğini açıklarken bu iki ayeti birlikte kullanır. Midraş Tehilim; Mehilla de-Rabbi Yişmael
Malkitsedek, Aharon’a ve oğullarına bu hizmet verilmeden çok önce yaşamıştır. Bereşit 14:18–20 onu Şalem kralı ve Yüce Tanrı’nın koheni olarak tanıtır. Savaştan dönen Avraam’a ekmek ve şarap getirir, onu kutsar ve ondan onda bir pay alır. Hristiyan yorumunda, Levi henüz doğmamış olsa da Avraam’ın soyundan geldiği için bu payı onunla birlikte vermiş sayılır. Buradan Malkitsedek’in kohenliğinin Levi’ninkinden üstün olduğu ileri sürülür. Fakat bu karşılaşmadan sonra Haşem, Aharon’a ve oğullarına sunak hizmetini vermiştir. Yeremya da onların gelecekteki hizmetini korur.
Nedarim 32b’de Malkitsedek’in önce Avraam’ı, sonra Tanrı’yı kutsaması anlatılır. Talmud’daki açıklamada Avraam, önce Tanrı’nın kutsanması gerektiğini söyler. Kohenliğin Avraam’a geçişi, Malkitsedek’in kutsama sırasıyla ilişkilendirilir. Talmud’a göre Malkitsedek’in kohenliği çocuklarına geçmez. Nedarim 32b
Bereşit 14, Malkitsedek’in anne babasını, doğumunu veya ölümünü anlatmaz. Hristiyan yorumunda bu sessizlik İsa’nın sürekli yaşamına benzetilir. Aharon’un soyuna verilen görevin kaldırıldığına ilişkin bir söz ise bu anlatıda yer almaz.
Tehilim 110, Siyon’dan yönetim ve düşmanlara karşı zaferden söz eder. Dördüncü ayette Haşem ant içer ve hitap ettiği kişiye sürekli kohen olduğunu söyler. Ayetteki עַל־דִּבְרָתִי מַלְכִּי־צֶדֶק (al divrati Malki-Tsedek) ifadesi, birçok Hristiyan çevirisinde “Malkitsedek düzenine göre” diye çevrilir. Mezmur, Aharon oğullarının hizmetten çıkarılacağını veya sunuların sona ereceğini söylemez. Ölüm ve diriliş de bu ayette anlatılmaz.
Kohenlerin görevleri arasında öğretmek ve yargıya katılmak da vardır. Devarim 17:9, çözülemeyen davalar için Levili kohenlere ve görevdeki yargıca başvurulmasını söyler. Devarim 33:10 ise Levi’nin hem öğretme hem de sunu görevini anar. Tehilim 110, sözü edilen kohenin kendisini başkalarının günahları için kurban edeceğini söylemez.
Tehilim 110’daki ant, Tora’dan sonra verilmiştir. Yeremya ve Malaki de daha sonraki dönemlerde konuşur. Malaki 3:1–4, Levi oğullarının altın ve gümüş gibi arıtılacağını, ardından Haşem’e doğrulukla sunu getireceklerini bildirir. Yehuda ve Yeruşalayim’in sunusu eski günlerde olduğu gibi kabul görecektir. Arınan kişiler, yine Levi oğullarıdır.
Yehezkel 44:15–16, kutsal yerde hizmet edecekleri adıyla belirtir: הַכֹּהֲנִים הַלְוִיִּם בְּנֵי צָדוֹק, yani “Levili kohenler, Tsadok oğulları”. Onlar Haşem’e yaklaşacak, yağ ve kan sunacaktır. Aynı bölüm, görevini koruyan bu aileyle putlara hizmet etmiş Levileri birbirinden ayırır (44:10–16). Tsadok oğulları halka kutsalla sıradanı, temizle kirliyi ayırmayı öğretecek; anlaşmazlıkları Haşem’in hükümleriyle çözecek; bayramları ve Şabat’ı koruyacaktır (44:23–24).
Yehezkel 44:10–16, Levi kabilesi içinde de hangi ailenin hangi işe yetkili olduğunu belirler. Halk putlara yöneldiğinde onu izleyen Leviler, kapılarda ve halkın önünde hizmet eder. Kutsal görevi koruyan Tsadok oğulları ise Haşem’e yaklaşır, kanı ve yağı sunar. Peygamber, aynı kabile içindeki iki görevi ayırarak eski kohenliği geleceğin Tapınağına yerleştirir. Malkitsedek’ten geldiği öne sürülen yeni bir kohenlik, bu ailelere verilen görevleri açıklamaz. (Yehezkel 44:10–16).
Hristiyan yorumlarından biri, bu Tapınağı ve kohenleri Kilisenin sembolü olarak okur. Yehezkel ise belirli aileleri adlandırır; onların geçmiş davranışları ile gelecekte yapacakları görevleri birbirinden ayırır. Malaki de Levi oğullarının arınıp sunu getireceğini söyler.
Başka bir itiraz, Yehezkel’in anlattığı Tapınağın halkın tövbesine bağlı olduğunu ve bu şart gerçekleşmediği için Levi kohenliğiyle ilgili sözün geçersiz kaldığını ileri sürer. Yehezkel 43:10–12, halkın yaptıklarından utanmasıyla Tapınağın planının ve kurallarının onlara açıklanmasını ilişkilendirir. Yeremya ise Levili kohenlerle yapılan antlaşmayı gündüz ve gece düzenine bağlar. Yehezkel’deki şart, görevin başka bir soya verileceğini söylemez.
Bazı Hristiyan açıklamaları gelecekte gerçek bir Tapınak ve Levili kohenler bulunacağını kabul eder. Onlara göre sunular İsa’yı anacak veya yalnız törensel arınma sağlayacaktır. Kohenler Haşem’in emriyle hizmet ediyorsa Levi kohenliği de devam ediyor demektir. Yehezkel, bu hizmeti İsa’yı anma töreni olarak adlandırmaz. Gökte başka bir kohenlik bulunduğu iddiası da peygamberin yeryüzünde sürdürdüğü görevi kaldırmaz.
Ezra 2:61–63’te bazı aileler kohen olduklarını gösteren soy kayıtlarını bulamaz. Bu nedenle kohenlikten uzaklaştırılır ve durumları açıklığa kavuşana kadar en kutsal yiyeceklerden yemelerine izin verilmez. Belge eksikliği, bu ailelerin durumunu etkiler. Ezra’daki olay, İsa’dan sonra bütün kohen soylarının kaybolduğunu da bildirmez.
Tapınak hizmeti kesintiye uğradığında da Yeremya’nın sözü yerinde durur: David’in krallığı ve Levili kohenlerin hizmeti gelecek vaadinde birlikte korunur. Malkitsedek’in kohenliğinin Levi kohenliğini ortadan kaldırdığı iddiası, Yeremya’nın, Malaki’nin ve Yehezkel’in bu sözlerine aykırıdır.
Tanah kaynakları: Bereşit 14:18–20; Bamidbar 18:1–7, 19; Bamidbar 25:10–13; Devarim 17:8–13; Devarim 33:8–11; Tehilim 110:1–7; Yeremya 33:14–26; Malaki 3:1–4; Yehezkel 43:10–12; 44:10–16, 44:23–24; Ezra 2:61–63. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Bereşit 14:18–20; Bamidbar 18:1–7.
103. İddia: Malkitsedek’in soyağacı verilmediğine göre Maşiah’ın David soyundan geldiğinin kanıtlanması da gerekli değildir
Bereşit, Şalem kralı Malkitsedek’i Yüce Tanrı’nın koheni, yani kutsal hizmette görevli biri olarak tanıtır. Onun anne ve babasını anmaz. Başka bölümlerde ise Haşem, David’in soyuna bir krallık sözü verir. Bu iki görevin hangi şartlara bağlı olduğu, her biri için verilen hükümden anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bereşit, Şalem kralı Malkitsedek’i Yüce Tanrı’nın koheni, yani kutsal hizmette görevli biri olarak tanıtır. Onun anne ve babasını anmaz. Başka bölümlerde ise Haşem, David’in soyuna bir krallık sözü verir. Bu iki görevin hangi şartlara bağlı olduğu, her biri için verilen hükümden anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tanah’ın Malkitsedek’i soyağacını vermeden kohen olarak tanıtmasına dayanırlar. Buradan İsa’nın kohenliğinin de bir soy kaydına bağlı olmadığı sonucunu çıkarırlar. Aynı düşünceyi krallığa uygulayarak, İsa’nın Maşiah, yani Mesih olarak tanınması için David’le soy bağını kanıtlaması gerekmediğini söylerler.
Tanah’ın Cevabı:
Malkitsedek, Avraam’ı ekmek ve şarapla karşılayan Şalem kralıdır. Bereşit onu Yüce Tanrı’nın koheni olarak tanıtır ve Avraam’ı kutsadığını söyler. Anne ve babasını anmaz. Burada anlatılan görev, Sinay’da Aharon ve oğullarına verilecek kohenlikten önceye aittir. Bir kişinin ailesinin anlatıda yer almaması, atalarının hiç bulunmadığını göstermez. Bu bilgi eksikliği, daha sonra David’in ailesine açıkça verilecek bir vaadi de değiştirmez. Raşi’nin aktardığı midraş Malkitsedek’i Noah’ın oğlu Şem olarak tanımlar. Bu, Bereşit’in verdiği bir soyağacı değil, sonraki bir açıklamadır. (Bereşit 14:18–20)
Bir görev soya bağlandığında Tanah bunu açıkça belirtir. Haşem, Moşe’ye Aharon’u ve oğullarını kohenlik için ayırmasını söyler. Bamidbar, sunaktaki görevi Aharon’a ve oğullarına verir. Ezra döneminde kökenlerini gösteren kayıtları bulamayan bazı aileler kohenlikten uzak tutulur. Bir kohenin Urim ve Tumim aracılığıyla durumu aydınlatması beklenir; o zamana kadar en kutsal sunulardan yemelerine izin verilmez. Urim ve Tumim, başkohenin göğüs giysisinde bulunur ve Haşem’e danışmak için kullanılırdı. Ezra, bu ailelerin ataları olmadığına karar vermez. Kutsal görevi üstlenmeleri için gereken soy bağının kanıtlanmasını ister. Avraam dönemindeki bir kohenin soyunu vermeyen Bereşit, Aharon’a sonradan verilen görevin kurallarını kaldırmaz. (Şemot 28:1, Bamidbar 18:1–7, Ezra 2:61–63)
David’in tahtı için de belirli bir aileye söz verilmiştir. Haşem, David’in ardından onun kendisinden doğacak birini kral olarak görevlendireceğini, evini ve tahtını sağlamlaştıracağını söyler. Yeşaya gelecekteki kralı David’in babası Yişay’ın kütüğünden çıkan bir filizle, Yeremya ise David’den çıkarılan doğru bir dalla tanıtır. Kralın soyu, bu üç yerde de metinde açıkça vardır. Malkitsedek’in anne ve babasının Bereşit’te anılmaması, bu sözlerdeki aile bağını önemsiz hale getiremez. (Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1, Yeremya 23:5)
David’e verilen vaat, soyun nasıl belirlenmesi gerektiğini kendi sözüyle açıklar: Kendisinden sonra çıkacak kişi onun bedeninden gelecektir. Divre HaYamim, Şelomo’nun hem bu aileden geldiğini hem Haşem adına evi kurmak için seçildiğini kaydeder. Bereşit’in Malkitsedek hakkındaki kısa kaydı ise Avraam’la karşılaşmasını anlatır. Bir kralın ailesinin o karşılaşmada yazılmamış olması, daha sonra David’e kendi soyu için verilen koşulu değiştirmez. (Divre HaYamim Alef 22:8–10).
İsa’nın kohenliği için başvurulan Tehilim 110:4’te Malkitsedek anılır. Hristiyan yorumunun bu ayetten çıkardığı kohenlik hakkı, David tahtının mirasçısını belirleyen soy şartını ortadan kaldırmaz. Kohenlik ile krallığın koşulları ayrı ayrı verilmiştir. Bir kohenlik örneği üzerinden kralın soy şartını kaldırmak, kohenliğe ilişkin bir örneği, Tanah’ın krallık için açıkça verdiği şartın yerine koymaktır. (Tehilim 110:4, Şemuel Bet 7:12–16)
Soy kayıtlarına ulaşmanın güçleşmesi, David’e verilen vaadi değiştirmez. Üstelik David’in soyundan geldiğini söylemek de bir adayı Maşiah olarak tanımaya yetmez. Peygamberler adil bir krallık, İsrael’in toplanması, halkın güven içinde yaşaması ve uluslar arasında barış öngörür. Kralın kimliği hem vaat edilen aile bağı hem de yerine getireceği işlerle belirlenir. Malkitsedek’in hayatındaki anlatılmamış bir ayrıntı, İsa için bu ölçülerin hiçbirinin yerine geçmez. (Yeşaya 2:2–4, 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28)
Tanah kaynakları · Bereşit 14:18–20 · Şemot 28:1 · Bamidbar 18:1–7 · Ezra 2:61–63 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1 · Yeremya 23:5 · Tehilim 110:4 · Yeşaya 2:2–4 · Yeşaya 11:1–12 · Yeremya 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28 · Bereşit 14:18–20 · Bamidbar 18:1–7.
116. İddia: Devarim 17’nin yargı yetkisi sonraki rabbilere geçmedi
Devarim 17, bir dava yerinde çözülemediğinde yetkili görevlilere götürülmesini ve verilen kararın uygulanmasını ister. Metin hem kohenleri, yani kutsal hizmet görevlilerini, hem yargıcı anar. Yargı görevinin sonraki kuşaklarda nasıl sürdüğünü anlamak için bu iki görevin şartlarına ve o günkü mahkemenin yetkisine bakmak gerekir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Devarim 17, bir dava yerinde çözülemediğinde yetkili görevlilere götürülmesini ve verilen kararın uygulanmasını ister. Metin hem kohenleri, yani kutsal hizmet görevlilerini, hem yargıcı anar. Yargı görevinin sonraki kuşaklarda nasıl sürdüğünü anlamak için bu iki görevin şartlarına ve o günkü mahkemenin yetkisine bakmak gerekir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tora’nın eski yargı kararlarına uyulmasını emrettiğini kabul ederler. Sonraki rabbilerin ise bu yetkiyi devralmadığını söylerler. Kohen soylarının kanıtlanamamasını ve rabbilerin birbiriyle anlaşamamasını buna gerekçe gösterirler. Ayrıca eski görevlilerin bile yeni bir davaya hüküm vermek yerine yalnızca Tora’daki mevcut hükümleri tekrar ettiğini ileri sürerler.
Tanah’ın Cevabı:
Tora’da yargıçların kararına uyulması emredilmiştir; yargıçlık için Aharon’un soyundan gelme şartı konmamıştır. Rabbilerin kohen soyundan gelmediği gerekçesiyle yargı yetkisinin reddedilmesi, Tora’da ayrı tanımlanmış iki görevin birbirine karıştırılmasına dayanır. Kohenlik, Aharon’un soyuna bağlı kutsal hizmettir. Yargıç ise davanın ayrıntılarını dinler ve Tora’nın hangi hükmünün nasıl uygulanacağına karar verir. Aynı kişi iki görevi üstlenebilir; ancak yargıç seçimi için aranan şartlar, kohenlik soyunun belirlenmesinde aranan şartlardan ayrıdır.
Devarim 17:9’da başvurulacak kişiler “Levili kohenler ve o günlerde bulunacak yargıç” diye sıralanmıştır. הַשֹּׁפֵט (haşofet), “yargıç” demektir; kohenlerden sonra ayrı bir görev adı olarak verilmiştir. 17:12’de de “orada hizmet eden koheni veya yargıcı” dinlemeyen kişiden söz edilir. Her iki ayette kohenle birlikte yargıcın da anılması, görevin yalnız kohenlere verilmediğini gösterir. 17:10–11’de onların öğrettiğinin yapılması ve bildirdikleri hükümden sağa veya sola sapılmaması emredilir. 17:12–13’te kasıtlı itaatsizlik için ölüm cezası öngörülmüştür.
Yargıçların nasıl seçildiği Şemot 18’de doğrudan görülebilir. Moşe’den yeterli, Haşem’den korkan, güvenilir ve haksız kazançtan uzak kişiler seçmesi istenir. Halkın davaları bu görevliler tarafından görülecek, güç meseleler Moşe’ye getirilecektir (18:13–26). Moşe, Aharon’un kardeşidir; onun soyundan gelmez (Şemot 6:20). Devarim 16:18–20’de her şehir için adaletle hükmedecek yargıçların atanması emredilir. Bamidbar 11:16–17, 24–25’te de halkın işlerini yönetme yükünü Moşe’yle paylaşacak yetmiş ihtiyar, İsrael’in bilinen ihtiyarları ve görevlileri arasından seçilir. Seçimde aranan, bu işin gerektirdiği yeterlik ve halkın içindeki sorumluluktur.
Karar verecek kişiyi “o günlerde görevde olan yargıç” diye tanımlayan Devarim 17:9, kuşak değiştiğinde davaların kime götürüleceğini de belirler. Sonraki kuşağın davalarına, o anda yetkiyi taşıyan görevli bakar. Bu hüküm, her yerel yargıca bütün İsrael üzerinde aynı yetkiyi vermez. Tora 16:18’de kentlerdeki yargıçlardan, 17:8–13’te de orada çözülemeyen davaların taşınacağı yetkili yerden söz eder. (Devarim 16:18–20).
Yehoşua’ya önderlik yetkisi verilirken de kohenliğin ayrıca korunduğu görülür. Yehoşua, Moşe tarafından kohen Elazar’ın ve bütün topluluğun önüne çıkarılır; halkın kendisini dinlemesi için ona yetki verilir. Urim aracılığıyla Haşem’e danışma görevi ise Elazar’a aittir (Bamidbar 27:18–23). Urim, başkohenin göğüs giysisinde bulunur ve Haşem’e danışmak için kullanılır.
Yehoşafat’ın Yeruşalayim’de kurduğu yargıda Leviler, kohenler ve aile başkanları birlikte görevlendirilmiştir. Kan davaları, buyruklar ve hükümlerle ilgili uyuşmazlıklar onların önüne getirilir. Haşem’le ilgili işler için başkohen Amaryahu, kralla ilgili işler için Zevadyahu görevlidir (Divre Hayamim Bet 19:8–11). Yargı, yalnız para davalarıyla sınırlandırılmamış; dini yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklar da görev alanına alınmıştır.
Kohenlik soyu itirazında dayanılan Ezra 2:61–63’te ise başka bir mesele vardır. Bazı aileler soy kayıtlarını bulamadıkları için kohenlikten uzak tutulmuş, Urim ve Tumim’e başvuracak bir kohen ortaya çıkıncaya kadar en kutsal yiyeceklerden yemelerine izin verilmemiştir. Bu ailelerden kayıt istenmesinin nedeni, Aharon’un soyundan geldiklerini ve kohenlik hizmetini yapabileceklerini göstermeleridir. Ezra’daki bu şartın bütün yargıçlara uygulanması, kohenlik için gereken soy belgesini yargıçlığın şartı haline getiren bir metin çarpıtmasıdır. Tora’da yargıç seçilirken güvenilirlik ve yeterlik aranmışken, bu kişilerin yetkisi başka bir göreve ait şart üzerinden reddedilir.
Görüş ayrılıkları da yargı yetkisini ortadan kaldıran bir gerekçe olarak kullanılamaz. Devarim 17:8’de yargıca başvurma nedeni zaten çözülemeyen bir uyuşmazlıktır. Taraflar kendi aralarında karar veremediği için mesele yetkili görevlilere götürülür. Ayrıca yalnız geçmişteki bir yargıcın hükmünü beklemek emredilmemiştir. “O günlerde bulunacak yargıç” denilerek her kuşak kendi dönemindeki görevliye yöneltilmiştir. Dava bugün ortaya çıkmışsa, bugünün yetkili yargıcına başvurulacaktır. Yargı kararının da yalnız bir ayetin tekrarından ibaret olduğu iddiası, davanın neden bu görevliye götürüldüğünü açıklamaz: Yargıç uyuşmazlığı incelemeli ve hangi hükmün uygulanacağına karar vermelidir.
Bir görevin sonraki kuşaklarda sürmesi, bütün yetkilerinin her yerde aynı biçimde kullanılmasını gerektirmez. Devarim 17:8–12’de merkezi başvuru yeri, Haşem’in seçtiği yerdir. Rabbinik hukukta da yerle yetki arasındaki bu bağ korunur. Sifrei Devarim 153’te Yavne’deki mahkeme ele alınırken, 154. bölümde Yeruşalayim’deki Büyük Mahkeme ile Yavne mahkemesinin hangi özel cezayı uygulamaya yetkili oldukları ayrı ayrı ele alınır.
Mişna Sanhedrin 11:2’de bir bilgenin kendi görüşünü öğretmesiyle merkezi hükme karşı uygulama emri vermesi farklı değerlendirilir. Bet Hamikdaş çevresindeki merkezi mahkemeye ait özel ceza yetkisi, sonraki her mahkemeye aynen geçirilmemiştir. Tora’nın öğrenilmesi, hükümlerinin aktarılması ve yetkili kişilerce hukuki karar verilmesi ise kendi şartları içinde sürer.
Kohen bulunmayan mahkemenin durumu da aynı kaynaklarda açıkça ele alınmıştır. Sifrei Devarim 153’te mahkemede kohen ve Levi bulunması istenir; bulunmamaları halinde mahkemenin yine hüküm verebilmesi, Devarim 17:9’daki ayrı “yargıç” sözcüğüyle açıklanır. Aynı bölümde kişinin kendi dönemindeki ehil yargıca başvurması vurgulanır.
Öğretimin aktarılması ise Mişna Avot 1:1’de Moşe, Yehoşua, ihtiyarlar, peygamberler ve Büyük Meclis üyeleri üzerinden anlatılır. Rambam’ın Mişne Tora girişinde öğretmen ve öğrenciler daha ayrıntılı sıralanmıştır. Bu kayıtlar geleneğin aktarımı nasıl anlattığını gösterir. Burada anlatılan bağ, öğretmen ile öğrenci arasındadır. Kohenliğin babadan oğula geçen soy bağı başka bir görevle ilgilidir; birinin kaydı diğerinin yerine kullanılamaz.
Bir sözün yetkisi, kimin hangi görevle konuştuğuna bağlıdır. Hukuk profesörünün görüşüyle yüksek mahkemenin kararı aynı ağırlığı taşımaz. Benzer biçimde bir ayet yorumu, belirli bir soruya verilen hukuki cevap, yerleşmiş uygulama, aggada denilen anlatı ve öğretiler ile merkezi mahkeme hükmü kendi dayanaklarıyla değerlendirilir.
Büyük Sanhedrin’in, daha küçük mahkemelerin, sonraki yetkilendirme usullerinin ve bugünkü rabbilerin görevleri bu ayrımlarla belirlenir. Mişna Eduyot 1:4–6’da farklı görüşlerin kaydedilmesiyle önceki mahkeme kararlarının değiştirilmesi ayrı şartlarla ele alınır. Dolayısıyla bir rabbinin İsa hakkındaki kişisel görüşü, unvanından dolayı Büyük Sanhedrin hükmü sayılmaz. İsa hakkında ileri sürülen iddia, Tanah’ta bildirilen şartlarla sınanır.
Yargı kararıyla yeni vahiy arasındaki fark, Bava Metsia 59b’deki tartışmanın da merkezindedir. Rabbi Eliezer’in görüşünü destekleyen göksel ses karşısında Rabbi Yehoşua tarafından לֹא בַשָּׁמַיִם הִיא, “O gökte değildir” sözü söylenir. Talmud’daki açıklamada, Tora’nın Sinay’da verilmiş olduğu ve kararın onun yargılama kurallarıyla alınacağı açıklanır; karar, o davaya bakan yargıçların çoğunluğuna göre verilir. Hakimin görevi, verilmiş Tora’nın hukukuyla hükmetmektir. Nehemya 8:7–8’de de Leviler, halka okunan Tora’nın anlamını açıklar. Öğretim ve uygulama, verilmiş metin üzerinden yürütülür.
Rabbilerin yetkisini reddetmek için ileri sürülen kohenlik şartı, yargıç için Tora’da konmamış bir şarttır. Ezra’daki soy kaydının konusu kohenlik hizmetidir; Devarim’deki başvuru emrinin konusu ise uyuşmazlığın karara bağlanmasıdır. Kohenlik için soy belgesi aranması, Tora’nın yargıçlık emrini ortadan kaldırmaz. Hristiyan iddiasındaki yanlışlık bu görev karışıklığından doğar.
Tanah kaynakları: Devarim 17 (17:8–13); Devarim 16:18–20; Şemot 18 (18:13–26) ve 6:20; Bamidbar 11:16–17, 24–25; Bamidbar 27:18–23; Ezra 2:61–63; Divre Hayamim Bet 19:8–11; Nehemya 8:7–8.
Rabbinik açıklama ve aktarım kayıtları: Sifrei Devarim 153–154; Mişna Sanhedrin 11:2; Mişna Avot 1:1; Mişna Eduyot 1:4–6; Bava Metsia 59b; Rambam, Mişne Tora, Giriş, özellikle 3–5 ve 21.
203. İddia: Modern soy kayıtları kayıp olduğu için Yahudiler Maşiah’tan David soyunu kanıtlamasını isteyemez
Tanah, David’den sonra onun soyundan bir kralın geleceğini bildirir. Bir insanın bu aileden geldiğini göstermek için bir soy kaydı kullanılabilir. Eski kayıtların eksik olduğu durumlarda ise hem Tanah’ın ne vaat ettiğine hem de o soy bağının nasıl gösterilebileceğine bakılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah, David’den sonra onun soyundan bir kralın geleceğini bildirir. Bir insanın bu aileden geldiğini göstermek için bir soy kaydı kullanılabilir. Eski kayıtların eksik olduğu durumlarda ise hem Tanah’ın ne vaat ettiğine hem de o soy bağının nasıl gösterilebileceğine bakılır.
Bu iddiayı savunan Hristiyanlar, bugün David’e kadar uzanan eksiksiz soy kayıtları bulunmadığını söylerler. Onlara göre gelecekte Maşiah olduğu söylenen birinin David soyundan geldiğini belgelemek de mümkün olmayacaktır. Bu yüzden Yahudilerin İsa’dan bu şartı karşılamasını isteyemeyeceğini savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Bir soy bağını kanıtlamanın zor olması ile o bağa ilişkin vaadin ortadan kalkması farklı şeylerdir. Tanah’ın ne söylediği ile bir adayın bunu hangi belgelerle göstereceği ayrı sorulardır. Kayıtların eksik olması David hanedanı hakkındaki sözü değiştirmez.
Şemuel Bet 7:12–16’da Tanrı, David’den sonra onun içinden çıkacak soyu ve krallığını anlatır. Yeşaya 11:1’de Yişay’ın kütüğünden filiz çıkacağı söylenir. Yeremya 23:5–6, David’e çıkarılacak adil kralı ve onun günlerinde Yehuda ile İsrael’in güvenliğini bildirir. Bu vaatler belirli bir hanedanla bağlantı kurar.
Tanah, David’in ailesinden gelecek kişiyi yalnız bir soy adıyla tanıtmaz. Yeremya onun yeryüzünde adalet uygulayacağını ve Yehuda’nın onun döneminde kurtulacağını da bildirir. Yöneticinin ailesini belirleme şartı ile yapacağı işleri görme şartı aynı vaadin içindedir. Bugün belirli bir soy zincirini belgelemekte yaşanan güçlük, ayetin tanıttığı aileyi ya da yöneticinin görevlerini değiştirmez. (Yeremya 23:5–8).
Ezra 2:61–63’te sürgünden dönen bazı kohen aileleri soy kayıtlarını arar fakat bulamaz. Bu nedenle bu ailelerin kohenlik hizmetine ait hakları tanınmaz. Durum açıklığa kavuşuncaya kadar en kutsal yiyeceklerden yemelerine de izin verilmez. Nehemya 7:63–65 aynı olayı anlatır. Kayıt bulunamaması, metinde soy şartının kaldırılması için gerekçe yapılmaz.
Kohenlik ile David krallığı farklı görevlerdir. Ezra’daki olay, gelecekteki bir kralın soyunun hangi belgeyle kanıtlanacağını belirlemez. Ezra, bir ailenin kaydı bulunamadığında da soy şartının geçerli kaldığını gösterir.
Yeremya 33:20–22, David’e verilen sözün sürekliliğini gece ve gündüz düzeniyle karşılaştırır. Ayet bütün eski belgelerin günümüze ulaşacağını söylemez. Gelecekteki kralı değerlendirirken eldeki kayıtların yanında peygamberlerin ona verdiği görevlere de bakılır. Yeşaya 11:1–12 adaleti ve İsrael’in toplanmasını, Yehezkel 37:21–28 halkın birleşmesini ve kutsal yerin yeniden kurulmasını anlatır.
Rambam da Maşiah adayını David hanedanından bir kral olarak tanımlar; Tora’ya bağlılık ve görevlerindeki başarıyla birlikte Bet HaMikdaş’ın kurulmasını ve sürgünlerin toplanmasını ele alır. Bu rabbinik açıklama, bugün hangi belgenin kullanılacağını söylemez. Rambam, adayın David hanedanından gelmesi gerektiğini söyler.
İsa için sunulan soy listeleri kendi içerikleri ve tarihsel dayanaklarıyla incelenebilir. Başka adayların kayıtlarının bulunmasının zor olması, İsa’nın soy zincirindeki boşlukları kapatmaz. Tanah’ın David’in soyuyla ilgili şartı, bugün eldeki kayıtların durumuna göre ortadan kalkmaz.
Tanah kaynakları: Şemuel Bet 7:12–16; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–6 ve 33:20–22; Ezra 2:61–63; Nehemya 7:63–65; Yehezkel 37:21–28. Yorum: Rambam, Mişne Tora, Melahim 11:4.
