Tanah adına ileri sürülen iddiaları İbranice metin, bağlam ve Yahudi kaynaklarıyla inceleyin.
2 sonuç · Yayımlanmış 280 iddia
Bu ayete bağlı iddia
Hristiyan iddiası
Yeşaya 53:11 — “Bilgisiyle birçoklarını doğru kılacak” sözü, İsa’ya imanla aklanma mıdır?
Tanah’ın cevabı
Bilgi ve doğru kılma sözcükleri farklı dilsel seçenekleri taşır. Raşi adil yargıyı, Radak HaŞem’i tanıyan İsrael’in uluslara öğretmesini açıklar; Daniel 12:3 de birçoklarını doğruluğa yöneltmeyi aynı fiille anlatır.
Cevabın tamamı ve kaynaklar
מֵעֲמַ֤ל נַפְשׁוֹ֙ יִרְאֶ֣ה יִשְׂבָּ֔ע בְּדַעְתּ֗וֹ יַצְדִּ֥יק צַדִּ֛יק עַבְדִּ֖י לָרַבִּ֑ים וַעֲוֺנֹתָ֖ם ה֥וּא יִסְבֹּֽל׃
53:11’de bedaato yatsdik tsadik avdi larabim ifadesi bulunur. Bedaato, “bilgisiyle” veya yorumuna göre “onun bilinmesiyle” anlaşılabilir; cümlenin önceki tatmin ifadesiyle ilişkisi de çevirilerde farklı kurulur. Hristiyan NET notu bu seçenekleri ele alır. Bu nedenle yalnız tek bir tercüme mümkünmüş gibi “onun bilgisi, dolayısıyla ona iman asla düşünülemez” demek yeterli değildir. Fakat herhangi bir dilsel seçenek, kendiliğinden İsa’ya imanla doğruluk hesabı öğretisini içermez. [2] [3]
Yatsdik, doğru veya haklı kılmak, haklılığını göstermek ve adil hüküm vermekle ilişkili bir fiildir. Tora’da yargıçlar doğruyu haklı, kötüyü suçlu çıkarır; bu kullanım Devarim 25:1’de görülür. Daniel 12:3’te birçoklarını doğruluğa yöneltenler yıldızlar gibi parlar. Bu ikinci örnek, aynı fiilin başkalarına doğruluğu öğretme ve onları doğru yola getirme anlam alanına girebildiğini gösterir. Fiili gördüğümüz her yerde birinin ahlaki hesabının başkasına devredildiğini varsaymak Tanah’ın kullanımlarına uymaz. [4] [5]
Raşi, 53:11’i kulun kendisine başvuranlara doğru yargı vermesiyle açıklar. Radak ise kulun İsrael olduğunu ve HaŞem’i tanıyan doğruluğuyla birçok ulusu doğruya yönelteceğini söyler. Bunun için Yeşaya’nın halkların HaŞem’in dağına çıkıp yollarını öğrenmesi anlatısını kullanır. Yeşaya 2:2–4’te uluslar Siyon’a gelir, Tora ve HaŞem’in sözünü öğrenir, savaşlarını bırakır. Bilgi, adalet ve ulusların düzelmesi bu peygamberlik içinde zaten bir aradadır. [6] [7] [8]
Radak’ın açıklaması yalnız geçmişteki zulmü anlatmakla kalmaz; gelecekte doğruların bağlılığının dünyaya, uluslar dahil, esenlik ve iyilik getireceğini söyler. Bu başkalarına yarar, İsrael yorumunun dışında bırakılmış bir ayrıntı değildir. Ancak başkalarının doğruluktan faydalanması, yarar sağlayanın Tanrı olması veya insanların yalnız onun ölümüne imanla aklanması değildir. Öğreten, adil davranan ve HaŞem’i tanıtan kul, Tanah’ın ulusların dönüşü için verdiği toplumsal görevle bağdaşır. [7]
Hristiyan “onun bilinmesi” okuması kabul edilse bile, bu ifade “İsa’nın çarmıhtaki ödeme işlemini kabul etmek” diye tamamlanmış olmaz. Kimin bilindiği, neyin öğrenildiği ve doğru kılmanın nasıl gerçekleştiği bağlamdan belirlenir. 53:11’in “kulum” sözü ve kitabın İsrael adlandırmaları, 52’nin kurtuluşu ve 54’ün Siyon’a dönüşüyle birlikte durur. Hristiyan teolojik karşılıklar bu sorulara Hristiyan metinlerden cevap getirir; İbranice kelimelerin kendi başına verdiği zorunlu cevap değildir. [9] [10] [11]
Ayet, kulun emeğinin boşa gitmeyeceğini ve doğruluğunun birçoklarına fayda vereceğini bildirir. Adil yargı ve HaŞem’i tanıtan öğretim, hem kelimeleri hem Tanah’ın ulusal kurtuluş çerçevesini karşılar. “Doğru kılmak yalnız İsa’nın ölümüyle başkasına doğruluk aktarmasıdır” iddiası ise Daniel ve Tora’daki açık kullanım örnekleri karşısında zorunluluğunu kaybeder. Ayet böyle bir Hristiyan öğretinin tek ve kesin kanıtı olarak kullanılamaz.
Kaynaklar
- Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
- Yeşaya 53:11.
- NET Bible, Yeşaya 53:11, çeviri ve açıklama notları.
- Devarim 25:1.
- Daniel 12:3.
- Raşi, Yeşaya 53:1–12.
- Radak, Yeşaya 53:1–12.
- Yeşaya 2:2–4.
- Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.
- Yeşaya 52:1–15.
- Yeşaya 54:1–13; Raşi, 54:1.
İddianın kaynak metni
Hristiyan iddiası
“Bilgisiyle birçoklarını doğru kılacak” cümlesi, insanların İsa’ya iman ederek onun doğruluğuna sahip olması ve çarmıhtaki ödeme sayesinde aklanması olarak yorumlanır.
Bu ayete bağlı iddia
Hristiyan iddiası
Yeşaya 53:11 — “Onların günahlarını taşıyacak” sözü, suçluluğun İsa’ya geçmesi midir?
Tanah’ın cevabı
Günah yükünü taşımak her yerde aynı hukuki işlem değildir. Raşi doğruların taşıdığı sorumluluğu, Radak doğruluğun dünyaya faydasını açıklar; acının yararı ile evrensel zorunlu çarmıh ödemesi ayrılır.
Cevabın tamamı ve kaynaklar
מֵעֲמַ֤ל נַפְשׁוֹ֙ יִרְאֶ֣ה יִשְׂבָּ֔ע בְּדַעְתּ֗וֹ יַצְדִּ֥יק צַדִּ֛יק עַבְדִּ֖י לָרַבִּ֑ים וַעֲוֺנֹתָ֖ם ה֥וּא יִסְבֹּֽל׃
53:11’in sonunda vaavonotam hu yisbol, “onların avonlarını o taşıyacak”, sözü vardır. Saval ağır yük taşımayı anlatır; avon suç, suçun getirdiği yük ve ceza anlamlarını taşır. İfade başkalarının kötülüğüyle kulun taşıdığı yük arasında gerçek ilişki kurar. Fakat yükün bir başkasına değmesi, suçlunun ahlaki kimliğinin taşıyana devredildiğini kendiliğinden söylemez. Mağdur bir başkasının suçunun yıkımını çekebilir; doğru kişi başkaları için sorumluluk ve sıkıntı üstlenebilir. [2]
Tanah bu ilişkiyi farklı bağlamlarda kullanır. Eha 5:7’de ataların günah işleyip öldüğü, sonraki kuşağın onların suçlarının yükünü taşıdığı söylenir. Bu ağıt, sonraki kuşağın atalarının yerine gönüllü korban olup bütün günahları kapattığını anlatmaz; geçmiş kötülüğün sonraki hayata uzanan felaketini dile getirir. Bamidbar 18:1’de Aaron ve oğulları kutsal yerle ilgili sorumluluğu taşır. Aynı tür günah-yük ifadeleri bulunduğu için bütün bu görevleri tek bir çarmıh ödeme modeli saymak mümkün değildir. [3] [4]
Raşi 53:11’de doğrudan Bamidbar 18:1’i anarak kulun diğer doğrular gibi taşıdığı yükü açıklar. Radak ise İsrael’in doğruluğuyla uluslara esenlik ve iyilik geleceğini söyler. Radak’ın burada yalnız “uluslar zulmetti, İsrael mağdur oldu” dediğini ileri sürmek eksik olur; açıklamasında başkalarına yarar sağlayan bir doğruluk vardır. Bu gerçek yarar, kulun İsrael oluşuna engel değildir. Aksine Tanah’ın, HaŞem’i tanıtan sadık topluluğa verdiği görevle ilişkilidir. [5] [6]
53:4–6’da kulun acısını kendilerine bağlayan konuşmacılar, önce onu HaŞem’in vurduğu biri sanmıştır. 53:11’de HaŞem onu “doğru kulum” diye adlandırır. Böylece dışarıdan suçlu sayılan kişinin gerçek doğruluğu ilahi hükümle ortaya çıkar. Başkalarının kötülüğünün yükünü taşıyan kul, bu kötülüğün ahlaki faili yapılmaz. “İsa suçlu olmadı, cezayı taşıdı” biçimindeki Hristiyan açıklama da yalnız bu ayrımı kurmakla ayetin öznesinin İsa olduğunu veya bütün bağışlanmanın onun ölümüne bağlı bulunduğunu göstermiş olmaz. [7] [2]
Hezekiel 18:20–23, herkesin ahlaki sorumluluğunu ve kötülükten dönenin yaşayacağını açıkça söyler. Yeşaya 55:6–7, kötü yolun bırakılması ve HaŞem’e dönülmesiyle bağışlanmayı ilişkilendirir. Tanah’ın bu dönüş öğretisiyle kulun başkalarına faydası bir arada bulunabilir. Bir doğru insanın duası, örnekliği veya acısı başkalarına fayda verse bile, metin onu HaŞem’in bağışlayabilmesi için zorunlu ilahi ölümü haline getirmez. Korban ve dönüşün Tanah’taki farklı bağlamları, bir tek mekanizma altında silinemez. [8] [9]
53:11 acının ve doğruluğun başkalarına etkisini güçlü biçimde anlatır. Buna karşılık ayet, İsa adını, ilahi oğulluğu veya günahların yalnız çarmıh ödemesiyle giderileceğini söylemez. İsrael’in kul kimliği, Raşi’nin sorumluluk açıklaması ve Radak’ın uluslara yarar açıklaması, “bu söz yalnız İsa için mümkündür” önermesini doğrudan çürütür. Hristiyan ödeme öğretisi ayetin içindeki zorunlu anlam değil, ona getirilen ayrı teolojik yorumdur. [10]
Kaynaklar
- Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
- Yeşaya 53:11.
- Eha 5:7.
- Bamidbar 18:1.
- Raşi, Yeşaya 53:1–12.
- Radak, Yeşaya 53:1–12.
- Yeşaya 53:4.
- Hezekiel 18:20–23,30–32.
- Yeşaya 55:6–7.
- Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.
İddianın kaynak metni
Hristiyan iddiası
Kulun “onların günahlarını taşıması”, insanların suçluluğunun veya cezasının İsa’ya aktarılması, bu yükün onun ölümüyle ödenmesi ve bağışlanmanın buna dayanması olarak sunulur.