Tanah adına ileri sürülen iddiaları İbranice metin, bağlam ve Yahudi kaynaklarıyla inceleyin.
2 sonuç · Yayımlanmış 280 iddia
Bu ayete bağlı iddia
Hristiyan iddiası
Yeşaya 53:5 — “İsyanlarımız yüzünden yaralandı” sözü, günah cezasının İsa’ya aktarılması mıdır?
Tanah’ın cevabı
Ayet, kulun acısının başkalarının suçlarıyla ilişkisini açıklar. Bu ilişki, suçluluğun veya cezanın hukuken bir başka kişiye devredildiğini söylemez; ulusların itirafı, İsrael’in çektiği acı ve Tanah’ın dönüş çağrısı birlikte okunur.
Cevabın tamamı ve kaynaklar
וְהוּא֙ מְחֹלָ֣ל מִפְּשָׁעֵ֔נוּ מְדֻכָּ֖א מֵעֲוֺנֹתֵ֑ינוּ מוּסַ֤ר שְׁלוֹמֵ֙נוּ֙ עָלָ֔יו וּבַחֲבֻרָת֖וֹ נִרְפָּא־לָֽנוּ׃
53:5’te mepeşaenu ve meavonotenu, “isyanlarımız yüzünden” ve “suçlarımız yüzünden” ifadeleridir. Buradaki min edatı sebebi gösterir. Bir insanın başkasının kötülüğü yüzünden yaralanması, gündelik hayatta da Tanah’ta da anlaşılır bir ilişkidir: Zalim suç işler, masum onun suçunun sonuçlarına maruz kalır. Edat tek başına ne cezai ikameyi dışlar ne de kurar. Hristiyan sonuç için gereken ek önerme, HaŞem’in suçlunun cezasını hukuken masuma devrettiğidir. Bu önerme ayetin kullandığı sebep ifadesiyle aynı şey değildir. [2]
Konuşanların önceki ve sonraki sözleri ilişkinin yönünü açıklar. 53:3’te kula değer vermeyen “biz”, 53:4’te onu HaŞem tarafından vurulmuş sanan “biz”dir. 53:5–6’da bu ses kendi suçunu itiraf eder. Raşi ve Radak, bu konuşmayı İsrael hakkındaki eski yargısını terk eden ulusların ağzından okur. Kulun yaraları, onların onu haklı olarak cezalandırdığının kanıtı olmaktan çıkar; kendi kötülüklerinin tanığı haline gelir. Yeşaya 52:15’te kralların susmasıyla başlayan şaşkınlık, burada ahlaki bir itirafa dönüşür. [3] [4]
“Esenliğimizin terbiyesi onun üzerindeydi” ve “onun yarasıyla bize iyileşme oldu” sözleri, çekilen acının başkalarına fayda sağladığını da söyler. Raşi, İsrael’in acılarıyla dünyada esenlik bulunduğunu açıklar. Radak da ulusların, kendilerine gelmesi gereken felaketleri kulun çektiğini söylediklerini aktarır. Dolayısıyla yalnız zalimlikten söz edip ayetin başkalarına yarar boyutunu silmek, açıklamayı eksik bırakır. Fakat yarar, kulun Tanrı olması, İsa olması veya ölümünün her günahı bir ödeme işlemiyle kapatması değildir. Bu özdeşliklerin hiçbiri 53:5’in cümlelerinde kurulmaz. [3] [4]
Tanah’ın bağışlanma öğretisi, suç işleyenin HaŞem’e dönmesini ve davranışını değiştirmesini ister. Hezekiel 18:20–23 ve 30–32, kişisel sorumluluğu açıklar; kötü kişi kötülüğünden dönüp adalet uygularsa yaşayacağını söyler. “İsa suçlu sayılmadı, yalnız cezayı taşıdı” cevabı, suçluluk ile cezayı ayırır; fakat başka bir masumun ölümü karşılığında tövbe edenin bağışlandığına ilişkin yeni bir şartı bu metne eklemez. Hezekiel’in verdiği gerekçe, kişinin kötü yolunu bırakmasıdır. Yeşaya 55:6–7 de kötü kişinin yolunu ve düşüncelerini terk ederek bolca bağışlayan HaŞem’e dönmesini buyurur. [5] [6]
Tora’daki korbanlar, HaŞem’in belirlediği ibadetin parçalarıdır; bu yüzden hayvan korbanı, insan ölümü ve ahlaki dönüş tek bir kavram halinde birleştirilemez. Yeşaya 53:5’te altar, rahip, kan uygulaması veya bir insanın korban olarak sunulması anlatılmaz. Bunların ayette anılmaması tek başına şiirin hiçbir mecaz kullanamayacağını göstermez. Asıl sorun, suç ve yaralanma ilişkisinden Tora’nın öğretmediği bir insan korbanı şartına geçilmesidir. Tora, ulusların oğullarını ve kızlarını tanrılarına yakmasını HaŞem’e yapılacak ibadet için örnek almamayı emreder. [7]
Ayetin bütün akışı, hor görülen kulun haklı çıkması ve onu yanlış değerlendirenlerin kendi günahlarını kabul etmesidir. Hristiyan yorum bu acıyı İsa’ya uygular; Tanah’ın verdiği kimlik ve bağışlanma öğretisi ise İsrael’in kurtuluşuna, adalete ve HaŞem’e dönüşe bağlanır. Başkalarının günahından kaynaklanan acı ile başkalarının yararına olan acı metinde vardır. “Öyleyse İsa Tanrı’dır ve Tanrı ancak onun ölümü sayesinde bağışlar” sonucu metinde yoktur. Bu sonuç, ayetin açıklaması olarak sunulan ayrı bir Hristiyan öğretisidir. [8] [6]
Kaynaklar
İddianın kaynak metni
Hristiyan iddiası
“İsyanlarımız yüzünden yaralandı, suçlarımız yüzünden ezildi” sözleri, İsa’nın başkalarının yerine günah cezasını ödediği ve bu ödemenin bağışlanmanın temeli olduğu şeklinde yorumlanır.
Bu ayete bağlı iddia
Hristiyan iddiası
Yeşaya 53:5 — “Bereleriyle iyileştik” sözü, İsa’nın kırbaçlanmasıyla bağışlanma mıdır?
Tanah’ın cevabı
İyileşme, Yeşaya’nın toplumsal yaralanma ve kurtuluş dilinin parçasıdır. Ayet kırbaç, Roma veya çarmıh demez; 1. Petrus’un sonraki uygulaması İbranice metnin öznesini belirleyen bağımsız kanıt değildir.
Cevabın tamamı ve kaynaklar
וְהוּא֙ מְחֹלָ֣ל מִפְּשָׁעֵ֔נוּ מְדֻכָּ֖א מֵעֲוֺנֹתֵ֑ינוּ מוּסַ֤ר שְׁלוֹמֵ֙נוּ֙ עָלָ֔יו וּבַחֲבֻרָת֖וֹ נִרְפָּא־לָֽנוּ׃
53:5’in sonundaki uvaḥavurato nirpa lanu, kulun yarası veya beresi sayesinde “bize iyileşme oldu” der. Ḥavura, darbe sonucu oluşan yara veya bereyi anlatır. Sözcük kırbaçlamada oluşan bir yarayı kapsayabilir; fakat kırbaç, kırbaç sayısı, Romalı askerler ve çarmıh yeri ayette bulunmaz. Belirli bir ölüm anlatısındaki yaralanmanın bu kelimeye uyması, kelimenin yalnız o olayı tanımladığı anlamına gelmez. [2]
İyileşmenin ne olduğu, konuşanların değişiminden anlaşılır. Önce kulun değersiz ve HaŞem tarafından cezalandırılmış olduğunu düşünüyorlardı; şimdi kendi suçlarıyla onun acısı arasındaki ilişkiyi görüyorlar. Bu itiraf, onların düşünce ve davranışının düzelmesini, kulun da aşağılanmadan kurtulmasını anlatan esenlik dilinin içindedir. Raşi’nin 53:5 açıklaması kulun acılarının dünya esenliğine katkısını açıkça kabul eder. Böyle bir yararın bulunması, acı çekenin kimliğini değiştirip onu İsa yapmaz. [3]
Tanah, ulusal felaketi bir bedenin hastalığıyla anlatır. Yeşaya 1:5–7’de baş ve yürek hastadır, beden yaralıdır; hemen ardından ülkenin yıkıldığı ve kentlerin ateşe verildiği söylenir. Yeremya 30:12–17’de İsrael’in yarası ağırdır; onu yaralayan düşmanların yargılanması ve Siyon’un sağlığına kavuşması birlikte vaat edilir. Bu örneklerde yara ve iyileşme gerçek tarihi felaket ile toplumsal yeniden kuruluşu bağlar. Aynı peygamberlik dilini 53:5’te kullanmak, mecazı sonradan icat etmek değildir. [4]
1. Petrus 2:24, İsa’nın günahları bedeni üzerinde ağaca taşıdığını söylerken Yeşaya’nın iyileşme sözünü kullanır. Hristiyan mektubunun kendisi bu olayın amacını, okuyucuların günaha ölmesi ve doğruluk için yaşamasıyla ilişkilendirir. Mektupta davranış değişikliği açık bir amaçtır. Ancak mektubun İsa’ya ilişkin inancını Yeşaya’nın öznesi için kanıt yapmak, o inancı zaten kabul etmeyi gerektirir. Daha sonraki uygulama ile önceki metnin kendi bağlamı ayrı kanıt türleridir. [5]
Yeşaya’nın verdiği sonraki tablo, yaralanmış kulun soyunu görmesi, günlerinin uzaması ve Siyon’un yeniden çocuklarla dolmasıdır. Bu vaatler 53:10 ile 54:1–3 arasında birbirini tamamlar. İyileşmeyi yalnız bir kişinin kırbaç yaralarının görünmez hukuki etkisine indirgemek, şiirin anlattığı toplu kurtuluşu açıklamaz. İsrael’in yeniden yükselmesi ve ulusların bundan HaŞem’i tanıyarak yararlanması, pasajdaki beden, esenlik, soy ve kentlerin yeniden dolması ifadelerini aynı akışta birleştirir. [6] [7]
53:5, kulun yarasını inkâr etmez; onun acısına bakanların eski hükmünü tersine çevirir. Acı, kulun aşağılık olduğunun kanıtı değildir. Onu yaralayanların günahını ve HaŞem’in sonunda gerçekleştireceği adaleti açığa çıkarır. Mağduru suçlayan dünya, kendi suçunu görmek zorunda kalır. Buradan İsa’nın kırbaçlanmasının bağışlanmanın zorunlu koşulu olduğu sonucu çıkmaz; bunun için ayette bulunmayan kişi, olay ve ibadet öğretisi eklenmektedir.
Kaynaklar
İddianın kaynak metni
Hristiyan iddiası
“Onun bereleriyle biz iyileştik” ifadesinin, İsa’nın kırbaçlanmasını önceden bildirdiği ve bu yaraların insanların günahlarını giderdiği ileri sürülür. 1. Petrus 2:24 bu özdeşlik için kullanılır.