Maşiah’ın Kimliği Nasıl Doğrulanır?
Yahudilikte Maşiah’ın kimliği, kişinin kendisi hakkında ne söylediğiyle, takipçilerinin ona ne kadar güçlü inandığıyla veya hakkında anlatılan mucizelerle kesinleşmez. Tanah gelecek kralı Kral David’in evinden çıkacak insan hükümdar olarak tanımlar ve onun dönemini belirli tarihsel sonuçlarla tarif eder. Rambam bu kaynakları halahik bir kimlik testine dönüştürür.
Bu nedenle ilk soru “Olağanüstü bir kişi miydi?” değildir. İlk soru şudur: Maşiah’a verilen görevleri gerçekten gerçekleştirdi mi? Yahudi ölçüsünde unvan görevden önce gelmez; kimlik gerçekleşmeyle doğrulanır.
Mucize göstermek Maşiah olmanın ölçütü değildir
Rambam, Hilhot Melahim uMilhamotehem 11’de Maşiah kralın mucize yapmasının, doğaüstü işaret göstermesinin veya ölüleri diriltmesinin gerekli olmadığını özellikle belirtir. Rabbi Akiva ve kuşağının bilgeleri Bar Koziva’yı Maşiah adayı olarak gördüklerinde ondan mucize istemediler. Rambam’ın verdiği ders açıktır: aday öldürüldüğünde, Tora’nın vaat ettiği Maşiah olmadığı anlaşılmıştır. Maşiah iddiası ölümden sonra tamamlanmamış görevlerin belirsiz bir geleceğe ertelenmesiyle korunmaz.
Bu örnek ölçüyü açıkça gösterir. Bir aday hakkında mucize anlatıları bulunması, onun Maşiah olduğunu kanıtlamaz. Aynı şekilde ona iman edenlerin çokluğu da kanıt değildir. Tanah’ın görevi gerçekleşmelidir.
Olası Maşiah ile kesin Maşiah arasındaki fark
Rambam, David Hanedanı’ndan bir kralın Tora’ya bağlı olması, İsrael’i Tora yoluna yöneltmesi ve Tanrı’nın savaşlarını yürütmesi halinde onun behezkat Maşiah, yani Maşiah olma kuvvetli ihtimaline sahip kabul edilebileceğini söyler. Fakat bu aşama kesin kimlik değildir.
Kesinlik daha sonra gelir. Aday başarılı olur, Bet HaMikdaş’ı yerinde inşa eder ve İsrael’in dağılmışlarını toplarsa Rambam onu Maşiah bevaday, “kesin Maşiah” olarak tanımlar. Burada kimliği doğrulayan şey öğretinin etkileyiciliği değil, peygamberlikte verilen görevin gerçekleşmesidir.
Rambam bu ölçütleri nereden çıkarıyor?
Rambam yeni bir Maşiah tanımı icat etmez. Devarim 30:3–5 İsrael’in sürgünlerden toplanıp ülkeye geri getirileceğini; Yeşayahu 11 Kral David’in kökünden gelecek hükümdarı ve İsrael’in dağılmışlarının toplanmasını; Yehezkel 37 ise İsrael’in tek halk olarak ülkesinde yeniden birleşmesini, Kral David’in evinden gelecek önderi ve Mabet’in halkın ortasında bulunmasını aynı kurtuluş tablosunda anlatır.
Bu nedenle Mabet ve kibuts galuyot — sürgünlerin toplanması ikincil ayrıntılar değildir. Tanah’ın Maşiah dönemini tanınabilir hale getiren tarihsel sonuçlarıdır. Maşiah’ın kimliği, bu vaatleri dünyada gerçekleştiren kral olarak ortaya çıkar.
Ölçüt neden ertelenemez?
Bu sistemin önemli sonucu şudur: gerçekleşmemiş Maşiah görevleri sınırsız biçimde geleceğe ertelenemez. Bir kişi Bet HaMikdaş’ı kurmamış, İsrael’in sürgünlerini toplamamış ve Kral David’in evine ait krallığı yeniden kurmamışsa “bunları ikinci gelişinde yapacak” demek, Tanah’ın ve Rambam’ın Maşiah ölçütlerini karşılamaz; gerçekleşmemiş görevler kişiyi Maşiah yapmaz. Kimliği doğrulaması gereken sonuçlar henüz meydana gelmemiştir.
İsa tartışmasında temel ayrım burada ortaya çıkar. Hristiyanlık İsa’nın Maşiah görevlerinin önemli bölümünü gelecekteki ikinci gelişe bağlar. Tanah ve Rambam’ın ölçüsü ise Maşiah’ın kimliğini, o görevlerin gerçekleşmesiyle tanır. Bu nedenle iki sistem yalnız aynı ayetleri farklı yorumlamaz; “Maşiah olduğunu nasıl biliriz?” sorusuna da farklı cevap verir.
Sonuç
hüküm nettir: İsa Bet HaMikdaş’ı kurmadı, İsrael’in sürgünlerini toplamadı ve Kral David’in evine ait krallığı yeniden kurmadı. Bu görevleri gerçekleştirmeden öldüğü için Rambam’ın verdiği halahik ölçüye göre Maşiah değildir. “İkinci gelişte tamamlayacak” cevabı Hristiyan teolojisinin kendi çözümüdür; Tanah’ın ve Rambam’ın Maşiah kimliğini doğrulama yöntemi değildir.
Bu ölçütlerin ayrıntılı incelemesi için İsa, Neden Mesih Değildir? makalesine bakınız.
Kaynaklar
Devarim 30:3–5; Yeşayahu 11:1–12; Yehezkel 37:21–28. Rambam, Mişne Tora, Hilhot Melahim uMilhamotehem 11:1, 11:3–4 ve 12:4–5; özellikle Bar Koziva ve mucize ölçütü için 11:3, behezkat Maşiah / Maşiah bevaday ayrımı için 11:4.
