90 iddia 14 ilgili makale Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
İddialar ve Cevaplar
89. İddia: Acı çeken ve zafer kazanan Maşiah metinleri ancak iki gelişle açıklanabilir
Bir insan, yönetimi eline almadan önce baskı görüp sonradan zafer kazanabilir. David’in hayatında bu iki durum da yaşanır. Yeşaya’daki acı çeken kul ile Daniel’de yönetme yetkisi alan kişi birlikte okunduğunda, tartışma bu iki durumun neden iki ayrı geliş gerektirdiği üzerinde toplanır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bir insan, yönetimi eline almadan önce baskı görüp sonradan zafer kazanabilir. David’in hayatında bu iki durum da yaşanır. Yeşaya’daki acı çeken kul ile Daniel’de yönetme yetkisi alan kişi birlikte okunduğunda, tartışma bu iki durumun neden iki ayrı geliş gerektirdiği üzerinde toplanır.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya’nın hor görülen kulu ile Daniel’de görkem içinde egemenlik alan kişiyi aynı Maşiah, yani Mesih olarak görürler. Krallığını kurmuş bir hükümdarı kimsenin reddedemeyeceğini düşündükleri için, onun önce güçsüz ve savunmasız halde gelmiş olması gerektiğini savunurlar. Onlara göre İsa ilk gelişinde acı çekip öldü ve göğe yükseldi. Krallığını kurmak için ikinci kez gelecektir.
Tanah’ın Cevabı:
David bir gün Şaul’un karşısında çalgı çalarken Şaul elindeki mızrağı ona fırlattı. David iki kez ölümden kurtuldu. Yıllar sonra İsrael’in önderleri Hevron’a gelip başına yağ sürüp onu kral olarak görevlendirdiler. Şaul’un öldürmek istediği adamın bütün İsrael üzerinde hüküm sürmesi için ölmesi ve sonra dünyaya dönmesi gerekmedi. Tanah, bir kralın tahta çıkmadan önce uğradığı zulmü ve sonradan kazandığı zaferi aynı hayat içinde anlatır. Acı çekmekle hüküm sürmek arasında iki geliş gerektiren bir çelişki bulunduğu iddiası daha bu noktada çöker. (Şemuel Alef 18:10–11, Şemuel Bet 5:1–5)
Yeşaya 52:13–15’te kul önce hor görülmüş, sonra kralları susturacak kadar yükselmiştir. Yeşaya 53:2–3, ulusların onu küçümsediği zamanı onların ağzından anlatır. 54:1–3, çocukları çoğalan Siyon’la bu yükselişin neye karşılık geldiğini gösterir. Bir halkın acısı ve ondan sonraki toparlanması, tek bir hayat çizgisi içinde anlatılır. Yeşaya 11:1, yönetici filizin Yişay soyundan olduğunu açıkça söyler. Yeşaya 60:21 ve Hoşea 14:6–8 aynı bitki dilini halk için kullanır. Daniel 7:18, 21–22 ve 27 de görümün anlamını verir. Baskıya uğrayan kutsallar sonunda egemenliğe kavuşur. Acıdan zafere geçiş, göğe ayrılıp yeniden gelen ikinci bir kişi veya ikinci bir geliş gerektirmez.
Tehilim 22 de acının tek başına ne kadar az şey söylediğini gösterir. Ölümün eşiğinde yardım isteyen kişi, ardından kardeşleri arasında Haşem’i öveceğini söyler. Övgüsünün sebebi, çığlığının duyulmuş olmasıdır. Bu yakarışta acıdan kurtuluşa geçilir. Anlatılan kurtuluşu ölüm ve diriliş diye okumak için mezmurun söylemediği iki olayın eklenmesi gerekir. (Tehilim 22:22–25)
Zekeriya’da alçakgönüllülük ile zafer aynı kralın tasvirinde buluşur. Siyon’a eşek üzerinde gelen kralın hemen ardından savaş arabalarının ve yayların kaldırılması anlatılır. Kral uluslara barış duyurur ve egemenliği denizden denize uzanır. Alçakgönüllülük kralın niteliğidir. Barış ise onun yönetimi altında yaşanacak değişimdir. Daniel’in gördüğü sahne ise gökte, yargıç olarak oturan Tanrı’nın huzurunda geçer. Bulutlarla gelen, insana benzer kişi yeryüzüne inmek üzere yola çıkmış biri olarak tasvir edilmez. Ezeli Olan’ın huzuruna getirilir ve kendisine egemenlik verilir. Sahnenin açıklamasında yönetme yetkisini alacak olanlar kutsal halktır. İki sahnenin birinde eşek, diğerinde bulut bulunması, öldükten sonra dönen tek bir kişinin iki gelişini anlatmaya yetmez. (Zekeriya 9:9–10, Daniel 7:13–27)
Tanah, ayrılan birinin daha sonra yeniden gönderileceğini söylerken bu bağı açıkça kurabilir. Eliyahu’nun kasırgayla göğe çıkışı anlatılır. Malaki ise Haşem’in gününden önce gönderilecek peygamberi adıyla, Eliyahu diye anarak tanıtır. Kralın gelişine ilişkin ayetlerde böyle bir bağ yoktur. Moşe, Yehoşua, Yosef, Gid’on ve Yiftah gibi kişilerin yaşadıkları da yardımın, kabulün veya zaferin gecikebildiğini gösterir. Bu benzerliklerden, Maşiah’ın önce öleceği ve ardından başka bir çağda döneceği hükmü çıkmaz. Sanhedrin 98a, bulutlarla ve eşek üzerinde gelişleri İsrael’in durumuna bağlı iki ihtimal olarak açıklar. Sukka 52a’da ise bir görüş, yası öldürülen Maşiah ben Yosef’e bağlar; başka bir görüş kötü eğilimin ortadan kalkmasından söz eder. Aynı yerde Maşiah ben David ayrı bir figürdür. İki ihtimal bir olay sırası kurmaz; iki ayrı kişi de tek kişinin iki gelişi değildir. (Melahim Bet 2:11, Malaki 3:23–24)
Rambam, David soyundan kralın kimliğini yerine getirdiği işlerle sınar: Mikdaş’ı, yani Tapınağı kurması ve İsrael’in dağılmış halkını toplamasıyla Maşiah olduğu kesinleşir. Başarılı olmadan ölürse Tora’nın vaat ettiği kral olmadığı anlaşılır. Bu, Tanah ayeti değil, Rambam’ın bu konudaki açıklamasıdır.
Yeremya kralı, saltanatının sonuçlarıyla tanıtır. David’in soyundan gelen bu kral ülkede adaletle hükmederken Yehuda kurtulur ve İsrael güven içinde yaşar. Yeşaya, Yişay’ın soyundan gelen yöneticinin yoksulların hakkını gözettiği dünyada yeryüzünün Haşem bilgisiyle dolacağını ve dağılmış İsrael’in toplanacağını söyler. Yehezkel’de de halkın ülkesine dönmesi, tek kralın yönetiminde birleşmesi ve Haşem’in Tapınağının onların arasında bulunması aynı vaadin parçalarıdır. Bu işleri geleceğe bırakıp ilk gelişin gerçekleştiğini ileri sürmek, ispat edilmesi gereken şeyi baştan kabul etmektir. Tanah, David’in soyundan kralı ülkesine dönen, birleşen ve güven içinde yaşayan halkıyla birlikte tanıtır. Bu işler gerçekleşmeden İsa’nın o kral olduğu ileri sürülemez. (Yeremya 23:5–8, Yeşaya 11:1–12, Yehezkel 37:21–28) Yeşaya 41:8–9 · 44:21 · 49:3 · 11:1 · 60:21
103. İddia: Malkitsedek’in soyağacı verilmediğine göre Maşiah’ın David soyundan geldiğinin kanıtlanması da gerekli değildir
Bereşit, Şalem kralı Malkitsedek’i Yüce Tanrı’nın koheni, yani kutsal hizmette görevli biri olarak tanıtır. Onun anne ve babasını anmaz. Başka bölümlerde ise Haşem, David’in soyuna bir krallık sözü verir. Bu iki görevin hangi şartlara bağlı olduğu, her biri için verilen hükümden anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bereşit, Şalem kralı Malkitsedek’i Yüce Tanrı’nın koheni, yani kutsal hizmette görevli biri olarak tanıtır. Onun anne ve babasını anmaz. Başka bölümlerde ise Haşem, David’in soyuna bir krallık sözü verir. Bu iki görevin hangi şartlara bağlı olduğu, her biri için verilen hükümden anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tanah’ın Malkitsedek’i soyağacını vermeden kohen olarak tanıtmasına dayanırlar. Buradan İsa’nın kohenliğinin de bir soy kaydına bağlı olmadığı sonucunu çıkarırlar. Aynı düşünceyi krallığa uygulayarak, İsa’nın Maşiah, yani Mesih olarak tanınması için David’le soy bağını kanıtlaması gerekmediğini söylerler.
Tanah’ın Cevabı:
Malkitsedek, Avraam’ı ekmek ve şarapla karşılayan Şalem kralıdır. Bereşit onu Yüce Tanrı’nın koheni olarak tanıtır ve Avraam’ı kutsadığını söyler. Anne ve babasını anmaz. Burada anlatılan görev, Sinay’da Aharon ve oğullarına verilecek kohenlikten önceye aittir. Bir kişinin ailesinin anlatıda yer almaması, atalarının hiç bulunmadığını göstermez. Bu bilgi eksikliği, daha sonra David’in ailesine açıkça verilecek bir vaadi de değiştirmez. Raşi’nin aktardığı midraş Malkitsedek’i Noah’ın oğlu Şem olarak tanımlar. Bu, Bereşit’in verdiği bir soyağacı değil, sonraki bir açıklamadır. (Bereşit 14:18–20)
Bir görev soya bağlandığında Tanah bunu açıkça belirtir. Haşem, Moşe’ye Aharon’u ve oğullarını kohenlik için ayırmasını söyler. Bamidbar, sunaktaki görevi Aharon’a ve oğullarına verir. Ezra döneminde kökenlerini gösteren kayıtları bulamayan bazı aileler kohenlikten uzak tutulur. Bir kohenin Urim ve Tumim aracılığıyla durumu aydınlatması beklenir; o zamana kadar en kutsal sunulardan yemelerine izin verilmez. Urim ve Tumim, başkohenin göğüs giysisinde bulunur ve Haşem’e danışmak için kullanılırdı. Ezra, bu ailelerin ataları olmadığına karar vermez. Kutsal görevi üstlenmeleri için gereken soy bağının kanıtlanmasını ister. Avraam dönemindeki bir kohenin soyunu vermeyen Bereşit, Aharon’a sonradan verilen görevin kurallarını kaldırmaz. (Şemot 28:1, Bamidbar 18:1–7, Ezra 2:61–63)
David’in tahtı için de belirli bir aileye söz verilmiştir. Haşem, David’in ardından onun kendisinden doğacak birini kral olarak görevlendireceğini, evini ve tahtını sağlamlaştıracağını söyler. Yeşaya gelecekteki kralı David’in babası Yişay’ın kütüğünden çıkan bir filizle, Yeremya ise David’den çıkarılan doğru bir dalla tanıtır. Kralın soyu, bu üç yerde de metinde açıkça vardır. Malkitsedek’in anne ve babasının Bereşit’te anılmaması, bu sözlerdeki aile bağını önemsiz hale getiremez. (Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1, Yeremya 23:5)
David’e verilen vaat, soyun nasıl belirlenmesi gerektiğini kendi sözüyle açıklar: Kendisinden sonra çıkacak kişi onun bedeninden gelecektir. Divre HaYamim, Şelomo’nun hem bu aileden geldiğini hem Haşem adına evi kurmak için seçildiğini kaydeder. Bereşit’in Malkitsedek hakkındaki kısa kaydı ise Avraam’la karşılaşmasını anlatır. Bir kralın ailesinin o karşılaşmada yazılmamış olması, daha sonra David’e kendi soyu için verilen koşulu değiştirmez. (Divre HaYamim Alef 22:8–10).
İsa’nın kohenliği için başvurulan Tehilim 110:4’te Malkitsedek anılır. Hristiyan yorumunun bu ayetten çıkardığı kohenlik hakkı, David tahtının mirasçısını belirleyen soy şartını ortadan kaldırmaz. Kohenlik ile krallığın koşulları ayrı ayrı verilmiştir. Bir kohenlik örneği üzerinden kralın soy şartını kaldırmak, kohenliğe ilişkin bir örneği, Tanah’ın krallık için açıkça verdiği şartın yerine koymaktır. (Tehilim 110:4, Şemuel Bet 7:12–16)
Soy kayıtlarına ulaşmanın güçleşmesi, David’e verilen vaadi değiştirmez. Üstelik David’in soyundan geldiğini söylemek de bir adayı Maşiah olarak tanımaya yetmez. Peygamberler adil bir krallık, İsrael’in toplanması, halkın güven içinde yaşaması ve uluslar arasında barış öngörür. Kralın kimliği hem vaat edilen aile bağı hem de yerine getireceği işlerle belirlenir. Malkitsedek’in hayatındaki anlatılmamış bir ayrıntı, İsa için bu ölçülerin hiçbirinin yerine geçmez. (Yeşaya 2:2–4, 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28)
Tanah kaynakları · Bereşit 14:18–20 · Şemot 28:1 · Bamidbar 18:1–7 · Ezra 2:61–63 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1 · Yeremya 23:5 · Tehilim 110:4 · Yeşaya 2:2–4 · Yeşaya 11:1–12 · Yeremya 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28 · Bereşit 14:18–20 · Bamidbar 18:1–7.
104. İddia: David soyu anne üzerinden aktarılabilir
Bir çocuk annesinin de babasının da ailesiyle akrabadır. Tanah’ta bu akrabalıklar yer yer kayda geçirilir. Bir ailenin üyesiyle akraba olmak, o aileye verilmiş bir görev ya da krallık hakkının da aynı yoldan geçtiğini kendiliğinden göstermez.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bir çocuk annesinin de babasının da ailesiyle akrabadır. Tanah’ta bu akrabalıklar yer yer kayda geçirilir. Bir ailenin üyesiyle akraba olmak, o aileye verilmiş bir görev ya da krallık hakkının da aynı yoldan geçtiğini kendiliğinden göstermez.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın annesi Meryem David’in soyundan geliyorsa İsa’nın da David’in gerçek soyundan olduğunu söylerler. Tanah anne tarafından gelen akrabalığı tanıdığı için Maşiah’ın, yani Mesih’in David tahtına çıkma hakkını da Meryem’den alabileceğini savunurlar. Bu savda Luka’daki soy listesi, Meryem’in soy kaydı olarak okunur.
Tanah’ın Cevabı:
Haşem, David’e kendisinden doğacak bir oğlun krallığını sağlamlaştıracağını ve tahtını kalıcı kılacağını vaat etti. Oğlu Şelomo’nun tahta çıkmasıyla bu vaadin ilk adımı gerçekleşti. Yeşaya’nın Yişay’ın kökünden çıkan filizi ve Yeremya’nın David’den çıkacak adil kralı anlatması da gelecekteki hükümdarı aynı aileye bağlar. Burada söz konusu olan, bir insanın ataları arasında David’in bulunmasından daha belirli bir haktır. Vaadin konusu David’in ailesinde sürdürülen krallıktır. Şemuel Bet 7:12–16, Melahim Alef 1:30, Yeşaya 11:1, Yeremya 23:5–6.
İsrael’de bir kimsenin hangi kabileye bağlı olduğu belirlenirken babasının ailesi esas alınırdı. Nüfus sayımında insanlar babalarının ailesine göre kaydedildi ve kabileler çölde aynı düzene göre yerleştirildi. Bir kimsenin Yahudi halkına aidiyeti ile o halk içinde hangi kabileye kaydedildiği ayrı konulardır. Mişna Kiduşin 3:12, geçerli ve yasak olmayan evliliklerde çocuğun aile statüsünün babayı izlediğini belirtir.
Toprak mirası bu farkın pratik sonucunu gösterir. Bir baba oğul bırakmadan öldüğünde toprağı kızına kalırdı. Buna rağmen o kızın, babasının kabilesi içinden evlenmesi gerekiyordu. Bunun nedeni toprağın başka bir kabileye geçmesini önlemektir. Kız babasının toprağını alabiliyor, fakat evlilikten doğan ailenin kabile bağı babanın evi üzerinden yürüdüğü için toprağın kendi kabilesinde kalması ayrıca güvenceye alınıyordu. Bir kızın toprağı devralması, David tahtının anne yoluyla aktarılabileceğini göstermez. Bamidbar 1:2–18, 2:2, 27:7–11, 36:6–9.
Tanah’ta anne tarafından gelen akrabalığın kayda geçirildiği örnekler vardır. Yair, Bamidbar’da Menaşe’nin oğlu diye anılır. Divre Hayamim bu bağın nereden geldiğini gösterir. Babaannesi, Menaşe soyundan Mahir’in kızıydı. Babasının ailesi ise Yehuda’nın soy kaydında yer alır.
Divre Hayamim’deki aynı aile kaydında, oğlu olmayan Şeşan’ın kızını Mısırlı Yarha ile evlendirdiği ve bu evlilikten Atay’ın doğduğu da yazılıdır.
Hiram’ın babası Surluydu. Hiram’dan söz eden iki kayıtta ailesinin Naftali ve Dan ile bağları da anılır.
Bu insanların anne tarafından akrabalarının tanınması, David’in krallık hakkının o yoldan geçtiğine örnek oluşturmaz. Kayıtlarda aile bağları gösterilir. David’e verilen vaat ise bir kralın ardından kimin tahta çıkacağıyla ilgilidir. Bamidbar 32:41, Divre Hayamim Alef 2:21–23 ve 2:34–35, Melahim Alef 7:13–14, Divre Hayamim Bet 2:12–13.
Bir kadının soyundan söz edilmesi de aynı ayrımı korur. Yılana söylenen sözlerde kadının soyundan bahsedilir. Hagar’a ise soyunun çoğalacağı bildirilir ve aynı bölümde doğan oğlun babası olarak Avram’ın adı verilir. Yişmael, Hagar’ın soyudur ve Avram’ın oğludur. Bu iki bağ birlikte vardır. Annenin çocuğuyla gerçek soy bağı bulunması, çocuğun o bağ üzerinden bir krallığın varisi olması için yeterli değildir. Bereşit 3:15, 16:10–15.
Hristiyan anlatısında David’e bağlanan kişi Yosef’tir. Aynı anlatıda İsa’nın biyolojik babası olarak Yosef gösterilmez. Bir soy listesi Yosef’in kimlerden geldiğini gösterebilir. Yosef ile İsa arasında biyolojik baba ve oğul bağı kurulmadıkça bu liste İsa’nın David’le kan bağını kanıtlamaz. Luka 3:23’te Heli’nin adı Yosef’le birlikte geçer. Heli’nin Meryem’in babası olduğu orada yazılı değildir. Meryem’in David’in soyundan geldiği iddiası, İsa’yı ona anne tarafından bağlayan bir akrabalık iddiasıdır; bu bağın kendisi de gösterilmelidir. Meryem üzerinden kurulan iddia, anne tarafından akrabalık ile tahta çıkma hakkını birbirine karıştırır. David’in tahtı, Haşem’in oğulları arasından seçtiği Şelomo’ya geçti. Tanah’ta anne tarafından bir akrabalığa dayanarak David’in tahtına çıkıldığına örnek yoktur. Divre Hayamim Alef 28:5–7.
Tanah kaynakları · Bereşit 3:15, 16:10–15 · Bamidbar 1:2, 1:18, 2:2, 27:7–11, 32:41, 36:6–9 (İbranice metin) · Şemuel Bet 7:12–16 · Melahim Alef 1:30, 7:13–14 · Yeşaya 11:1 · Yeremya 23:5–6 · Divre Hayamim Alef 2:21–23, 2:34–35, 28:5–7 · Divre Hayamim Bet 2:12–13. Hristiyan iddiasının metinleri · Matta 1:16–24, Luka 1:27, 2:4 ve 3:23.
105. İddia: Tselofhad’ın kızları kadın üzerinden David soyu aktarımını kanıtlar
Tselofhad öldüğünde oğlu yoktu. Beş kızı, babalarının ailesine ayrılan topraktan pay istedi ve bu payı aldı. Bu olayda miras kalan şeyin ne olduğu ve toprağın hangi kabilede kalacağı ayrı ayrı belirlenir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tselofhad öldüğünde oğlu yoktu. Beş kızı, babalarının ailesine ayrılan topraktan pay istedi ve bu payı aldı. Bu olayda miras kalan şeyin ne olduğu ve toprağın hangi kabilede kalacağı ayrı ayrı belirlenir.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Tselofhad’ın kızlarının babalarının mirasını devralmasını, mirasın bir kadın üzerinden de geçebileceğine örnek gösterirler. Aynı kuralı David’in tahtına uygularlar. Onlara göre David’in soyundan bir kadın, oğluna o ailenin taht hakkını verebilir ve böylece İsa bu hakkı annesinden alabilir.
Tanah’ın Cevabı:
Tselofhad çölde öldüğünde geride beş kız bırakmıştı. Mahla, Noa, Hogla, Milka ve Tirtsa Moşe’nin önüne gelip babalarının adının, oğlu olmadığı için ailesinden silinmemesini istediler. Çözüm olarak babalarının kardeşleri arasında kendilerine bir toprak payı verilmesini istediler. Haşem kızları haklı buldu ve bu payın onlara verilmesini emretti. Ardından Tora, böyle bir durumda önce kimin mirasçı olacağını belirledi. Bir adam oğul bırakmadan ölürse miras kızına geçer. Kızı da yoksa sıra kardeşlerine gelir. Kızların talebi, babalarının ailesine ayrılan araziden kendilerine düşen payla ilgiliydi ve o payı aldılar. Bamidbar 26:33, 27:1–11.
Bu kararla yeni bir mesele ortaya çıktı. Menaşe’nin önderleri, kızlar başka kabilelerden erkeklerle evlenirse topraklarının da o kabilelere geçeceğini söylediler. Yovel, yani toprağın eski sahiplerine döndüğü yıl, onların dile getirdiği sorunu çözmeyecekti. Haşem onların da itirazını haklı buldu. Kızlar diledikleri kişiyle evlenebilecek, fakat eşlerini babalarının kabilesinden seçeceklerdi. Beşi de babalarının kardeşlerinin oğullarıyla evlendi. Böylece miras Menaşe’de kaldı. Bamidbar 36:1–12.
Bu evlilik şartının sebebi, İsrael’de kabile kaydının babanın ailesine göre tutulmasıydı. Menaşe’den toprak alan bir kadın Yehuda’dan bir erkekle evlenseydi çocukları annelerinin toprağını devralabilirdi. Ancak çocukların bağlı olduğu kabile babalarının kabilesi olduğundan arazi artık Yehuda’ya ait olacaktı.
Talmud’un Bava Batra 112a bölümü, annenin mirasının oğluna geçmesi ve oğlun babasının kabilesine bağlı olması üzerinden bu durumu açıklar. Çocukların kabilesi anneleri üzerinden belirlenseydi Menaşe’nin toprağı zaten Menaşe’de kalırdı. Bir kadın toprağını çocuklarına bırakabilir. Çocukların kabile bağı yine baba evine göre belirlenir. Bir çocuğun Yahudi halkına aidiyeti de İsrael içindeki kabilesinin belirlenmesinden ayrı bir konudur. Bamidbar 1:18, 36:3–9.
David’e verilen söz bir arazi payıyla ilgili değildir. Haşem David’den doğacak birinin krallığını kuracağını ve onun tahtını kalıcı kılacağını vaat eder. Yeşaya gelecekteki hükümdarı David’in babası Yişay’ın köküne bağlar. Yeremya, David’in soyundan çıkacak adil bir kralı anlatır. İsa’nın Yosef’ten doğmadığını savunan Hristiyan yorumu, tahta çıkmak için gereken bağı bu kez annesi üzerinden kurmaya çalışır. Tselofhad’ın kızlarının öyküsünden çıkan sonuç ise açıktır. Bir kız babasının toprağını alabilir ve çocukları dedelerinin gerçek torunlarıdır. Bu iki gerçek, o çocuklara annelerinin babasına ait kabile konumunu veya krallık hakkını vermez. Tselofhad’ın kızlarının toprağı miras alması, İsa’ya David’in tahtı üzerinde hak vermez. Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1, Yeremya 23:5.
Tanah kaynakları · Bamidbar 1:18, 26:33, 27:1–11, 36:1–12 (36:3–9 İbranice metin) · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1 · Yeremya 23:5.
106. İddia: Evlat edinilen oğul, David’in tahtına çıkmak için biyolojik soyun sağladığı hakkı kazanabilir
Bir çocuk, kendisini doğuran aileden başka biri tarafından evlat olarak büyütülebilir. Tanah’ta hem çocuğu büyüten kişiyle kurduğu bağ hem de doğduğu aile kaydedilir. David’in tahtı söz konusu olduğunda, krallık vaadinde bu bağlardan hangisinin belirtildiğine bakılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bir çocuk, kendisini doğuran aileden başka biri tarafından evlat olarak büyütülebilir. Tanah’ta hem çocuğu büyüten kişiyle kurduğu bağ hem de doğduğu aile kaydedilir. David’in tahtı söz konusu olduğunda, krallık vaadinde bu bağlardan hangisinin belirtildiğine bakılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yosef’in David’in soyundan geldiğini ve İsa’yı oğlu olarak kabul ettiğini söylerler. Onlara göre bu babalık hukuk önünde tanındıysa Yosef’in David’in tahtı üzerindeki hakkı da İsa’ya geçmiş olur. Böylece İsa Yosef’ten doğmamış olsa bile onun aracılığıyla David’in krallık ailesine katılmış sayılır.
Tanah’ın Cevabı:
Mısır hükümdarı Paro’nun kızı, sudan çıkartılan çocuğu yanına alınca çocuk onun oğlu oldu. Adını da o koydu. Şemot bu ilişkiyi açıkça kabul eder. Aynı kitap, Moşe’nin doğumunu Levi ailesinde anlatır ve soy kaydında anne ve babasının adını verir. Moşe’yi Yoheved doğurmuştu, babası Amram’dı. Paro’nun kızı onu oğlu olarak büyüttü, Moşe ise soy kaydında Levi’nin ailesinde kaldı. Talmud’un Megilla 13a bölümü, çocuğu büyüten kişinin sanki onu doğurmuş gibi değerlendirildiğini söyler. Bu açıklama, onu büyüten kişinin emeğini yüceltirken doğduğu aileyi değiştirmez. Şemot 2:1–10, 6:16–20.
Bu ayrım, David’in kendi soy kaydında da görülür. Rut, Oved’i dünyaya getirdi. Naomi çocuğu kucağına aldı ve bakımını üstlendi. Komşular o sevinci “Naomi’ye bir oğul doğdu” diye dile getirdi. Hemen ardından verilen soy listesinde ise Oved’in babası Boaz’dır. Oved’in oğlu Yişay, Yişay’ın oğlu ise David’dir. Naomi’nin çocukla bağı, Oved’in doğduğu ailenin yerine geçmedi. David’e uzanan kayıt bu iki aile ilişkisini aynı anlatıda korur. Rut 4:13–22.
Haşem David’e, kendisinden doğacak kişinin krallığını kuracağını ve tahtını kalıcı kılacağını vaat etti. Bu sözde kralın David’le hangi bağa sahip olacağı da söylenir. Yeşaya gelecekteki hükümdarı Yişay’ın kökünden çıkan filizle, Yeremya David’den çıkacak adil kralla tanıtır. Her iki anlatımda da aynı aile bağı vardır. Evlat edinme yoluyla aile içinde oğul olarak tanınmak gerçek bir bağ kurar. Bu bağ, Haşem’in krallık vaadinde belirttiği doğum bağının yerini tutmaz. Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1, Yeremya 23:5.
Matta’nın anlatısında Yosef çocuğa ad verir, ancak onun biyolojik babası olarak gösterilmez. Luka’nın, İsa’nın Yosef’in oğlu sanıldığını söyleyen ifadesi, İsa’nın hukuken oğul sayıldığı biçiminde okunur. Buna Meryem ile Yosef’in akraba olduğu varsayımı da eklenir. Oysa hukuki babalık, Yosef’in atalarının aynı zamanda İsa’nın doğum yoluyla ataları olduğunu göstermez. Anne tarafından bir soy bağı ileri sürülecekse o bağın ayrıca gösterilmesi gerekir. Yosef’in İsa’yı oğlu olarak kabul etmesinden David’in tahtına çıkma hakkı doğmaz. Tanah, krallık vaadini David’in kendi bedeninden çıkan soya bağlamıştır.
Tanah kaynakları · Şemot 2:1–10 (İbranice metin), 6:20 · Rut 4:13–22 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1 · Yeremya 23:5. Hristiyan iddiasının metinleri · Matta 1:18–25 ve Luka 3:23.
107. İddia: Yehoyahin’e verilen lanet yalnızca onun çocuklarını kapsar
Yeremya, Yehuda kralı Yehoyahin’in soyundan birinin David’in tahtında başarıyla hüküm süremeyeceğini söyler. Aynı ayette Yehoyahin’in ‘çocuksuz’ yazılması istenir. Bu iki söz birlikte okunduğunda, hükmün çocuk sahibi olmakla mı yoksa krallığı sürdürecek bir soyla mı ilgili olduğu anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeremya, Yehuda kralı Yehoyahin’in soyundan birinin David’in tahtında başarıyla hüküm süremeyeceğini söyler. Aynı ayette Yehoyahin’in ‘çocuksuz’ yazılması istenir. Bu iki söz birlikte okunduğunda, hükmün çocuk sahibi olmakla mı yoksa krallığı sürdürecek bir soyla mı ilgili olduğu anlaşılır.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeremya 22:30’daki hükmün Yehoyahin’in yalnız kendi çocuklarını kapsadığını söylerler. “Çocuksuz yazın” sözünü, o çocukların tahtı kaybetmesi olarak okurlar. Sonraki torunların hükmün dışında kaldığını düşündükleri için Matta’nın İsa’yı Yehoyahin’in soyuna bağlamasını bir sorun saymazlar.
Tanah’ın Cevabı:
Yeremya’nın kullandığı söz “onun soyundan”dır. Hükme “yalnız doğrudan çocukları” sınırını ekleyen Hristiyan iddiası, ayette bulunmayan bir koşul koyar. Peygamber, Yehoyahin’in soyundan birinin David’in tahtında oturup Yehuda’yı yöneterek başarı kazanamayacağını söyler. “Soy” diye çevrilen İbranice kelime yalnız çocukları değil, sonraki kuşakları da kapsar. Avraam’la kurulan antlaşmada aynı kelime kullanılır ve ardından “kuşakları boyunca” denir. Böylece sözün çocuklardan torunlara uzandığı açıkça gösterilir. Yeremya 22:24–30, Bereşit 17:7–10.
Yehoyahin’in çocuğu olmuştu. Divre Hayamim’de ailesi ve sonraki kuşakları kayıtlıdır. Yeremya’nın kendisi de onu ve soyunu bilmedikleri bir ülkeye atılmış kişiler olarak anar. “Atılmak” sözü aynı cümlede sürgüne gönderilmeleriyle açıklanır. Melahim’de de Yehoyahin’in Babil’e götürüldüğü ve yerine amcasının kral yapıldığı anlatılır. Yeremya 22:30’daki “çocuksuz yazın” ifadesinin hemen ardından gelen gerekçe, David’in tahtında hüküm sürecek soyla ilgilidir. Çocuklarının bulunması, hükmün baştan yalnız o çocuklar için verildiği sonucunu doğurmaz. Yehoyahin’in ailesi devam etmiştir. Ayetin konusu ise bu ailenin David’in tahtında hüküm sürmesidir. Divre Hayamim Alef 3:17–19, Melahim Bet 24:8–17.
Ailenin bir üyesi daha sonra yeniden Haşem’in seçimiyle göreve gelir. Haşem, Yehoyahin’e sağ elindeki mühür yüzüğü olsa bile onu oradan çıkaracağını söylemişti. Onun soyundan Zerubbavel’e daha sonra “Seni mühür yüzüğü gibi kılacağım, çünkü seni seçtim” denir. Mühür yüzüğü benzetmesi iki kez kullanılır. İlkinde Yehoyahin tahttan uzaklaştırılır. İkincisinde Haşem, Zerubbavel’i seçtiğini bildirir. Yeremya da başka bir yerde, bir halk kötülüğünden döndüğünde onun için bildirilen felaketin kaldırılacağını açıkça söyler. Bir cezanın ardından yeni bir ilişki kurulması ile o cezanın ilk söylenişte hangi kuşakları kapsadığı farklı sorulardır. Zerubbavel’e verilen yeni vaat, Yeremya’nın “soy” kelimesini geriye dönük olarak “yalnız ilk çocuklar” haline getirmez. Yeremya 18:7–10, Hagay 2:23.
Talmud’un Sanhedrin 37b bölümü, Yehoyahin’in sürgününden sonra çocuk sahibi olmasını sürgünün kefaretiyle ilişkilendirir. Raşi de Yeremya’daki mühür ile Zerubbavel’e verilen mühür sözünü karşılaştırır ve Yehoyahin’in tövbe edip Haşem’e dönmesinin kabul edildiğini açıklar. Bu yorumlar Yeremya’nın kendi cümlesinden sonradan yapılan açıklamalardır. Bu gelenek dikkate alındığında Yehoyahin’den gelmeyi tek başına sonsuza dek süren bir hanedan engeli saymak doğru olmaz.
Zerubbavel’in seçilmişliği, Tanah’taki göreviyle birlikte okunur. Hagay, tarihi Pers Kralı Daryaveş’in saltanatına göre verir ve Zerubbavel’i Yehuda valisi olarak tanıtır. Zerubbavel, kohen Yehoşua ve halk Haşem’in çağrısına uyarak Tapınak’ta çalışmaya başlar. Ezra’da da Zerubbavel’in Tapınak’ın yeniden yapımına öncülük ettiği anlatılır. Bu kayıtların hiçbirinde David’in tahtına kral olarak çıktığı yazmaz. Seçilmiş bir vali olarak Tapınak’ı yeniden kurmasıyla, Yehuda’da David hanedanının krallığının yeniden başlaması aynı olay değildir. Hagay 1:1, 1:12–14, 2:20–23, Ezra 5:2.
Matta’nın soy listesi ise Yehoyahin’den Yosef’e ulaşır. Aynı anlatı, İsa’nın Yosef’ten doğduğunu reddeder. Yehoyahin’in ailesinin daha sonra seçilmişlikle anılması, Yosef ile İsa arasında doğum bağı kurmaz. David’e verilen söz onun kendi bedeninden çıkacak soya, Yeşaya’nın vaadi Yişay’ın köküne, Yeremya’nın vaadi David’den çıkacak krala bağlıdır. İsa’yı bu aileye bağlamak için gereken soy kaydı, Yeremya’daki cezanın kapsamını daraltarak elde edilemez. Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1, Yeremya 23:5–6.
Tanah kaynakları · Bereşit 17:7–10 · Yeremya 22:24–30, 18:7–10, 23:5–6 · Melahim Bet 24:8–17 · Divre Hayamim Alef 3:17–19 · Hagay 1:1, 1:12–14, 2:20–23 · Ezra 5:2 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1. Hristiyan iddiasının metinleri · Matta 1:11–16, 18–25 ve Luka 1:34–35.
125. İddia: Yeruşalayim’i yıkan Roma orduları aslında dirilmiş İsa’nın ordularıdır
Daniel 9’da Yeruşalayim’in ve kutsal yerin, gelecek bir önderin halkı tarafından yıkılacağı söylenir. Bir ordu şehri yıkmışsa, o ordunun kime bağlı olduğu ayrı bir bilgidir. Ayetin hangi halkı ve hangi önderi anlattığı kendi sözlerinden anlaşılmalıdır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Daniel 9’da Yeruşalayim’in ve kutsal yerin, gelecek bir önderin halkı tarafından yıkılacağı söylenir. Bir ordu şehri yıkmışsa, o ordunun kime bağlı olduğu ayrı bir bilgidir. Ayetin hangi halkı ve hangi önderi anlattığı kendi sözlerinden anlaşılmalıdır.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeruşalayim’i yıkan Roma askerlerinin dirilmiş İsa’nın ordusu olduğunu söylerler. Matta 28:18’de İsa’ya dirilişten sonra yetki verilmesini ve Matta 22:1–7’de orduların bir şehri yıkmasını Daniel 9:26’yla birleştirirler. Böylece Tapınağın yıkılmasını, İsa’nın Maşiah, yani Mesih olduğunun doğrulanması sayarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Daniel 9:26, “gelecek önderin halkı”nın Yeruşalayim’i ve kutsal yeri yıkacağını bildirir. Yıkımı gerçekleştiren taraf, önderin halkı diye anılan topluluktur. Ayet bu halkı dirilmiş İsa’nın askerleri veya Tanrı’nın kutsal ordusu diye adlandırmaz.
Daniel 9:26’da וְהָעִיר וְהַקֹּדֶשׁ יַשְׁחִית עַם נָגִיד הַבָּא denir: “Şehri ve kutsal yeri gelecek önderin halkı yıkacak.” Burada yıkıcı topluluğu tanımlayan am (עַם, halk), nagid ha-ba (נָגִיד הַבָּא, gelecek önder) ile ilişkilendirilir. Ayet, bu topluluğun İsa’nın dirilişten sonra gönderdiği askerler olduğunu söylemez; yashhit (יַשְׁחִית) fiili şehrin ve kutsal yerin yıkımıyla ilgilidir.
Yeruşalayim’in Roma tarafından yıkılmasını bu ifadeyle ilişkilendirmek, yıkıcı ordunun ilahi yetkiyle meshedilmiş bir kralın kutsal ordusu olduğunu göstermez.
İbranice söz diziminde şehri ve kutsal yeri anlatan sözler baştadır. Ardından yıkma fiili ve onun öznesi olan “gelecek önderin halkı” gelir. Bir önceki cümledeki meshedilmiş kişi, kendi başına gelen bir olayın öznesidir. Yıkımı gerçekleştiren halk ise ayrı bir cümlede ortaya çıkar. Bu iki cümlenin öznesi, ayette aynı kişi veya onun ordusu diye tanımlanmaz. (Daniel 9:25–27).
Yeşaya 10:5–15’te Asur, Tanrı’nın yargısında araç olur; daha sonra kendi kibri yüzünden hesap verir. Yeremya 25:8–12, Babil’in yıkımda araç kılınmasını ve daha sonra onun da cezalandırılmasını anlatır. Tanrı’nın bir yabancı orduyu yargısında kullanması, o ordunun hükümdarını Maşiah yapmaz.
Daniel 9:25’teki “meshedilmiş önder” ile 9:26’daki “gelecek önder” aynı kişi olarak adlandırılmaz. Hristiyanların Roma askerlerini İsa’nın dirildikten sonraki ordusu saymaları, peygamberin sözlerine hem yeni bir komutan hem yeni bir ölümden dönüş öyküsü ekler. Yeruşalayim’in yıkılması Daniel 9’da anlatılan felakettir; İsa’nın Maşiah olduğunun ilanı değildir.
Yeşaya 10:5’te Aşur, Tanrı’nın yargısında kullanılan bir asa olarak tanıtılırken 10:12–15’te kendi kibrinden dolayı yargılanacağı da açıklanır. Yeremya 25:9–12’ye göre Haşem Babil’i yıkım için kullanır. Babil, buna rağmen daha sonra kendi yaptıklarının hesabını verir. Yıkımın Tanrı’nın hükmü içinde gerçekleşmesiyle onu yapan ordunun Tanrı veya Maşiah tarafından yönetilen kutsal bir topluluk olması birbirine eşit değildir. Daniel 9:25’teki maşiah nagid ile 9:26’daki nagid ha-ba ifadelerinin zorunlu olarak aynı kişiyi belirttiği de metinde açıklanmaz.
Bu yorumun kurulması için önce Daniel’de kesilen kişinin İsa olduğu kabul edilir. Ardından Matta’daki diriliş ve yetki anlatısı Daniel’e bağlanır; Roma orduları da İsa’nın orduları sayılır. Daniel’in cümlesinde bu bağlantılar kurulmaz. “Gelecek önderin halkı” sözünü “Maşiah’ın orduları” diye değiştirmek, ayetin vermediği kimliği baştan kabul etmektir. Bu yorumdan çıkan sonuç da aynı kimliği bağımsız olarak kanıtlayamaz.
Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27, özellikle 9:25–26; Yeşaya 10:5–15; Yeremya 25:8–12.
142. İddia: Maşiah’ın barış getirmemesi sorun değildir; barış ikinci gelişte gelecektir
Peygamberler David’in soyundan gelecek kralı, onun günlerinde yaşanacak değişimlerle birlikte anlatır. İsrael’in toplanması, adaletli bir yönetim ve uluslar arasında barış bu değişimler arasındadır. Bu sonuçların kralın gelişiyle nasıl ilişkilendirildiği, onun kimliğini değerlendirmek için önemlidir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Peygamberler David’in soyundan gelecek kralı, onun günlerinde yaşanacak değişimlerle birlikte anlatır. İsrael’in toplanması, adaletli bir yönetim ve uluslar arasında barış bu değişimler arasındadır. Bu sonuçların kralın gelişiyle nasıl ilişkilendirildiği, onun kimliğini değerlendirmek için önemlidir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın dünya barışını getirmediğini kabul ederler. Bunun onun Maşiah, yani Mesih olmasına engel olmadığını söylerler. Onlara göre peygamberlerin barış ve yönetim vaatleri İsa’nın ikinci gelişinde gerçekleşecektir.
Tanah’ın Cevabı:
Yeşaya 11:1–12, David soyundan gelecek yöneticinin adaletle hükmetmesini, şiddetin sona ermesini, dünyanın Tanrı bilgisiyle dolmasını ve İsrael’in toplanmasını birlikte anlatır. Yeremya 23:5–8, bu kralın günlerinde Yehuda’nın kurtulacağını ve İsrael’in güven içinde yaşayacağını bildirir. Barış, kralın tanınmasını sağlayan gerçek görevlerdendir.
Yeşaya 11:12, halkın yaşayacağı değişimi וְנָשָׂא נֵס לַגּוֹיִם וְאָסַף נִדְחֵי יִשְׂרָאֵל וּנְפֻצוֹת יְהוּדָה יְקַבֵּץ מֵאַרְבַּע כַּנְפוֹת הָאָרֶץ sözleriyle anlatır: “Uluslar için bir sancak kaldıracak, İsrael’in kovulmuşlarını toplayacak, Yehuda’nın dağılmışlarını yerin dört ucundan bir araya getirecek.” Ve-asaf (וְאָסַף) ve yekabbets (יְקַבֵּץ) fiilleri toplama eylemlerini belirtir. Bu görevler yalnız kralın iyi niyetli veya bilge biri olmasından çıkarılacak manevi sonuçlar değil, bir ülkeye dönen ve bir araya gelen insanların hayatında gerçekleşmesi vaat edilen olaylardır. Yeşaya 11:9’da yeryüzünün Tanrı bilgisiyle dolması da şiddetin son bulduğu düzenle birlikte anlatılmaktadır.
Zekeriya 9:9–10’da kral eşeğe binerek gelir; hemen ardından savaş arabaları, atlar ve yaylar ortadan kalkar, uluslara barış duyurulur. Metin “eşeğe binme ilk gelişte, savaşın kaldırılması ikinci gelişte” şeklinde iki ayrı dönem vermez.
Yeşaya 11, Yeremya 23 ve Zekeriya 9:9–10, kralın gelişiyle yönetiminin sonuçlarını aynı vaat içinde verir. Yeşaya 11:6–12 ve Zekeriya 9:9–10, Maşiah çağında barış ve savaş araçlarının kaldırılmasını açıkça anlatır.
Yehezkel 34:23–25, aynı bağı tek bir anlatıda kurar: Tanrı halkının başına kulu David’i çoban olarak koyacak ve onlarla barış antlaşması yapacaktır. 37:24–26’da da David soyundan yönetici, buyruklara itaat ve kalıcı barış antlaşması birlikte vaat edilir. Peygamber bu barışı belirsiz bir çağa bırakmaz. Barış, David soyundan gelecek kralın yönetimini tanıtan sonuçlardan biridir.
Hristiyanların İsa’nın dünya barışını kurmamış olmasını ikinci geliş sözüyle açıklamaları, gerçekleşmeyen görevi gerçekleşmiş saymaya yetmez. Maşiah kimliğini belirleyen ölçüt, yerine getirilmeyen görevlerin ileride tamamlanacağı sözü değil, Yeşaya 11 ve Yeremya 23’teki krallık ve barış görevlerinin gerçekleşmesidir.
Zekeriya 9:10’da וְנִכְרְתָה קֶשֶׁת מִלְחָמָה וְדִבֶּר שָׁלוֹם לַגּוֹיִם, “Savaş yayı kaldırılacak; uluslara barış bildirecek” denir. Önceki ayetin eşeğe binen kralıyla bu sözlerin aynı peygamberlik bağlamında bulunması önemlidir. Yehezkel 37:24–26’da da David soyundan yönetici, Tanrı’nın hükümlerini uygulama ve barış antlaşması bir arada verilmektedir. Bu bütünlüğü önce yerine getirilmiş küçük bir işaret ve belirsiz tarihe ertelenmiş kralı tanıtan temel görevler diye ayırmak, peygamberin kendisinin çizmediği bir dönem sınırı kurmaktadır.
İki geliş savını desteklemek için bazen Daniel 7:13’teki bulutlarla geliş ile Zekeriya 9:9’daki eşeğe binmiş kral karşılaştırılır. Talmud’un Sanhedrin 98a bölümü, İsrael’in durumuna göre iki geliş biçiminden birinin anlatıldığını söyler. Hak ederlerse bulutlarla, hak etmezlerse alçakgönüllü ve eşeğe binmiş olarak. Metin, aynı kişinin önce gelip öldüğünü ve sonra yeniden geldiğini söylemez.
Yona 3:4–10’da Ninova halkının kötülüğünden dönmesi üzerine bildirilen yıkım gerçekleşmez. Peygamberlikte insanın davranışına bağlı değişim bu örnekte vardır. Yona’da halkın kötülüğünü bırakması yüzünden bir felaket önlenir. Bu olay, Maşiah’ın görevlerini tamamlamadan ölüp daha sonra ikinci kez geleceğine dair bir kanıt değildir. İsa’nın henüz getirmediği barışı ikinci gelişe bırakmak, onun peygamberlerin anlattığı kral olduğunu göstermez. Yona 3:4–10.
Tanah kaynakları: Yeşaya 11:1–12; Zekeriya 9:9–10; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 34:23–25 ve 37:21–28.
181. İddia: Yeşaya 53:2 bakire doğumunu anlatır
Yeşaya 53:2’de kul, kuru topraktan çıkan körpe bir filize ve köke benzetilir. Aynı ayet onun dikkat çekecek bir görünüşü olmadığını söyler. Filiz, kök ve kurak toprak, Tanah’ın başka yerlerinde de kullanılan benzetmelerdir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeşaya 53:2’de kul, kuru topraktan çıkan körpe bir filize ve köke benzetilir. Aynı ayet onun dikkat çekecek bir görünüşü olmadığını söyler. Filiz, kök ve kurak toprak, Tanah’ın başka yerlerinde de kullanılan benzetmelerdir.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, kurak toprağı bir kadınla, oradan çıkan kökü de İsa’yla ilişkilendirirler. Onlara göre bu benzetme, İsa’nın babası olmadan bir bakireden doğacağını haber verir. Bir hahamın bu yorumu kabul ettiğini de ileri sürerler.
Tanah’ın Cevabı:
Yeşaya 53:2’de bir kök çorak topraktan çıkar. Bir sonraki ayette insanlar, çekici bulmadıkları kulu hor görür. “Kurak toprak” bu zayıflık ve küçümsenme sahnesinin parçasıdır. Peygamber bir kadının hamileliğinden söz etmez. Benzetmeyi bakire doğumuna çevirmek için önce toprağı rahim, kuraklığı cinsel ilişkinin yokluğu, kökü de İsa olarak yeniden adlandırmak gerekir. Ayet bu üç bağı kurmaz.
İbranice cümle וַיַּעַל כַּיּוֹנֵק לְפָנָיו וְכַשֹּׁרֶשׁ מֵאֶרֶץ צִיָּה לֹא־תֹאַר לוֹ וְלֹא הָדָר şeklindedir: “Önünde filiz gibi yükseldi, kurak topraktan çıkan kök gibiydi; görünüşü ve görkemi yoktu.” Yonek körpe filizi, şoreş kökü, erets tsiya ise kurak toprağı anlatır. Kuru toprakta büyüyen filiz, zor koşullarda ortaya çıkar ve dışarıdan bakanın gözüne önemsiz görünür. Benzetmenin anlattığı budur.
İddianın kaynağında, bir rabbinin “sürülmemiş ve tohum ekilmemiş toprak” benzetmesini mucizevi doğumla ilişkilendirdiği aktarılır. Risto Santala’nın anlattığı bu olayda rabbinin adı, eseri ve denetlenebilir bir yazılı kaynağı verilmez.
Santala’nın aktardığı yorum, hahamın İsa’nın bakireden doğduğunu açıkça söylediği bir cümle içermez. “Sürülmemiş” ve “tohum ekilmemiş” sözleri de Yeşaya 53:2’nin İbranicesinde bulunmaz.
Yeşaya 11:1’de Yişay’ın kütüğünden filiz çıkması David’in soyunu anlatır. Yeşaya 37:31, Yehuda’dan kalanların aşağıya kök salıp yukarıda meyve vereceğini söyler. 44:3–4’te su verildiğinde sürgünlerin soyu otların arasındaki söğütler gibi büyür. Hoşea 14:6–8’de İsrael yeniden filizlenir. Yehezkel 19:10–14 ise bir asmanın su kenarından sökülüp kuru toprağa dikilmesiyle yönetici soyunun uğradığı yıkımı anlatır. Dalların yönetim asası olması bu örnekte hangi soyun yıkıma uğradığını gösterir. Radak da Yeşaya 53:2’deki filizi sürgündeki halkın beklenmedik biçimde yükselişi üzerinden okur.
Yeşaya aynı cümlede iki kez benzetme kurar. כַּיּוֹנֵק “körpe bir filiz gibi”, כַשֹּׁרֶשׁ מֵאֶרֶץ צִיָּה “kurak topraktan çıkan kök gibi” demektir. İki ifadenin başındaki ka eki “gibi” anlamı verir. Şair, gördükleri kişiyi insanların beklemediği bir yerden çıkan, göz alıcı olmayan bir bitkiye benzetir. Cümlenin devamındaki görünüş ve görkem sözleri bu görüntüyü açıklar. Cümle, filizin nasıl döllendiğiyle ilgili bir ayrıntı vermez. Yeşaya 53:1–3.
Yeşaya 37:31, Yehuda’dan kalan insanların aşağıya kök salıp yukarıya meyve vereceğini açıkça söyler. Yeşaya 44:3–4, Haşem’in çıkacak soya bereket vermesini, kuru yere su dökülmesine ve su kenarında genç bitkilerin yükselmesine benzetir. Bu örneklerde kök, toprak ve filiz, bir halkın yaşaması ve yeniden güçlenmesi için kullanılır. Yeşaya 53:2’de de bitki benzetmesi, kulun küçümsenen görünüşünü ve beklenmedik yükselişini anlatır. Kurak toprağın yerine bakire bir kadın, kökün yerine babasız bir çocuk koyan okuma, ayetin söylemediği iki şeyi ayete ekler. Yeşaya 37:31 ve 44:3–4.
Yeşaya 53:2’deki kök de çevresindeki şiirle açıklanır. Önce hor görülen kul, ardından ulusların şaşkınlığı ve sonunda Siyon’un çoğalan çocukları anlatılır (52:13–15, 53:2–3, 54:1–3). Yeşaya’nın “İsrael” dediği kul, sürgünde güçsüz görünürken ayakta kalır. Kurak toprak benzetmesi biyolojik bir doğum öğretisi kurmaz.
Tanah kaynakları: Yeşaya 53:1–3; 11:1; 37:31; 44:3–4; Hoşea 14:6–8; Yehezkel 19:10–14. Yorum: Radak, Yeşaya 53:2. Karşılaştırılan iddia: Risto Santala, The Messiah in the Old Testament in the Light of Rabbinical Writings.
200. İddia: Malkitsedek’in soyağacının verilmemesi İsa’nın David soyunun kanıtlanmasını gereksiz kılar
Bereşit’te Malkitsedek, Şalem’in kralı ve Yüce Tanrı’nın koheni, yani kutsal hizmet görevlisi olarak tanıtılır. Ailesinin kim olduğu söylenmez. Tanah’ın başka yerlerinde ise David’in tahtına kimin oturacağı ve Aharon’un soyunun hangi görevi yapacağı açıklanır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bereşit’te Malkitsedek, Şalem’in kralı ve Yüce Tanrı’nın koheni, yani kutsal hizmet görevlisi olarak tanıtılır. Ailesinin kim olduğu söylenmez. Tanah’ın başka yerlerinde ise David’in tahtına kimin oturacağı ve Aharon’un soyunun hangi görevi yapacağı açıklanır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Malkitsedek’in soyağacı verilmeden kohen olarak tanınmasını İsa için örnek gösterirler. Onlara göre İsa’nın kohenliği de soyunun nasıl belgelendiğine bağlı değildir. Buradan İsa’nın David soyundan geldiğini kanıtlamanın da gerekli olmadığı sonucunu çıkarırlar.
Tanah’ın Cevabı:
Bereşit 14:18–20, Malkitsedek’i Şalem kralı ve Yüce Tanrı’nın koheni olarak tanıtır. Anne ve babasının adları veya soyağacı verilmez. Avraam ondan kutsama alır ve ona onda bir verir. Bereşit Malkitsedek’in anne babasının kim olduğunu açıklamaz. Bu sessizlikten onun anne babası olmadığı veya başka görevler için soy şartının kaldırıldığı sonucu çıkmaz.
Malkitsedek, David’den önce yaşamıştır ve David’in tahtını talep etmez. David’e verilen krallık vaadi ise belirli bir soydan söz eder. Şemuel Bet 7:12’de Tanrı, David’den sonra אֲשֶׁר יֵצֵא מִמֵּעֶיךָ, “senin içinden çıkacak” soyunu yükselteceğini ve krallığını kuracağını bildirir. Bir kişinin soyunun anlatılmaması, başka bir krallığın belirli bir aileye verilmesi hakkındaki sözü ortadan kaldırmaz.
Tanah’ın bir soy kaydını verdiği yerde ondan hangi sonucu çıkardığı da önemlidir. Divre HaYamim, David’in oğullarını belirler ve Şelomo’nun Tapınağı yapacak kişi olarak seçilmesini ayrı bir yerde anlatır. Malkitsedek’in görevi, Bereşit’te kendi dönemindeki Şalem’e bağlanır. Bereşit, onun Şalem’deki krallığını ve Avraam’a verdiği kutsamayı kaydeder. İki görevin nasıl tanımlandığı, anlatıların kendi cümleleriyle belli olur. (Divre HaYamim Alef 28:4–7).
Yeşaya 11:1, David’in babası Yişay’ın kütüğünden çıkacak filizi anlatır. Yeremya 23:5, David’in soyundan çıkacak doğru dalı anlatır. Tehilim 132:11’de de David’in bedeninin meyvesinden birinin tahtına oturacağı söylenir. David soyuna ilişkin krallık iddiası, bu vaatlerdeki soy ve yönetim koşullarını karşılamalıdır.
Tehilim 110:4’te אַתָּה־כֹהֵן לְעוֹלָם עַל־דִּבְרָתִי מַלְכִּי־צֶדֶק, “Melkitsedek düzenine göre sonsuza dek kohensin” sözü bulunur. Bu ayetin kime ve nasıl uygulandığı yorumlarda tartışılır. Malkitsedek’le yapılan bir kohenlik karşılaştırması, David’in krallığına ilişkin soy vaadinin kaldırıldığını söylemez.
Tora’da kohenlik için de belirli bir düzen vardır. Şemot 28:1, Aharon ile oğullarını kohenlik hizmetine ayırır. Bamidbar 18:1–7, bu hizmetin kimin sorumluluğunda olduğunu ve sınırlarını açıklar. Bereşit, Malkitsedek’in kendi zamanında yaptığı görevi anlatır. Şemot ve Bamidbar, daha sonra Aharon ve oğullarına hizmet için verilen buyrukları kaydeder. Bereşit’te bir soyağacının verilmemesi, açıkça bildirilen bu buyrukların sona erdiğini göstermez.
Yeremya 33:17–18 David’in krallığı ile Levili kohenlerin hizmetini birlikte anar. Malkitsedek’in anne babasının adının verilmemesi, İsa’nın kohenliği veya David hanedanıyla ilişkisi hakkındaki iddiaları kanıtlamaz. Yeremya iki görevi aynı yerde ayrı ayrı anarak her ikisini de korur. Bu yüzden Malkitsedek örneği, ne İsa’nın kohenlik iddiasını ne de David soyu şartının ortadan kalktığını kanıtlar.
Tanah kaynakları: Bereşit 14:18–20; Tehilim 110:1–4 ve 132:11; Şemuel Bet 7:12–16; Divre HaYamim Alef 17:11; Yeşaya 11:1; Yeremya 23:5–6 ve 33:17–18; Şemot 28:1; Bamidbar 18:1–7.
202. İddia: Yosef’in evlat edinmesi İsa’ya David tahtı hakkı verir
Matta ve Luka, İsa’yla ilgili soy listelerinde Yosef’i anar. Matta, İsa’nın Miryam’dan doğduğunu söyler. Bu listeler, İsa’nın hangi aile içinde büyüdüğü ve David’le nasıl bir soy bağı kurulduğu sorularını gündeme getirir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Matta ve Luka, İsa’yla ilgili soy listelerinde Yosef’i anar. Matta, İsa’nın Miryam’dan doğduğunu söyler. Bu listeler, İsa’nın hangi aile içinde büyüdüğü ve David’le nasıl bir soy bağı kurulduğu sorularını gündeme getirir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, David soyundan gelen Yosef’in, biyolojik babası olmadığını söyledikleri İsa’yı oğlu olarak kabul ettiğini belirtirler. Onlara göre İsa bu yolla David’in tahtı üzerinde hak kazanmıştır. Ayrıca Luka’daki listenin aslında Miryam’ın soyu olduğunu ve Miryam’ın Heli’nin kızı sayılması gerektiğini ileri sürerler.
Tanah’ın Cevabı:
Bir çocuğu büyütmekle çocuğun dünyaya gelmesinde biyolojik anne veya baba olmak farklı ilişkilerdir. Bir ailede yetişmek gerçek bir aile bağı oluşturur. Bu aile bağı, David’e verilen krallık vaadindeki soy şartının nasıl karşılandığını kendi başına göstermez.
Şemuel Bet 7:12’de Tanrı David’e, kendisinden sonra אֲשֶׁר יֵצֵא מִמֵּעֶיךָ, “senin içinden çıkacak” soyunu yükselteceğini söyler. Divre HaYamim Alef 17:11, David’in oğullarından gelecek soyu anar. Tehilim 132:11’deki “bedeninin meyvesi” sözü ise David’in tahtına oturacak kişinin kendi soyundan geleceğini anlatır. Yeşaya 11:1 Yişay’ın kökünden çıkacak filizi, Yeremya 23:5 de David’e çıkarılacak adil dalı anlatır.
Yosef’in David soyundan geldiği ve İsa’yı oğlu olarak büyüttüğü iddiası, David’in tahtı üzerindeki hakkın evlat edinme yoluyla geçtiğini kanıtlamaz. Bunun için Tanah’ın bir ailede büyütülen çocuğa o ailenin taht hakkını verdiğini göstermek gerekir. Birinin “oğul” sayılması ile belirli bir atadan doğum yoluyla gelmesi aynı iddia değildir.
Tora farklı aile bağlarını tanır. Şemot 2:1–10’da Moşe Levili bir anne ve babadan doğar. Daha sonra Paro’nun kızı tarafından büyütülür ve “ona oğul oldu” denir.
Sanhedrin 19b de yetim bir çocuğu evinde büyüten kişiyi, onu doğurmuş gibi değerlendiren bir açıklama aktarır. Bu, bakım ve ebeveynlik bağının değerini gösterir. Aynı açıklama, büyüten kişinin kabilesinin veya hanedan hakkının çocuğa geçtiğine dair bir hüküm kurmaz.
Matta 1:16, Yosef’i Miryam’ın kocası olarak tanıtır ve İsa’nın Miryam’dan doğduğunu söyler. Luka 3:23 ise İsa’yı “sanıldığı üzere Yosef’in oğlu” olarak anar ve listede Yosef’i Heli’ye bağlar. Luka’daki listenin Miryam’ın soyu olduğu, Hristiyan yorumunda savunulan bir açıklamadır. Metinde Heli’ye bağlanan kişi Yosef’tir. Soy listesinde “Miryam, Heli’nin kızıdır” cümlesi yer almaz.
İddiaya dayanak gösterilen Yeruşalmi Hagiga 2:2’de geçen Miriam adı da doğrudan bu soy bağını kurmaz. Orada geçen ifade İsa’nın annesini ve Heli’yi açıkça aile ilişkisi içinde tanımlamaz. Bu nedenle söz konusu pasaj, Miryam’ın Heli’nin kızı olduğuna dair kesin bir soy kaydı gibi kullanılamaz.
David soyunun bugün belgelerle gösterilmesinin zor olabileceği ayrıca ileri sürülür. Eski bir kaydı bulmak güçleştiğinde, Şemuel’de David’in soyuna verilmiş olan söz aynen durur. Maşiah kimliği değerlendirilirken soy iddiasının yanı sıra adalet, İsrael’in toplanması ve halkın güvenliği de dikkate alınır (Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28). Yosef’in İsa’yı büyütmesi veya Luka listesinin Miryam’a ait olduğunun ileri sürülmesi, İsa’nın David’in tahtına hak kazandığını göstermez.
Tanah kaynakları: Şemuel Bet 7:12–16; Divre HaYamim Alef 17:11–14; Tehilim 132:11; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28; Şemot 2:1–10. Rabbinik metinler: Sanhedrin 19b; Bava Batra 109b; Yeruşalmi Hagiga 2:2. Karşılaştırılan Hristiyan kaynakları: Matta 1:16; Luka 3:23.
203. İddia: Modern soy kayıtları kayıp olduğu için Yahudiler Maşiah’tan David soyunu kanıtlamasını isteyemez
Tanah, David’den sonra onun soyundan bir kralın geleceğini bildirir. Bir insanın bu aileden geldiğini göstermek için bir soy kaydı kullanılabilir. Eski kayıtların eksik olduğu durumlarda ise hem Tanah’ın ne vaat ettiğine hem de o soy bağının nasıl gösterilebileceğine bakılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah, David’den sonra onun soyundan bir kralın geleceğini bildirir. Bir insanın bu aileden geldiğini göstermek için bir soy kaydı kullanılabilir. Eski kayıtların eksik olduğu durumlarda ise hem Tanah’ın ne vaat ettiğine hem de o soy bağının nasıl gösterilebileceğine bakılır.
Bu iddiayı savunan Hristiyanlar, bugün David’e kadar uzanan eksiksiz soy kayıtları bulunmadığını söylerler. Onlara göre gelecekte Maşiah olduğu söylenen birinin David soyundan geldiğini belgelemek de mümkün olmayacaktır. Bu yüzden Yahudilerin İsa’dan bu şartı karşılamasını isteyemeyeceğini savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Bir soy bağını kanıtlamanın zor olması ile o bağa ilişkin vaadin ortadan kalkması farklı şeylerdir. Tanah’ın ne söylediği ile bir adayın bunu hangi belgelerle göstereceği ayrı sorulardır. Kayıtların eksik olması David hanedanı hakkındaki sözü değiştirmez.
Şemuel Bet 7:12–16’da Tanrı, David’den sonra onun içinden çıkacak soyu ve krallığını anlatır. Yeşaya 11:1’de Yişay’ın kütüğünden filiz çıkacağı söylenir. Yeremya 23:5–6, David’e çıkarılacak adil kralı ve onun günlerinde Yehuda ile İsrael’in güvenliğini bildirir. Bu vaatler belirli bir hanedanla bağlantı kurar.
Tanah, David’in ailesinden gelecek kişiyi yalnız bir soy adıyla tanıtmaz. Yeremya onun yeryüzünde adalet uygulayacağını ve Yehuda’nın onun döneminde kurtulacağını da bildirir. Yöneticinin ailesini belirleme şartı ile yapacağı işleri görme şartı aynı vaadin içindedir. Bugün belirli bir soy zincirini belgelemekte yaşanan güçlük, ayetin tanıttığı aileyi ya da yöneticinin görevlerini değiştirmez. (Yeremya 23:5–8).
Ezra 2:61–63’te sürgünden dönen bazı kohen aileleri soy kayıtlarını arar fakat bulamaz. Bu nedenle bu ailelerin kohenlik hizmetine ait hakları tanınmaz. Durum açıklığa kavuşuncaya kadar en kutsal yiyeceklerden yemelerine de izin verilmez. Nehemya 7:63–65 aynı olayı anlatır. Kayıt bulunamaması, metinde soy şartının kaldırılması için gerekçe yapılmaz.
Kohenlik ile David krallığı farklı görevlerdir. Ezra’daki olay, gelecekteki bir kralın soyunun hangi belgeyle kanıtlanacağını belirlemez. Ezra, bir ailenin kaydı bulunamadığında da soy şartının geçerli kaldığını gösterir.
Yeremya 33:20–22, David’e verilen sözün sürekliliğini gece ve gündüz düzeniyle karşılaştırır. Ayet bütün eski belgelerin günümüze ulaşacağını söylemez. Gelecekteki kralı değerlendirirken eldeki kayıtların yanında peygamberlerin ona verdiği görevlere de bakılır. Yeşaya 11:1–12 adaleti ve İsrael’in toplanmasını, Yehezkel 37:21–28 halkın birleşmesini ve kutsal yerin yeniden kurulmasını anlatır.
Rambam da Maşiah adayını David hanedanından bir kral olarak tanımlar; Tora’ya bağlılık ve görevlerindeki başarıyla birlikte Bet HaMikdaş’ın kurulmasını ve sürgünlerin toplanmasını ele alır. Bu rabbinik açıklama, bugün hangi belgenin kullanılacağını söylemez. Rambam, adayın David hanedanından gelmesi gerektiğini söyler.
İsa için sunulan soy listeleri kendi içerikleri ve tarihsel dayanaklarıyla incelenebilir. Başka adayların kayıtlarının bulunmasının zor olması, İsa’nın soy zincirindeki boşlukları kapatmaz. Tanah’ın David’in soyuyla ilgili şartı, bugün eldeki kayıtların durumuna göre ortadan kalkmaz.
Tanah kaynakları: Şemuel Bet 7:12–16; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–6 ve 33:20–22; Ezra 2:61–63; Nehemya 7:63–65; Yehezkel 37:21–28. Yorum: Rambam, Mişne Tora, Melahim 11:4.
İlgili Makaleler
Matta, Septuaginta'dan mı alıntı yapmaktadır?
Matta 1:23, Yeşaya 7:14’ü İsa’nın doğumuna uygularken Yunanca bir metin kullanır. Bugün elimizde bulunan Yunanca Yeşaya metnindeki ἡ παρθένος — hē parthenos, “bakire” ifadesi Matta’daki alıntının merkezindedir. Hristiyan yorumunda buradan hareketle Yeşaya’nın…
Betulah (בְּתוּלָה) kelimesinin anlamı nedir?
Yeşaya 7:14 üzerindeki Hristiyan tartışması çoğu zaman tek bir soruyla başlar: Peygamber gerçekten bakireden doğacak bir çocuğu haber verseydi, neden İbranicede bakirelikle doğrudan ilişkili olan betulah (בְּתוּלָה) yerine almah (עַלְמָה) kelimesini kullandı?…
Immanuel Ne Demek? Yeşayahu 7–8’de İsmin Anlamı
Immanuel ne demek? Yeşayahu 7–8’de “Tanrı bizimle” anlamındaki ismin Ahaz dönemi, çocuk işaretleri ve tarihsel bağlam içindeki işlevini açıklayan inceleme.
Ölüdeniz Parşömenleri ve Tora'nın Aktarılması
Ölüdeniz Parşömenleri, proto-Masoretik geleneğin Hristiyanlık öncesi köklerini ve İkinci Bet HaMikdaş dönemindeki metin çeşitliliğini ortaya koymaktadır. 1QIsaᵃ, Yeşayahu 7:14, Yirmeyahu elyazmaları ve Bet HaMikdaş’taki üç Tora tomarı özgün kaynaklarla incelenmektedir.
Matta, hamileliğin zaman dilimini neden değiştirdi?
Yeşaya 7:14, Hristiyanlığın İsa’nın bakireden doğduğunu Tanah’tan kanıtlamak için kullandığı başlıca ayetlerden biridir. Matta kitabı, Meryem’in gebe kalışını anlattıktan sonra Yeşaya’dan alıntı yapar ve bu olayın peygamber tarafından önceden bildirildiğini ileri sürer.…
Onun adını kim "Immanuel" koyacak?
Yeşayahu 7:14, Hristiyan İncili’nde İsa’nın doğumuyla ilişkilendirilen en bilinen Tanah ayetlerinden biridir. Matta 1:23 ayeti şu biçimde aktarır: “Bakın, bakire gebe kalacak ve bir oğul doğuracak; onlar onun adını Immanuel koyacaklar.” Matta…
Yeşaya 7:14’te “İşaret” Nedir? Doğaüstü Olmak Zorunda mı?
Misyonerler, bir anne ve babadan olan sıradan bir doğumun Yeşaya 7:14’te bahsedilen “bir belirti” olamayacağını sıklıkla dile getirirler. Neticede, normal bir doğum nasıl bir belirti olabilir ki diye sorarlar. Ancak, bir erkek…
Bakireden Doğum İnancı Tanah’a Dayanıyor mu? Yeşayahu 7:14
Yeşayahu 7:14’teki almah kelimesini, Ahaz dönemindeki tarihsel bağlamı, Septuaginta’daki parthenos kullanımını ve Kral David’in soyundan gelme ölçütünü inceler; bakireden doğumun neden Tanah’ın Maşiah öğretisi olmadığını gösterir.
