Misyoner İddiaları Arşivi

68 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

89. İddia: Acı çeken ve zafer kazanan Maşiah metinleri ancak iki gelişle açıklanabilir

Bir insan, yönetimi eline almadan önce baskı görüp sonradan zafer kazanabilir. David’in hayatında bu iki durum da yaşanır. Yeşaya’daki acı çeken kul ile Daniel’de yönetme yetkisi alan kişi birlikte okunduğunda, tartışma bu iki durumun neden iki ayrı geliş gerektirdiği üzerinde toplanır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir insan, yönetimi eline almadan önce baskı görüp sonradan zafer kazanabilir. David’in hayatında bu iki durum da yaşanır. Yeşaya’daki acı çeken kul ile Daniel’de yönetme yetkisi alan kişi birlikte okunduğunda, tartışma bu iki durumun neden iki ayrı geliş gerektirdiği üzerinde toplanır.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya’nın hor görülen kulu ile Daniel’de görkem içinde egemenlik alan kişiyi aynı Maşiah, yani Mesih olarak görürler. Krallığını kurmuş bir hükümdarı kimsenin reddedemeyeceğini düşündükleri için, onun önce güçsüz ve savunmasız halde gelmiş olması gerektiğini savunurlar. Onlara göre İsa ilk gelişinde acı çekip öldü ve göğe yükseldi. Krallığını kurmak için ikinci kez gelecektir.

Tanah’ın Cevabı:

David bir gün Şaul’un karşısında çalgı çalarken Şaul elindeki mızrağı ona fırlattı. David iki kez ölümden kurtuldu. Yıllar sonra İsrael’in önderleri Hevron’a gelip başına yağ sürüp onu kral olarak görevlendirdiler. Şaul’un öldürmek istediği adamın bütün İsrael üzerinde hüküm sürmesi için ölmesi ve sonra dünyaya dönmesi gerekmedi. Tanah, bir kralın tahta çıkmadan önce uğradığı zulmü ve sonradan kazandığı zaferi aynı hayat içinde anlatır. Acı çekmekle hüküm sürmek arasında iki geliş gerektiren bir çelişki bulunduğu iddiası daha bu noktada çöker. (Şemuel Alef 18:10–11, Şemuel Bet 5:1–5)

Yeşaya 52:13–15’te kul önce hor görülmüş, sonra kralları susturacak kadar yükselmiştir. Yeşaya 53:2–3, ulusların onu küçümsediği zamanı onların ağzından anlatır. 54:1–3, çocukları çoğalan Siyon’la bu yükselişin neye karşılık geldiğini gösterir. Bir halkın acısı ve ondan sonraki toparlanması, tek bir hayat çizgisi içinde anlatılır. Yeşaya 11:1, yönetici filizin Yişay soyundan olduğunu açıkça söyler. Yeşaya 60:21 ve Hoşea 14:6–8 aynı bitki dilini halk için kullanır. Daniel 7:18, 21–22 ve 27 de görümün anlamını verir. Baskıya uğrayan kutsallar sonunda egemenliğe kavuşur. Acıdan zafere geçiş, göğe ayrılıp yeniden gelen ikinci bir kişi veya ikinci bir geliş gerektirmez.

Tehilim 22 de acının tek başına ne kadar az şey söylediğini gösterir. Ölümün eşiğinde yardım isteyen kişi, ardından kardeşleri arasında Haşem’i öveceğini söyler. Övgüsünün sebebi, çığlığının duyulmuş olmasıdır. Bu yakarışta acıdan kurtuluşa geçilir. Anlatılan kurtuluşu ölüm ve diriliş diye okumak için mezmurun söylemediği iki olayın eklenmesi gerekir. (Tehilim 22:22–25)

Zekeriya’da alçakgönüllülük ile zafer aynı kralın tasvirinde buluşur. Siyon’a eşek üzerinde gelen kralın hemen ardından savaş arabalarının ve yayların kaldırılması anlatılır. Kral uluslara barış duyurur ve egemenliği denizden denize uzanır. Alçakgönüllülük kralın niteliğidir. Barış ise onun yönetimi altında yaşanacak değişimdir. Daniel’in gördüğü sahne ise gökte, yargıç olarak oturan Tanrı’nın huzurunda geçer. Bulutlarla gelen, insana benzer kişi yeryüzüne inmek üzere yola çıkmış biri olarak tasvir edilmez. Ezeli Olan’ın huzuruna getirilir ve kendisine egemenlik verilir. Sahnenin açıklamasında yönetme yetkisini alacak olanlar kutsal halktır. İki sahnenin birinde eşek, diğerinde bulut bulunması, öldükten sonra dönen tek bir kişinin iki gelişini anlatmaya yetmez. (Zekeriya 9:9–10, Daniel 7:13–27)

Tanah, ayrılan birinin daha sonra yeniden gönderileceğini söylerken bu bağı açıkça kurabilir. Eliyahu’nun kasırgayla göğe çıkışı anlatılır. Malaki ise Haşem’in gününden önce gönderilecek peygamberi adıyla, Eliyahu diye anarak tanıtır. Kralın gelişine ilişkin ayetlerde böyle bir bağ yoktur. Moşe, Yehoşua, Yosef, Gid’on ve Yiftah gibi kişilerin yaşadıkları da yardımın, kabulün veya zaferin gecikebildiğini gösterir. Bu benzerliklerden, Maşiah’ın önce öleceği ve ardından başka bir çağda döneceği hükmü çıkmaz. Sanhedrin 98a, bulutlarla ve eşek üzerinde gelişleri İsrael’in durumuna bağlı iki ihtimal olarak açıklar. Sukka 52a’da ise bir görüş, yası öldürülen Maşiah ben Yosef’e bağlar; başka bir görüş kötü eğilimin ortadan kalkmasından söz eder. Aynı yerde Maşiah ben David ayrı bir figürdür. İki ihtimal bir olay sırası kurmaz; iki ayrı kişi de tek kişinin iki gelişi değildir. (Melahim Bet 2:11, Malaki 3:23–24)

Rambam, David soyundan kralın kimliğini yerine getirdiği işlerle sınar: Mikdaş’ı, yani Tapınağı kurması ve İsrael’in dağılmış halkını toplamasıyla Maşiah olduğu kesinleşir. Başarılı olmadan ölürse Tora’nın vaat ettiği kral olmadığı anlaşılır. Bu, Tanah ayeti değil, Rambam’ın bu konudaki açıklamasıdır.

Yeremya kralı, saltanatının sonuçlarıyla tanıtır. David’in soyundan gelen bu kral ülkede adaletle hükmederken Yehuda kurtulur ve İsrael güven içinde yaşar. Yeşaya, Yişay’ın soyundan gelen yöneticinin yoksulların hakkını gözettiği dünyada yeryüzünün Haşem bilgisiyle dolacağını ve dağılmış İsrael’in toplanacağını söyler. Yehezkel’de de halkın ülkesine dönmesi, tek kralın yönetiminde birleşmesi ve Haşem’in Tapınağının onların arasında bulunması aynı vaadin parçalarıdır. Bu işleri geleceğe bırakıp ilk gelişin gerçekleştiğini ileri sürmek, ispat edilmesi gereken şeyi baştan kabul etmektir. Tanah, David’in soyundan kralı ülkesine dönen, birleşen ve güven içinde yaşayan halkıyla birlikte tanıtır. Bu işler gerçekleşmeden İsa’nın o kral olduğu ileri sürülemez. (Yeremya 23:5–8, Yeşaya 11:1–12, Yehezkel 37:21–28) Yeşaya 41:8–9 · 44:21 · 49:3 · 11:1 · 60:21

Bu iddianın sayfası

92. İddia: Moşe’nin önce reddedilip sonra kabul edilmesi İsa’nın iki gelişini haber verir

Moşe, Mısır’da iki İbrani arasındaki kavgaya karıştıktan sonra Midyan’a kaçar. Daha sonra Haşem ona İsrael’i Mısır’dan çıkarma görevi verir. Moşe’nin ilk olayda neden ayrıldığıyla sonradan hangi görevle döndüğü, halkın ona nasıl karşılık verdiğini anlamak için önemlidir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Moşe, Mısır’da iki İbrani arasındaki kavgaya karıştıktan sonra Midyan’a kaçar. Daha sonra Haşem ona İsrael’i Mısır’dan çıkarma görevi verir. Moşe’nin ilk olayda neden ayrıldığıyla sonradan hangi görevle döndüğü, halkın ona nasıl karşılık verdiğini anlamak için önemlidir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Moşe’nin ilk gelişinde İsrael tarafından reddedildiğini, kırk yıl sonra Tanrı’nın gönderdiği kurtarıcı olarak dönünce halkın onu kabul ettiğini söylerler. Onlara göre bu sıra, İsa’nın ilk gelişinde reddedileceğini ve ikinci gelişinde İsrael tarafından kabul edileceğini önceden gösterir.

Tanah’ın Cevabı:

Moşe, Mısır’da halkının ağır işlerini görmeye çıktığında bir Mısırlının bir İbraniyi dövdüğünü gördü ve Mısırlıyı öldürdü. Ertesi gün kavga eden iki İbraniden saldırgan olana neden arkadaşına vurduğunu sordu. Adam, “Seni üzerimize yönetici ve yargıç olarak kim atadı?” diye karşılık verdi. Mısır hükümdarı Paro olayı öğrenip Moşe’yi öldürmek isteyince Moşe Midyan’a kaçtı. Bir İbrani, Moşe’nin kavgaya karışmasına karşı çıkmıştı. O sırada Haşem, Moşe’yi İsrael’e bir kurtuluş sözüyle göndermiş değildi. Bir kişinin bu itirazını İsrael’in kendisine gönderilen kurtarıcıyı topluca reddetmesi olarak okumak yanlıştır. (Şemot 2:11–15)

Moşe, Midyan’da evlendi ve Yitro’nun sürüsünü güttü. İsrael’i Mısır’dan çıkarma görevi kendisine orada, yanan çalının yanında verildi. Haşem onu Paro’ya göndereceğini söyledi. Moşe, Yitro’nun iznini aldı ve ailesiyle Mısır’a döndü. Aharon’la birlikte İsrael’in önderlerini topladığında halk, Haşem’in çektikleri sıkıntıları gördüğünü işitti ve inandı. Böylece Moşe, Haşem tarafından gönderildiği ilk seferde halk tarafından kabul edilir.

Moşe’nin Midyan’a kaçmasıyla geri dönmesi arasında kaç yıl geçtiği Şemot’ta verilmez. Kırk yıllık süre Hristiyan metninde yer aldığı gibi Bereşit Rabba’da da Moşe’nin Midyan dönemi için verilir. Kaldı ki bu sürenin uzunluğu, Moşe’nin kendi hayatı içinde yaptığı yolculuğu ölümden sonra gerçekleşecek bir dönüşe çevirmez. (Şemot 2:15–22, 3:10, 4:18–20, 29–31)

Moşe döndükten sonra da halkın tutumu hep aynı kalmadı. Paro iş yükünü artırınca İsraelli görevliler Moşe ile Aharon’u suçladılar. Daha sonra köleliğin ağırlığı yüzünden halk Moşe’nin kurtuluş sözlerine kulak veremedi. Deniz geçildikten sonra ise İsrael, Haşem’e ve kulu Moşe’ye güvendi. Çölde Korah ve yanındakiler yeniden Moşe’nin yetkisine karşı çıktılar. Kabul ve itiraz aynı görev boyunca birden çok kez yaşandı. Bunlardan ilk itiraz ile sonraki bir kabulü seçip öykünün bütününe iki geliş biçimi vermek, Şemot ve Bamidbar’ın olay sırasını bozar. (Şemot 5:19–21, 6:6–9, 14:30–31, Bamidbar 16:1–4)

Devarim, Moşe’ye benzeyecek peygamberin hangi bakımdan ona benzeyeceğini kendi cümlesinde açıklar. Haşem, halka hangi sözleri söyleyeceğini o peygambere bildirecek, peygamber halka kendisine emredileni söyleyecektir. Benzerlik, Haşem’in sözünü halka iletme göreviyle ilgilidir. Moşe’nin kavga eden iki kişiye rastlamasını veya Midyan’a gitmesini gelecekteki bir peygamberin yaşamında tekrarlanacak olaylar haline getirmez. Hristiyan anlatısının Şemot’taki itirazı bir kurtarıcının ulusal ölçekte reddedilmesi olarak okuması da bu olayın daha önce Tora’da öyle anlatıldığını kanıtlamaz. (Devarim 18:15–18)

Moşe’yi tanıtan şey, Mısır’dan ayrılıp sonra geri gelmesi değildir. Haşem’in verdiği görevi yerine getirdi, İsrael’in Mısır’dan çıkışına önderlik etti ve Sinay’da Haşem’in sözünü halka iletti. David soyundan gelecek kral da yerine getireceği işlerle tanınır. Yeşaya ve Yeremya onun adaletle hükmettiği, İsrael’in toplandığı ve ülkesinde güvenle yaşadığı bir gelecek anlatır. Moşe’nin Midyan’dan dönmüş olması, İsa’nın İsrael’i topladığını veya vaat edilen krallığı kurduğunu göstermez. Moşe’nin hayatından seçilen bir benzerlik, Tanah’ın Maşiah’ı tanımak için verdiği ölçülerin yerini tutamaz. (Şemot 12:50–51, 19:3–8, Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8)

Tanah kaynakları · Şemot 2 (2:11–15, Sefaria) · 3:10 · Şemot 4 (4:29–31, Sefaria) · Devarim 18 (18:15–18, Sefaria).

Bu iddianın sayfası

93. İddia: Yosef’in kardeşleri tarafından reddedilmesi ve sonra kabul edilmesi İsa’nın Maşiah oluşunu gösterir

Yosef’in kardeşleri onu kuyuya atar. Daha sonra Yosef satılır ve Mısır’a götürülür. Yıllar sonra kardeşleri kıtlık yüzünden tahıl almak için Mısır’a gelir ve ülkenin yöneticisiyle karşılaşırlar. Önünde eğildikleri kişinin kardeşleri olduğunu ne zaman öğrendikleri, olayın nasıl geliştiğini anlamak için önemlidir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yosef’in kardeşleri onu kuyuya atar. Daha sonra Yosef satılır ve Mısır’a götürülür. Yıllar sonra kardeşleri kıtlık yüzünden tahıl almak için Mısır’a gelir ve ülkenin yöneticisiyle karşılaşırlar. Önünde eğildikleri kişinin kardeşleri olduğunu ne zaman öğrendikleri, olayın nasıl geliştiğini anlamak için önemlidir.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Yosef’in rüyalarını reddeden kardeşlerinin kıtlık sırasında onun önünde eğildiğini ve onun sayesinde kurtulduğunu hatırlatırlar. Onlara göre bu olay, İsrael’in önce reddettiği İsa’yı ikinci gelişinde tanıyacağını ve onun aracılığıyla kurtulacağını önceden gösterir. Mısır hükümdarı Paro’nun Yosef’e verdiği Tsafenat Paneah adının kelime anlamının “dünyanın kurtarıcısı” olduğunu da ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Yosef’in kardeşleri, Yaakov’un onu kendilerinden daha çok sevdiğini gördüklerinde ondan nefret etmeye başladılar. Yosef rüyalarını anlattığında düşmanlıkları arttı. Bir gün onu kuyuya attılar. Yehuda, Yosef’i öldürmek yerine satmayı önerdi. Yıllar sonra kıtlık baş gösterince aynı kardeşler tahıl almak için Mısır’a gittiler. Ülkenin yöneticisi Yosef’ti. Kardeşler önünde eğildiklerinde onun Yosef olduğunu bilmiyorlardı. Yosef ise onları hemen tanıdı. Bereşit’te henüz kimliğini bilmedikleri bir yöneticinin önünde eğilirler. Bunu daha önce reddettikleri kişiyi Maşiah olarak kabul etmeleriyle bir tutmak, olayın sırasını ve anlamını değiştirir. (Bereşit 37, 42:6–9)

Yosef’in kimliğini ne zaman açıkladığı da önemlidir. Binyamin’in köle olarak kalması istendiğinde Yehuda öne çıkar. Bir zamanlar Yosef’in satılmasını öneren kardeş, bu defa Binyamin eve dönebilsin diye onun yerine köle kalmaya razıdır. Bunun ardından Yosef artık kendini tutamaz ve kardeşlerine kim olduğunu söyler. Onlara, Haşem’in kendisini yaşamlarını korumak için önden gönderdiğini anlatır. İki yıl kıtlıkla geçmiş, ekim ve hasat yapılamayacak beş yıl daha kalmıştır. Yosef ailesine yaşayacak yer ve yiyecek sağlar. Yaakov öldükten sonra da kardeşlerine ve çocuklarına bakacağını söyler. Yosef, Haşem’in kardeşlerinin kendisine yapmak istediği kötülüğü, birçok insanın hayatını kurtarmak için kullandığını görür. (Bereşit 44:18–34, 45:1–11, 50:15–21)

Paro’nun verdiği ad da Yosef’in Mısır’da üstlendiği bu görev içinde geçer. Paro ona Tsafenat Paneah adını verir. Bereşit adın çevirisini vermez. Bu ad Mısır adı olarak ele alındığı için anlamını yalnız İbranice sözcüklerle çözmek yeterli değildir. Tanah’ı Latinceye çeviren Hieronymus’un metni onu “dünyanın kurtarıcısı” diye verir; ancak bu, Bereşit’in kendi açıklaması değildir. Mısır dili üzerine bir başka çözüm, adı “tanrı konuştu, o yaşayacak” biçiminde açıklar. Adın kökeni ve tam anlamı tartışmalıdır; bu nedenle önerilen anlamlardan biri, herkesin kabul ettiği kesin bir çeviri gibi sunulamaz. (Latince çeviri, Mısır adı üzerine araştırma)

Aynı bölümde dört bir yandan insanların Yosef’ten tahıl almak için Mısır’a geldiği söylenir. Bu, kıtlığın ne kadar yaygın olduğunu ve Yosef’in görevinin ailesinden çok daha geniş bir çevreyi etkilediğini gösterir. Tahıl dağıtımının kapsamı, Paro’nun verdiği adın çevirisi yerine geçmez. (Bereşit 41:39–57)

Yosef’in hayatı Mısır’da devam eder. Paro onu yönetime getirir. Yosef evlenir, çocuk sahibi olur ve kıtlık başlamadan tahıl toplar. Kardeşleri yıllar sonra yiyecek almak için Mısır’a gelir ve onu başta tanımazlar. Yaşanan şey, yıllardır Mısır’da yaşayan bir kardeşin sonunda tanınmasıdır. İsrael’in Mısır’dan çıkışına önderlik eden Moşe de insanları başka bir tehlikeden kurtarmıştı. Kurtarma eyleminin iki öyküde de bulunması, bu benzerliği belirli bir kişiyi tanıtan işaret yapmaz. Bu sav için öne sürülen Maşiah ben Yosef ve Maşiah ben David adları da sonraki Yahudi geleneğinde ayrı kişileri anlatır. İki kişi, aynı kişinin iki gelişi olarak sayılamaz. (Bereşit 41:39–57, Şemot 12:50–51)

Yosef kıtlıkta insanları doyurduğu için tanınır. David’in soyundan beklenen kral da kendisine verilen işleri yerine getirmesiyle tanınır. Yeşaya onun adaletle hükmettiği, barışın yayıldığı ve dağılmış halkın toplandığı bir gelecek anlatır. Yehezkel’de İsrael kendi ülkesinde tek kral altında birleşir ve Haşem’in kurallarına uyar. Yosef’in ailesini açlıktan kurtarması gerçekleşmiş bir olaydır. İsa’ya bağlanan dünya barışı ve İsrael’in toplanması ise bu savda geleceğe bırakılır. Bereşit’teki kurtuluşu İsa’nın Maşiah olduğuna kanıt göstermek, Tanah’ın adayda aradığı işleri bir başkasının hayatından alınmış benzerlikle değiştirmektir. (Yeşaya 11:1–12, Yehezkel 37:21–28)

Tanah kaynakları · Bereşit 37 · 44:18–34 (44:33, Sefaria) · 45:1–11 (45:5–7, Sefaria) · 50:15–21 (50:19–21, Sefaria).

Bu iddianın sayfası

94. İddia: Eliyahu’nun göğe alınması ve tekrar gönderilecek olması İsa’nın iki gelişini kanıtlar

Tanah, peygamber Eliyahu’nun göğe alınışını Melahim kitabında anlatır. Malaki de ileride gönderilecek peygamberin adını Eliyahu olarak verir. Tartışma, adıyla tanıtılan bu peygamberin başına gelenlerin başka bir kişinin geleceğini de haber verip vermediği üzerinedir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, peygamber Eliyahu’nun göğe alınışını Melahim kitabında anlatır. Malaki de ileride gönderilecek peygamberin adını Eliyahu olarak verir. Tartışma, adıyla tanıtılan bu peygamberin başına gelenlerin başka bir kişinin geleceğini de haber verip vermediği üzerinedir.

Bu görüşü benimseyen Hristiyanlar, Eliyahu’nun ilk hizmetinde İsrael’in günahlarını kınadığı için zulüm gördüğünü ve ardından göğe alındığını söylerler. Mısır’dan çıkışın anıldığı Pesah bayramında da dile getirilen beklentiye göre halkın onu geri geldiğinde kabul edeceğini savunurlar. Onlara göre bu sıra, İsa’nın reddedildikten sonra göğe çıkmasını ve ikinci gelişinde İsrael tarafından kabul edilmesini önceden gösterir.

Tanah’ın Cevabı:

Eliyahu ile Elişa konuşarak yürürken ateşten bir araba ile ateşten atlar onları birbirinden ayırır. Eliyahu bir kasırga içinde göğe yükselir ve Elişa onu bir daha görmez. Malaki’de Haşem, büyük ve korkunç gününden önce peygamber Eliyahu’yu göndereceğini söyler. Malaki’nin adıyla tanıttığı peygamber, Elişa’nın yanında göğe yükselen Eliyahu’dur. Eliyahu için verilen bu sözü İsa’nın ikinci gelişine kanıt göstermek, vaadin kimin hakkında olduğunu değiştirmektir. (Melahim Bet 2:11, 2:12, Malaki 3:23–24)

İddianın Eliyahu’nun ilk yılları hakkında kurduğu sıra da eksiktir. Karmel’de Haşem’in ateşi sunuyu yakıp tükettiğinde bütün halk yüzüstü düştü ve “Haşem, O Tanrı’dır” dedi. Eliyahu’nun çağrısına verilen bu cevap, göğe alınmasından önce yaşandı. Daha sonra onu ölümle tehdit eden İzevel’di. Eliyahu, İsrael’in antlaşmayı terk ettiğinden ve peygamberleri öldürdüğünden de yakındı. Tanah aynı dönemde hem halkın Karmel’deki cevabını hem Eliyahu’nun karşılaştığı düşmanlığı anlatır. İlk dönemde yalnız reddedildiğini, ancak geri geldiğinde kabul edileceğini söylemek Karmel’de olanları dışarıda bırakır. Hristiyan anlatısındaki ölüm, gömülme ve diriliş de Eliyahu’nun kasırgada göğe yükselişinde yer almaz. (Melahim Alef 18:36–39, 19:1–10)

Eliyahu’nun gelecekteki görevi de kendi adı kadar belirgindir. Babaların yüreğini çocuklarına, çocukların yüreğini de babalarına döndürecektir. Malaki, bunun hemen öncesinde bütün İsrael’e Sinay’ın diğer adı olan Horev’de Moşe’ye verilen hükümleri hatırlamalarını emreder. Gelecek için verilen söz böylece İsrael’de aile bağlarının düzeltilmesiyle ve halkın Tora’yı uygulamayı sürdürmesiyle ilişkilendirilir. Mişna Eduyot 8:7’de bilgeler, Malaki’nin sözlerine dayanarak Eliyahu’nun dünyada barış kurmaya geleceğini söyler. Pesah’ta Eliyahu’nun beklenmesi de bu peygambere verilmiş sözle ilgilidir. Bu beklentiden bir başka kişinin yeniden gönderileceği sonucu çıkmaz. (Malaki 3:22–24)

David soyundan kral farklı bir görevle tanıtılır. Yoksulların hakkını koruyarak adaletle yönetecek, onun günlerinde Yehuda kurtulacak ve İsrael ülkesinde güven içinde yaşayacaktır. Yehezkel, dağılmış İsrael’in toplanacağını, tek kral altında birleşeceğini ve Haşem’in hükümlerine uyacağını söyler. Eliyahu’nun gelecekte gönderileceği açıkça yazılmıştır. Kral hakkında vaat edilen işler onun yönetimi altında gerçekleşecektir. Bu ayetler kralın ölüp sonra döneceği bir sıra vermez. Eliyahu’nun adıyla verilen sözü İsa’nın dönüşüne taşımak, Tanah’ın kralı tanımak için verdiği ölçüleri karşılamaz. (Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28)

Malaki 3:23–24, birçok Hristiyan baskısında 4:5–6 olarak numaralanır.

Bu iddianın sayfası

95. İddia: David’in Şaul tarafından reddedilmesi Maşiah’ın ilk gelişinin habercisidir

Şemuel, David’i kral olarak görevlendirmek için başına yağ sürer. Bu işleme meshetmek denir. Ama o sırada İsrael’in kralı hala Şaul’dur. David’in daha sonra tahta nasıl çıktığını anlamak için, Şaul’un davranışıyla halkın David’e nasıl baktığını ve krallığın ne zaman el değiştirdiğini ayrı ayrı görmek gerekir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Şemuel, David’i kral olarak görevlendirmek için başına yağ sürer. Bu işleme meshetmek denir. Ama o sırada İsrael’in kralı hala Şaul’dur. David’in daha sonra tahta nasıl çıktığını anlamak için, Şaul’un davranışıyla halkın David’e nasıl baktığını ve krallığın ne zaman el değiştirdiğini ayrı ayrı görmek gerekir.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Şaul’un yönetimindeki İsrael’in Haşem’in meshettiği David’e karşı çıktığını ve yalnız küçük bir kesimin David’in yanında kaldığını söylerler. Peliştilerin zaferlerinden ve Şaul’un düşüşünden sonra David’in döndüğünü ve halkın onu kral kabul ettiğini belirtirler. Onlara göre bu sıra, İsrael’in önce İsa’yı reddedeceğini, gelecekteki bir askeri yenilgiden sonra geri dönen İsa’yı kral olarak kabul edeceğini gösterir.

Tanah’ın Cevabı:

Şaul, David’i öldürmek istiyordu. Şemuel kitabı halkın tutumunu açıkça verir. “Bütün İsrael ve Yehuda David’i seviyordu.” Şemuel’in meshettiği David, seferlerde halkın önünde yürüyordu. Zafer dönüşünde kadınların David’e Şaul’dan daha büyük başarılar atfeden türküsü de Şaul’un öfkesini artırdı. Halkın sevgisi ile Şaul’un düşmanlığı aynı dönemde büyüdü. David’in o dönemde halk tarafından reddedildiğini söylemek, ayetin anlattığı geniş sevgiyi görmezden gelir. David kaçak yaşarken yanında sınırlı sayıda insan toplanması da ülkedeki bu sevgiyi ortadan kaldırmaz. (Şemuel Alef 16:13, 18:5–16, 22:2)

Şaul’un ailesinde bile David’i koruyanlar vardı. Yonatan babasına David’in İsrael için yaptıklarını hatırlattı. Şaul daha sonra David’i öldürmek için adam gönderince Mihal, David’in pencereden kaçmasına yardım etti. David ise iki ayrı fırsatta Şaul’u öldürmekten kaçındı. Şaul’a hala Haşem’in meshettiği kral olarak davranıyordu. Şaul da David’e İsrael’in krallığının onun elinde kurulacağını bildiğini söyledi. David’in o sırada tahta çıkmamış olması, halkın onu istemediğini göstermez. Tahtta yaşayan bir kral vardı ve David onu öldürerek krallığı almaktan kaçındı. (Şemuel Alef 19:1–17, 24:5–22, 26:8–12)

Şaul Peliştilerle savaşta öldüğünde taht bir anda bütün ülkede David’e geçmedi. Önce Yehuda halkı David’i Hevron’da kral olarak meshetti. Şaul’un oğlu İş-Boşet ise Avner’in desteğiyle İsrael’in diğer bölgelerine hükmetti. Şaul’un ailesiyle David’in ailesi arasındaki taht mücadelesi sürdü. David Hevron’da Yehuda üzerinde yedi yıl altı ay hüküm sürdükten sonra İsrael’in ileri gelenleri gelip onu bütün İsrael üzerine kral olarak meshettiler.

David’in hayatının ilerleyen döneminde de Avşalom ayaklanınca Yeruşalayim’den ayrıldı ve sonra geri döndü. Bu gidişler, dönüşler ve tahta çıkışlar aynı insanın hayatında yaşandı. Bunlardan ikisini seçip İsa’nın ölümden sonra göğe yükselmesine ve gelecekte dönmesine bağlamak, Şemuel’in kurduğu olay sırasını değiştirmektir. (Şemuel Alef 31:1–6, Şemuel Bet 2:4–11, 3:1, 5:1–5, 15:13–16, 19:15–16)

David, Şaul’un torunu Mefiboşet’e iyilik etmesinin sebebini kendisi söyler. David, Mefiboşet’in babası Yonatan’a bağlı olduğu için ona Şaul’un topraklarını geri verir ve sofrasında yer açar. David’in merhameti belirli bir kişiye ve geçmişte kurulmuş bir bağa dayanır. Bunu gelecekte İsrael’in İsa’ya döneceğinin işareti saymak için anlatıya yeni kişiler ve olaylar eklemek gerekir. Pelişti ve Filistin adları arasında tarihsel bir dil bağı bulunması da bu savaşları birbirine bağlamaz. Bir yerin adının kökeni, eski bir savaşın gelecekteki bir savaşı haber verdiğini veya o savaşın ardından İsrael’in kimi kral olarak kabul edeceğini belirlemez. (Şemuel Alef 20:12–17, Şemuel Bet 9:1–13)

Tanah, David ile geleceğin kralı arasında gerçek bir bağ kurar. Haşem, David’in ömrü sona erdiğinde onun soyundan birini kral olarak görevlendireceğini ve bu krallığı kalıcı kılacağını söyler. Yeşaya ve Yeremya, gelecek kralı adil yönetimi ve halkının güvenliğiyle tanıtır. Yehezkel’de sürgündeki İsrael ülkesine döner ve tek kral altında birleşir. David’in geçmişte yaşadığı kaçışlar bu vaatlerin yerini tutmaz. İsa’nın Maşiah olduğu iddiası, David’in hayatından alınan benzerliklerle kanıtlanamaz. Tanah’ın kral için verdiği ölçü, onun günlerinde gerçekleşecek adalet, toplanma ve barıştır. (Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28)

Tanah kaynakları · Şemuel Alef 18:10–16 · Şemuel Bet 2:4 · 5:1–5 · 7:12–16.

Bu iddianın sayfası

96. İddia: Şoftim kitabındaki kurtarıcıların tümü İsa’yı önceden gösterir

Şoftim, ‘Yargıçlar’ demektir. Kitapta İsrael’i düşmanlarının baskısından kurtaran çeşitli önderler anlatılır. Haşem’in gönderdiği her önderin adı, karşılaştığı düşman ve yaptığı iş kendi öyküsünde verilir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Şoftim, ‘Yargıçlar’ demektir. Kitapta İsrael’i düşmanlarının baskısından kurtaran çeşitli önderler anlatılır. Haşem’in gönderdiği her önderin adı, karşılaştığı düşman ve yaptığı iş kendi öyküsünde verilir.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Şoftim’deki kurtarıcıların hayatlarından seçtikleri olayları bir araya getirirler. Bu olayların İsa’nın reddedilmesini, ölümünü, dirilişini ve ikinci gelişini önceden gösterdiğini söylerler. Mika’daki “İsrael’in yargıcı” sözünü de bu kurtarıcılarla İsa arasında bağ kurmak için kullanırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Şoftim’de Haşem bir kurtarıcı gönderdiğinde ayet onun kim olduğunu da söyler. İsrael, Kuşan-Rişatayim’in baskısından kurtulmak için Haşem’e yakardığında gelen kişi Kenaz oğlu Otniel’dir. Moav kralı Eglon’un baskısı altında aynı söz kullanılır. Bu defa gönderilen kişi Gera oğlu Ehud’dur. İbranicedeki מוֹשִׁיעַ (moşia) sözcüğü, bu kişilerin üstlendiği işi anlatır. “Kurtaran kişi” demektir. İsa için kullanılan יֵשׁוּעַ (Yeşua) adıyla aynı İbranice kökten gelmesi, bir görev adıyla bir kişinin özel adını aynı yapmaz. Otniel’in adı verilen yere İsa’nın adını koymak ayetin açık sözünü değiştirir. (Şoftim 3:7–11, 3:12–15)

Bu kurtuluşlar kitabın başında anlatılan düzenin parçasıdır. Halk başka ilahlara yönelince düşmanların baskısı altına girer. Haşem halkın iniltisini duyar, bir önder görevlendirir ve o önder hayatta olduğu sürece halkı düşmanlarından kurtarır. Önder öldüğünde halk yeniden eski davranışlarına döner. Şemuel de geçmiş kurtuluşları hatırlatırken Yerubaal’ı, Bedan’ı, Yiftah’ı ve Şemuel’i ayrı ayrı anar. Birbirini izleyen kurtuluşlarda değişen, Haşem’in gönderdiği kişidir. (Şoftim 2:11–19, Şemuel Alef 12:9–11)

Baal sunağı yıkılınca şehir halkı Gid’on’un öldürülmesini istedi. Babası Yoaş, “Baal gerçekten tanrıysa kendi davasını kendi savunsun” diyerek kalabalığa karşı çıktı. Yerubaal, Gid’on’a bu olay nedeniyle verilen addır. Gid’on ölmeden kurtuldu ve daha sonra Midyan’a karşı savaştı. Kendi ailesinin Menaşe içinde güçsüz olduğunu söylemesi veya ölüm tehdidi altında kalması, onu dirilen biri yapmaz. Zaferden sonra İsrael ona ve soyuna yönetimi önerdiğinde Gid’on, “Üzerinizde Haşem hükmedecek” dedi. Sonradan yaptığı efodun, yani tören için kullanılan nesnenin İsrael’e ve kendi ailesine tuzak olması da halkın onun aracılığıyla kurtulmasının Gid’on’u kusursuz yapmadığını gösterir. (Şoftim 6:14–15, 6:25–32, 8:22–32)

Devora ve Barak zamanında bazı kabileler savaşa katılmadı, ancak Sisera’ya karşı yürütülen mücadelede Barak’ın yanı sıra Devora ve Yael de rol aldı. Bir savaşa katılmamak, Maşiah olarak ortaya çıkan birini reddetmekle aynı olay değildir.

Yiftah örneğinde ise ayrılışın sebebi miras kavgasıdır. Babasının diğer oğulları annesinin kimliğini öne sürerek onu evden kovdular. Yiftah Tov ülkesine gitti. Ammonlularla savaş çıkınca Gilad bölgesinin önderleri onu oradan alıp savaşta başlarına geçirmek istediler. Tov bir yer adıdır. Bu yolculuğu gökten dönüş, aile içindeki dışlanmayı İsrael’in Maşiah’ı reddetmesi saymak, hem yerin hem olayın anlamını değiştirir. Yiftah’ın annesi hakkında söylenen sözler, İsa’nın doğumu üzerine yüzyıllar sonra yürütülen tartışmaları önceden haber vermez. Yiftah’ın zaferi de verdiği adağın ailesine getirdiği acıyı ortadan kaldırmaz. (Şoftim 4:4–24, 5:15–17, 11:1–11, 11:29–40)

Şoftim, İvtsan’ın Beytlehemli olduğunu ve orada gömüldüğünü söyler. Bir yerin kişinin hayatında iki kez anılması, oradan gelecek başka bir kişinin kimliğini vermez.

Şimşon’un doğumunda da anlatının ne söylediğine bakmak gerekir. Manoah’ın eşinin çocuğu olmuyordu. Bir melek ona bir oğul doğuracağını ve bu oğlun İsrael’i Peliştilerin elinden kurtarmaya başlayacağını söyledi. Kısırlığın kalkması, bakireden doğum iddiasına karşılık gelmez. Şimşon’u Peliştilere teslim etmek isteyen Yehudalılar, neden geldiklerini kendisine söylediler. Kendisini öldürmeyeceklerine yemin ettikten sonra bağlanmasına izin verdi. Şimşon, Peliştilerin toplandığı yapıyı yıkarken öldü. Ailesi onun bedenini alıp babasının mezarına gömdü. Şoftim bu cenazeyi diriliş veya halkın geri dönen Şimşon’u kabul etmesi olarak anlatmaz. (Şoftim 12:8–10, 13:2–5, 15:9–14, 16:25–31)

Mika’da kuşatma altında “İsrael’in yargıcı” yanağından vurulur. Bu, İsrael’de yönetim ve yargı görevi bulunan bir kişiyi tanıtan sözdür. Ayet o kişiyi İsa diye adlandırmaz. Sonraki ayette Beytlehem’den İsrael’i yönetecek kişinin çıkacağı söylenir. Bir yöneticinin aşağılanmasının anlatılması, Şoftim’deki bütün kurtarıcıların o yöneticinin hayatını parça parça haber verdiğini göstermez. Şoftim, her savaşın taraflarını kendi döneminde tanıtır. Bu savaşlarla gelecekte İsrael’in bir yenilgi sonrası İsa’ya döneceğini öne sürmek, kitabın anlattığı olaylara yeni bir gelecek senaryosu ekler. (Mika 4:14–5:4)

Haşem’in Otniel aracılığıyla İsrael’i Kuşan-Rişatayim’den veya Gid’on aracılığıyla Midyan’dan kurtarması, yaşanmış olaylara dayanır. Gelecekteki David soyundan kral da yeryüzünde yapacağı işlerle tanınır. Yeşaya adil yönetimi ve barışı, Yeremya halkın ülkesinde güvenle yaşayacağını, Yehezkel ise İsrael’in toplanıp tek kral altında birleşeceğini ve kutsal yerin halkın arasında bulunacağını söyler. Şoftim’deki kurtuluşları alıp İsa’nın hayatına dağıtmak, bu işleri İsa’nın gerçekleştirdiğini göstermez. Tanah’ın ölçüsü, David soyundan kralın kendi günlerinde kuracağı düzendir. (Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28)

Mika 4:14, bazı Hristiyan baskılarında 5:1 olarak numaralanır.

Bu iddianın sayfası

103. İddia: Malkitsedek’in soyağacı verilmediğine göre Maşiah’ın David soyundan geldiğinin kanıtlanması da gerekli değildir

Bereşit, Şalem kralı Malkitsedek’i Yüce Tanrı’nın koheni, yani kutsal hizmette görevli biri olarak tanıtır. Onun anne ve babasını anmaz. Başka bölümlerde ise Haşem, David’in soyuna bir krallık sözü verir. Bu iki görevin hangi şartlara bağlı olduğu, her biri için verilen hükümden anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bereşit, Şalem kralı Malkitsedek’i Yüce Tanrı’nın koheni, yani kutsal hizmette görevli biri olarak tanıtır. Onun anne ve babasını anmaz. Başka bölümlerde ise Haşem, David’in soyuna bir krallık sözü verir. Bu iki görevin hangi şartlara bağlı olduğu, her biri için verilen hükümden anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tanah’ın Malkitsedek’i soyağacını vermeden kohen olarak tanıtmasına dayanırlar. Buradan İsa’nın kohenliğinin de bir soy kaydına bağlı olmadığı sonucunu çıkarırlar. Aynı düşünceyi krallığa uygulayarak, İsa’nın Maşiah, yani Mesih olarak tanınması için David’le soy bağını kanıtlaması gerekmediğini söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Malkitsedek, Avraam’ı ekmek ve şarapla karşılayan Şalem kralıdır. Bereşit onu Yüce Tanrı’nın koheni olarak tanıtır ve Avraam’ı kutsadığını söyler. Anne ve babasını anmaz. Burada anlatılan görev, Sinay’da Aharon ve oğullarına verilecek kohenlikten önceye aittir. Bir kişinin ailesinin anlatıda yer almaması, atalarının hiç bulunmadığını göstermez. Bu bilgi eksikliği, daha sonra David’in ailesine açıkça verilecek bir vaadi de değiştirmez. Raşi’nin aktardığı midraş Malkitsedek’i Noah’ın oğlu Şem olarak tanımlar. Bu, Bereşit’in verdiği bir soyağacı değil, sonraki bir açıklamadır. (Bereşit 14:18–20)

Bir görev soya bağlandığında Tanah bunu açıkça belirtir. Haşem, Moşe’ye Aharon’u ve oğullarını kohenlik için ayırmasını söyler. Bamidbar, sunaktaki görevi Aharon’a ve oğullarına verir. Ezra döneminde kökenlerini gösteren kayıtları bulamayan bazı aileler kohenlikten uzak tutulur. Bir kohenin Urim ve Tumim aracılığıyla durumu aydınlatması beklenir; o zamana kadar en kutsal sunulardan yemelerine izin verilmez. Urim ve Tumim, başkohenin göğüs giysisinde bulunur ve Haşem’e danışmak için kullanılırdı. Ezra, bu ailelerin ataları olmadığına karar vermez. Kutsal görevi üstlenmeleri için gereken soy bağının kanıtlanmasını ister. Avraam dönemindeki bir kohenin soyunu vermeyen Bereşit, Aharon’a sonradan verilen görevin kurallarını kaldırmaz. (Şemot 28:1, Bamidbar 18:1–7, Ezra 2:61–63)

David’in tahtı için de belirli bir aileye söz verilmiştir. Haşem, David’in ardından onun kendisinden doğacak birini kral olarak görevlendireceğini, evini ve tahtını sağlamlaştıracağını söyler. Yeşaya gelecekteki kralı David’in babası Yişay’ın kütüğünden çıkan bir filizle, Yeremya ise David’den çıkarılan doğru bir dalla tanıtır. Kralın soyu, bu üç yerde de metinde açıkça vardır. Malkitsedek’in anne ve babasının Bereşit’te anılmaması, bu sözlerdeki aile bağını önemsiz hale getiremez. (Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1, Yeremya 23:5)

David’e verilen vaat, soyun nasıl belirlenmesi gerektiğini kendi sözüyle açıklar: Kendisinden sonra çıkacak kişi onun bedeninden gelecektir. Divre HaYamim, Şelomo’nun hem bu aileden geldiğini hem Haşem adına evi kurmak için seçildiğini kaydeder. Bereşit’in Malkitsedek hakkındaki kısa kaydı ise Avraam’la karşılaşmasını anlatır. Bir kralın ailesinin o karşılaşmada yazılmamış olması, daha sonra David’e kendi soyu için verilen koşulu değiştirmez. (Divre HaYamim Alef 22:8–10).

İsa’nın kohenliği için başvurulan Tehilim 110:4’te Malkitsedek anılır. Hristiyan yorumunun bu ayetten çıkardığı kohenlik hakkı, David tahtının mirasçısını belirleyen soy şartını ortadan kaldırmaz. Kohenlik ile krallığın koşulları ayrı ayrı verilmiştir. Bir kohenlik örneği üzerinden kralın soy şartını kaldırmak, kohenliğe ilişkin bir örneği, Tanah’ın krallık için açıkça verdiği şartın yerine koymaktır. (Tehilim 110:4, Şemuel Bet 7:12–16)

Soy kayıtlarına ulaşmanın güçleşmesi, David’e verilen vaadi değiştirmez. Üstelik David’in soyundan geldiğini söylemek de bir adayı Maşiah olarak tanımaya yetmez. Peygamberler adil bir krallık, İsrael’in toplanması, halkın güven içinde yaşaması ve uluslar arasında barış öngörür. Kralın kimliği hem vaat edilen aile bağı hem de yerine getireceği işlerle belirlenir. Malkitsedek’in hayatındaki anlatılmamış bir ayrıntı, İsa için bu ölçülerin hiçbirinin yerine geçmez. (Yeşaya 2:2–4, 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28)

Tanah kaynakları · Bereşit 14:18–20 · Şemot 28:1 · Bamidbar 18:1–7 · Ezra 2:61–63 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1 · Yeremya 23:5 · Tehilim 110:4 · Yeşaya 2:2–4 · Yeşaya 11:1–12 · Yeremya 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28 · Bereşit 14:18–20 · Bamidbar 18:1–7.

Bu iddianın sayfası

108. İddia: Yosef’in soyu İsa’ya David’in tahtına çıkma hakkı verir ancak aynı soyda yer alan Yehoyahin hakkındaki hüküm İsa’yı etkilemez

Matta’nın verdiği soy listesinde Yosef’in ataları arasında hem David hem de Yehoyahin vardır. David’e krallıkla ilgili bir vaat verilmiş, Yehoyahin’in soyu hakkında ise Yeremya’da bir hüküm bildirilmiştir. İsa’yı bu listeye bağlamak için önce Yosef’le arasındaki babalık bağının niteliğine bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Matta’nın verdiği soy listesinde Yosef’in ataları arasında hem David hem de Yehoyahin vardır. David’e krallıkla ilgili bir vaat verilmiş, Yehoyahin’in soyu hakkında ise Yeremya’da bir hüküm bildirilmiştir. İsa’yı bu listeye bağlamak için önce Yosef’le arasındaki babalık bağının niteliğine bakılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yosef’in David’e uzanan soyunun evlat edindiği İsa’ya taht hakkı verdiğini söylerler. Aynı listedeki Yehoyahin’in soyuna ilişkin hükmün ise İsa’yı bağlamadığını ileri sürerler. Gerekçeleri, İsa’nın Yosef’ten doğmamış olmasıdır. Böylece krallık hakkının evlatlık bağıyla geçtiğini, doğum bağına ilişkin cezanın ise geçmediğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

David’e verilen krallık vaadinde, ondan sonra gelecek kişi “senin bedeninden çıkacak soyun” diye tanımlanır. İsa’nın Yosef tarafından oğul sayılması, bu doğum koşulunu yerine getirmez. Hristiyan iddiasının kurması gereken bağ, Yosef’in David’in soyundan gelmesiyle tamamlanmış olmaz. İsa’nın da o aileden doğduğunun gösterilmesi gerekir. Tanah, İsrael’in aile ve kabile kayıtlarını babanın ailesine göre düzenler. Şemuel Bet 7:12–16, Bamidbar 1:18.

Bir çocuğu kendi oğlu gibi büyütmek Tanah’ta gerçek bir aile bağı olarak anlatılır. Paro’nun kızı Moşe’yi yanına alır ve çocuk onun oğlu olur. Moşe’nin soy kaydı ise Amram ve Yoheved üzerinden Levi ailesinde sürer.

Naomi de Oved’i kucağına alır ve bakımını üstlenir. Komşuları “Naomi’ye bir oğul doğdu” derken aynı bölüm Oved’i doğuran kişinin Rut olduğunu, babasının Boaz olduğunu kaydeder. David’in soy listesi Boaz’dan Oved’e, ondan Yişay’a ve David’e ulaşır. Yetiştiren kişiyle kurulan bağ, çocuğun doğduğu aileyi değiştirmemiştir. Şemot 2:1–10, 6:20, Rut 4:13–22.

Yehoyahin hakkındaki hüküm de “onun soyundan” gelenlerden söz eder. David’in vaadindeki “soy” kelimesi burada da kullanılır. Matta’nın sıraladığı ailede hem David hem Yehoyahin, Yosef’in ataları arasındadır. İsa’nın Yosef’ten doğmadığı ileri sürüldüğünde o liste, her iki ata için de Yosef’in soy listesi olarak kalır. Hristiyan savunusu buraya tahtın nasıl miras kalacağına dair ek bir kural koyar. Yosef’in babalığı kan bağını kurmayacak, buna karşılık David’in tahtına çıkmak için yeterli olacaktır. Tanah’ta bu geçişi sağlayan bir hüküm gösterilmez. Moşe ve Oved’in kayıtlarında oğul sayılma ile doğumdan gelen soyun ayrı tutulması, eksik olan adımı görünür kılar. Yeremya 22:24–30.

Yehoyahin’in ailesinin sonraki durumu, Tanah’ın kendi anlatısında izlenebilir. Ailenin başına sonradan gelenler, İsa’nın o aileden doğup doğmadığı sorusundan ayrıdır. Divre Hayamim onun soyunun devamını kaydeder. Yeremya’da Yehoyahin uzaklaştırılacak mühür yüzüğüne benzetilirken Hagay’da onun soyundan Zerubbavel seçilir ve mühür yüzüğü gibi kılınacağı söylenir. Raşi, bu mühür sözlerini Yehoyahin’in teşuvasıyla ilişkilendirir. Bu nedenle Yehoyahin’den gelmek, söz konusu gelenekte tek başına değişmez bir engel olarak sunulmaz. Yehoyahin’e verilen cezanın sonraki durumuyla ilgili bir çözüm, İsa’nın David’e hangi yoldan bağlandığını açıklamaz. Ailenin yeniden seçilmişlikle anılması, Yosef ile İsa arasında doğum bağı kurmaz. Divre Hayamim Alef 3:17–19, Hagay 2:23.

Anne üzerinden ileri sürülen çözümde de önce gerçek aile kaydı gerekir. Luka 3:23, Yosef ve Heli adlarını verir. Meryem’i Heli’nin kızı olarak tanıtmaz. Bu yüzden listenin Meryem’e ait olduğu ve Yosef ile Meryem’in akraba olduğu, metnin bildirdiği bilgiler olarak kullanılamaz.

Tanah’ta aile ve mirasla ilgili üç ayrı örnek vardır. Tselofhad’ın kızları, babalarının toprağını alır. Toprağın baba kabilesinde kalması için aynı kabileden evlenmeleri de emredilir.

Yair’in babaannesi Mahir’in kızıdır; böylece Yair’in Menaşe ile babaannesi üzerinden kurulan akrabalığı da kayda geçer. Şeşan’ın kızı ise Yarha’dan Atay’ı doğurur ve bu çocuk soy listesinde yer alır. Bu olayların her birinde anlatılan hak veya aile bağı bellidir. Hiçbirinde anne tarafından bir akrabalıkla David’in tahtının devralındığı anlatılmaz. Bamidbar 27:7–8, 36:6–9, Divre Hayamim Alef 2:21–23, 2:34–35.

Gelecekteki kralın soyu ile yapacağı işler birlikte verilmiştir. Yişay’ın kökünden çıkan hükümdar adaletle yargılar, İsrael’in dağılmışları toplanır ve uluslar savaşmayı bırakır. Yeremya, David’den çıkacak kralın günlerinde Yehuda’nın kurtulacağını, İsrael’in güven içinde yaşayacağını söyler. Bir soy listesinin Yosef’e ulaşması, bu olayların gerçekleşmesi yerine de geçmez. İsa’ya David tahtı hakkı veren bir Tanah hükmü, evlatlık bağıyla soy bağını birbirinin yerine kullanarak kurulamaz. Yeşaya 11:1–12, 2:2–4, Yeremya 23:5–6.

Tanah kaynakları · Şemot 2:1–10, 6:20 · Bamidbar 1:18, 27:7–8, 36:6–9 · Rut 4:13–22 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeremya 22:24–30, 23:5–6 · Hagay 2:23 · Divre Hayamim Alef 3:17–19, 2:21–23, 2:34–35 · Yeşaya 11:1–12, 2:2–4. Hristiyan iddiasının metinleri · Matta 1:11–25, Luka 1:27, 2:4 ve 3:23–31.

Bu iddianın sayfası

109. İddia: İsa’nın tarihsel olarak yaşamış olması Maşiah kimliği lehine delildir

Eski bir kayıt, bir insanın yaşamış olduğunu veya başına belirli bir olay geldiğini gösterebilir. Bir topluluğun neye inandığını anlatan kayıt başka türden bilgi verir. İsa’nın yaşayıp yaşamadığı ile Tanah’ın vaat ettiği kral olup olmadığı da ayrı ayrı cevaplanması gereken sorulardır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Eski bir kayıt, bir insanın yaşamış olduğunu veya başına belirli bir olay geldiğini gösterebilir. Bir topluluğun neye inandığını anlatan kayıt başka türden bilgi verir. İsa’nın yaşayıp yaşamadığı ile Tanah’ın vaat ettiği kral olup olmadığı da ayrı ayrı cevaplanması gereken sorulardır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa hakkında eski tanıklıklar bulunduğunu ve bunların onun sonradan uydurulmuş bir kişi olmadığını gösterdiğini söylerler. Buna rağmen İsa’nın varlığını reddetmekte ısrar edenlerin, onun Maşiah, yani Mesih olduğunu gösterdiğini düşündükleri delillerle yüzleşmekten kaçındıklarını ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Antik kaynakların her biri farklı bilgi verir. Tacitus, Hristiyanlara adını veren kişinin Pontius Pilatus döneminde idam edildiğini aktarır. Genç Plinius ise Hristiyanların Mesih’e ilahi söylemesini anlatır; bu, onların inancına tanıklıktır. Yosefus, Mesih denen İsa’nın kardeşi Yakov’dan söz eder. Bu kayıtlar aynı türden değildir ve hiçbirinin tek başına Maşiah kimliğini ortaya koyduğu söylenemez.

Talmud’un Sanhedrin 106b bölümündeki otuz üç yaş ifadesi açıkça Bilam’a bağlanır. Metin doğrudan İsa’nın ölüm yaşını vermez.

Tanah’ta vaat edilen kral, David’in ailesinden gelecek ve halkının hayatını değiştiren bir yönetim kuracaktır. David’in krallığının kendi ailesinde süreceği sözüyle başlayan bu beklentide, kralın kimliği ve yapacağı işler birbirine bağlıdır. Yeremya’nın sözleriyle, onun günlerinde Yehuda kurtulacak, İsrael güven içinde yaşayacaktır. İsa adlı bir kişinin yaşamış olduğunu gösteren tarihsel bir kayıt, bu kurtuluşun gerçekleştiğini göstermiş olmaz. Bir insanın kimliğini doğrulayan belgeyle o insana atfedilen görevin yerine getirildiğini gösteren kanıtın ayrı olması buradan gelir. Şemuel Bet 7:12–16, Yeremya 23:5–8.

Vaat edilen değişimin ne olduğu da açıktır. David’in babası Yişay’ın ailesinden gelen hükümdarın yönetiminde yoksullar adalet bulacak, Haşem’in bilgisi yeryüzünü dolduracak, İsrael ve Yehuda’nın dağılmışları toplanacaktır. Bu halkın kendi toprağında tek ulus halinde birleşmesi, tek kralın yönetimine girmesi ve Haşem’in hükümlerini yerine getirmesi Yehezkel’de aynı geleceğin parçalarıdır. Kutsal yer de aralarında bulunacaktır. Dolayısıyla Maşiah’a duyulan inancın yayılmasıyla peygamberlik yerine gelmiş sayılmaz; peygamberin adını verdiği halkın kendi ülkesinde, vaat edilen yönetim altında öngörülen değişimi yaşaması gerekir. Yeşaya 11:1–12, Yehezkel 37:21–28.

Bu değişim ulusların hayatına da uzanır. Tora’yı öğrenmek için Haşem’in evine gelen uluslar, silahlarını tarım araçlarına dönüştürür ve savaşmayı bırakır. Mika’nın aynı vaadinde herkesin bağı ve incir ağacı altında korkusuzca yaşayacağı da yer alır. İsa’nın yaşadığına, öldürüldüğüne veya takipçilerinin ona inandığına ilişkin bir tanıklık, savaşların sona erdiğini ve bu güvenliğin kurulduğunu kanıtlamaz. Bu görevlerin gelecekte yerine getirileceğinin ileri sürülmesi de tarihsel tanıklığın kapsamını genişletmez. Bir kişinin geçmişte yaşamış olması, gelecekte bu işleri onun yapacağını göstermez. Yeşaya 2:2–4, Mika 4:1–4.

İsa’nın varlığını reddeden birinin bu tutumundan gizli bir korku çıkarılması, eksik olan kanıtı tamamlamaz. O kişinin tarih konusunda yanılmış olması, başka bir kişinin Maşiah kimliğini doğrulayamaz. Tanah’ın şartları insanların tartışma sırasında gösterdikleri tepkiye göre değişmez. David soyundan kralın yönetimi, İsrael’in toplanması, Tora’ya bağlı yaşam ve uluslar arasındaki barış, tarihsel varlıkla yerine getirilemeyecek somut vaatlerdir. İsa’nın yaşamış olmasından Maşiah olduğu sonucuna geçilmesi bu nedenle yanlıştır.

Tanah kaynakları · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1–12, 2:2–4 · Yeremya 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28 · Mika 4:1–4.

Bu iddianın sayfası

110. İddia: İki bin yıllık inanç ve fedakarlık İsa’nın yaşadığını gösterir

Bir inanç kuşaktan kuşağa aktarılabilir. İnsanlar onun uğruna baskıya dayanabilir ve hayatlarını tehlikeye atabilir. Bir topluluğun inancına ne kadar bağlı olduğu, o inancın merkezindeki kişinin yaşayıp yaşamadığından ve ona verilen görevin gerçekleşip gerçekleşmediğinden ayrı bir sorudur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir inanç kuşaktan kuşağa aktarılabilir. İnsanlar onun uğruna baskıya dayanabilir ve hayatlarını tehlikeye atabilir. Bir topluluğun inancına ne kadar bağlı olduğu, o inancın merkezindeki kişinin yaşayıp yaşamadığından ve ona verilen görevin gerçekleşip gerçekleşmediğinden ayrı bir sorudur.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, milyonlarca insanın iki bin yıl boyunca İsa’ya inandığını, baskıya rağmen bu inancı yaydığını ve uğrunda hayatını tehlikeye attığını hatırlatırlar. Bu kadar çok insanın hiç yaşamamış birine bağlanıp onun uğruna tehlikeyi göze almasını inandırıcı bulmazlar. İnancın uzun sürmesini ve gösterilen fedakarlığı İsa’nın yaşadığına kanıt sayarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Bir inancın iki bin yıl boyunca sürmesi, o inançla ilişkilendirilen kişinin gerçekten yaşayıp yaşamadığı sorusunu doğurur. Bu sorunun cevabı için tarihsel kayıtlar incelenir; inananların sayısı veya inançlarını sürdürmeleri tek başına kişinin yaşamış olduğunu kanıtlamaz. Bir kişinin yaşamış olması ile onun Maşiah olduğu iddiası da ayrı sorulardır. İsrael’in seçilmesi, halkın sayıca üstünlüğüne bağlanmamıştır. Tora bunun nedenini Haşem’in sevgisinde ve atalara verdiği sözü tutmasında gösterir; halkın kalabalık oluşunda aramaz. Aynı yerde İsrael’den beklenen de Haşem’i sevmesi ve mitsvalarını, yani buyruklarını yerine getirmesidir. Böylece bir topluluğun Tanrı’yla bağı, büyüklüğünden önce hangi söze bağlı olduğuyla anlaşılır. Hristiyanlığın kaç yüzyıldır var olduğu ve kaç kişiye ulaştığı, öğretisinin Tora’ya uygunluğunu belirleyen bu ölçünün yerine konulamaz. Devarim 7:7–9.

Kalabalığın nasıl yanılabildiği, altın buzağının çevresinde toplanan halkta görülür. Toplanan altınlar, sunulan kurbanlar ve yapılan kutlama, Haşem’in bu tapınmayı onaylamasını sağlamamıştır. Bu olay, emredilen yoldan sapma olarak mahkum edilir. Karmel’de ise Eliyahu’nun karşısında dört yüz elli Baal peygamberi vardır. Sabah başlayıp uzun süre devam eden çağrıları, gösterdikleri coşku ve kendilerini yaralamaları bir cevap getirmez. Haşem’e yönelen Eliyahu’nun duasına cevap verilir. Kalabalık, çaba ve çekilen acı aynı anlatıda bulunur; hiçbiri yanlış tapınmayı doğruya dönüştürmez. Şemot 32, Melahim Alef 18:19–40.

Birinci Korintliler 15’te Pavlus, cemaatten öğrendiğini söylediği ölüm, gömülme ve diriliş inancını kendi mektubunda aktarır. Bu erken belge, inancın o tarihte ne biçimde anlatıldığını gösterir. Daha geç Roma yazılarında aynı topluluğun varlığı ve ibadeti hakkında başka bilgiler bulunur. Bu belgelerin her birini kendi anlattığı olay üzerinden okumak, bir gelenek için fedakarlık yapılmasından olayın doğruluğuna geçerken neyin eksik kaldığını gösterir. (Birinci Korintliler 15:3–8).

Üstelik Tora, bir işaretin gerçekten gerçekleştiği durumu da ele alır. Böyle bir işaret karşısında bile hangi öğretinin kabul edileceğini Tora belirler. Bir peygamber veya düş gören kişi böyle bir işaretten sonra başka ilahlara kulluğa çağırırsa ona uyulması yasaktır. Haşem’e bağlılık ve O’nun mitsvalarını yerine getirme yükümlülüğü sürer. Gerçekleşen işaretin bile değiştiremediği bu hüküm, bir dinin yayılmasıyla değişmez. Azlık veya çokluk kendi başına doğruluğu belirleyemez; öğretinin yönelttiği kulluk ve Tanrı’nın buyruğuyla ilişkisi sınanır. Devarim 13:2–6.

İnancı uğruna acı çeken kişinin bağlılığı ile inandığı şeyin doğruluğu da bu yüzden ayrı değerlendirilir. Böyle bir hareketin ortaya çıkması, tarihsel bir kurucu hakkında soru sormayı gerektirir. Fakat birbirine karşıt inançları savunan insanlar da aynı kararlılığı gösterebilir. İki kişi birbirine zıt iddialara aynı içtenlikle inanabilir. İçtenlik, bu iki iddiadan hangisinin doğru olduğunu göstermez. İsa’ya bağlı bir hareketin tarihini araştırmak, hareketin nasıl doğduğu ve yayıldığı hakkında bilgi verir. Kurucunun gerçekten yaşadığı gösterildikten sonra da onun Maşiah olduğu iddiası ayrıca sınanmalıdır. Yüzyıllar boyunca yeni takipçilerin eklenmesi, eksik kalan bu adımı tamamlamaz.

Maşiah’ın döneminde gerçekleşecek olanlar, insan sayısındaki artıştan çok daha belirgindir. Yeşaya’da Haşem’in bilgisiyle dolan dünya, adaletli yönetim ve dağılmış İsrael’in toplanmasıyla birlikte anlatılır. Uluslar Tora’yı öğrenmeye gelir ve savaşmayı bırakır; Mika aynı barışın içinde insanların korkusuzca yaşayacağını söyler. Yeremya’da Yehuda kurtulur ve İsrael güven içinde yaşar. Yehezkel’de halk kendi toprağında tek kralın yönetiminde birleşir, Haşem’in hükümlerine uyar ve kutsal yer aralarında bulunur. Hristiyanlığın başka halklara yayılması, bu vaatlerin gerçekleşmesi değildir. Bu görevlerin İsa’nın ikinci gelişinde tamamlanacağı savı, bir dinin uzun ömürlü olmasını görevin İsa’ya verildiğine dair kanıta dönüştürmez. Yeşaya 11:1–12, 2:2–4, Mika 4:1–4, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28.

İtiraz eden kişinin tepkisine gizli bir suçluluk yüklenmesi de bu somut vaatlerden uzaklaşır. Bir kimsenin İsa’nın yaşadığını kabul etmesi tarihsel varlığa, reddetmesi ise Maşiah iddiasından kaçışa delil sayılırsa, o kişinin her cevabı baştan aynı sonuca bağlanmış olur. Oysa öğretinin doğru olup olmadığı, tartışanın öfkesinden veya sakinliğinden anlaşılamaz. Tora’nın buyruğuna aykırı bir öğreti, milyonlarca kişi tarafından benimsenince doğru hale gelmez. İsa’nın Maşiah olduğu iddiası da Hristiyanlığın yayılmasıyla doğrulanamaz; Tanah’ın vaat ettiği kurtuluşun yerine bir dinin büyümesi geçirilmiştir.

Tanah kaynakları · Şemot 32 (Sefaria özgün metin) · Devarim 7:7–9, 13:2–6 · Melahim Alef 18:19–40 · Yeşaya 11:1–12, 2:2–4 · Mika 4:1–4 · Yeremya 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28.

Bu iddianın sayfası

111. İddia: Daha sonraki Yahudi metinlerinde bir ayetin Maşiah’a uygulanmış olması İsa’yı kanıtlar

Yahudi yorumcular, Tanah’ın bazı ayetlerini Maşiah’a, yani Mesih’e uygulamıştır. Bir yorumu değerlendirirken hangi ayetin açıklandığına, yorumun kimi anlattığına ve o kişiden ne yapmasının beklendiğine bakılır. Birkaç yorumdan alınan sözlerin tek bir kişiye ait olup olmadığı ancak böyle anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yahudi yorumcular, Tanah’ın bazı ayetlerini Maşiah’a, yani Mesih’e uygulamıştır. Bir yorumu değerlendirirken hangi ayetin açıklandığına, yorumun kimi anlattığına ve o kişiden ne yapmasının beklendiğine bakılır. Birkaç yorumdan alınan sözlerin tek bir kişiye ait olup olmadığı ancak böyle anlaşılır.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yahudi kaynaklarında acı çeken, öldürülen, yüceltilen veya Tanrı’nın oğlu diye anılan Maşiah tasvirlerine dikkat çekerler. Ayrı kaynaklardan aldıkları bu ayrıntıları bir araya getirirler. Ortaya çıkan tablonun, ilk Hristiyanların anlattığı İsa’nın Yahudi kaynaklarında da önceden tarif edildiğini gösterdiğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Bir ayetin Maşiah’a uygulanması ile o ayetin İsa’da gerçekleşmesi ayrı iddialardır. Tanah, Maşiah’ı David’in soyundan gelen bir kral olarak tanıtır. Yeremya, onun yönetiminde Yehuda’nın kurtulacağını, İsrael’in güven içinde yaşayacağını ve sürgünlerin kendi topraklarına döneceğini söyler. Bunlar halkın hayatında gerçekleşecek olaylardır. Daha sonraki bir yorumda bir ayete Maşiah anlamı verilmesi, o olayları İsa’nın gerçekleştirdiğine kanıt olarak kullanılamaz. Şemuel Bet 7:12–16, Yeremya 23:5–8.

Bu ayrım, peygamberin bir kişiyi veya topluluğu nasıl tanıttığından başlar. Haşem, Yeşaya’da Avraam’ın soyundan gelen İsrael’e “kulum” diye seslenir. Daha ileride de “Sen kulumsun, İsrael. Sende yüceltileceğim” der. Aynı kul, Yaakov’un kabilelerini yeniden ayağa kaldırmak, İsrael’in sağ kalanlarını geri getirmek ve uluslara ışık olmakla görevlendirilir. Halkın adıyla anılan kulun yine o halka karşı bir görevi vardır. Böylece bir kişinin halkını temsil etmesi ile bütün halkın bir ad altında anılması arasındaki bağ anlaşılır. Kulun İsrael’i geri getirmekle görevlendirilmesi, onun adını İsa’ya çevirmek için bir gerekçe sağlamaz. Yeşaya 41:8–9, 49:3–6.

Daniel’in görümünde, yani kendisine gösterilen sahnede gördüğü insanı andıran kişi de tek başına ele alındığında, görümdeki egemenliğin kime ait olduğu gözden kaçar. Kişiye kalıcı bir krallık verilir. Görümün açıklamasında ise önce Yüceler Yücesi’nin kutsallarının o krallığı alacağı söylenir, ardından egemenliğin onların halkına verileceği belirtilir. Görümde tek bir kişiyle gösterilen krallık, açıklamada bir halka aittir. O kişiyi Maşiah’a uygulayan bir yorum, görümün içine İsa’nın adını yerleştiremez ve halka vaat edilen egemenliği onun yaşamında gerçekleşmiş saydıramaz. Daniel 7:13–27.

Targum Yonatan, İbranice metnin Aramice yorumlu aktarımıdır. Yeşaya 52:13’te “kulum Maşiah” der. Fakat sonraki ayetlerde aşağılananların kimliğini tek bir kişide tutmaz. 52:14’te İsrael evinin aşağılanmasını, 53:5’te Maşiah’ın Tapınağı yeniden kurmasını, 53:7’de duasını ve 53:10’da halkın artakalanının temizlenip Maşiah’ın krallığını görmesini anlatır. Halkın çocukları ve günleri çoğalır, Tora’yı yerine getirenler başarıya ulaşır. 53:12, Maşiah’ın hayatını ölüme açmasıyla birlikte isyancıları Tora’ya yöneltmesini ve suçlular için dua etmesini anlatır. Yalnızca ilk ayetteki Maşiah adını alıp Targum’un devamında İsrael’e verdiği acıyı da ona yüklemek, aynı kaynağın sözünü değiştirir.

Aynı ayetlerin başka bir olaya uygulanması da mümkündür. Sota 14a, Yeşaya 53:12’deki suçlular için yakarma sözünü Moşe ile Altın Buzağı olayına bağlar. Şemot 32:30–34’te Moşe, bağışlanmazlarsa Haşem’den kendi adını yazdığı kitaptan silmesini ister. Sota 14a ölümün göze alınmasını bu duayla, günah yükünü halk için aracılık etmesiyle ve yakarışı halkın dönüşü için dua etmesiyle ilişkilendirir. Haşem ise günah işleyeni kendi sorumluluğuyla baş başa bırakır. Bu yorum, ayetin diliyle Moşe’nin duası arasındaki benzerliği gösterir. Kulun yakın bağlamdaki kimliği ise Yeşaya’da açıkça verilen İsrael adı ve ulusların onun hakkında yaptığı itirafla belirlenir.

Farklı Yahudi metinlerinden alınan parçalar bir araya getirildiğinde de İsa’nın kimliği kendiliğinden ortaya çıkmaz. Bir yorumda acı çeken Maşiah için bir ad aranır, bir diğerinde Zekeriya’daki yas, Yosef soyundan bir Maşiah’ın ölümüyle veya insanı günaha sürükleyen eğilimin ortadan kaldırılmasıyla açıklanır. İlk açıklamada anılan Maşiah ile David soyundan gelecek kral ayrı kişilerdir. Krala verilen oğul adı da Tanah’ın kendi anlatımında anlaşılır. Haşem, David’in soyundan gelecek krala baba olacağını söylerken aynı kralın suç işlediğinde düzeltileceğini de bildirir. Böylece krala oğul denmesinden onun Tanrı olduğu sonucu çıkarılamaz. Bir yorumun eskiliği de bu adları aynı kişide birleştirmez. Bir gelenek, yazıya geçirilmeden önce sözlü olarak aktarılmış olabilir. O geleneğin ne kadar eski ve yaygın olduğunu ise yorumun içeriğinden ayrı bir tarihsel kanıt belirler. Sanhedrin 98b, Sukka 52a, Şemuel Bet 7:12–16.

Tanah’ta vaat edilen gelecek, seçilmiş birkaç benzerlikten çok daha somuttur. İsrael kendi toprağında tek kralın yönetiminde birleşecek, Haşem’in hükümlerini yerine getirecek ve kutsal yer halkın arasında bulunacaktır. Haşem’in bilgisi yayılacak ve uluslar savaşı bırakacaktır. Peygamberlerin Maşiah’a bağladığı bu geleceğin gerçekleşmesi gerekir. Yahudi yorumlarından bir İsa portresi çıkarmak, gerçekleştiği gösterilmemiş bu vaatlerin yerine sonradan kurulmuş benzerlikleri koymaktır. Yehezkel 37:21–28, Yeşaya 11:1–12, 2:2–4.

Tanah kaynakları · Şemot 32:30–32 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 2:2–4, 11:1–12, 41:8–9, 49:3–6, 52:13–53:12 · Daniel 7:13–27 · Yeremya 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28. İddiada kullanılan Yahudi yorumları ve karşılaştırma · Targum Yonatan, Yeşaya 52:13, 53:5 · Sota 14a · Sanhedrin 98b · Sukka 52a. Targum 53:12

Bu iddianın sayfası

112. İddia: Bir dua kitabındaki ifade İsa’nın Maşiah kimliğine delildir

Roş HaŞana, Yahudi yeni yılıdır. Bu bayramda şofar denen, hayvan boynuzundan yapılmış çalgı üflenir. Bazı bayram dua kitaplarında bu törenle ilgili bir duada Yeşua Sar HaPanim adı geçer. Konu, duanın bu adla kimi andığı ve ona hangi görevi verdiğidir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Roş HaŞana, Yahudi yeni yılıdır. Bu bayramda şofar denen, hayvan boynuzundan yapılmış çalgı üflenir. Bazı bayram dua kitaplarında bu törenle ilgili bir duada Yeşua Sar HaPanim adı geçer. Konu, duanın bu adla kimi andığı ve ona hangi görevi verdiğidir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, duadaki Yeşua adının İsa’nın İbranice adıyla aynı biçimde yazılmasına dikkat çekerler. Yanındaki göksel unvanın da İsa’ya ait olduğunu söylerler. Bu iki ayrıntıdan, Roş HaŞana duasının İsa’yı Maşiah, yani Mesih olarak tanıdığı sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Hayvan boynuzundan yapılan ve üflenerek çalınan şofarla ilgili duada Haşem’den, çalınan sesleri kabul etmesi ve halka merhamet göstermesi istenir. Aşkenaz, Orta ve Doğu Avrupa kökenli Yahudi topluluklarını belirtir. Bu toplulukların bazı bayram dua kitaplarında bu yakarışta Eliyahu ve Metatron’la birlikte Yeşua Sar HaPanim de anılır. Adın yanındaki unvan “Huzurun önderi” anlamına gelir. Hristiyan savı, duanın Maşiah’tan bu unvanla söz ettiğini ileri sürer. Oysa duada bu kelime geçmez ve adı geçen kişi David soyundan kral diye tanıtılmaz. Dua Haşem’e yöneltilir. Roş HaŞana Mahzoru, şofar yakarışı.

İddiada adı geçen Paltiel Birnbaum’un günlük HaSiddur HaŞalem dua kitabı ile Roş HaŞana ve Yom Kippur için hazırladığı 1951 tarihli Mahzor HaŞalem iki ayrı kitaptır. İlki günlük duaları, ikincisi bayram dualarını içerir. Mahzor, bayramlar için hazırlanmış dua kitabıdır. Bu adı içeren yakarış, bazı Aşkenaz bayram mahzorlarının şofar bölümündedir. Bir kitabın başlığında HaŞalem yazması, bu yakarışın o baskıda yer aldığını göstermez. Birnbaum mahzoru.

Yeşua bir kişi adı olarak kullanılır ve İsa’nın İbranice adıyla aynı biçimi taşıyabilir. Duada ise Nasıra, Meryem, çarmıh veya diriliş gibi bu adı İsa’ya bağlayacak bir ayrıntı verilmez.

Araştırmacı Yehuda Liebes, 1987 tarihli çalışmasında adın bir Yahudi Hristiyan geleneği üzerinden Orta Çağ Yahudi mistik metinlerine geçmiş olabileceğini savunur. Araştırmacı Meir Bar-İlan 1988’de yayımladığı makalede bu açıklamaya itiraz etmiştir. Başka açıklamalarda adın başka bir göksel görevliye ait olabileceği veya dua kopyalanırken Yeşaya gibi bir adın değişmiş olabileceği söylenir. Liebes’in açıklaması, adın duaya hangi yoldan ulaşmış olabileceğiyle ilgilidir. Bir adın bir gelenekten diğerine geçmesi, o inancın bütünüyle benimsendiğini göstermez. Yehuda Liebes, şofar duası üzerine araştırma.

Tanah’ta Haşem’in gönderdiği bir görevlinin yüksek konumu, ibadetin kime yöneltileceğini değiştirmez. İsrael’e çölde yol göstermek için bir melek gönderilir. Haşem, adının onda bulunduğunu bildirir ve halktan meleğin sözünü dinlemesini ister. Aynı Tora, “Dinle İsrael, Haşem Tanrımızdır, Haşem birdir” buyruğuyla halkın bağlılığını Haşem’e yöneltir. Meleğin Haşem’in adını taşıması kendisine verilen görevi, Şema duası ise kulluğun kime ait olduğunu gösterir. Talmud’un Sanhedrin 38b bölümü, Tanrısal adı taşıyan melek ile Haşem arasındaki ayrımı korur. Dolayısıyla bir dua kişiye göksel bir unvan verse bile bu unvan, ona Tanrı olarak ibadet etme hakkı vermez. Şemot 23:20–22, Devarim 6:4–5.

Maşiah’ın kimliğini de bir unvan yerine Tanah’ın verdiği görevler belirler. David’in soyundan bir kral gelecek, adaletle hükmedecek ve onun günlerinde İsrael güven içinde yaşayacaktır. Dağılmış İsrael kendi toprağında tek halk olarak birleşecek, Haşem’in hükümlerini yerine getirecek ve kutsal yer aralarında bulunacaktır. Yeryüzü Haşem’in bilgisiyle dolacaktır. Şofar duasındaki ad üzerinden İsa’nın Maşiah olduğu sonucuna varmak, Tanah’ın vaat ettiği olayların yerine bir unvan koymaktır. Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28.

Tanah kaynakları · Şemot 23:20–22 · Devarim 6:4–5 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1–12 · Yeremya 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28. İddianın dayandığı dua ve tarih araştırması · Roş HaŞana Mahzoru, şofar yakarışı · Yehuda Liebes, Melekhey Kol HaŞofar veYeşua Sar HaPanim.

Bu iddianın sayfası