Misyoner İddiaları Arşivi

21 iddia 1 ilgili makale Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

İddialar ve Cevaplar

84. İddia: Yeşaya 49 İsrael tarafından reddedilen Maşiah’ı anlatır

Yeşaya 49’da Haşem, kuluna “İsrael” diye seslenir. Ardından ona dağılmış İsrael’i geri getirme ve diğer halklara ışık olma görevi verir. Kulun kimi temsil ettiği ve diğer halklara neden ulaştığı, bölümde bu iki görevin nasıl birbirine bağlandığına bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 49’da Haşem, kuluna “İsrael” diye seslenir. Ardından ona dağılmış İsrael’i geri getirme ve diğer halklara ışık olma görevi verir. Kulun kimi temsil ettiği ve diğer halklara neden ulaştığı, bölümde bu iki görevin nasıl birbirine bağlandığına bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, kul İsrael’i Haşem’e geri getirmekle görevlendirildiği için onun İsrael halkının kendisi olamayacağını söylerler. Onlara göre kulun “İsrael” diye anılması, Maşiah’ın, yani Mesih’in halkı tek bir kişi olarak temsil etmesinden gelir. İsrael’in bu Maşiah’ı reddetmesi üzerine kurtuluşun diğer halklara açıldığını savunurlar ve hor görülen kulun İsa olduğunu söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Haşem kula doğrudan adıyla seslenir. “Sen Benim kulumsun, İsrael. Yüceliğimi senin aracılığınla göstereceğim.” Birkaç ayet sonra görevini de verir. Kul, Yaakov’u Haşem’e döndürecek ve İsrael’den sağ kalanları geri getirecektir. Bu iki söz birbirini bozmaz. İsrael’in içinden çıkan bir peygamber halkı adına konuşabilir ve aynı halkı uyarmakla görevlendirilebilir. İsrael’in Haşem’e bağlı kalan kesimi de dağılmış halkının yeniden toplanmasına hizmet edebilir. Halkını geri çağıranla geri çağrılanlar farklı görevler üstlenir. Bu iki taraf yine de aynı halka ait olabilir. Bu ayrımdan İsa’nın kimliğini çıkarmak yanlıştır. (Yeşaya 49:3–6)

Raşi, bölümün başlangıcında konuşanı, İsrael’i uyarmakla görevli peygamber Yeşaya olarak açıklar. Tanah’ın Aramice çeviri ve açıklaması olan Targum Yonatan, 49:3’te “kulum İsrael” der; 49:6’da ise kabileleri geri getirmekle görevli olanları “kullarım” diye çoğul anar. Bu açıklamalar, halkın içinden bir kişinin veya topluluğun aynı halk için görev üstlenebileceğini gösterir.

Yeşaya’nın başka yerlerinde de Haşem, Avraam’ın soyuna “İsrael, kulum” diye seslenir. Yaakov’u rahimden biçimlendirenin kendisi olduğunu söyler. Dolayısıyla 49. bölümde kulun daha doğmadan çağrılması ve tek ağızdan konuşması, İsrael adının ancak tek bir kişiye ait olabileceğini göstermez. Kula verilen kılıç benzetmesi de önce onun ağzına, yani sözüne bağlanır.

Öte yandan İsrael adını taşıyan herkes aynı şekilde davranmaz. Yeşaya, Haşem’in adını anarken doğrulukla davranmayan İsraellilerden söz eder. Baskıdan kurtulup Haşem’e dayanacak halkın sağ kalan kesimini ve uğruna halkın bütünü yok edilmeyecek kulları da tanır. Böylece İsrael adını koruyarak halkın içinde farklı roller bulunduğunu gösterir. (Yeşaya 41:8–9, 44:1–2,21, 48:1–8, 10:20–22, 65:8–9)

Kul, emeğinin boşa gittiğinden yakınır. Ardından hakkını ve emeğinin karşılığını Haşem’e bırakır. Haşem de Yaakov’un kabilelerinin ayağa kaldırılmasını ve İsrael’in geri getirilmesini yeniden dile getirir. Buna uluslara ışık olma görevini ekler. Böylece Haşem’in kurtuluşu dünyanın uçlarına ulaşacaktır. Hristiyan iddiası bu genişlemeyi bir reddedilmenin sonucu sayar. Oysa kulun İsrael’e yönelik işi aynı cümlenin içinde sürer. Uluslara ulaşan ışık, İsrael’in yerine başka bir halkın konulmasına dayanmaz. (Yeşaya 49:1–6)

Hor görülmenin ardından ne olacağı da bellidir. Haşem, hükümdarların kulu durumundaki kişiye kralların ayağa kalkacağını ve yöneticilerin önünde eğileceğini söyler. Ayette adı verilmeyen ulusu Yahudiler, hor görülen kişiyi İsa diye belirlemek, metnin vermediği iki kimliği ona ekler. Raşi hor görüleni İsrael olarak açıklar. Aşağılanma sahnesinde ölüm, çarmıh, başkalarının günahını üstlenme veya diriliş anlatılmaz. Bölüm ilerlediğinde aynı saygı görüntüsü Siyon için de kullanılır. Uluslar onun oğullarını ve kızlarını taşır. Krallar çocuklarının koruyucusu olur, saray kadınları onları emzirir ve yöneticiler önünde eğilir. Böylece önce hükümdarların baskısı altında yaşayıp sonra onların saygısını görmek, Siyon’un çocuklarına kavuşmasıyla birleşir. (Yeşaya 49:7, 49:23)

“Seni halk için antlaşma olarak vereceğim” sözünün ardından gelen işler de bu dönüşe aittir. Ülke yeniden ayağa kaldırılır, ıssız kalmış miraslar paylaştırılır ve tutsaklara çıkmaları söylenir. Kulun kanının dökülmesi veya korban olarak sunulması bu cümleye Hristiyan yorumuyla eklenir. İsa da burada verilen ülkeyi yeniden kurma ve sürgünleri geri getirme işlerini gerçekleştirmemiştir. Siyon kendisini unutulmuş sanır. Haşem ona “Ben seni unutmayacağım” diye cevap verir. İsa’nın reddedildiğini ve bu yüzden kurtuluşun İsrael’den alınıp uluslara verildiğini ileri süren yorum, bölümün söylediği şeyi tersine çevirir. Yeşaya’nın vaadinde uluslar İsrael’in yerini almaz. Siyon’un çocuklarını geri getirirler. (Yeşaya 49:8–23)

Tanah kaynakları · Yeşaya 49 · 49:3–9 · 49:23 · 41:8–9 · 44:1–2,21 · 48:1–8 · 65:8–9 · 10:20–22.

Bu iddianın sayfası

148. İddia: Yeşaya 49’daki “seni antlaşma olarak vereceğim” sözü insan kurbanını anlatır

Yeşaya’da Haşem, kulunu koruyacağını ve onu halk için antlaşma olarak vereceğini söyler. Sonraki sözler kulun ülkenin yeniden kurulması ve tutsakların çıkarılması için ne yapacağını anlatır. “Vermek” sözünün anlamı, bu görevlerle birlikte okunur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya’da Haşem, kulunu koruyacağını ve onu halk için antlaşma olarak vereceğini söyler. Sonraki sözler kulun ülkenin yeniden kurulması ve tutsakların çıkarılması için ne yapacağını anlatır. “Vermek” sözünün anlamı, bu görevlerle birlikte okunur.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 49:8’deki “seni antlaşma olarak vereceğim” sözünü İsa’ya bağlarlar. Onlara göre Haşem burada kulunu yalnız bir görev için göndereceğini değil, İsa’yı insan kurbanı olarak sunacağını bildirir.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 49:8’de Tanrı kula “Seni koruyacağım, halk için antlaşma olarak vereceğim” der. Ardından kulun ne yapacağını bildirir: Ülke yeniden kurulacak, ıssız miraslar paylaştırılacak, tutsaklar serbest bırakılacaktır (49:8–9). “Antlaşma olarak vermek” sözünün ne işe yaradığı ayetin devamında zaten açıklanmıştır.

Yeşaya 49:8’de וְאֶצָּרְךָ וְאֶתֶּנְךָ לִבְרִית עָם לְהָקִים אֶרֶץ לְהַנְחִיל נְחָלוֹת שֹׁמֵמוֹת denir: “Seni koruyacağım, halk için antlaşma olarak vereceğim; ülkeyi yeniden kurmak ve ıssız miras yerlerini yeniden vermek için.” Ve-etsarkha (וְאֶצָּרְךָ), “seni koruyacağım”; ve-etenekha (וְאֶתֶּנְךָ), “seni vereceğim” ve le-hakim erets (לְהָקִים אֶרֶץ), “ülkeyi yeniden kurmak” ifadeleri, görevlendirmenin hangi amaca hizmet ettiğini belirtir. Birinin antlaşmayı temsil etmek veya onun gerektirdiği işleri yapmak için gönderilmesi, onun bedeninin öldürülecek korban hayvanı haline getirildiğine ilişkin bir emir değildir. 49:9’daki tutsaklara özgürlük bildirisi de bu yeniden kuruluş görevini izler.

“Seni vereceğim” sözünün nasıl işlediğini bir önceki cümle gösterir. Haşem, aynı kula “Seni uluslara ışık olarak vereceğim” der. Ardından tutsaklara dışarı çıkmaları bildirilecektir. Birinin ışık veya antlaşma olarak verilmesi, peygamberin o kişiye yüklediği görevi anlatır. İnsanın kurban edilmesini öngören sav, Haşem’in koruduğunu söylediği kişiye metinde bulunmayan bir görev yükler. (Yeşaya 49:5–9).

Yeşaya 42:6–7, kula “halk için antlaşma, uluslara ışık” görevini verir; körlerin gözlerinin açılması ve karanlıktaki tutsakların çıkarılması anlatılır. Yeşaya 49:3’te kul İsrael diye adlandırılır; 49:5–6’da İsrael’i toplamakla görevlendirilir. Kişiyi antlaşma diye adlandırmak, bedeninin kurban edilmesini emretmek değildir.

Yeşaya 49:6’da Yaakov’un soylarını ayağa kaldırmak ve İsrael’i geri getirmek, 49:8–9’da ülkeyi yeniden kurmak ve mahpuslara çıkmalarını söylemek anlatılır. Bereşit 22’de Avraam, Yitshak’ı öldürmeden önce durdurulur ve koç onun yerine ola, yani sunakta bütünüyle yakılan bir sunu olarak getirilir. Yeremya 7:31 ve 19:5 çocukların yakılması hakkında Tanrı adına “buyurmadım” ve “aklıma gelmedi” der.

Bereşit 22:11–13’te Yitshak’ın öldürülmesi durdurulur; Vayikra 1–7 insanı kurban türleri arasına koymaz. Hristiyanların Yeşaya 49:8’deki “seni vereceğim” sözünü “seni insan kurbanı olarak öldüreceğim” diye değiştirmeleri, aynı cümlede verilen koruma, toplanma ve özgürlük görevlerini siler.

Yeşaya 49:9, bu görevin devamını לֵאמֹר לַאֲסוּרִים צֵאוּ לַאֲשֶׁר בַּחֹשֶׁךְ הִגָּלוּ, “Tutsaklara çıkın, karanlıkta olanlara görünür olun demek için” şeklinde açıklar. “Antlaşma” ifadesi Siyon’un ve İsrael’in yeniden kuruluşuna bağlanır. 42:6–7 aynı dili, uluslara ışık ve tutsakların kurtuluşu görevleriyle birlikte kullanmaktadır. Bu görevleri ortadan kaldırıp yalnız ölüm olayına indirgemek, peygamberin cümlesindeki fiilleri ve amaçları birbirinden koparmaktadır.

Yeşaya 42:6 da וְאֶתֶּנְךָ לִבְרִית עָם לְאוֹר גּוֹיִם, “Seni halk için antlaşma, uluslar için ışık olarak vereceğim” der. Bir sonraki ayette körlerin gözlerinin açılması ve tutsakların hapisten çıkarılması anlatılmaktadır. Her iki pasajdaki etenkha (“seni vereceğim”) ifadesi aynı görev diline aittir. Bereşit 22’de Yitshak’ın öldürülmesinin durdurulması ve Vayikra 1–7’de korban türlerinin açıkça belirlenmesi, “vermek” fiilinin neden insan korbanı hakkında bağımsız bir yasa sayılamayacağını ayrıca gösterir.

Hristiyan yorumu “seni vereceğim” sözünün arkasından “kurban olarak” anlamını ekler. Bu söz Yeşaya’nın İbranicesinde geçmez; yazarın çıkardığı bir anlamdır. Ayetin hemen öncesinde “seni koruyacağım”, devamında ise ülkenin yeniden kurulması ve tutsakların çıkarılması anlatılır.

Yeşaya 49:9–13, tutsakların çıkışının ardından yolculuk, beslenme ve Tanrı’nın merhametle yönlendirmesinden söz eder. Bu devam, ayette verilen görevin ülkenin ve halkın yeniden toparlanmasıyla bağını gösterir. Haşem kulunu koruyacağını ve bu işi ona vereceğini söyler. İsa’nın insan kurbanı olarak sunulacağı sonucu, kulun görevinden çıkarılamaz. Yeşaya 49:9–13.

Tanah kaynakları: Yeşaya 49:3–9, özellikle 49:8–9; Yeşaya 42:6–7; Bereşit 22:11–13; Vayikra 1–7; Yeremya 7:31 ve 19:5.

Bu iddianın sayfası

195. İddia: Dünya çapındaki Hristiyanlık Yeşaya 49’daki uluslara ışık kehanetini gerçekleştirir

Yeşaya 49’da Tanrı, kuluna hem İsrael’i toplama hem de uluslara ışık olma görevi verir. Bu iki görev aynı konuşmada yer alır. Bir dinin dünyaya yayılmasının bu sözleri karşılayıp karşılamadığına bakmak için, ayetin her iki görevden ne anladığını görmek gerekir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 49’da Tanrı, kuluna hem İsrael’i toplama hem de uluslara ışık olma görevi verir. Bu iki görev aynı konuşmada yer alır. Bir dinin dünyaya yayılmasının bu sözleri karşılayıp karşılamadığına bakmak için, ayetin her iki görevden ne anladığını görmek gerekir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 49’daki kulun Maşiah olduğunu ve İsrael’den beklediği karşılığı bulamadığını söylerler. Onlara göre bunun üzerine kul uluslara ışık olarak gönderilmiştir. Hristiyanlığın dünyaya yayılmasını, İsa’nın bu görevi tamamladığına kanıt sayarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 49:6, kulun uluslara ışık olmasından söz eder. Aynı ayet, Yaakov’un kabilelerinin ayağa kaldırılmasını ve İsrael’den sağ kalanların geri getirilmesini de bildirir. Hristiyanlık geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Ayetteki görevlerin yerine geldiğini göstermek için İsrael’in geri getirilip getirilmediğine de bakılır.

Bölümün üçüncü ayetinde Tanrı kula עַבְדִּי־אָתָּה יִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר־בְּךָ אֶתְפָּאָר, “Sen kulumsun, İsrael; seninle yüceleceğim” der. 49:5–6’da ise kulun Yaakov’u geri getirmesi ve İsrael’i toplaması anlatılır.

Kulun İsrael diye adlandırılması ile İsrael’i toplamakla görevlendirilmesi birlikte açıklanmalıdır. Bazı yorumcular burada halk adına hareket eden sadık bir kul görür. Bazıları ise görevi bir peygamberle veya halkın başka bir temsilcisiyle ilişkilendirir.

49:6’da לְהָקִים אֶת־שִׁבְטֵי יַעֲקֹב וּנְצוּרֵי יִשְׂרָאֵל לְהָשִׁיב, “Yaakov’un kabilelerini ayağa kaldırmak ve İsrael’in korunmuş olanlarını geri getirmek” denir. Ardından וּנְתַתִּיךָ לְאוֹר גּוֹיִם לִהְיוֹת יְשׁוּעָתִי עַד־קְצֵה הָאָרֶץ, “Seni uluslara ışık yapacağım; kurtuluşum yeryüzünün ucuna kadar ulaşsın” sözü gelir. Yeşuati, “benim kurtuluşum” demektir. Ayette konuşan Tanrı, kendi kurtarışının yeryüzünün ucuna kadar ulaşacağını söyler. Bu söz İsa’nın adı olarak kullanılmaz.

Raşi, bölümün konuşanını peygamberlikle ilişkilendirir ve uluslara ışık sözünü kurtuluş haberinin duyurulması üzerinden açıklar. Bu, kulun kimliği hakkında bir Yahudi yorumudur. Ayet, İsrael’in geri getirilmesiyle uluslara ulaşan kurtuluşu aynı görev içinde anlatır. Bu görevi üstlenen kişi olarak İsa’nın adı geçmez.

Yeşaya 49:8–9 ülkenin yeniden kurulmasını ve tutsakların serbest bırakılmasını anlatır. 60:1–4’te uluslar Siyon’un ışığına gelirken oğulları ve kızları da uzaktan toplanır. Devarim 4:6–8’de İsrael’in Tora’yı yaşaması ulusların gözünde bilgelik olarak görülür.

Yeşaya 2:2–4’te uluslar Siyon’dan Tora öğrenir ve artık savaş öğrenmez. Zekeriya 8:20–23’te halklar Yeruşalayim’de Tanrı’yı arar ve İsrael’le birlikte olduğunu söyler. Peygamberler, ulusların Tora öğrenmesini, savaşı bırakmasını ve Yeruşalayim’de Tanrı’yı aramasını anlatırlar. Bir kişinin adının veya dini bir mesajın yayılması, bu olayların gerçekleştiğini göstermez.

İsa hakkında haberin farklı halklara ulaşması ile Yeşaya 49’daki kulun kimliği ve bütün görevlerinin gerçekleşmesi ayrı sorulardır. Ayetin “uluslara ışık” sözünü, aynı cümledeki İsrael’in geri getirilmesi görevinden ayırmak ayette kula verilen görevin bir kısmını dışarıda bırakır. Hristiyanlığın yayılması, Yeşaya’nın aynı kula verdiği bu görevlerin gerçekleştiğine veya kulun İsa olduğuna kanıt olamaz.

Tanah kaynakları: Yeşaya 49:1–9; Yeşaya 2:2–4, 11:9–12 ve 60:1–4; Devarim 4:6–8; Zekeriya 8:20–23. Yorum: Raşi, Yeşaya 49:1 ve 49:6.

Bu iddianın sayfası

85. İddia: “Halkın antlaşması” ifadesi Maşiah’ın kanıyla kurulacak yeni antlaşmayı anlatır

Antlaşma, tarafları ve bağlarını belirleyen bir sözdür. Yeşaya’da kul “halk için antlaşma” olarak verilir. Zekeriya’da tutsakların kurtuluşu antlaşmanın kanıyla ilişkilendirilir. Yeremya ise yeni bir antlaşmadan söz eder. Bu üç metinde antlaşmanın kimleri ve hangi olayları kapsadığı ayrı ayrı okunmalıdır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Antlaşma, tarafları ve bağlarını belirleyen bir sözdür. Yeşaya’da kul “halk için antlaşma” olarak verilir. Zekeriya’da tutsakların kurtuluşu antlaşmanın kanıyla ilişkilendirilir. Yeremya ise yeni bir antlaşmadan söz eder. Bu üç metinde antlaşmanın kimleri ve hangi olayları kapsadığı ayrı ayrı okunmalıdır.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya 49:8’de kulun halk için antlaşma olarak verilmesini, Maşiah’ın, yani Mesih’in kendisini korban, başka bir deyişle Haşem’e sunulan bir kurban olarak vereceğine işaret sayarlar. Zekeriya 9:11’de tutsakları özgürlüğe çıkaran antlaşma kanını da bu kurbanın kanı olarak okurlar. Bu iki bağlantıdan, Yeremya’nın vaat ettiği yeni antlaşmanın İsa’nın ölümüyle kurulduğu sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 49:8’de Haşem, kula kurtuluş gününde yardım ettiğini söyler ve onu koruyacağını vaat eder. “Seni halk için antlaşma olarak vereceğim” sözünün ardından kulun yapacağı işler gelir. Ülkeyi yeniden ayağa kaldıracak, ıssız kalmış mirasları paylaştıracak ve tutsaklara çıkmalarını söyleyecektir. Bu görevlendirmeyi İsa’nın kanıyla yeni bir antlaşma kurma vaadi saymak yanlıştır. Ayetteki “seni vereceğim” sözüne “korban olarak” anlamı Hristiyan yorumuyla eklenir. Yeşaya’nın cümlesinde “yeni antlaşma” ifadesi de bulunmaz. (Yeşaya 49:3–9)

Yeşaya 49:8’deki İbranice וְאֶתֶּנְךָ לִבְרִית עָם, “seni halk için antlaşma olarak vereceğim” der. Raşi, bu ifadeyi Haşem’in antlaşma halkı olmakla ilişkilendirir ve yeniden kurulacak ülkeyi Erets İsrael, yani İsrael ülkesi olarak açıklar.

İki ayet önce Haşem, “Seni uluslara ışık olarak vereceğim” der. İsrael adıyla çağırdığı kul, Yaakov’un kabilelerini ayağa kaldıracak ve İsrael’den sağ kalanları geri getirecektir. Uluslara ışık olması bu işe eklenir. Yeşaya 42’de ise “halk için antlaşma” ve “uluslar için ışık” aynı cümlede yer alır. Haşem kulun elini tutar ve onu korur. Kul körlerin gözünü açmak ve karanlıkta tutulanları hapisten çıkarmakla görevlidir. Hristiyan savı karanlıktan çıkışı ölümden dirilme olarak yorumlar. Yeşaya’nın verdiği somut bağ, tutsaklığın bitmesi ve insanların ıssız kalmış topraklarına kavuşmasıdır. (Yeşaya 49:3–12, 42:6–7)

Yeşaya, kulun halkla antlaşma ve uluslarla ışık ilişkisini daha önce de işlerle açıklar. 42:6–7’de onu elinden tutan ve koruyan Haşem’dir. Kul, kör gözlerin açılması ve karanlıkta tutulanların çıkarılmasıyla görevlendirilir. 49:8–9’da benzer sözler, ülkenin iyileştirilmesi ve tutsakların dışarı çağrılmasıyla devam eder. Peygamber, antlaşmayla verilen görevi bu eylemler üzerinden anlatır. Şemot 24’te Sinay antlaşmasının kanı tartışmasız biçimde konu edildiğinde ise korbanlar, kan ve kanın halk üzerine serpilmesi ayrı ayrı belirtilir. (Yeşaya 42:6–7).

Zekeriya’da antlaşma kanı gerçekten anılır. Önce Siyon’a eşeğe binen kralının geleceği bildirilir. Ardından Haşem, antlaşmasının kanı sayesinde tutsaklarını susuz çukurdan çıkardığını söyler. İbranice cümlede “sen”, “senin antlaşman” ve “senin tutsakların” dişil biçimdedir. İbranicede bu sözler dişil biçimde kurulduğunda burada bir şehir olarak anılan Siyon’a, yani Yeruşalayim’e seslenilir. Antlaşma da tutsaklar da Siyon’la ilişkilendirilir. Ayetten bu kanın kralın bedeninden geldiği sonucu çıkmaz.

Tora’da kanla anılan antlaşmanın açık bir örneği vardır. Moşe Sinay’da boğaların kanını halkın üzerine serper ve onu Haşem’in İsrael’le yaptığı antlaşmanın kanı olarak adlandırır. Zekeriya’nın sözleri de Siyon’la bağı zaten kurulmuş bir antlaşmaya dayanır. Raşi, bu kanı Sinay’da halkın üzerine serpilen antlaşma kanıyla açıklar. (Zekeriya 9:9–12, Şemot 24:3–8)

Yeremya yeni antlaşmanın taraflarını ve getireceği değişikliği açıkça adlandırır. Haşem onu İsrael evi ve Yehuda eviyle yapacak, kendi Tora’sını içlerine yerleştirip yüreklerine yazacaktır. Bu söz, halkın Tora’yı gönülden benimseyeceğini anlatır. Küçüğünden büyüğüne hepsi O’nu tanıyacak ve Haşem günahlarını bağışlayacaktır. Malaki’nin bütün İsrael’e Moşe’nin Tora’sını hatırlatması da bu devamlılığı gösterir. Hristiyan savı Yeşaya’daki “verme”, Zekeriya’daki “kan” ve Yeremya’daki “yeni antlaşma” sözlerini birleştirirken her birinin kime ve hangi işe bağlandığını değiştirir. Yeşaya’da kul sürgünün yıktığını onarır. Zekeriya Siyon’a kendi antlaşması üzerinden seslenir. Yeremya’da Haşem, Tora’sını İsrael ile Yehuda’nın yüreğine yazar. Bu sözlerden İsa’nın kanıyla kurulmuş bir antlaşma çıkarmak, açıklanması gereken Hristiyan öğretisini ayetlerin içine önceden yerleştirmektir. (Yeremya 31:31–34, Malaki 3:22)

Tanah kaynakları · Yeşaya 49:3–9 · 42:6–7 · Zekeriya 9:9–12 · Şemot 24:3–8 · Yeremya 31:31–34 · Malaki 3:22.

Bu iddianın sayfası

64. İddia: Yeşaya 53’teki kul İsrael’den ayrı olduğu için İsrael olamaz

Yeşaya 49’da Haşem, kuluna “İsrael” diye seslenir ve ona İsrael’i geri getirme görevi verir. Bir görevi yapanla o görevin yöneldiği insanları ayırmak gerekir. Bunun için aynı halka ait olup olmadıklarına ayrıca bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 49’da Haşem, kuluna “İsrael” diye seslenir ve ona İsrael’i geri getirme görevi verir. Bir görevi yapanla o görevin yöneldiği insanları ayırmak gerekir. Bunun için aynı halka ait olup olmadıklarına ayrıca bakılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 49:5–6’da kul İsrael’i Haşem’e geri getirmekle görevlendirildiği için kulun bütün İsrael halkı olamayacağını söylerler. Onlara göre kul, İsrael’in görevini tek başına yerine getiren Maşiah, yani Mesih İsa’dır. Kulun daha ana rahmindeyken çağrılmasını bakireden doğuma işaret sayarlar. Yeşaya 53’te “biz” ve “halkım” diyenlerin İsrael’i anlattığını düşünür ve bu sözleri İsrael’in kul olan bu ayrı kişiye karşı işlediği günahlara bağlarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 49:3, “Sen kulumsun, İsrael” der. İki ayet sonra kula Yaakov’u döndürme, altıncı ayette İsrael’in sağ kalanlarını geri getirme görevi verilir. Bu iki ifadeyi aynı yazar yan yana koymuştur. İsrael’in bir parçası, İsrael’in bütünü için görev üstlenebilir. Yeşaya 48:1–8’de İsrael adıyla anılan ama bu ada uygun yaşamayanlar kınanır. 10:20–22’de Yaakov’un sadık artakalanları, 65:8–9’da ise halkı uğruna esirgenen kullar anılır. Sefanya 3:12–13, sadık artakalanın haksızlık yapmayacağını ve ağzında hile bulunmayacağını söyler. Yeşaya 53:9 aynı özelliği kula verir. Halkın içinden çıkan bir peygamberin kendi halkına seslenebilmesi gibi, sadık İsrael de İsrael’i dönüşe çağırabilir.

Hristiyan savının daha gelişmiş biçimi de İsrael adını silmek yerine tek bir kişiye taşır. Bu savda İsrael’in görevini kusursuz biçimde yerine getiren kişi İsa olduğu için kul ona uygulanır. Oysa bir peygamberin kendi halkını Haşem’e çağırması, temsil görevinin bir insan tarafından yerine getirilebildiğini zaten gösterir. Bir bireyin halkı temsil etmesi, o bireyi kendiliğinden Maşiah yapmaz. Onun İsa olduğunu söylemek için de ayette bu kimliği belirleyen bir bilgi gerekir. İsrael’i geri çağırma görevi bu iki kimliği vermez. Üstelik kitabın dili topluluğu tekil olarak da anlatır. 43:10’da “Siz Benim tanıklarımsınız” hitabının yanında “seçtiğim kulum” sözü bulunur. 44:1 ve 21’de de Yaakov ve İsrael’e tekil olarak “kulum” diye seslenilir.

Ana rahminden çağrılma ve korunma sözleri de aynı anlatımın içindedir. Kul 49:1 ve 5’te ana rahminden görevlendirilmiştir. 44:2’de ise İsrael’in kendisi ana rahminden biçimlendirilmiş olarak anlatılır. Ana rahminden seçilmeyi bakireden doğumun işareti sayan sav, aynı sözün bütün İsrael için kullanılmasını açıklayamaz. Sözcükler doğumun nasıl gerçekleştiğini değil, Haşem’in baştan beri çağırıp biçimlendirdiğini anlatır. 49:2’de kul Haşem’in elinin gölgesinde saklanır. 51:16’da aynı korunma sözü, Siyon’a “Sen Benim halkımsın” denilen anlatıda yeniden yer alır. Haşem’in çağırması ve koruması, halk ile onun adına görev yapanın birbirine bağlı olduğunu gösterir.

Tanah’ın Aramice çeviri ve açıklaması olan Targum Yonatan, bu ilişkiyi açıklarken 49:3’te “kulum İsrael” sözünü korur. 49:6’da ise Yaakov’un kabilelerini ayağa kaldırıp İsrael’in sürgününü geri getirmekle görevlendirilenlerden çoğul olarak “kullarım” diye söz eder. Bir halkın içindeki kullar ile geri çağırdıkları halk birbirinden ayrılabilir; yine de aynı halka aittirler. Bu, ayetin İbranice metni değil, Targum’un açıklamasıdır.

Bu görev İsrael’in dönüşüyle sınırlı kalmaz. Kul 49:6’da uluslara ışık olarak verilir, Haşem’in kurtuluşu dünyanın uçlarına ulaşır. 42:6’da da aynı ışık görevi vardır. 60:1–3’te ise Haşem’in görkemi Siyon’un üzerinde doğar, uluslar onun ışığına ve krallar onun parıltısına gelir. Işığın uluslara ulaşması Siyon’un geleceğinin parçasıdır. 49:7’de aşağılanan ve yöneticilere kul edilenin sonunda krallar tarafından onurlandırılması anlatılır. Raşi, hor görülenin İsrael olduğunu söyler. Ayette onu küçümseyen ulus İsrael diye adlandırılmaz. Ardından gelen 49:8–9, ülkenin yeniden kurulmasını, ıssız mirasların sahiplerine verilmesini ve tutsakların serbest bırakılmasını vaat eder.

Yeşaya 52:15’te kralların ağzı kapanır. Onlara söylenmemiş şeyleri görür ve duymadıklarını anlarlar. Hemen sonra “Duyduğumuza kim inandı?” sorusu gelir (53:1). “Biz onu hor gördük” diyen ses, kulun yüceltilmesi karşısında fikri değişen ulusların sesidir. Başta Haşem tarafından vurulduğunu sandıkları halkın, kendi günahlarının etkisiyle acı çektiğini kabul ederler (53:3–6).

Yeşaya 53:8’deki “halkım” sözü, bu konuşma içinde bir kralın kendi halkı adına konuşması olarak okunabilir. Aynı ayetin sonundaki לָמוֹ (lamo) doğal olarak “onlara” anlamını taşır. Tehilim 99:7’de de bir topluluğa gönderme yapar. Şiirin tekil kişileştirmeyle bir halkı anlatmasına bu çoğul biçim uyar. İbn Ezra da bu ayeti ulusların İsrael hakkında sözü olarak okur. “Halkım” İsrael olarak anlaşıldığında bile İsrael’in sadık kesimi halkın geri kalanının suçları yüzünden acı çekebilir. Yeşaya 49’da kula verilen İsrael adı ile 53. bölümde ulusların İsrael hakkında konuştukları birlikte okunduğunda, kul ile halk arasında zorunlu bir karşıtlık kalmaz.

Tanah kaynakları: Yeşaya 49:1–9 (bölüm), 43:10, 44:1–2, 21, 48:1–8, 51:16, 42:6, 52:15, 53:1–4, 8–9, 60:1–3, 65:8–9, 10:20–22 ve Sefanya 3:12–13.

Bu iddianın sayfası

63. İddia: Yeşaya’daki “kul” doğal olarak Maşiah’tır

Yeşaya’da “kul”, Haşem’e bağlı olan ve bir görev verilen kişi veya topluluk için kullanılır. Peygamber, kitabın bazı bölümlerinde kulun adını doğrudan verir. 52. bölümün sonunda ise ağır acı çeken, sonradan yükseltilen bir kuldan söz eder. Bu kişinin kim olduğunu anlamak için şiirin başladığı yere ve Yeşaya’nın daha önce kimi kul diye andığına bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya’da “kul”, Haşem’e bağlı olan ve bir görev verilen kişi veya topluluk için kullanılır. Peygamber, kitabın bazı bölümlerinde kulun adını doğrudan verir. 52. bölümün sonunda ise ağır acı çeken, sonradan yükseltilen bir kuldan söz eder. Bu kişinin kim olduğunu anlamak için şiirin başladığı yere ve Yeşaya’nın daha önce kimi kul diye andığına bakılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 52:13–53:12’de acı çeken kulun İsrael halkı olamayacağını söylerler. Onlara göre kul, başkalarının suçları için ölen İsa’dır. Yeşaya 52:14’ü, İsa’nın herkesten daha fazla bedensel acı çekeceğinin haberi olarak okurlar. Ayrıca Yeşaya 49’da kula İsrael’i geri getirme görevi verildiğini hatırlatır ve bu görevin kulun halktan ayrı bir kişi olduğunu gösterdiğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Haşem, Yeşaya 41:8–9’da kuluna “İsrael” ve “Yaakov” diye seslenir. 43:10’da Haşem aynı cümlede İsrael’e “Siz Benim tanıklarımsınız” der ve topluluğu tekil olarak “seçtiğim kulum” diye anar. 44:21’de yine aynı adı duyarız. 48:20’de kurtarılan kul Yaakov’dur. 49:3’te ad, doğrudan kula söylenir: “Sen kulumsun, İsrael.” Tanah başka yerlerde Avraam, Moşe, David ve peygamberleri de kul olarak adlandırır. Yeşaya’nın bu bölümünde ise unvanın kime ait olduğu tekrarla belirlenmiştir.

Şiir başlamadan hemen önce Haşem, Mısır ve Asur baskısını yaşayan halkından söz eder (52:4–5). Yeruşalayim’in yıkıntılarına sevinmeleri söylenir ve uluslar Haşem’in kurtarışını görür (52:9–10). Haşem, ülkeden çıkacak halkının önünde ve arkasında yer alır (52:12). Bu dizinin ardından “Kulum başarılı olacak” sözü gelir (52:13). Bir zamanlar görünüşü insanları dehşete düşüren kulun yücelmesi kralları susturur (52:14–15). Görünüşteki ağır bozulma, tarihte çekilmiş bütün acıları karşılaştıran bir sıralama değildir. 54:1–3’te doğum ve genişleyen çadır diliyle aynı halkın yeniden çoğalması anlatılır.

Yeşaya 49:5–6’da İsrael adını taşıyan kul dağılmış İsrael’i toplamak ve uluslara ışık olmakla görevlidir. “İsrael” adıyla anılan bir topluluk, halkın içinde Haşem’e sadık kalanları temsil edebilir. Bir halkın kendi içinde dönüşe öncülük edenlerle dönmeye çağrılanlar bulunabilir. Ayet, kulun adını kendi göreviyle değiştirmez.

Yeşaya, halkın tamamı ile halkın içindeki sadık kişileri birbirinden ayırır. 65:8–9’da içinde hala üzüm suyu bulunan salkım atılmaz. Peygamber bu örnekle, halkın içinde sadık kalanlar varsa bütün halkın yok sayılmayacağını anlatır. Tanrı da kulları uğruna her şeyi yok etmez ve Yaakov’un soyuna yurdunu miras verir. Sefanya 3:12–13 de İsrael’den geriye kalanların ağzında hile bulunmayacağını söyler. Yeşaya 53:9’da kul için de ağzında hile bulunmadığı söylenir. Halkın günahları ile onun içindeki sadık kişilerin yaşadıkları aynı şey değildir.

Yeşaya 52:15’te krallar daha önce kendilerine söylenmemiş olanı görür ve duymadıklarını kavrar. Bir sonraki ayet “Duyduğumuza kim inandı?” diye başlar (53:1). Uluslar, hor gördükleri İsrael’in acısını önce Haşem’in onu reddetmesi olarak anlamış, şimdi o acının kendi isyanlarıyla ilişkisini görmüşlerdir (53:4–6). 53:8’deki “halkımın suçu” ifadesi de bir kralın kendi halkından söz etmesi olarak anlaşılabilir. “Biz” diyenlerin bu değişimi, şahsi bir kurtuluş kurbanının ilanından başka bir olay anlatır.

Kulun kesilip alınması ve mezarı, topluluk diline yabancı değildir. Yehezkel 37:11–14’te mezarlardan çıkarılan kuru kemiklerin kimliği açıkça verilir: “Bütün İsrael evi.” Ölüm dili, sürgün ve yıkımın ağırlığını anlatır. Yeşaya 53:10–12’de de kulun canı aşam ile anıldıktan sonra ona soyunu görmek, uzun yaşamak ve ganimeti paylaşmak vaat edilir. Kul suçlular için yakar ve ulusların günahlarının ortaya çıkardığı yükü taşır. 54. bölümde bu vaadin karşılığı İsrael’in çocukları ve yeniden dolan şehirlerdir.

Yahudi kaynaklarında Maşiah’a uygulanan açıklamalar da vardır. Tanah’ın Aramice çeviri ve açıklamalarından biri olan Targum Yonatan, 52:13’te “kulum” sözünü “kulum Maşiah” diye açıklar. Sanhedrin 98b, Maşiah’ın adı üzerine bir tartışmada Yeşaya 53:4’ü kullanır. Yalkut Şimoni de bölümdeki sözleri Maşiah’la ilişkilendirir. Bunlar gerçek yorumlardır; fakat “Maşiah” sözünün ayetin İbranice metninde yazdığını veya sözü edilen kişinin İsa olduğunu göstermez.

Targum’un kendi açıklamasına bakıldığında farklı kişiler ve topluluklar da görülür. 52:14’te İsrael evinin aşağılanmasından söz eder. 53:10’da halktan geriye kalanların arınacağını, Maşiahlarının krallığını göreceğini ve Tora’yı yerine getirenlerin başarılı olacağını anlatır. 53:12’de Maşiah’ın canını ölüme verdiği, birçoklarının günahı için dua ettiği ve asilerin onun sayesinde bağışlandığı söylenir; aynı açıklamada asiler Tora’ya bağlanır. Bu yorumdaki ifadeler İsa’nın kimliğine veya Tora’yı kaldıran bir kurtuluş öğretisine delil oluşturmaz.

Öte yandan Raşi, 52:13’teki kulu Yaakov’un içindeki doğru kişiler olarak açıklar. 49:1’de ise konuşmayı peygamber Yeşaya’ya bağlar. Bu açıklamalar, “kul” sözünün geçtiği her yerde tek bir kişinin anlatıldığını varsaymanın yanlış olduğunu gösterir.

Yeşaya’nın kul diye adlandırdığı İsrael, ulusların önünde aşağılanır, onların suçlarının yükünü taşır ve sonunda yüceltilir. Hristiyan okuması bu halkın yerine İsa’yı koyar, sonra yaraları çarmıha, sessizliği yargılamaya ve uzayan günleri dirilişe bağlar. Şiirin başındaki kurtuluş, kulun adı, konuşan uluslar ve sonunda vaat edilen soy, halk olarak anlatılan İsrael’i gösterir.

Tanah kaynakları: Yeşaya 41:8–9, 43:10, 44:1–2, 21, 48:20, 49:3–6, 52:4–15, 53:1–12, 54:1–17, 10:20–22, 33:23–24 ve 65:8–9, Sefanya 3:12–13, Yehezkel 37:11–14 ve 39:10, Yeremya 29:7, Bereşit 26:24, Bamidbar 12:7, Şemuel Bet 7:5, Yeremya 7:25. Yeşaya 52’nin

Bu iddianın sayfası

89. İddia: Acı çeken ve zafer kazanan Maşiah metinleri ancak iki gelişle açıklanabilir

Bir insan, yönetimi eline almadan önce baskı görüp sonradan zafer kazanabilir. David’in hayatında bu iki durum da yaşanır. Yeşaya’daki acı çeken kul ile Daniel’de yönetme yetkisi alan kişi birlikte okunduğunda, tartışma bu iki durumun neden iki ayrı geliş gerektirdiği üzerinde toplanır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir insan, yönetimi eline almadan önce baskı görüp sonradan zafer kazanabilir. David’in hayatında bu iki durum da yaşanır. Yeşaya’daki acı çeken kul ile Daniel’de yönetme yetkisi alan kişi birlikte okunduğunda, tartışma bu iki durumun neden iki ayrı geliş gerektirdiği üzerinde toplanır.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya’nın hor görülen kulu ile Daniel’de görkem içinde egemenlik alan kişiyi aynı Maşiah, yani Mesih olarak görürler. Krallığını kurmuş bir hükümdarı kimsenin reddedemeyeceğini düşündükleri için, onun önce güçsüz ve savunmasız halde gelmiş olması gerektiğini savunurlar. Onlara göre İsa ilk gelişinde acı çekip öldü ve göğe yükseldi. Krallığını kurmak için ikinci kez gelecektir.

Tanah’ın Cevabı:

David bir gün Şaul’un karşısında çalgı çalarken Şaul elindeki mızrağı ona fırlattı. David iki kez ölümden kurtuldu. Yıllar sonra İsrael’in önderleri Hevron’a gelip başına yağ sürüp onu kral olarak görevlendirdiler. Şaul’un öldürmek istediği adamın bütün İsrael üzerinde hüküm sürmesi için ölmesi ve sonra dünyaya dönmesi gerekmedi. Tanah, bir kralın tahta çıkmadan önce uğradığı zulmü ve sonradan kazandığı zaferi aynı hayat içinde anlatır. Acı çekmekle hüküm sürmek arasında iki geliş gerektiren bir çelişki bulunduğu iddiası daha bu noktada çöker. (Şemuel Alef 18:10–11, Şemuel Bet 5:1–5)

Yeşaya 52:13–15’te kul önce hor görülmüş, sonra kralları susturacak kadar yükselmiştir. Yeşaya 53:2–3, ulusların onu küçümsediği zamanı onların ağzından anlatır. 54:1–3, çocukları çoğalan Siyon’la bu yükselişin neye karşılık geldiğini gösterir. Bir halkın acısı ve ondan sonraki toparlanması, tek bir hayat çizgisi içinde anlatılır. Yeşaya 11:1, yönetici filizin Yişay soyundan olduğunu açıkça söyler. Yeşaya 60:21 ve Hoşea 14:6–8 aynı bitki dilini halk için kullanır. Daniel 7:18, 21–22 ve 27 de görümün anlamını verir. Baskıya uğrayan kutsallar sonunda egemenliğe kavuşur. Acıdan zafere geçiş, göğe ayrılıp yeniden gelen ikinci bir kişi veya ikinci bir geliş gerektirmez.

Tehilim 22 de acının tek başına ne kadar az şey söylediğini gösterir. Ölümün eşiğinde yardım isteyen kişi, ardından kardeşleri arasında Haşem’i öveceğini söyler. Övgüsünün sebebi, çığlığının duyulmuş olmasıdır. Bu yakarışta acıdan kurtuluşa geçilir. Anlatılan kurtuluşu ölüm ve diriliş diye okumak için mezmurun söylemediği iki olayın eklenmesi gerekir. (Tehilim 22:22–25)

Zekeriya’da alçakgönüllülük ile zafer aynı kralın tasvirinde buluşur. Siyon’a eşek üzerinde gelen kralın hemen ardından savaş arabalarının ve yayların kaldırılması anlatılır. Kral uluslara barış duyurur ve egemenliği denizden denize uzanır. Alçakgönüllülük kralın niteliğidir. Barış ise onun yönetimi altında yaşanacak değişimdir. Daniel’in gördüğü sahne ise gökte, yargıç olarak oturan Tanrı’nın huzurunda geçer. Bulutlarla gelen, insana benzer kişi yeryüzüne inmek üzere yola çıkmış biri olarak tasvir edilmez. Ezeli Olan’ın huzuruna getirilir ve kendisine egemenlik verilir. Sahnenin açıklamasında yönetme yetkisini alacak olanlar kutsal halktır. İki sahnenin birinde eşek, diğerinde bulut bulunması, öldükten sonra dönen tek bir kişinin iki gelişini anlatmaya yetmez. (Zekeriya 9:9–10, Daniel 7:13–27)

Tanah, ayrılan birinin daha sonra yeniden gönderileceğini söylerken bu bağı açıkça kurabilir. Eliyahu’nun kasırgayla göğe çıkışı anlatılır. Malaki ise Haşem’in gününden önce gönderilecek peygamberi adıyla, Eliyahu diye anarak tanıtır. Kralın gelişine ilişkin ayetlerde böyle bir bağ yoktur. Moşe, Yehoşua, Yosef, Gid’on ve Yiftah gibi kişilerin yaşadıkları da yardımın, kabulün veya zaferin gecikebildiğini gösterir. Bu benzerliklerden, Maşiah’ın önce öleceği ve ardından başka bir çağda döneceği hükmü çıkmaz. Sanhedrin 98a, bulutlarla ve eşek üzerinde gelişleri İsrael’in durumuna bağlı iki ihtimal olarak açıklar. Sukka 52a’da ise bir görüş, yası öldürülen Maşiah ben Yosef’e bağlar; başka bir görüş kötü eğilimin ortadan kalkmasından söz eder. Aynı yerde Maşiah ben David ayrı bir figürdür. İki ihtimal bir olay sırası kurmaz; iki ayrı kişi de tek kişinin iki gelişi değildir. (Melahim Bet 2:11, Malaki 3:23–24)

Rambam, David soyundan kralın kimliğini yerine getirdiği işlerle sınar: Mikdaş’ı, yani Tapınağı kurması ve İsrael’in dağılmış halkını toplamasıyla Maşiah olduğu kesinleşir. Başarılı olmadan ölürse Tora’nın vaat ettiği kral olmadığı anlaşılır. Bu, Tanah ayeti değil, Rambam’ın bu konudaki açıklamasıdır.

Yeremya kralı, saltanatının sonuçlarıyla tanıtır. David’in soyundan gelen bu kral ülkede adaletle hükmederken Yehuda kurtulur ve İsrael güven içinde yaşar. Yeşaya, Yişay’ın soyundan gelen yöneticinin yoksulların hakkını gözettiği dünyada yeryüzünün Haşem bilgisiyle dolacağını ve dağılmış İsrael’in toplanacağını söyler. Yehezkel’de de halkın ülkesine dönmesi, tek kralın yönetiminde birleşmesi ve Haşem’in Tapınağının onların arasında bulunması aynı vaadin parçalarıdır. Bu işleri geleceğe bırakıp ilk gelişin gerçekleştiğini ileri sürmek, ispat edilmesi gereken şeyi baştan kabul etmektir. Tanah, David’in soyundan kralı ülkesine dönen, birleşen ve güven içinde yaşayan halkıyla birlikte tanıtır. Bu işler gerçekleşmeden İsa’nın o kral olduğu ileri sürülemez. (Yeremya 23:5–8, Yeşaya 11:1–12, Yehezkel 37:21–28) Yeşaya 41:8–9 · 44:21 · 49:3 · 11:1 · 60:21

Bu iddianın sayfası

118. İddia: İsrael artık Tanrı’nın halkı değildir

Tanah, İsrael’in işlediği günahlar yüzünden sürgüne gönderildiğini ve kutsal yerinin yıkıldığını anlatır. Sürgün, halkın ülkesinden uzaklaştırılmasıdır. Bu cezanın antlaşmayı sona erdirip erdirmediği ise Haşem’in sürgündeki halka ne söylediğine bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, İsrael’in işlediği günahlar yüzünden sürgüne gönderildiğini ve kutsal yerinin yıkıldığını anlatır. Sürgün, halkın ülkesinden uzaklaştırılmasıdır. Bu cezanın antlaşmayı sona erdirip erdirmediği ise Haşem’in sürgündeki halka ne söylediğine bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsrael’in sadakatsizliği ve İsa’yı reddetmesi yüzünden Tanrı’nın halkı olmaktan çıktığını söylerler. Hoşea’nın Lo-Ammi sözünü, Zekeriya ve Daniel’deki ayetleri ve İkinci Tapınağın yıkılmasını buna dayanak gösterirler. Onlara göre İsrael, gelecekte İsa’yı kabul ettiğinde yeniden Tanrı’nın halkı olacaktır.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra 26, İsrael’in günahları yüzünden cezalandırılmasını, sürgünü ve kutsal yerin yıkılmasını anlatır. Ancak Tanrı aynı bölümde “Düşmanlarının ülkesindeyken bile onları reddetmeyeceğim; onlarla yaptığım antlaşmayı bozmayacağım” der (26:44–45). Haşem halkı cezalandıracağını da sürgün sırasında antlaşmayı koruyacağını da aynı bölümde söyler.

Vayikra 26:44’ün tam hükmü וְאַף־גַּם־זֹאת בִּהְיוֹתָם בְּאֶרֶץ אֹיְבֵיהֶם לֹא־מְאַסְתִּים וְלֹא־גְעַלְתִּים לְכַלֹּתָם לְהָפֵר בְּרִיתִי אִתָּם כִּי אֲנִי יְהוָה אֱלֹהֵיהֶם sözleridir: “Düşmanlarının ülkesindeyken bile onları reddetmeyeceğim, onlardan tiksinerek onları ortadan kaldırıp antlaşmamı bozmayacağım; çünkü Ben onların Tanrısı Haşem’im.” Lehafer beriti itam (לְהָפֵר בְּרִיתִי אִתָּם), “onlarla antlaşmamı bozmak” ifadesi özellikle reddedilir. Sürgün, Tora’ya itaatsizlikten kaynaklanan gerçek bir ceza olduğu halde Tanrı’nın antlaşmasının kalıcı iptali değildir. Halk Tora’ya uymadığı için ülkesinden uzaklaştırılır. Haşem ise o halkın Tanrısı olduğunu söylemeye devam eder.

Yeremya 31:31, yeni antlaşmayı İsrael ve Yehuda’yla yapacağını söyler. 31:33’te Tanrı kendi yasasını onların yüreğine yazacağını, 31:35–37’de İsrael’in ulus olarak varlığını sürdüreceğini bildirir. Yehezkel 37:21–28, aynı halkın ülkesine toplanmasını, bir krallıkta birleşmesini ve kutsal yerin halk arasında bulunmasını vaat eder.

Yeşaya 41:8–9, 44:21 ve 49:3 de burada farklı bir açıdan önemlidir: Tanrı aynı İsrael’i adıyla “kulum” diye tanımlar. Yeremya 31:35–37, güneşin ve yıldızların düzeni sürdükçe İsrael’in ulus olarak Tanrı önünde sona ermeyeceğini bildirir.

Şemuel Alef 12:20–22’de Şemuel, yanlış yapan halka Tanrı’nın ardından gitmekten vazgeçmemesini söyler ve gerekçesini açıklar: Haşem, büyük adının hatırı için halkını bırakmayacaktır; çünkü onları kendisine halk yapmaktan hoşnut olmuştur. Halkın günahı bilinirken verilen bu güvence, İsrael’in seçilmişliğinin, halkın hiç hata yapmaması şartına bağlı olmadığını gösterir.

Yeremya 33:23–26’da “Haşem seçtiği iki aileyi reddetti” iddiası bizzat aktarılır. Tanrı buna gündüz ve gece için koyduğu düzeni hatırlatarak karşı çıkar; Yaakov’un ve David’in soyunu reddetmeyeceğini, onlara merhamet edeceğini bildirir. İsrael’in artık Tanrı’nın halkı olmadığı iddiası, peygamberin Tanrı’nın cevabıyla reddettiği iddianın tekrarıdır.

Yeşaya 49:14–16, kendisinin unutulduğunu sanan Siyon’a Tanrı’nın onu unutmadığını bildirir; Yeşaya 54:7–10 da kalıcı merhameti açıklar. “İsrael’in yerine Kilise geçti” iddiası yanlıştır. Vayikra 26:44–45 ve Yeremya 31:35–37, Tanrı’nın İsrael’le antlaşmasını koruduğunu ve halkın ulus olarak süreceğini açıkça bildirir.

Yeremya 31:36’da İsrael’in sürekliliği גַּם זֶרַע יִשְׂרָאֵל יִשְׁבְּתוּ מִהְיוֹת גּוֹי לְפָנַי כָּל־הַיָּמִים ifadesiyle güneşin, ayın ve yıldızların düzeninin bozulması gibi gerçekleşmesi beklenmeyen bir koşula bağlanır: İsrael’in Tanrı’nın önünde ulus olarak var olmaktan çıkması, doğanın sabit düzeninin sona ermesiyle karşılaştırılır. Yeremya 33:23–26 da aynı reddedilme iddiasına gündüz ve gece düzeniyle cevap verir. İsrael’in tarihsel ihlalleri bu antlaşma sürekliliğinin reddi için gerekçe yapılmamıştır.

Hoşea 1:9’da Lo-Ammi, yani “Halkım değil” adı, İsrael’in işlediği günahların yol açtığı ağır kopuşu anlatır. Kitap aynı halk için devamında şu sözü de verir: “Halkım değilsiniz” denilen yerde onlara “Yaşayan Tanrı’nın çocukları” denecektir. Yehuda ile İsrael yeniden bir araya gelecek, Tanrı Lo-Ammi için “Sen halkımsın” diyecektir. İddia, kopuşu anlatan sözü alıp aynı kitabın İsrael’e verdiği dönüş vaadini dışarıda bırakır. Hoşea 1:9, 2:1–2, 2:25.

Zekeriya 11:10’da kırılan değnekle birlikte bozulan antlaşma, ayetin kendi sözleriyle “bütün halklarla” yapılmış antlaşmadır. Ayet onu Sinay’da İsrael ile yapılan antlaşma diye adlandırmaz. Daniel 9:26’da da “Yahudiler artık onun halkı olmayacak” cümlesi bulunmaz. Ayetin söylediği, gelecek önderin halkının, Yeruşalayim’i ve kutsal yeri yıkacağıdır. İsrael’in Tanrı’nın halkı olmaktan çıktığı sonucu bu cümleye sonradan eklenir. Zekeriya 11:10, Daniel 9:26.

Yeremya 3:8–18’de sadakatsizlik boşanma diliyle anlatılır; aynı bölüm İsrael’i dönmeye çağırır ve İsrael ile Yehuda’nın yeniden bir araya gelmesinden söz eder. Yehezkel 16:59–63’te de Tanrı, İsrael’in antlaşmayı bozmasını anlattıktan sonra geçmişte onunla yaptığı antlaşmayı hatırlayacağını ve onunla sonsuz bir antlaşma kuracağını söyler. Yargılanan ve geri çağrılan halk aynıdır.

Bu metinler İsrael’in günahlarını gizlemez. Günahın ardından ceza, sürgün ve dönüş anlatılır. Ancak dönüş, İsrael’in İsa’yı kabul etmesine bağlanmaz. Vayikra İsrael’in Tanrı’ya dönmesinden söz eder; Hoşea aynı halkın yeniden kabulünü, Yehezkel ise dağılmış İsrael’in toplanıp temizlenmesini anlatır. Vayikra 26:40–45, Yeremya 3:8–18, Yehezkel 16:59–63, 36:24–28.

Tanah kaynakları: Vayikra 26:40–45; Yeremya 31:31–40 ve 33:23–26; Yehezkel 37:21–28; Şemuel Alef 12:20–22; Yeşaya 41:8–9, 44:21, 49:3, 49:14–16 ve 54:7–10.

Bu iddianın sayfası

143. İddia: Yahudilerin İsa’yı reddetmesi onun Maşiah olduğuna işarettir

Bir insanın küçümsenmesi, onun kim olduğunu tek başına göstermez. Tanah’ta hem hor görülen kişiler hem de insanların reddettiği bir taş gibi benzetmeler vardır. Bu sözleri okurken her metnin kimi anlattığına ve reddedilmenin ardından ne olduğuna bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir insanın küçümsenmesi, onun kim olduğunu tek başına göstermez. Tanah’ta hem hor görülen kişiler hem de insanların reddettiği bir taş gibi benzetmeler vardır. Bu sözleri okurken her metnin kimi anlattığına ve reddedilmenin ardından ne olduğuna bakılır.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Tehilim 22’deki acı tasvirini, ustaların reddettiği taş ve insanların takıldığı sürçme taşı hakkındaki ayetlerle birleştirirler. Bu ayetlerin İsrael’in Maşiah’ı reddedeceğini bildirdiğini söylerler. Yahudilerin İsa’yı kabul etmemesini de onun gerçek Maşiah, yani Mesih olduğunun işareti sayarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 52:15’te şaşıranlar uluslar ve krallardır. 53:1–4’te “biz” diyenler, bir zamanlar kulu hor gördüklerini ve Haşem’in onu cezalandırdığını sandıklarını anlatır. 53:3 kulu נִבְזֶה וַחֲדַל אִישִׁים אִישׁ מַכְאֹבוֹת וִידוּעַ חֹלִי, “hor görülmüş, insanların dışladığı, acı ve hastalıkla tanışmış biri” diye tanıtır. Bu aşağılanma, kulun adını, David’in soyundan gelip gelmediğini veya İsrael’de hangi görevi üstlendiğini tek başına göstermez. Sonra acının kendi günahlarıyla ilişkisini fark ederler. “Yahudiler İsa’yı reddedecek” iddiası, bu sahnedeki konuşmacıları İsrael’e, sözünü ettikleri kulu da İsa’ya çevirir.

Yeşaya 49:3’te Haşem şu sözlerle kula adını verir: עַבְדִּי־אָתָּה יִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר־בְּךָ אֶתְפָּאָר, “Sen kulumsun, İsrael. Sende yüceltileceğim.” 41:8–9 ve 44:21 aynı adı tekrarlar. 49:5–6’da kulun İsrael’in dağılmış üyelerini toplaması da, kendisine daha önce verilen adı silmez. Yeşaya’da İsrael hor görülen taraftır. Bu metin, bir din iddiasına karşı çıkan Yahudileri İsa’nın Maşiah olduğunun tanıkları yapmaz.

Tanah’ın kendi tarihindeki Moşe de halkından itiraz görmüştür (Şemot 2:14; 5:20–21). David’i Şaul öldürmeye çalışmış, ama Şemuel Alef 18:16, İsrael’le Yehuda’nın David’i sevdiğini bildirmiştir. Peygamber Yeremya da kendi halkının sert tepkisiyle karşılaşmıştır (Yeremya 20:1–2). Böyle bir acı, belirli bir insanı Tanrı’nın vadettiği David soyundan kral olarak tanımlayan yalnız o kişiye ait bir işaret değildir.

Devarim 13:1–5, işaret gösteren bir kişinin Tanrı’nın buyruklarından saptırması halinde onun dinlenmemesini emreder. Demek ki bir dini iddianın reddedilmesi, Tora’ya sadakatin gereği de olabilir. Reddedilen kişinin buyruklara ve Maşiah için verilen görevlere uygunluğu gösterilmeden reddedilmeyi doğruluk kanıtı saymak, Tora’nın bizzat emrettiği sınamayı tersine çevirir.

Yeşaya 11:1–12, David soyundan gelecek kralın adalet, barış ve İsrael’i toplama görevlerini; Yeremya 23:5–8 halkın güven içinde yaşayacağını; Yehezkel 37:21–28 bir araya gelmiş İsrael’le kutsal yerin sürekliliğini açıklar. 'İsa reddedildi, o halde vaat edilen kraldır' sonucu, bu görevleri reddedilme öyküsüyle değiştirir. Peygamberlerin verdiği gerçekleşme ölçütleri ayrı ayrı karşılanmalıdır.

Devarim 13:4, Tanrı’nın buyruğundan saptıran kişi için לֹא תִשְׁמַע אֶל־דִּבְרֵי הַנָּבִיא הַהוּא, “O peygamberin sözlerine kulak vermeyeceksin” der. Öğretinin sınanması gerektiği bir yerde bir kişinin reddedilmiş olması, öğretinin doğruluğu için bağımsız kanıt sayılamaz. Yeşaya 11’deki adalet, barış ve İsrael’in toplanması; Yehezkel 37’deki ulusal birlik ve kutsal yerin yeniden kurulması, reddedilme öyküsünden ayrı somut vaatlerdir. Maşiah kimliği ancak bu vaatler ve soy şartı birlikte değerlendirilerek belirlenebilir.

Tehilim 118:22’de “Yapıcıların reddettiği taş köşe başı oldu” denir. Aynı mezmurda konuşan kişi düşmanlarla kuşatılmasını, Tanrı’nın yardımını ve “Ölmeyeceğim, yaşayacağım” sözünü anlatır. Reddedilen taş, mezmurun kurtuluş ve yükseliş dilinin içindedir. İmge, tek başına İsa’yı adlandırmaz. Tehilim 118:17–23.

Yeşaya 8:13–14’te ise İsrael’in iki evi için sürçme taşı olan kişi, önceki ayette kutsal sayılması istenen Haşem Tsevaot, yani Orduların Haşem’idir. Ayette “Maşiah” sözcüğü geçmez. Bu sözü önce Maşiah’a, ardından İsa’ya uygulamak ayetin sözünü ettiği kişiyi iki adımda değiştirir. Bu değiştirme, İsa’nın Maşiah olduğunu gösteren bir delil olamaz. Yeşaya 8:13–14.

Tanah kaynakları: Yeşaya 53:1–4; Yeşaya 49:3–6, 41:8–9 ve 44:21; Devarim 13:2–6; Şemot 2:14; Şemuel Alef 18:16; Yeremya 20:1–2; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28.

Bu iddianın sayfası

158. İddia: Yeşaya 53’te İsrael kulu günahkar sanacak ve bu İsa’ya yönelik suçlamaları haber verir

Yeşaya 52’nin sonunda krallar kulun başına gelenlere şaşırır. Sonraki bölümde bir grup insan, ‘Biz onu Tanrı tarafından vurulmuş sandık’ der. Bu itirafı anlamak için hem ‘biz’ diyenlerin hem de acı çeken kulun kim olduğunu metnin içinden anlamak gerekir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 52’nin sonunda krallar kulun başına gelenlere şaşırır. Sonraki bölümde bir grup insan, ‘Biz onu Tanrı tarafından vurulmuş sandık’ der. Bu itirafı anlamak için hem ‘biz’ diyenlerin hem de acı çeken kulun kim olduğunu metnin içinden anlamak gerekir.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya 53:1–4’te ‘biz’ diyenlerin İsrael olduğunu, yanlış değerlendirdikleri kulun da İsa olduğunu söylerler. Onlara göre İsrael İsa’yı günahkar sayacak ve acısının Tanrı’nın cezası olduğunu düşünecektir. Yahudilerin İsa’yı reddetmesini bu kehanetin gerçekleşmesi olarak görürler.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 52:9–12’de Haşem Yeruşalayim’i kurtarır ve kutsal kolunu bütün ulusların önünde açar. 52:15’te krallar, yüceltilen kul hakkında daha önce kendilerine söylenmemiş olanı görür. 53:1’de sözü alanlar “Duyduğumuza kim inandı?” diye sorar. Aynı ayetin “Haşem’in kolu kime açığa çıktı?” sorusu da 52:10’daki olaya bağlanır. İki bölümün birbirine bağlandığı yerde İsrael’e dışarıdan bakanların kim olduğu açıktır.

Şimdi o insanlar eski hükümlerini dile getirir. Yeşaya 53:4’teki sözleri şöyledir: אָכֵן חֳלָיֵנוּ הוּא נָשָׂא וּמַכְאֹבֵינוּ סְבָלָם וַאֲנַחְנוּ חֲשַׁבְנֻהוּ נָגוּעַ מֻכֵּה אֱלֹהִים וּמְעֻנֶּה. “Oysa hastalıklarımızı o taşıdı, acılarımıza o katlandı. Biz onu Tanrı tarafından vurulmuş ve eziyet görmüş saydık.” “Biz onu öyle saydık” anlamındaki וַאֲנַחְנוּ חֲשַׁבְנֻהוּ sözleri, hükmün kulu yanlış değerlendirenlere ait olduğunu gösterir. Sonraki ayette kulun onların isyanları yüzünden yaralandığı açıklanır. Mika 7:16’da aynı sahnenin bir benzeri vardır. İsrael’in kurtuluşunu gören uluslar, yaptıkları zorbalıktan utanır ve ağızlarını kapatır.

Yeşaya 41:8–9, 44:21 ve 49:3’te kulun adı İsrael’dir. 49:5–6’da halkını toplamakla görevlendirilen sadık kul ile 10:20–22 ve Sefanya 3:12–13’teki sadık artakalanlar bu adı anlamaya yardım eder. Yehezkel 18:20–23, çekilen acıyla kişisel suç arasındaki farkı gösterir. Herkes kendi suçundan sorumludur ve kötülüğünden dönen bağışlanır. Yeşaya 53:10’da kulun soyunu göreceği, 54:1–3’te ise Siyon’un çocuklarının çoğalacağı söylenir. Hristiyan iddiası Yeşaya’daki iki tarafın yerini değiştirir. İsrael’i konuşanlara, İsa’yı da ulusların hor gördüğü İsrael’in yerine koyar. Böylece metnin birbirine bağladığı sesleri ve olayları parçalar.

Hristiyanların kulun hor görülmesini İsa’ya yöneltilmiş suçlamaların özel kehaneti diye sunmaları, konuşanların kimliğini ve Tanrı’nın kuluna verdiği İsrael adını dışarıda bırakır. Zulme uğramış olmak, Yeşaya’nın adını verdiği kulun kimliğini belirlemek için yeterli değildir. Peygamberin 41:8 ve 49:3’te belirttiği İsrael adı bu ölçütle ortadan kaldırılamaz.

Yeşaya 52:15’te עָלָיו יִקְפְּצוּ מְלָכִים פִּיהֶם, “Krallar onun karşısında ağızlarını kapatacak” denir. 53:1’deki מִי הֶאֱמִין לִשְׁמֻעָתֵנוּ וּזְרוֹעַ יְהוָה עַל־מִי נִגְלָתָה, “Duyduğumuza kim inandı? Haşem’in kolu kime açığa çıktı?” sözleriyle aynı şaşkınlık bu kez konuşanların ağzından işitilir. Yeşaya 14:16’da da Babil kralını görenler tanıtıldıktan sonra onların şaşkın sorusuna geçilir. Buradaki benzer konuşma geçişi, 53:4’teki yanlış suçlamanın hangi tarafa ait olduğunu belirler.

İddia, 53:4’teki nagua sözcüğünü Vayikra’daki nega ve tsaraat anlatısıyla da ilişkilendirir. Sözcükler aynı kökle ilişkilidir. Tsaraat, Tora’da deride, giysilerde veya evlerde görülebilen belirli belirtiler için kullanılan addır. Ancak Yeşaya 53:4, “Tanrı tarafından vurulmuş saydık” der; burada kişiyi açıkça metsora, yani tsaraat belirtileri taşıyan kişi veya hote, yani günahkar olarak adlandırmaz. Kök yakınlığı, kişinin kimliğini tek başına belirlemez. Vayikra 13:44–45, Yeşaya 53:4.

Talmud’un Sanhedrin 98b bölümü, Maşiah’ın adlarıyla ilgili tartışmada Yeşaya 53:4’ü kullanan bir yorum da aktarır. Bu, ayetin Maşiah’a uygulanabildiğini gösteren sonraki bir yorumdur. Metinde bu kişinin İsa olduğu veya bir insan korbanı olacağı söylenmez. Yahudilerin İsa’yı reddetmiş olması, Yeşaya’daki konuşanların İsrael, kulun da İsa olduğunu kanıtlamaz.

Tanah kaynakları: Yeşaya 52:9–15, 53:1–12 ve 54:1–3; Yeşaya 14:16, 41:8–9, 44:21, 49:3–6; Mika 7:16; Sefanya 3:12–13; Yehezkel 18:20–23.

Bu iddianın sayfası

159. İddia: Yeşaya 53:9 Maşiah’ın kusursuz olduğunu ve suçlularla öldüğünü bildirir

Yeşaya 53:9, kulun şiddet işlemediğini ve ağzında hile bulunmadığını söyler. Aynı ayette kötüler, bir zengin ve mezar da anılır. Kul hakkında söylenen bu sözlerle bir infazın kimlerle, nasıl ve neden gerçekleştiği ayrı ayrı incelenmelidir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 53:9, kulun şiddet işlemediğini ve ağzında hile bulunmadığını söyler. Aynı ayette kötüler, bir zengin ve mezar da anılır. Kul hakkında söylenen bu sözlerle bir infazın kimlerle, nasıl ve neden gerçekleştiği ayrı ayrı incelenmelidir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 53:9’u İsa’nın hayatı boyunca hiç günah işlemediğinin, sonra suçlularla birlikte öldürülüp mezara konduğunun haberi olarak okurlar. Onlara göre bu kusursuzluk, İsa’nın bütün insanlığın günahı için sunulabilecek tek kurban olduğunu gösterir.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 53:9, şiddet uygulamamış ve ağzında hile bulunmamış kulun kötülerle anılmasını haksızlık olarak gösterir. Sefanya 3:12–13, İsrael’in içinde kalacak sadık topluluğu aynı iki çizgiyle tanıtır. Haksızlık yapmayacak, yalan söylemeyecek ve ağızlarında hile bulunmayacaktır. Yeşaya’nın sözleri, haksız yere zulme uğrayan bir kulun davranışını anlatır. Bir insanın bütün hayatı boyunca her günahtan uzak kalmasına ilişkin bir öğreti kurmaz.

Yeşaya 53:9’un İbranicesi וַיִּתֵּן אֶת־רְשָׁעִים קִבְרוֹ וְאֶת־עָשִׁיר בְּמֹתָיו עַל לֹא־חָמָס עָשָׂה וְלֹא מִרְמָה בְּפִיו şeklindedir. Cümle mezar ile kötüler, ölüm ile zengin kişi ve ardından şiddetle hile işlememe ifadelerini yan yana getirmektedir. Lo hamas asa (לֹא־חָמָס עָשָׂה) “şiddet/haksızlık yapmadı”, ve-lo mirma be-fiv (וְלֹא מִרְמָה בְּפִיו) “ağzında hile bulunmadı” demektir. Bu sözler haksızlık ve hile bakımından kulun suçlanamayacağını anlatır; bütün hayatı boyunca hiçbir tür günah işlemediğine ve dolayısıyla onun tüm insanların suçları için bir korban olarak kabul edildiğine ilişkin ayrı bir yasa değildir. Mezarla ilgili şiirsel ifadenin çözümlenmesi de tartışılabilir; ayet iki suçlu, Roma infazı ve belirli bir zengin mezar sahibinin adını vermemektedir.

Sefanya 3:12–13, İsrael’in sadık kalıntısının yalan söylemeyeceğini ve ağzında hile bulunmayacağını bildirir. Yeşaya 41:8–9 ve 49:3 de kulu İsrael diye tanımlar. Tehilim 44:23 (bazı Hristiyan baskılarında 44:22), Tanrı uğruna öldürülme tehlikesi yaşayan doğru topluluğu anlatır. Bu örnekler, şiddet ve hileden uzaklığın, zulüm görmüş tek bir kişiye özgü olmadığını gösterir.

Tanah, insanın günah işleyebileceğini açıkça söyler. Şelomo, “Günah işlemeyen insan yoktur” der (Melahim Alef 8:46). Kohelet 7:20 de yeryüzünde iyilik yapıp hiç günah işlemeyen doğru bir insan bulunmadığını bildirir. Yeşaya 53:11’de kula “doğru” denmesi de bu ifadeleri değiştirmez. Tanah, Noah ve İyov gibi başka insanlara da doğru der; doğruluk sözcüğü tek başına hayatı boyunca hiç günah işlememiş bir kişiyi anlatmaz.

Yeşaya 53:8’deki lamo genellikle “onlara” veya “onlar için” diye çevrilen bir biçimdir; şiirde kimin kastedildiği tartışılır. İnsanların bir mağdura haksızlık etmiş olmasıyla o mağdurun onların bütün suçlarından sorumlu tutulması aynı şey değildir (Yehezkel 18:20).

Tehilim 69:5’te (bazı Hristiyan baskılarında 69:4) David, kendisinden sebepsiz yere nefret edenlerden yakınır; hemen sonraki ayette kendi suçlarının Tanrı’dan gizli olmadığını söyler (69:6; bazı Hristiyan baskılarında 69:5). Kendi günahını itiraf etmesi, düşmanlarının ona yönelttiği haksız suçlamaları doğru yapmaz. Yeşaya 53:9’daki şiddet ve hileden uzaklık da kulun uğradığı zulmü hak etmediğini gösterir; bu cümleden hayatı boyunca hiçbir konuda hata yapmamış bir kişi şartı çıkarılamaz.

Yeşaya 53:9 mezarı kötülerle, בְּמֹתָיו (be-motav), yani “ölümlerinde” biçimini ise zenginle yan yana koyar. Masoretik metinde “zengin” tekil, “ölümler” çoğul biçimdedir. Bağlacın ilişkisi farklı biçimlerde çevrilse de ayet, “önce suçlularla öldürüldü, sonra bir zenginin mezarına gömüldü” diye iki evre anlatmaz. Bazı çeviriler, kötülerle gömülmesi tasarlanan kulun bir zenginin mezarına konmasını okur. Tasarlanan ile gerçekleşen arasındaki o ayrım bir yorumdur. Radak çoğul ölüm biçimini topluluğun farklı ölümleriyle ilişkilendirir. Yehezkel 28:10’da tek bir hükümdara hitap edilirken de çoğul ölüm biçimi kullanılır. Bu yüzden topluluk okumasının dayanağı, tek başına bu kelime değil Yeşaya’nın kula verdiği İsrael adı ve şiirin devamıdır. Tanah’ın bir topluluğun sık sık öldürülmesini tekil bir kişilik altında anlatmasına Tehilim 44:23 de örnektir.

Hristiyan anlatısında İsa’nın iki suçlunun arasında idam edilmesi ile gömülmesi ayrı olaylardır. Luka 23:53’te daha önce kimsenin yatırılmadığı bir mezara yerleştirilir. Matta 27:57–60, mezarı veren Aramatyalı Yosef’i zengin diye tanıtır. Markos ve Luka onun kurul üyeliğini anlatır. Matta’daki zengin ayrıntısı, Yeşaya’daki “kötülerle mezar” ile “ölümlerinde” ifadelerinin tamamını karşılamaz.

Bir sonraki ayet aynı kula soy ve uzun günler vaat eder (Yeşaya 53:10). 54:1–3’te yeni kuşakların çoğalması ve şehirlerin yeniden dolması bu geleceği açıklar. Bir mezar ayrıntısını seçip geri kalan vaatleri dışarıda bırakmak, şiirin tanıttığı İsrael’in tarihini tek bir idam anlatısına sığdırmaz.

Sefanya 3:13’te שְׁאֵרִית יִשְׂרָאֵל לֹא־יַעֲשׂוּ עַוְלָה וְלֹא־יְדַבְּרוּ כָזָב וְלֹא־יִמָּצֵא בְפִיהֶם לְשׁוֹן תַּרְמִית, “İsrael’in kalıntısı haksızlık yapmayacak, yalan konuşmayacak, ağızlarında aldatıcı dil bulunmayacak” denir. Buradaki hileden uzaklık dili de topluluğa uygulanır. Yeşaya 49:3’te kulun açıkça İsrael diye adlandırılmasıyla birlikte, Yeşaya 53:9’da geçen doğruluk ifadesi tek bir kişinin kimliğini belirlemez. Metnin mezar ve ölüm imgeleriyle ardından gelen soy ve uzun günler vaadi birlikte okunmalıdır. Şiddet ve hileden uzak olmak, kulun bütün hayatı boyunca hiç günah işlemediğini veya insanların günahı için sunulacak tek kurban olduğunu göstermez.

Tanah kaynakları: Yeşaya 53:8–12, özellikle 53:9–10; Sefanya 3:12–13; Yeşaya 49:3; Tehilim 69:5–6; Yehezkel 18:20; Melahim Alef 8:46; Kohelet 7:20; Yehezkel 28:10. Çeviri karşılaştırması: NET, Yeşaya 53:9. Karşılaştırılan Hristiyan metni: Luka 23:53.

Bu iddianın sayfası

111. İddia: Daha sonraki Yahudi metinlerinde bir ayetin Maşiah’a uygulanmış olması İsa’yı kanıtlar

Yahudi yorumcular, Tanah’ın bazı ayetlerini Maşiah’a, yani Mesih’e uygulamıştır. Bir yorumu değerlendirirken hangi ayetin açıklandığına, yorumun kimi anlattığına ve o kişiden ne yapmasının beklendiğine bakılır. Birkaç yorumdan alınan sözlerin tek bir kişiye ait olup olmadığı ancak böyle anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yahudi yorumcular, Tanah’ın bazı ayetlerini Maşiah’a, yani Mesih’e uygulamıştır. Bir yorumu değerlendirirken hangi ayetin açıklandığına, yorumun kimi anlattığına ve o kişiden ne yapmasının beklendiğine bakılır. Birkaç yorumdan alınan sözlerin tek bir kişiye ait olup olmadığı ancak böyle anlaşılır.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yahudi kaynaklarında acı çeken, öldürülen, yüceltilen veya Tanrı’nın oğlu diye anılan Maşiah tasvirlerine dikkat çekerler. Ayrı kaynaklardan aldıkları bu ayrıntıları bir araya getirirler. Ortaya çıkan tablonun, ilk Hristiyanların anlattığı İsa’nın Yahudi kaynaklarında da önceden tarif edildiğini gösterdiğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Bir ayetin Maşiah’a uygulanması ile o ayetin İsa’da gerçekleşmesi ayrı iddialardır. Tanah, Maşiah’ı David’in soyundan gelen bir kral olarak tanıtır. Yeremya, onun yönetiminde Yehuda’nın kurtulacağını, İsrael’in güven içinde yaşayacağını ve sürgünlerin kendi topraklarına döneceğini söyler. Bunlar halkın hayatında gerçekleşecek olaylardır. Daha sonraki bir yorumda bir ayete Maşiah anlamı verilmesi, o olayları İsa’nın gerçekleştirdiğine kanıt olarak kullanılamaz. Şemuel Bet 7:12–16, Yeremya 23:5–8.

Bu ayrım, peygamberin bir kişiyi veya topluluğu nasıl tanıttığından başlar. Haşem, Yeşaya’da Avraam’ın soyundan gelen İsrael’e “kulum” diye seslenir. Daha ileride de “Sen kulumsun, İsrael. Sende yüceltileceğim” der. Aynı kul, Yaakov’un kabilelerini yeniden ayağa kaldırmak, İsrael’in sağ kalanlarını geri getirmek ve uluslara ışık olmakla görevlendirilir. Halkın adıyla anılan kulun yine o halka karşı bir görevi vardır. Böylece bir kişinin halkını temsil etmesi ile bütün halkın bir ad altında anılması arasındaki bağ anlaşılır. Kulun İsrael’i geri getirmekle görevlendirilmesi, onun adını İsa’ya çevirmek için bir gerekçe sağlamaz. Yeşaya 41:8–9, 49:3–6.

Daniel’in görümünde, yani kendisine gösterilen sahnede gördüğü insanı andıran kişi de tek başına ele alındığında, görümdeki egemenliğin kime ait olduğu gözden kaçar. Kişiye kalıcı bir krallık verilir. Görümün açıklamasında ise önce Yüceler Yücesi’nin kutsallarının o krallığı alacağı söylenir, ardından egemenliğin onların halkına verileceği belirtilir. Görümde tek bir kişiyle gösterilen krallık, açıklamada bir halka aittir. O kişiyi Maşiah’a uygulayan bir yorum, görümün içine İsa’nın adını yerleştiremez ve halka vaat edilen egemenliği onun yaşamında gerçekleşmiş saydıramaz. Daniel 7:13–27.

Targum Yonatan, İbranice metnin Aramice yorumlu aktarımıdır. Yeşaya 52:13’te “kulum Maşiah” der. Fakat sonraki ayetlerde aşağılananların kimliğini tek bir kişide tutmaz. 52:14’te İsrael evinin aşağılanmasını, 53:5’te Maşiah’ın Tapınağı yeniden kurmasını, 53:7’de duasını ve 53:10’da halkın artakalanının temizlenip Maşiah’ın krallığını görmesini anlatır. Halkın çocukları ve günleri çoğalır, Tora’yı yerine getirenler başarıya ulaşır. 53:12, Maşiah’ın hayatını ölüme açmasıyla birlikte isyancıları Tora’ya yöneltmesini ve suçlular için dua etmesini anlatır. Yalnızca ilk ayetteki Maşiah adını alıp Targum’un devamında İsrael’e verdiği acıyı da ona yüklemek, aynı kaynağın sözünü değiştirir.

Aynı ayetlerin başka bir olaya uygulanması da mümkündür. Sota 14a, Yeşaya 53:12’deki suçlular için yakarma sözünü Moşe ile Altın Buzağı olayına bağlar. Şemot 32:30–34’te Moşe, bağışlanmazlarsa Haşem’den kendi adını yazdığı kitaptan silmesini ister. Sota 14a ölümün göze alınmasını bu duayla, günah yükünü halk için aracılık etmesiyle ve yakarışı halkın dönüşü için dua etmesiyle ilişkilendirir. Haşem ise günah işleyeni kendi sorumluluğuyla baş başa bırakır. Bu yorum, ayetin diliyle Moşe’nin duası arasındaki benzerliği gösterir. Kulun yakın bağlamdaki kimliği ise Yeşaya’da açıkça verilen İsrael adı ve ulusların onun hakkında yaptığı itirafla belirlenir.

Farklı Yahudi metinlerinden alınan parçalar bir araya getirildiğinde de İsa’nın kimliği kendiliğinden ortaya çıkmaz. Bir yorumda acı çeken Maşiah için bir ad aranır, bir diğerinde Zekeriya’daki yas, Yosef soyundan bir Maşiah’ın ölümüyle veya insanı günaha sürükleyen eğilimin ortadan kaldırılmasıyla açıklanır. İlk açıklamada anılan Maşiah ile David soyundan gelecek kral ayrı kişilerdir. Krala verilen oğul adı da Tanah’ın kendi anlatımında anlaşılır. Haşem, David’in soyundan gelecek krala baba olacağını söylerken aynı kralın suç işlediğinde düzeltileceğini de bildirir. Böylece krala oğul denmesinden onun Tanrı olduğu sonucu çıkarılamaz. Bir yorumun eskiliği de bu adları aynı kişide birleştirmez. Bir gelenek, yazıya geçirilmeden önce sözlü olarak aktarılmış olabilir. O geleneğin ne kadar eski ve yaygın olduğunu ise yorumun içeriğinden ayrı bir tarihsel kanıt belirler. Sanhedrin 98b, Sukka 52a, Şemuel Bet 7:12–16.

Tanah’ta vaat edilen gelecek, seçilmiş birkaç benzerlikten çok daha somuttur. İsrael kendi toprağında tek kralın yönetiminde birleşecek, Haşem’in hükümlerini yerine getirecek ve kutsal yer halkın arasında bulunacaktır. Haşem’in bilgisi yayılacak ve uluslar savaşı bırakacaktır. Peygamberlerin Maşiah’a bağladığı bu geleceğin gerçekleşmesi gerekir. Yahudi yorumlarından bir İsa portresi çıkarmak, gerçekleştiği gösterilmemiş bu vaatlerin yerine sonradan kurulmuş benzerlikleri koymaktır. Yehezkel 37:21–28, Yeşaya 11:1–12, 2:2–4.

Tanah kaynakları · Şemot 32:30–32 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 2:2–4, 11:1–12, 41:8–9, 49:3–6, 52:13–53:12 · Daniel 7:13–27 · Yeremya 23:5–8 · Yehezkel 37:21–28. İddiada kullanılan Yahudi yorumları ve karşılaştırma · Targum Yonatan, Yeşaya 52:13, 53:5 · Sota 14a · Sanhedrin 98b · Sukka 52a. Targum 53:12

Bu iddianın sayfası

İlgili Makaleler

Yahudi Halkına (İsrael'e) Tekil Halde Hitap Edilir Mi?

Yeşayahu, İsrael’i açıkça tekil “kulum” diye adlandırır; Tsiyon’a dişil tekil biçimlerle seslenir. Tekil gramerden hareketle İsrael’i dışlayan ve yerine İsa’yı koyan misyoner iddiası, İbranice metinle çelişir.