Tanah adına ileri sürülen iddiaları İbranice metin, bağlam ve Yahudi kaynaklarıyla inceleyin.
3 sonuç · Yayımlanmış 280 iddia
Bu ayete bağlı iddia
Hristiyan iddiası
Yeşaya 53:12 — Pay ve ganimet vaadi, İsa’nın göğe yükselişi midir?
Tanah’ın cevabı
Pay ve ganimet, aşağılanmış kulun hakkını geri almasını anlatır. Radak bunu Yeruşalayim’in kurtuluşu ve ulusların servetiyle açıklar; göğe yükseliş, ayetin söylediği olay değildir.
Cevabın tamamı ve kaynaklar
לָכֵ֞ן אֲחַלֶּק־ל֣וֹ בָרַבִּ֗ים וְאֶת־עֲצוּמִים֮ יְחַלֵּ֣ק שָׁלָל֒ תַּ֗חַת אֲשֶׁ֨ר הֶעֱרָ֤ה לַמָּ֙וֶת֙ נַפְשׁ֔וֹ וְאֶת־פֹּשְׁעִ֖ים נִמְנָ֑ה וְהוּא֙ חֵטְא־רַבִּ֣ים נָשָׂ֔א וְלַפֹּשְׁעִ֖ים יַפְגִּֽיעַ׃ {פ}
53:12’nin başı laḥen aḥalek lo varabim veet atsumim yeḥalek şalal der. Kul için pay ayrılması ve güçlülerle ganimet paylaşılması vaat edilir. Şalal, ganimet veya ele geçirilen mallardır; çeviriler ilk bölümdeki rabim için “birçokları” veya “büyükler” karşılığını seçebilir. Cümle, kulun uğradığı aşağılanmadan sonra onurlandırılmasını anlatır. Fakat “göğe çıktı” veya “Tanrı’nın sağında oturdu” sözlerini içermez. Bu karşılıklar, Hristiyan yükseliş anlatısından getirilir. [2]
Kurtuluştan sonra servet ve pay alma, Yeşaya’da İsrael için kullanılan açık dildir. Yeşaya 60, Siyon’a ulusların servetinin gelmesini, daha önce onu ezenlerin çocuklarının önünde eğilmesini ve HaŞem’in kentinin tanınmasını anlatır. 61:6–7, aşağılanma karşılığında pay ve sevinç vaat eder. Dolayısıyla ganimet imgesini gördüğümüzde bunu zorunlu olarak görünmez göksel egemenlik diye açıklamak gerekmez. Kitabın kendi ulusal kurtuluş dilinde bu imgenin doğrudan yeri vardır. [3] [4]
Radak, 53:12’yi Yeruşalayim’e saldıran ulusların yenilgisiyle ilişkilendirir; Zeharya 14:14’teki altın, gümüş ve giysi toplamayı anarak kulu İsrael olarak açıklar. Sürgünde canını ortaya koyan, malları alınan ve aşağılanan halk sonunda güvenlik ve onur kazanır. Radak’ın açıklaması, ödülü önceki acıya bağlayan “bu nedenle” sözünü de karşılar. Toplumsal mağduriyetin ardından toplumsal telafi gelir. [5] [6]
Raşi, pay ve mirası ilk atalarla birlikte alınan ödül olarak ele alır ve Sota 14a’daki Moşe açıklamasına gönderme yapar. Talmud’un bu bölümünde 53:12’nin canını ortaya koyma, suçlularla sayılma ve aracılık sözleri Moşe’yle ilişkilendirilir. Bu yorum, ayetin pay dilinin Hristiyan göğe yükseliş öğretisine ayrılmış tek bir işaret olmadığını gösterir. Klasik kaynakların farklı açılımları, ortak metnin içinde görev, sadakat ve ödülü ele alır. [7] [8]
Ganimet dili mecazi kullanılabilir; bir Hristiyan onun manevi zaferi anlattığını düşünebilir. Ancak mecaz imkânı, özneyi belirleyen kanıt değildir. Önce İsa varsayılıp ganimet onun göksel zaferi diye açıklanırsa, açıklamanın sonunda elde edilen İsa kimliği başlangıçtaki varsayımdan gelmiş olur. İsrael okumasında ise kulun kimliği daha önce açıkça verilir ve ödülün biçimi Siyon’un yakın bağlamıyla desteklenir. [9] [10]
53:12, kulun acısının karşılıksız kalmayacağını bildirir. Pay, onur ve zafer, aşağılanmış İsrael’in yeniden yükselişini anlatan Yeşaya diline uyar. Göğe yükseliş öğretisi ayetin açık ifadesi değildir. Ayet İsa’nın yükselişinin bağımsız kehaneti diye sunulduğunda, tanımlamadığı bir kişi ve tanımlamadığı bir olay, genel ödül diline eklenmektedir.
Kaynaklar
- Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
- Yeşaya 53:12.
- Yeşaya 60:5–15.
- Yeşaya 61:6–7.
- Radak, Yeşaya 53:1–12.
- Zeharya 14:14.
- Raşi, Yeşaya 53:1–12.
- Sota 14a, Yeşaya 53:12’nin Moşe’ye uygulanması.
- Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.
- Yeşaya 54:1–13; Raşi, 54:1.
İddianın kaynak metni
Hristiyan iddiası
Kulun büyüklerle pay alması ve güçlülerle ganimeti paylaşması, İsa’nın ölümden sonra göğe yükselmesini, göksel egemenliğini ve Hristiyanların onun zaferine katılmasını bildiriyor diye yorumlanır.
Bu ayete bağlı iddia
Hristiyan iddiası
Yeşaya 53:12 — “Canını ölüme döktü, günahkârlarla sayıldı” sözü, İsa’nın çarmıhı mıdır?
Tanah’ın cevabı
Ölüm gerçektir; yalnız tehlike diye açıklanmaz. HaŞem’e bağlılığı yüzünden öldürülen İsrael doğruları ve Moşe’nin aracılığı, ölüm ve suçlularla sayılma dilinin İsa’ya özgü olmadığını gösterir.
Cevabın tamamı ve kaynaklar
לָכֵ֞ן אֲחַלֶּק־ל֣וֹ בָרַבִּ֗ים וְאֶת־עֲצוּמִים֮ יְחַלֵּ֣ק שָׁלָל֒ תַּ֗חַת אֲשֶׁ֨ר הֶעֱרָ֤ה לַמָּ֙וֶת֙ נַפְשׁ֔וֹ וְאֶת־פֹּשְׁעִ֖ים נִמְנָ֑ה וְהוּא֙ חֵטְא־רַבִּ֣ים נָשָׂ֔א וְלַפֹּשְׁעִ֖ים יַפְגִּֽיעַ׃ {פ}
53:12’de heera lamavet nafşo, “canını ölüme döktü”, denir. İfade canını ortaya koyma ve ölümle karşılaşmayı anlatır; 53:8–9’daki ölüm ve mezar sözleriyle birlikte okunduğunda gerçek ölümü dışlamak doğru değildir. Veet poş’im nimna ise suçlularla birlikte sayılmayı söyler. “Sayılmak”, kişinin gerçekten onların suçunu işlemiş olduğunu değil, başkalarının onu o sınıfta değerlendirdiğini anlatabilir. Şiirde kulun doğruluğunun bildirilmesi, bu yanlış sınıflandırmayla karşıttır. [2] [3]
Radak, sürgünde Tora’yı terk etmek yerine ölümü kabul eden İsrael topluluğunu anlatır. Bu kişilerin bazıları gerçekten öldürülür; halkın gelecekte ödül alması onların ölümünü mecaza dönüştürmez. Mezmurlar 44’te aynı topluluk, HaŞem’in uğruna öldürüldüğünü ve kesilecek koyunlar sayıldığını dile getirir. Bu, HaŞem’e bağlılık yüzünden canını ortaya koyan kolektif öznenin Tanah’ta açık örneğidir. Bir ulusun şiirde tek kişi gibi anlatılması, onun üyelerinin gerçek acı ve ölümünü kapsar. [4] [5]
Raşi, kulun sanki kendisi suç işlemiş gibi acı çekmesini ve başkalarına fayda veren yükü taşımasını açıklar. Böylece başkaları için çekilen acı klasik İsrael yorumunda da bulunur. Ancak suçlu gibi muamele görmek, masumun başkasının ahlaki suçunu işlediği anlamına gelmez. Ayet mağdurun haklılığını yeniden kurar; zalimlerin hükmünü HaŞem’in son hükmü saymaz. [6]
Luka 22:37, İsa’nın “suçlularla sayıldı” sözünü kendisiyle ilişkilendirdiğini kaydeder. Bu Hristiyan metin, İsa anlatısının Yeşaya diliyle kurulduğunu gösterir. Yeşaya’da ise iki suçlu, Roma, çarmıh veya gönüllü bir insan korbanının bütün insanlığın zorunlu ödeme yolu olduğu söylenmez. Suçlu sayılıp öldürülme, Tanah’ın başka doğrularının da başına gelir. Belirli bir anlatının bu niteliğe uyması ile niteliğin yalnız o anlatıyı önceden tanımlaması farklıdır. [7]
Sota 14a, 53:12’nin ifadelerini Moşe’ye uygular. Moşe, altın buzağı olayında halk için aracılık eder ve bağışlanmazlarsa HaŞem’in kitabından silinmeyi ister. Çöl kuşağıyla birlikte ölenler arasında sayılması ve halk için yakarması, Talmud’un ayetle kurduğu bağlantılardır. Bu okuma, her sözün yalnız tek bir biyografik sahneye ayrılmadığını; canını ortaya koyma, başkalarının yükünü taşıma ve dua görevlerinin Tanah’ın kendi kişilerinde bulunduğunu gösterir. [8] [9]
53:12’nin ölüm dili İsrael açıklamasını çürütmez; öldürülmüş doğrular ile yaşayan halkın geleceği birlikte anlatılır. Aynı şekilde İsa’nın ölüm anlatısındaki benzerlik, kulun zorunlu olarak İsa olduğunu kanıtlamaz. Ayetin asıl karşıtlığı, insanların suçlu saydığı kulun HaŞem tarafından doğru ve ödüle layık görülmesidir. İsa’ya uygulama bundan sonraki Hristiyan yorumudur; İsrael’i dışlayan veya insan korbanını emreden zorunlu Tanah anlamı değildir. [10] [11]
Kaynaklar
- Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
- Yeşaya 53:12.
- Yeşaya 53:9.
- Radak, Yeşaya 53:1–12.
- Mezmurlar 44:18–23, özellikle 44:23; bazı Hristiyan numaralandırmalarında 44:22.
- Raşi, Yeşaya 53:1–12.
- Luka 22:37.
- Sota 14a, Yeşaya 53:12’nin Moşe’ye uygulanması.
- Şemot 32:11–14,30–32.
- Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.
- Yeşaya 54:1–13; Raşi, 54:1.
İddianın kaynak metni
Hristiyan iddiası
Kulun canını ölüme dökmesi ve suçlularla sayılması, İsa’nın gönüllü çarmıhını ve iki suçlu arasında öldürülmesini önceden bildirdiği şeklinde yorumlanır. Luka 22:37 bu bağlantı için kullanılır.
Bu ayete bağlı iddia
Hristiyan iddiası
Yeşaya 53:12 — Günahkârlar için aracılık ve dua, yalnız İsa’ya mı aittir?
Tanah’ın cevabı
Yakarış, Tanah’ta Moşe’nin ve sürgündeki İsrael’in yaptığı bir görevdir. Dua eden kulun başkalarına faydası, onu Tanrı veya bağışlanmanın tek ve zorunlu aracısı yapmaz.
Cevabın tamamı ve kaynaklar
לָכֵ֞ן אֲחַלֶּק־ל֣וֹ בָרַבִּ֗ים וְאֶת־עֲצוּמִים֮ יְחַלֵּ֣ק שָׁלָל֒ תַּ֗חַת אֲשֶׁ֨ר הֶעֱרָ֤ה לַמָּ֙וֶת֙ נַפְשׁ֔וֹ וְאֶת־פֹּשְׁעִ֖ים נִמְנָ֑ה וְהוּא֙ חֵטְא־רַבִּ֣ים נָשָׂ֔א וְלַפֹּשְׁעִ֖ים יַפְגִּֽיעַ׃ {פ}
53:12’nin sonundaki vela poş’im yafgia, suçlular için yakarış veya aracılıkla ilişkilendirilir. Aynı kök, Yeşaya 59:16’da aracılık edenin bulunmamasını anlatır; Yeremya 7:16’da başkaları için yakarış bağlamında kullanılır. Sözcük dua ve araya girme görevini taşır. Kendiliğinden “bütün insanların HaŞem’e ulaşması için tek ilahi aracı” anlamını vermez. Bu daha geniş kimlik ve zorunluluk, ayetin söylediği görevden farklı bir öğretidir. [2] [3]
Moşe halkın ağır suçlarından sonra HaŞem’e dua eder. Şemot 32:11–14 ve 30–32’de altın buzağı günahı için; Bamidbar 14:13–20’de halkın isyanı için yakarır. İkinci örnekte HaŞem Moşe’nin sözü üzerine bağışladığını bildirir. Moşe ne Tanrı’dır ne insanlığın bütün günahlarını kapatmak üzere sunulmuş bir insan korbanıdır. Tanah böylece başkaları için dua eden doğru insanın etkisini, Hristiyan tek aracı öğretisi olmadan açıkça gösterir. [4] [5]
Sota 14a, 53:12’deki suçlular için aracılığı Moşe’nin İsrael için merhamet istemesiyle ilişkilendirir. Bu klasik açıklama, dua görevini Nasıralı İsa’ya ait tek bir kimlik işareti saymayı engeller. Canını ortaya koyma, başkalarının suçunun yüküyle uğraşma ve merhamet isteme, Tanah’ın içinde birlikte görülen görevlerdir. Ayetin tek kişiye özgü olmadığı iddiası, yalnız genel bir ihtimal değil, açık bir kaynakla desteklenir. [6]
Radak’ın 53:12 açıklaması, sürgündeki İsrael’in kendisine kötülük yapanlar için de dua etmesini anlatır. Yeremya 29:7, sürgüne gidilen kentin esenliğinin aranmasını ve o kent için HaŞem’e dua edilmesini buyurur. Böylece mağdurun kendisine baskı kuran dünyanın iyiliği için yakarması, İsrael yorumuna sonradan eklenmiş bir mazeret değildir. Peygamberin açık emridir. Radak ayrıca kurtuluş zamanında kulun doğruluğuyla uluslara fayda gelmesi ihtimalini de açıklar. [7] [8]
Luka 23:34’ün yaygın metni, İsa’nın kendisini öldürenlerin bağışlanması için dua ettiğini anlatır; ayetin bazı yazmalarda bulunmadığı çeviri notlarında belirtilir. Bu metin kabul edilse de, bir kişinin düşmanları için dua etmesi Yeşaya’daki öznenin yalnız o kişi olduğunu göstermez. Moşe’nin ve sürgündeki İsrael’in yakarışları aynı tür görevin Tanah’taki örnekleridir. Sonraki Hristiyan dua sahnesinin kabulü, bu örnekleri veya kitabın İsrael kul adlandırmasını ortadan kaldırmaz. [9] [10]
Kulun başkaları için duası gerçek bir iyiliktir ve Tanah bu iyiliğin etkisini tanır. Buradan kulun Tanrı olduğu veya HaŞem’in herkesi yalnız bu kişinin ölümü üzerinden bağışlayabildiği sonucu çıkmaz. 53:12, sadık kulun uğradığı kötülüğe karşı bile başkalarının iyiliğini istemesini anlatır. Hristiyan “tek ilahi aracı” sonucu, ayetin fiilinin içinde bulunan anlam değildir; dua görevinden ayrı bir teolojik iddiaya geçiştir.
Kaynaklar
- Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
- Yeşaya 53:12.
- Yeşaya 59:16; Yeremya 7:16.
- Şemot 32:11–14,30–32.
- Bamidbar 14:13–20.
- Sota 14a, Yeşaya 53:12’nin Moşe’ye uygulanması.
- Radak, Yeşaya 53:1–12.
- Yeremya 29:7.
- Luka 23:34 ve yazma farkına ilişkin çeviri notu.
- Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.
İddianın kaynak metni
Hristiyan iddiası
Kulun suçlular için aracılık etmesi, İsa’nın kendisini öldürenler için dua etmesi ve insanlıkla Tanrı arasındaki tek aracı olması olarak yorumlanır.