Misyoner İddiaları Arşivi

30 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

135. İddia: Gelecekte korbanların yeniden sunulması tek kusursuz insan kurbanı öğretisiyle çelişmez

Yehezkel gelecekte de sunak, korban ve arınma hizmeti olacağını söyler. Bir yandan bütün sunuların görevini tamamladığı ileri sürülürken öte yandan bu hizmetin gelecekteki işlevi açıklanmalıdır. Yehezkel’in bu sunulara hangi görevi verdiği, çelişki olup olmadığını belirler.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yehezkel gelecekte de sunak, korban ve arınma hizmeti olacağını söyler. Bir yandan bütün sunuların görevini tamamladığı ileri sürülürken öte yandan bu hizmetin gelecekteki işlevi açıklanmalıdır. Yehezkel’in bu sunulara hangi görevi verdiği, çelişki olup olmadığını belirler.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın kendisini bir kez ve kusursuz bir kurban olarak sunduğunu, bu ölümün de bütün korbanları tamamladığını söylerler. Yehezkel’in gelecekte yapılacağını bildirdiği korbanları kabul ederler. Bu sunuların gelecekte yeniden yapılmasını, İsa’nın bir kez kendini sunarak bütün korbanları tamamladığı öğretisiyle çelişkili görmezler.

Tanah’ın Cevabı:

Yehezkel 43:18–27 gelecekte sunağın arındırılmasını ve sunuların nasıl yapılacağını anlatır. Yehezkel 45:15–17, bu sunuların İsrael Evi için kapara sağlama amacıyla getirileceğini söyler. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili sunu hizmetini anlatır. 45:22’de yönetici kendisiyle ülke halkı için günah sunusu sağlar; 46:13–15’te günlük yakmalık sunu yer alır.

Yehezkel gelecekteki korbanları 'hatıra töreni' diye değil, gerçek kapara ve arınma hizmeti olarak anlatır. Yehezkel 45:17’nin לְכַפֵּר בְּעַד־בֵּית יִשְׂרָאֵל ifadesi “İsrael Evi için kapara yapmak üzere” anlamındadır. “Kapara yapmak üzere” sözü, sununun niçin getirildiğini açıklar. Verilen görev, geçmişteki bir olayı hatırlatmanın ötesinde İsrael için arınma sağlamaktır.

Yeşaya 56:6–7, geleceğin kutsal hizmetine kimlerin de katılacağını söyler. Haşem’e bağlanan ve antlaşmasını koruyan yabancılar kutsal dağa gelir. Yakmalık sunuları ve korbanları mizbeahta kabul edilir. Bu kişilerden başka bir yerde gerçekleşen bir ölümü hatırlamaları istenmez. Peygamber, onları gelecekte gerçekten sunu getiren kişiler olarak anlatır. (Yeşaya 56:6–8).

45:22’de בַּעֲדוֹ וּבְעַד כָּל־עַם הָאָרֶץ פַּר חַטָּאת, “kendisi ve ülke halkı için hatat boğası” sözleri bulunur. Hatat, günah sunusudur. Yönetici, kendi adına da sunu sağlayacaktır; gelecek ibadetin görevleri bu nedenle yalnız dışarıdan seyredilen bir hatırlama ritüeli olarak tanımlanmaz. Bu sunuları İsa’nın ölümünün anısına indirgemek, peygamberin verdiği işlevi değiştirmektir. Yehezkel gelecekteki sunuların nerede, kimler için ve hangi amaçla yapılacağını bildirir. Bu görevler bir geçmiş olayı hatırlama töreniyle sınırlı değildir.

Gelecekteki sunular yalnız Yehezkel’de bulunmaz. Malaki 3:3–4, Levi oğullarının arıtılmasını ve Yehuda ile Yeruşalayim’in sunularının eski günlerdeki gibi Tanrı’yı hoşnut etmesini bildirir. Yeşaya 56:7’de de sunuların Tanrı’nın sunağında kabul edileceği söylenir. İki peygamber de gelecekteki hizmeti kabul edilen ibadet olarak anlatır; artık etkisiz kalmış bir törenin hatırlatılması olarak değil.

Vayikra 1–7 de kurbanların türünü ve hizmetlerini belirler. Tanrı’nın hem Tora’da hem Yehezkel’de gerçek ibadet olarak tanımladığı sunuları, İsa’nın ölümünün ardından artık gerçek arınma sağlayamayan gösterilere dönüştürmek Tanah’ın sözlerini değiştirmektir.

Malaki 3:3’te gelecekte Levi oğullarının arıtılması וְהָיוּ לַיהוָה מַגִּישֵׁי מִנְחָה בִּצְדָקָה, “Haşem’e doğrulukla minha sunanlar olacaklar” vaadiyle açıklanır. 3:4, Yehuda ve Yeruşalayim’in sunusunun eski günlerde olduğu gibi kabul edileceğini söyler. Yeşaya 56:7’de de עוֹלֹתֵיהֶם וְזִבְחֵיהֶם לְרָצוֹן עַל־מִזְבְּחִי, “Yakmalık sunuları ve korbanları mizbeahımda kabul edilecek” denir. Mizbeah, sunuların getirildiği sunaktır. Peygamberler gelecekte hangi hizmetin yapılacağını ve sunuların kabul edileceğini bildirir. Hiçbiri bu hizmeti yalnız geçmişteki bir insanın ölümünü anmaya bağlamaz.

Kapara, her ayette yalnız kişisel günahın bağışlanması anlamına gelmez. Yehezkel 43:26’da sunak için kapara yapılması, 45:18–20’de kutsal mekanın arındırılması anlatılır. Her ayetin amacı kendi bağlamında belirlenir. Yehezkel bu işlemleri geçmişteki bir ölümü hatırlatmaya indirgemez. İddia, İsa’nın ölümünün arınma sağlayan korban hizmetini tamamladığını ve artık böyle bir hizmete gerek kalmadığını ileri sürüyorsa, Yehezkel’in gelecekte arınma için sunu getirileceğine dair hükmüyle çelişir. Yehezkel 43:26, 45:18–20.

Tanah kaynakları: Yehezkel 43:18–27, 45:15–25, 46:13–15; Malaki 3:3–4; Yeşaya 56:7; Vayikra 1–7.

Bu iddianın sayfası

136. İddia: İsa mizbeah üzerinde sunulmadıysa da sorun yoktur; kendisi mizbeah sayılabilir

Tora, kutsal hizmette getirilen sunuya korban, üzerinde sunulduğu yapıya mizbeah, yani sunak der. Tora ayrıca sununun nerede ve nasıl yapılacağını belirler. Bir insanın hem sunu hem de sunak sayılıp sayılamayacağı, Tora’nın bu iki sözle neyi anlattığına bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora, kutsal hizmette getirilen sunuya korban, üzerinde sunulduğu yapıya mizbeah, yani sunak der. Tora ayrıca sununun nerede ve nasıl yapılacağını belirler. Bir insanın hem sunu hem de sunak sayılıp sayılamayacağı, Tora’nın bu iki sözle neyi anlattığına bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın fiziksel bir sunak üzerinde sunulmadığını kabul ederler. Bunun bir engel olmadığını söylerler, çünkü onlara göre İsa’nın kendisi hem korban hem de mizbeah sayılabilir. Tapınak yıkıldıktan sonra Haşem’in seçtiği kutsal yerin görevini de İsa’nın üstlendiğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra 1–7, korbanı sunanın kim olduğunu, hangi hayvanın sunulacağını, kanın nerede kullanılacağını ve hangi işlemlerin yapılacağını belirler. Vayikra 17:11, kanın sunak üzerinde arınma işlevine ayrıldığını söyler. Sunak, ibadette belirli bir yeri ve görevi olan somut bir yapıdır.

Vayikra 17:11’de וַאֲנִי נְתַתִּיו לָכֶם עַל־הַמִּזְבֵּחַ לְכַפֵּר עַל־נַפְשֹׁתֵיכֶם denir: “Ben onu, canlarınız için kapara yapmanız üzere size mizbeah üzerinde verdim.” Al ha-mizbeah (עַל־הַמִּזְבֵּחַ) kanın gerçek bir sunağın üzerinde kullanıldığını belirtir. Kapara burada kanın sunak üzerindeki kefaret ve arınma işlevini anlatır.

Devarim 12:13–14 de olayı yer bakımından sınırlamaktadır: הִשָּׁמֶר לְךָ פֶּן־תַּעֲלֶה עֹלֹתֶיךָ בְּכָל־מָקוֹם אֲשֶׁר תִּרְאֶה, “Yakmalık sunularını gördüğün herhangi bir yerde sunmaktan sakın.” Bir bedenin “mizbeah” diye adlandırılması, Tora’nın kanın nereye ve hangi hizmet içinde uygulanacağını belirleyen hükmünü fiilen gerçekleştirmemektedir. Benzetme ile hukuken geçerli korban hizmeti farklı işlemlerdir.

Şemot 20:24–26 ve 27:1–8, sunak yapılmasına ilişkin somut hükümler verir. İsa’nın Roma tarafından idam edildiği haç bu Tanah hükümlerine göre yapılmış bir mizbeah değildir. 'İsa’nın bedeni zaten sunaktı' sözü, bir kişinin kendisini kurban saydırmak için aynı anda sunak kabul etmesine dayanır. Tora’da bir insanın kendi bedenini sunak olarak ilan edip hayvan korbanı hükümlerinin yerine geçebileceği bir emir yazılı değildir.

Devarim 12:13–14, yakmalık sunuların görülen herhangi bir yerde sunulmasını yasaklar ve Tanrı’nın seçeceği yeri şart koşar. Bir bedene “sunak” adı vermek bu yer hükmünü ortadan kaldırmaz. Sununun türünü, görevliyi ve seçilmiş yeri Tanrı belirlemiştir; bir insanın ölümü için kurulan benzetme bu emirlerin yerine geçemez.

Vayikra 16:15–16, günah sunusunun kanının kutsal bölüme getirilmesini emreder; 16:27 ise kanı içeride kullanılmış hayvanların bedenlerinin ordugah dışında yakılmasını düzenler. Halkın konakladığı alanın dışında yapılan bu işlem, içerideki kan hizmetinin yerine geçmez; ondan sonra yapılır. İsa’nın kent kapısının dışında acı çekmesini bu hükme benzetmek, ne kutsal yerdeki kan işlemini ne de bedenin yakılmasını gerçekleştirmiş olur.

Vayikra 5:11–13’te kansız günah sunusundan sonra bağışlanma vardır; Yehezkel 45:15–25’te gelecekte de sunak, kohen ve sunular düzenlenir. Bir insanın idamını korban diye adlandırmak, Vayikra’nın tür, yer, sunak ve kohen şartlarını yerine getirmez. Bu şartları bir benzetmeyle kaldırmak, Tora’nın hükmünü değiştirmektir.

Vayikra 16:15–16’da korban kanının kutsal bölgeye götürülmesi, 16:27’de ise kanı içeride kullanılmış hayvanların bedenlerinin ordugah dışına çıkarılıp yakılması farklı aşamalar olarak düzenlenmiştir. Hayvanın bedeninin konaklama alanının dışına çıkarılması, kutsal yerde yapılan işlemlerin alternatifi değildir; onların ardından gelir. Roma’nın şehir kapısı dışında yaptığı bir infazın bu aşamaya benzemesi, korbanın türünü, kohenin hizmetini ve mizbeahın konumunu yerine getirmez.

Bu iddiada egla arufa, yani boynu kırılan genç dişi sığır da örnek gösterilir. Devarim 21:1–9, faili bulunmayan bir cinayetin ardından düvenin işlenmemiş bir vadide boynunun kırılmasını anlatır. Kohenler ve şehrin önderleri de bu işlemde yer alır; halk için bağışlanma istenir. Metin bunu Vayikra’daki günah veya suç korbanı olarak adlandırmaz. Tora bu özel işlemi vadide düzenlerken, korbanlar için seçilmiş yer ve sunakla ilgili hükümleri de ayrıca verir. Birinin yeri, diğerinin şartını kaldırmaz.

Yehezkel 43:13–27 gelecekteki sunağın ölçülerini ve arındırılmasını anlatır; 45:19’da kohenin kanı sunağın belirli yerlerine uygulaması bildirilir. Peygamberin tasvirinde sunak, ölçüleri belirtilen ve üzerinde belirli işlemler yapılan bir yapıdır. İsa’ya “sunak” demek, Tora’nın ve Yehezkel’in gösterdiği bu yapıyı ve hizmeti yerine getirmez. Yehezkel 43:13–27, 45:19.

Tanah kaynakları: Vayikra 1–7, 17:11 ve 16:15–27; Devarim 12:13–14; Şemot 27:1–8; Yehezkel 45:15–25.

Bu iddianın sayfası

148. İddia: Yeşaya 49’daki “seni antlaşma olarak vereceğim” sözü insan kurbanını anlatır

Yeşaya’da Haşem, kulunu koruyacağını ve onu halk için antlaşma olarak vereceğini söyler. Sonraki sözler kulun ülkenin yeniden kurulması ve tutsakların çıkarılması için ne yapacağını anlatır. “Vermek” sözünün anlamı, bu görevlerle birlikte okunur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya’da Haşem, kulunu koruyacağını ve onu halk için antlaşma olarak vereceğini söyler. Sonraki sözler kulun ülkenin yeniden kurulması ve tutsakların çıkarılması için ne yapacağını anlatır. “Vermek” sözünün anlamı, bu görevlerle birlikte okunur.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 49:8’deki “seni antlaşma olarak vereceğim” sözünü İsa’ya bağlarlar. Onlara göre Haşem burada kulunu yalnız bir görev için göndereceğini değil, İsa’yı insan kurbanı olarak sunacağını bildirir.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 49:8’de Tanrı kula “Seni koruyacağım, halk için antlaşma olarak vereceğim” der. Ardından kulun ne yapacağını bildirir: Ülke yeniden kurulacak, ıssız miraslar paylaştırılacak, tutsaklar serbest bırakılacaktır (49:8–9). “Antlaşma olarak vermek” sözünün ne işe yaradığı ayetin devamında zaten açıklanmıştır.

Yeşaya 49:8’de וְאֶצָּרְךָ וְאֶתֶּנְךָ לִבְרִית עָם לְהָקִים אֶרֶץ לְהַנְחִיל נְחָלוֹת שֹׁמֵמוֹת denir: “Seni koruyacağım, halk için antlaşma olarak vereceğim; ülkeyi yeniden kurmak ve ıssız miras yerlerini yeniden vermek için.” Ve-etsarkha (וְאֶצָּרְךָ), “seni koruyacağım”; ve-etenekha (וְאֶתֶּנְךָ), “seni vereceğim” ve le-hakim erets (לְהָקִים אֶרֶץ), “ülkeyi yeniden kurmak” ifadeleri, görevlendirmenin hangi amaca hizmet ettiğini belirtir. Birinin antlaşmayı temsil etmek veya onun gerektirdiği işleri yapmak için gönderilmesi, onun bedeninin öldürülecek korban hayvanı haline getirildiğine ilişkin bir emir değildir. 49:9’daki tutsaklara özgürlük bildirisi de bu yeniden kuruluş görevini izler.

“Seni vereceğim” sözünün nasıl işlediğini bir önceki cümle gösterir. Haşem, aynı kula “Seni uluslara ışık olarak vereceğim” der. Ardından tutsaklara dışarı çıkmaları bildirilecektir. Birinin ışık veya antlaşma olarak verilmesi, peygamberin o kişiye yüklediği görevi anlatır. İnsanın kurban edilmesini öngören sav, Haşem’in koruduğunu söylediği kişiye metinde bulunmayan bir görev yükler. (Yeşaya 49:5–9).

Yeşaya 42:6–7, kula “halk için antlaşma, uluslara ışık” görevini verir; körlerin gözlerinin açılması ve karanlıktaki tutsakların çıkarılması anlatılır. Yeşaya 49:3’te kul İsrael diye adlandırılır; 49:5–6’da İsrael’i toplamakla görevlendirilir. Kişiyi antlaşma diye adlandırmak, bedeninin kurban edilmesini emretmek değildir.

Yeşaya 49:6’da Yaakov’un soylarını ayağa kaldırmak ve İsrael’i geri getirmek, 49:8–9’da ülkeyi yeniden kurmak ve mahpuslara çıkmalarını söylemek anlatılır. Bereşit 22’de Avraam, Yitshak’ı öldürmeden önce durdurulur ve koç onun yerine ola, yani sunakta bütünüyle yakılan bir sunu olarak getirilir. Yeremya 7:31 ve 19:5 çocukların yakılması hakkında Tanrı adına “buyurmadım” ve “aklıma gelmedi” der.

Bereşit 22:11–13’te Yitshak’ın öldürülmesi durdurulur; Vayikra 1–7 insanı kurban türleri arasına koymaz. Hristiyanların Yeşaya 49:8’deki “seni vereceğim” sözünü “seni insan kurbanı olarak öldüreceğim” diye değiştirmeleri, aynı cümlede verilen koruma, toplanma ve özgürlük görevlerini siler.

Yeşaya 49:9, bu görevin devamını לֵאמֹר לַאֲסוּרִים צֵאוּ לַאֲשֶׁר בַּחֹשֶׁךְ הִגָּלוּ, “Tutsaklara çıkın, karanlıkta olanlara görünür olun demek için” şeklinde açıklar. “Antlaşma” ifadesi Siyon’un ve İsrael’in yeniden kuruluşuna bağlanır. 42:6–7 aynı dili, uluslara ışık ve tutsakların kurtuluşu görevleriyle birlikte kullanmaktadır. Bu görevleri ortadan kaldırıp yalnız ölüm olayına indirgemek, peygamberin cümlesindeki fiilleri ve amaçları birbirinden koparmaktadır.

Yeşaya 42:6 da וְאֶתֶּנְךָ לִבְרִית עָם לְאוֹר גּוֹיִם, “Seni halk için antlaşma, uluslar için ışık olarak vereceğim” der. Bir sonraki ayette körlerin gözlerinin açılması ve tutsakların hapisten çıkarılması anlatılmaktadır. Her iki pasajdaki etenkha (“seni vereceğim”) ifadesi aynı görev diline aittir. Bereşit 22’de Yitshak’ın öldürülmesinin durdurulması ve Vayikra 1–7’de korban türlerinin açıkça belirlenmesi, “vermek” fiilinin neden insan korbanı hakkında bağımsız bir yasa sayılamayacağını ayrıca gösterir.

Hristiyan yorumu “seni vereceğim” sözünün arkasından “kurban olarak” anlamını ekler. Bu söz Yeşaya’nın İbranicesinde geçmez; yazarın çıkardığı bir anlamdır. Ayetin hemen öncesinde “seni koruyacağım”, devamında ise ülkenin yeniden kurulması ve tutsakların çıkarılması anlatılır.

Yeşaya 49:9–13, tutsakların çıkışının ardından yolculuk, beslenme ve Tanrı’nın merhametle yönlendirmesinden söz eder. Bu devam, ayette verilen görevin ülkenin ve halkın yeniden toparlanmasıyla bağını gösterir. Haşem kulunu koruyacağını ve bu işi ona vereceğini söyler. İsa’nın insan kurbanı olarak sunulacağı sonucu, kulun görevinden çıkarılamaz. Yeşaya 49:9–13.

Tanah kaynakları: Yeşaya 49:3–9, özellikle 49:8–9; Yeşaya 42:6–7; Bereşit 22:11–13; Vayikra 1–7; Yeremya 7:31 ve 19:5.

Bu iddianın sayfası

224. İddia: Kusursuz bir insan bile Adam soyundan olduğu için ölmek zorundadır

Bereşit, Adam’a toprağa döneceğinin söylenmesini ve sonraki kuşaklardan insanların ölümlerini anlatır. Talmud da insanın kendi günahı bulunmadan ölüp ölemeyeceğini tartışır. Birinin neden ölümlü olduğu ve ölümünün başkalarının günahları için ne anlama geldiği farklı sorulardır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bereşit, Adam’a toprağa döneceğinin söylenmesini ve sonraki kuşaklardan insanların ölümlerini anlatır. Talmud da insanın kendi günahı bulunmadan ölüp ölemeyeceğini tartışır. Birinin neden ölümlü olduğu ve ölümünün başkalarının günahları için ne anlama geldiği farklı sorulardır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Adam’ın soyundan gelen herkesin ölümlü olduğunu ve kusursuz bir insanın da öleceğini söylerler. İsa’yı insan ve Adam’ın soyundan biri olarak gördükleri için çarmıhta öldürülmeseydi bile sonunda yaşlılıktan öleceğini ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Yahudi kaynakları, bir insanın kendi günahı bulunmadan da ölebileceği görüşünü tartışır. Bir insanın ölebilecek olması, Adam’ın günahını kendisinin işlemiş sayıldığını veya öldüğünde başkalarının bağışlanacağını göstermez. Bunlar ayrı ayrı gösterilmesi gereken iddialardır.

Bereşit 3:19’da Adam’a “Topraksın ve toprağa döneceksin” denir. 3:22–24, yaşam ağacına erişimin engellenmesini anlatır. Bereşit 5’te soy çizgisi boyunca doğum ve ölüm kayıtları yer alır. Adam’ın günahı ile insanlığın ölümlü durumu arasında rabbinik kaynaklarda da bağ kurulur.

Şabat 55b’de Rav Ami, ölüm ile kişisel günah arasında doğrudan bağ kuran bir görüş ileri sürer. Talmud’daki tartışma buna, Binyamin ben Yaakov, Amram, Yişay ve Kilav’ın “yılan yüzünden” öldüğünü söyleyen bir kaynakla karşı çıkar. Burada söz edilen, Adam ve Havva’nın anlatısındaki yılanla başlayan olayın insanın ölümlülüğüne etkisidir.

Tartışmada, insanın kendi günahı olmadan da ölebileceği sonucuna varılır. Bu rabbinik tartışmada ölümlülük, her insanın kişisel suç işlemiş olmasına bağlanmaz.

Kohelet 9:2 de doğru kişiyle kötünün ölümle karşılaştığını anlatır. Bir kişinin ölmüş olması, tek başına onun belirli bir suç işlediğinin kanıtı değildir.

Önceki kuşakların davranışlarının sonuçları sonraki kuşakları etkileyebilir. Fakat bir sonucun içinde yaşamak, o davranışı kişinin kendisinin yaptığı anlamına gelmez. Yehezkel 18:20, “Oğul babanın suçunu taşımayacak” der. Devarim 24:16 da yargıda herkesin kendi günahından sorumlu tutulmasını emreder. Adam’ın davranışından sonra ölümlü olarak yaşamak, onun yaptığı davranıştan kişisel olarak suçlu sayılmak değildir.

Kişisel günahı olmadan ölen birinin, ölümüyle başkalarının suçlarını giderdiği ileri sürülüyorsa bunun ayrıca gösterilmesi gerekir. Şabat 55b’de adı verilen dört kişinin ölümü böyle bir insan korbanı olarak sunulmaz. Yehezkel 14:14–20 de Noah, Daniel ve İyov’un kendi doğruluklarıyla başkalarını kurtaracağını söylemez. Ayette her birinin kendi canını kurtaracağı vurgulanır.

Tora’nın korban hükümleri sununun türünü, yerini ve uygulanışını belirler (Vayikra 1–7). Bir insanın biyolojik olarak ölmesi, tek başına onun başkalarının günahı için korban olduğunu göstermez. Vayikra 5:11–13 ise belirli günahlar için kan içermeyen un sunusunun ardından bağışlanma bildirir.

Bereşit 22:11–13’te Yitshak’ın öldürülmesi durdurulur ve koç sunulur. Devarim 12:31 ile Yeremya 7:31 insan kurbanı uygulamalarını kınar. Bu metinler, bir insan ölümünün herkesin günahını gidermenin zorunlu yolu olduğunu bildirmez.

Kusursuz bir insanın da ölebilmesi, onun başka insanların suçunu üstlendiği anlamına gelmez. Birinin ölümü, hangi suçtan sorumlu olduğunu veya ölümünün bir kapara olup olmadığını göstermez. İsa’nın Adam soyundan geldiği için ölebileceği iddiasından, ölümünün başkalarının günahlarını gidereceği sonucu çıkmaz.

Kaynaklar: Bereşit 3:17–24, 5:1–31, 22:11–13; Şabat 55b; Kohelet 9:2; Yehezkel 18:20, 14:14–20; Devarim 12:31, 24:16; Yeremya 7:31; Vayikra 1–7, 5:11–13.

Bu iddianın sayfası

225. İddia: Hezekiel’in gelecekteki korbanları geçmişteki Maşiah korbanını hatırlatacaktır

Yehezkel, gelecekteki Bet HaMikdaş’ı, yani kutsal tapınağı anlatırken sunağın nasıl hazırlanacağını, hangi sunuların getirileceğini ve kohenlerin bu hizmette ne yapacağını açıklar. Peygamber bazı işlemler için kapara sözcüğünü kullanır. Bu sözcüğün ne anlama geldiği, bir ayette kimin veya neyin arındırıldığından anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yehezkel, gelecekteki Bet HaMikdaş’ı, yani kutsal tapınağı anlatırken sunağın nasıl hazırlanacağını, hangi sunuların getirileceğini ve kohenlerin bu hizmette ne yapacağını açıklar. Peygamber bazı işlemler için kapara sözcüğünü kullanır. Bu sözcüğün ne anlama geldiği, bir ayette kimin veya neyin arındırıldığından anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın ölümünden önceki korbanların gelecekte ölecek kusursuz bir kişiyi gösterdiğini söylerler. Onlara göre Yehezkel’in gelecekte sunulacağını bildirdiği korbanlar ise geçmişe bakacak, İsa’nın ölümünü hatırlatacak ve insanlara bu ölümün anlamını öğretecektir.

Tanah’ın Cevabı:

Yehezkel gelecekteki Mikdaş’ı, sunağı, kohenleri ve korbanları ayrıntılı olarak anlatır. Fakat bu korbanları geçmişte ölen bir insanı hatırlatan törenler olarak tanımlamaz. Bu sunularla ilgili işlemlerin ne işe yaradığını da açıklar. Kapara sözcüğü, ayetine göre sunağın arındırılması ya da halk için yapılan kutsal hizmetle ilgilidir.

Yehezkel 43:18–27 sunağın hazırlanmasını açıklar. 43:20’de kanın belirli yerlere uygulanmasının ardından sunak için וְחִטֵּאתָ אוֹתוֹ וְכִפַּרְתָּהוּ, “Onu arındıracaksın ve onun için kapara yapacaksın” denir. Yapılan işlem sunağı hizmete hazır hale getirmek için onu arındırır. Peygamber bunu geçmişteki bir ölümü anmak olarak açıklamaz.

Yehezkel 45:15, minha, ola ve şelamim sunularını לְכַפֵּר עֲלֵיהֶם, “onlar için kapara yapmak üzere” ifadesiyle ilişkilendirir. 45:17’de yönetici, bayramlarda, yeni aylarda ve Şabatlarda sunulacak korbanları “İsrael Evi için kapara yapmak üzere” sağlar. Minha tahıl sunusu, ola bütünüyle yakılan sunu, şelamim ise esenlik sunusudur.

Kapara kelimesi her ayette tamamen aynı kapsamda kullanılmaz. Sunağı ve kutsal alanı arındıran bir işlemin amacı, halk için getirilen bir korbanın amacıyla aynı olmayabilir. Yine de peygamber bu işlemlerin yerine yalnızca geçmişteki bir ölümü hatırlama amacı koymaz.

Yehezkel 45:18–20, kutsal alanın arındırılmasını ve hata edenler nedeniyle ev için kapara yapılmasını anlatır. 45:19’da kanın uygulanacağı yerler belirtilir. 45:22’de yönetici, kendisi ve halk için günah sunusu sağlar. 46:13–15 günlük yakmalık sunuları açıklar. Yönetici sunuyu sağlar. Sununun gerektirdiği kutsal hizmeti kohen yapar.

Yehezkel, gelecekte Bet HaMikdaş’ta sunuların hangi zamanlarda getirileceğini, hangi işlemlerin nerede yapılacağını ve kohenlerin görevlerini anlatır. Birden fazla sunu türü için ayrı işlemler verir. Yehezkel, bu düzenin bütün işlevinin bir insanın önceki ölümünü anmak olduğunu söylemez.

Gelecekteki düzenin bazı ayrıntılarının Tora’daki korban hükümleriyle ilişkisi rabbinik kaynaklarda tartışılır. Menahot 45a, Yehezkel 45:18’deki sununun nasıl anlaşılacağını ele alır ve farklı açıklamalar aktarır. Raşi de Yehezkel 45:20’yi günah sunuları ve kapara bağlamında yorumlar. Bu kaynaklar, Yehezkel’in anlattığı hizmette hangi kuralların uygulanacağını ve işlemlerin nasıl anlaşılması gerektiğini tartışır.

Malaki 3:3–4 de Levi oğullarının arındırılacağını ve Yehuda ile Yeruşalayim’in sunularının Tanrı’ya eski günlerde olduğu gibi hoş geleceğini bildirir. Rambam, Mişne Tora’da Maşiah’ın Mikdaş’ı kurmasını ve dağılmış İsrael’i toplamasını görevler arasında sayar. Malaki gelecekteki sunulardan söz eder. Rambam ise Maşiah döneminde bu hizmetin yapılacağı yerin kurulmasını açıklar.

Hristiyan yorumu, eski korbanların İsa’nın gelecekteki ölümüne işaret ettiğini, gelecek korbanların ise bu ölümü hatırlatacağını ileri sürer. Aynı yorumda bunların öğretici amaçla bir süre sürüp daha sonra sona ereceği görüşü de ileri sürülür. Yehezkel gelecekteki sunulara böyle yeni bir anma görevi verildiğini veya bu sunuların bir süre sonra kaldırılacağını söylemez.

Yehezkel’in kendi sözleri gelecekte arınma, kapara ve korban hizmetini anlatır. Peygamber sunağın arındırılacağını ve İsrael Evi için kapara yapılacağını açıkça bildirir. İsa’nın ölümünün hatırası olarak sunulan bir törenden söz etmez.

Kaynaklar: Yehezkel 43:18–27, 45:15–25, 46:1–15; Vayikra 4–7; Menahot 45a; Raşi, Yehezkel 45:20; Malaki 3:3–4; Rambam, Mişne Tora, Melahim 11.

Bu iddianın sayfası

40. İddia: İnsan ölümü korban sayılabilir çünkü insan hayvandan daha değerli bir sunudur

Sunu, Haşem’e getirilen ve nasıl sunulacağı Tora’da belirlenen bir ibadet unsurudur. Bazı durumlarda aynı yükümlülük, kişinin gücüne göre farklı sunularla yerine getirilebilir. Bu yüzden sununun değerinin onun kabulüyle nasıl bir ilişkisi olduğu, Tora’nın verdiği örneklerden anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Sunu, Haşem’e getirilen ve nasıl sunulacağı Tora’da belirlenen bir ibadet unsurudur. Bazı durumlarda aynı yükümlülük, kişinin gücüne göre farklı sunularla yerine getirilebilir. Bu yüzden sununun değerinin onun kabulüyle nasıl bir ilişkisi olduğu, Tora’nın verdiği örneklerden anlaşılır.

Bu Hristiyan iddiası, insanın hayvandan daha değerli ve ahlaki sorumluluk taşıyan bir varlık olduğu düşüncesinden yola çıkar. Görüşü savunanlar, insanın günahını en iyi kusursuz bir insanın temsil edebileceğini söylerler. İsa’nın ölümünü hayvan sunularından üstün sayar ve Tora’daki sunuları onun geçici örnekleri olarak okurlar. Yeşaya 53:10’daki suç sunusu ifadesinin de bu insan kurbanını haber verdiğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Tora’da sununun türü ve hangi durumda getirileceği Haşem tarafından belirlenir. Sunu, bu emrin gösterdiği şekilde yerine getirilir. Vayikra 5:6–13’te belirli suçlar için koyun veya keçi getirilmesi istenir. Buna gücü yetmeyen kişi iki kuş getirir. Kuş almaya da gücü yetmeyen kişi ince un getirir. Un getiren kişi için de arınma ve bağışlanma hükmü verilir. Sununun maddi değeri azalırken bağışlanma değersizleşmez. Kişi, imkanına göre kendisine verilen emri yerine getirir ve bağışlanır.

Aynı kabul dili farklı sunularda da korunur. Vayikra 1:9 ve 17’de büyükbaş hayvan ve kuş, 2:2’de tahıl sunusu Haşem’e hoş koku olarak anılır. Bunlar farklı hizmetlerdir; metin, büyük hayvanı küçük kuştan veya tahıldan daha üstün bir kabul basamağına yerleştirmez. Daha değerli olmakla belirli bir sunu için uygun olmak ayrı şeylerdir. Bu ayrımı kaldırıp bütün sunuları insan ölümüne çıkan bir değer sırasına dizmek, Tora’nın kurmadığı bir düzen kurmaktır.

Mişna Menahot, büyükbaş hayvan, kuş ve tahıl sunuları için kullanılan bu ortak ifadeyi birlikte okur. Çok ya da az getiren kişinin yüreğini Tanrı’ya yöneltmesi üzerinde durur. Kabulün ölçüsünü sununun büyüklüğüyle sınırlamaz. Mişna Menahot 13:11

Adanmış hayvanın değiştirilmesi hakkındaki hüküm bu ölçüyü daha da somutlaştırır. Vayikra 27:9–10, kurbanlık hayvanın iyisini kötüsüyle veya kötüsünü iyisiyle değiştirmeyi yasaklar. Kişi yasağa rağmen değiştirirse hem ilk hayvan hem onun yerine konan hayvan kutsal olur; ilkini serbest bırakmış olmaz. Bu hüküm doğrudan insan kurbanını konu almaz. Fakat “Daha iyisini buldum, öyleyse öncekinin yerine geçirebilirim” düşüncesinin Tora’da genel bir yetki olmadığını açıkça gösterir. Daha iyi olduğu düşünülen sunu, önceki yükümlülüğü kendiliğinden kaldırmaz.

İnsanla ilgili adaklar ise aynı bölümün başında başka türlü düzenlenir. Vayikra 27:1–8’de yaşa ve cinsiyete göre parasal değerler belirlenir; insanın sunakta öldürülmesi emredilmez. Bereşit 9:5–6’da insanın Tanrı’nın suretinde yaratılması, kanının dökülmesinin hesabının sorulmasına gerekçe olur. İnsanın yüksek değeri, onu daha uygun bir kesimlik sunu yapmaz. Bu değer, hayatının korunmasına ilişkin sorumluluğu ağırlaştırır.

İnsanın ahlaki sorumluluk taşıması da hayvanı geçersiz bir sunuya dönüştürmez. Vayikra, hayvanı insan gibi günah işleyebilen bir varlık sayarak seçmemiştir. Sunulacak türler ve yapılacak işlemler açıkça belirlenmiştir. “İnsanı ancak başka bir insan temsil edebilir” şartı bu hükümlerde yer almaz. Böyle bir şart önce dışarıdan eklenip sonra hayvan bu şarta uymadığı için yetersiz ilan edilmektedir. Haşem’in kabul ettiği sunuyu reddetmek için Haşem’in koymadığı bir ölçü kullanılamaz.

Bu nedenle bir ölümün sunu sayılıp sayılmayacağı, yalnızca ölen canlının değerine bakılarak belirlenmez. Vayikra 1:3–5’te hayvanın getirileceği yer, kesim ve Aharon soyundan kohenlerin, yani kutsal hizmette görevli kişilerin kanla yapacağı iş ayrı ayrı yer alır. Vayikra 5:14–19’da suç sunusu için kusursuz koç istenir; kutsal mala verilen zararla ilgili durumda telafi ve ek ödeme de emredilir. 7:1–7, kanın sunağa uygulanmasını, yakılacak kısımları ve kohenlerin yiyebileceği eti düzenler. Sunu, yalnızca dini anlam verilen bir ölüm değildir; belirli şartları ve işlemleri olan bir ibadettir.

Bir kişinin başkaları uğruna hayatını vermesi büyük bir fedakarlık olabilir. Fakat “kendini kurban etmek” sözüyle Vayikra’daki sunu aynı anlamda kullanılmış olmaz. İsa’nın Roma yönetimi altında öldürülmesi, bu kohenlik hizmetinin yerine getirildiği bir sunu işlemi değildir. Buna “İsa sıradan sunuların üstündeydi; onların şartlarına bağlı olmadan hepsini tamamladı” cevabı verildiğinde ise yeni bir iddia ileri sürülmüş olur: Haşem’in başka bir kurban düzeni kurduğu ve İsa’yı onun merkezine yerleştirdiği. Bu iddianın kanıtı, insanın hayvandan üstün olması olamaz. Önce böyle bir yetki gösterilmeden, Tora’nın bazı ayrıntıları İsa’nın işareti, karşılanmayan şartları ise geçici ayrıntılar sayılamaz.

Yeşaya 53:10’daki אָשָׁם (aşam) suçla ve telafiyle ilgili bir sözcüktür. Vayikra’da belirli bir sunuyu adlandırır. Şemuel Alef 6:3–8’de ise aynı sözcük Filistlilerin gönderdiği altın nesneler için kullanılır. Telafi sözünün geçmesi, sunulan şeyin türünü tek başına belirlemez. Yeşaya’da cümle bir koşulla başlar ve kulun soyunu göreceği, günlerinin uzayacağı vaadiyle devam eder. Ayet, Vayikra’daki koçun yerine değeri daha yüksek sayılan bir insanın konulmasını buyurmaz.

Tanah, en ağır fedakarlığın mutlaka en doğru ibadet olduğu düşüncesini de reddeder. Mika 6:6–8’de buzağılardan binlerce koça, yağ ırmaklarından suç karşılığında ilk doğan çocuğa kadar yükselen bir sıra kurulur. Cevap, daha değerli bir canın öldürülmesi değildir: adalet, iyiliği sevmek ve Tanrı’yla alçakgönüllülük içinde yürümek istenir. Devarim 12:29–31 de ulusların çocuk yakma törenlerini Haşem’e yönelterek benimsemeyi yasaklar. Yitshak’ın bağlanmasında ise son emir ona dokunulmamasıdır; o yaşar, yerine koç sunulur (Bereşit 22:11–13). Bu hükümlerden insanı sunuların en üst basamağına yerleştiren bir izin çıkmaz.

İnsanı hayvandan ayıran ahlaki kapasite, peygamberlerin çağrısında başka bir karşılık bulur: insan kötülüğünü görebilir, verdiği zararı düzeltebilir ve yolundan dönebilir. Yehezkel 18:21–23, dönen günahkarın yaşayacağını söyler; Hoşea 14:2–5, İsrael’i sözlerle Haşem’e dönmeye çağırır. Mika’nın istediği adalet ve iyilik de bu değişimin hayat içindeki karşılığıdır. İnsanın daha yüksek sorumluluğu, onu daha değerli bir kurbanlık yapmaz; doğru yaşamakla yükümlü kılar. Haşem’in emrettiği sunuların yerine insan ölümünü geçirmek, bu sorumluluktan çıkarılmış bir sonuç değil, Tora’ya eklenmiş bir hükümdür.

Tanah kaynakları: Vayikra 1:1–17; 2:1–3; 5:6–19; 7:1–7; 27:1–10; Bereşit 9:5–6; 22:11–13; Devarim 12:29–31; Yeşaya 53:10; Şemuel Alef 6:3–8; Mika 6:6–8; Yehezkel 18:21–23; Hoşea 14:2–5. İbranice metin karşılaştırması: Vayikra 27:1–10; Vayikra 1–7; Bereşit 22:11–13; Devarim 12:30–31.

Bu iddianın sayfası