Misyoner İddiaları Arşivi

10 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

19. İddia: Hayvan korbanları yalnız İsa’nın ölümünü haber veren geçici işaretlerdir

Tora’da sunuların görevleri, sunuldukları duruma göre değişir. Pesah sunusu Mısır’dan çıkışla ilgilidir. Bazı sunular kutsal günlerde yapılır, bazıları ise belirli suçlar veya arınma durumları için getirilir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora’da sunuların görevleri, sunuldukları duruma göre değişir. Pesah sunusu Mısır’dan çıkışla ilgilidir. Bazı sunular kutsal günlerde yapılır, bazıları ise belirli suçlar veya arınma durumları için getirilir.

Bu Hristiyan yorumunda Tora’daki kurbanların kendi dönemlerinde bağışlanma, arınma ve ibadet gibi görevleri olduğu kabul edilir. Görüşü savunanlar, bütün bu kurbanların asıl amacının İsa’nın kusursuz ve gönüllü ölümünü önceden göstermek olduğunu ve bu amaç gerçekleşince hayvan kurbanlarının bağlayıcılığının sona erdiğini söylerler. Gelecekte de kurban sunulacağını kabul eden yorumda ise bu sunulara yalnızca İsa’nın ölümünü anma görevi verilir.

Tanah’ın Cevabı:

Pesah’ta çocuklar yapılan ibadetin ne anlama geldiğini sorar. Verilecek cevap Tora’da hazırdır. Haşem Mısır’da İsrael’in evlerini korumuş ve halkını kurtarmıştır.

Başka sunuların başka görevleri vardır. Esenlik sunuları arasında şükür için ve bir adağı yerine getirmek için getirilenler bulunur. Doğumdan sonraki arınma için ayrı sunu belirlenir. Sabah ve akşam sunuları günlük hizmete, Şabat ve bayram sunuları kutsal günlere aittir. Haşem’e şükretmek, geçmişteki kurtuluşu hatırlamak ve her gün sürdürülen hizmet birbirinden farklı görevlerdir. Bunların hepsine İsa’nın ölümünü haber verme görevi yüklenebilmesi için bu bağlantının Tora’da kurulması gerekir. (Şemot 12:24–27, Vayikra 3, 7:11–16, 12:6–8, Şemot 29:38–42, Bamidbar 28–29)

Sunuların adları, farklı görevlerini anlamamıza yardımcı olur. Ola bütünüyle yakılan sunudur. Şelamim ise esenlik sunusudur; onun şükür için getirilen türüne todah denir.

Günahla ilgili sunuların da ayrı adları vardır. Hatat günah sunusudur. Aşam ise belirli suç ve sorumluluklar için getirilir. Mişna Zevahim, bu sunuların kanının nereye uygulanacağını, yenebilen sunuların etini kimlerin ve ne kadar süre içinde yiyebileceğini ayrı ayrı düzenler. Sunular aynı ibadet düzeninin parçası olsa da hepsi aynı işi yapmaz.

Telafi sunusunun kime ve neye yönelik olduğu, Vayikra 5:20–26’da özellikle açıktır. Başkasının elindekini alıp bunu yalan yeminle gizleyen kişi, önce aldığını geri verir ve üzerine beşte bir ekler. Sonra aşam getirir. Mağdur, haksız yere kaybettiğini geri alır. Koç ise kişinin Haşem’e karşı işlediği ihlal için sunulur. Tora aynı olayda mağdurun hakkını ve Haşem’e karşı sorumluluğu ayrı ayrı düzenler. (Vayikra 5:20–26).

Günah sunularında Tora, yapılan hizmetin sonucunu da belirtir. Kohen, yani kutsal hizmet görevlisi, kefaret yapar ve kişinin günahı bağışlanır. Belirli suçlar için iki kuş almaya bile gücü yetmeyen kişi, aynı bağışlanma hükmüyle ince un sunar. Bu sunuda bir canlının ölümü ve kanı bulunmaz. Dolayısıyla bütün günah sunularının görevini açıklamak için bir hayvanın ölümünden yola çıkmak yeterli olmaz.

Bir hayvan sunulduğunda da türü, sunulacağı yer ve kanının nasıl kullanılacağı belirlenmiştir. Vayikra’da sayılan körlük ve yaralanma gibi kusurlar, hayvanın sunuya uygunluğunu belirleyen bedensel ölçülerdir. Bir insanın günah işlemediği iddiası, bir hayvanın bu ölçülere uygunluğuyla aynı hükme bağlanamaz. (Vayikra 4:20, 26, 31, 35, 5:11–13, 1:2–5, 22:17–25)

Kurbanın kişiyi temsil etmesiyle ne kastedilir? Ramban, Vayikra 1:9 açıklamasında bunun nasıl anlaşıldığını anlatır. Ellerin hayvanın başına konması kişinin yaptıklarıyla, sözlü itiraf söyledikleriyle, iç organlar düşünce ve arzularıyla, kan ise kendi canıyla ilişkilendirilir. Kişi günahın ciddiyetini düşünür; Haşem’in merhametiyle hayvanın kendi yerine kabul edildiğini kavrar.

Temsil edilen kişi, sunuyu getiren günahkarın kendisidir. Şelah’ta da benzer açıklama Tsiyoni’den aktarılır. Bir haritadaki çizginin bir yolu göstermesi, onun hangi yol olduğunu kendiliğinden belirlemez. Kurbanın temsil anlamı taşıması da gelecekteki İsa’yı temsil ettiğini göstermez; bu bağlantı ayrıca kanıtlanmalıdır.

Hayvan sunularının yerini daha üstün bir insan kurbanının alacağı düşüncesi, Yitshak’ın bağlanmasında anlatılan olayın ters yönünde ilerler. Avraam’ın eli durdurulur ve Yitshak’ın yerine bir koç sunulur. Devarim’de çocuklarını yakarak tanrılarına sunan ulusların ibadet biçiminin Haşem’e uygulanması yasaklanır. Yeremya’da Haşem, çocukların yakmalık sunu olarak verilmesini emretmediğini söyler. İsa’nın ölümüne gönüllü bir kendini sunma anlamı verilmesi, bu ölümü Tora’nın buyurduğu bir insan kurbanına dönüştürmez. (Bereşit 22:12–13, Devarim 12:29–31, Yeremya 19:5) Sefer Haİkkarim, Devarim 12’yi açıklarken insanın daha büyük bir onur sunduğunu düşünerek kendiliğinden ibadet biçimi üretmesini eleştirir. Çocuk sunuları, bu yanlışın en ağır örnekleri arasındadır.

Yeşaya 53:10’da acı çeken kulun canı aşam, yani suçla ilgili bir telafi sunusu diliyle anlatılır. Cümle “eğer” anlamındaki im ile kurulur. Ayetin devamında kulun soyunu göreceği, günlerinin uzayacağı ve Haşem’in isteğinin onun eliyle gerçekleşeceği söylenir. Yeşaya 54:1–3 bu sözü somutlaştırır: Siyon’un çocukları çoğalır, çadırı genişler, yıkılmış şehirleri yeniden doldurur. Suç sunusu imgesinin işlevi kulun çektiği acıyı ve bundan sonra vaat edilen toparlanmayı anlatmaktır. Vayikra’nın her sunuya verdiği ayrı görev bu şiirde kaldırılmaz.

Malaki’nin anlattığı gelecekte Levi oğulları arındırılır ve Yehuda ile Yeruşalayim’in sunusu eski günlerdeki gibi Haşem’i hoşnut eder. Yehezkel’de bayramlarda, yeni aylarda ve Şabatlarda yapılacak sunular önderin sorumluluğuna verilir. Bunların İsrael adına kefaret için yapılacağı söylenir. Tapınak ayrıca arındırılır ve önder kendisiyle halk için günah sunusu hazırlar. Sunuların yalnız İsa’nın ölümünü anmak için yapılacağı açıklaması, peygamberin onlara verdiği kefaret ve arınma görevlerini karşılamaz. Bu görevlerin ibadetle ilgili arınma olarak açıklanması ise hizmetin gelecekte de yapılacağını zaten kabul eder. Üstelik Vayikra’daki günah sunularının ardından bağışlanma açıkça vaat edilmiştir. (Malaki 3:3–4, Yehezkel 45:15–22)

Sefer Haİkkarim, Yehezkel’in Tapınak tasvirinin bazı unsurlarının İkinci Tapınak’ta uygulandığını, fakat kabilelere ayrılmış toprak düzeni gibi birçok unsurunun o dönemde gerçekleşmediğini belirtir. Eser, tasvirin tamamının İkinci Tapınak döneminde gerçekleştiğini söylemez. Rambam’ın Hilhot Melahim 11:1’deki Maşiah tanımında da Tapınak yeniden kurulur, sunular yeniden getirilir; toprağın dinlendirilmesini ve belirli dönemlerde sahibine dönmesini kapsayan Şemita ve Yovel hükümleri yeniden uygulanır. (Hilhot Melahim 11:1)

Yehezkel, Tapınak tasvirini İsrael’in yerine getireceği görevlerle birlikte verir. İsrael yaptıklarından utandığında halka Tapınağın düzeni ve hükümleri öğretilir. Bunların korunması ve uygulanması istenir. Kohenler halka kutsalı ve sıradanı ayırt etmeyi öğretir, davalara bakar, bayram hükümlerini gözetir ve Şabat’ı kutsal tutar. Tanah, sunulara gerçek görevler verir ve gelecekte de sunulmalarını öngörür. Bu ibadetlerin İsa’nın ölümüyle görevini tamamlayıp bağlayıcılığını yitirdiği iddiası Tanah’a aykırıdır. (Yehezkel 43:10–12, 44:23–24)

Tora sunulara birbirinden farklı görevler verir ve peygamberler gelecekte de bu hizmetlerin yapılacağını bildirir. Hepsini İsa’nın ölümüne işaret etmek için verilmiş ve o ölümle bitmiş saymak, hem Tora’daki görevlerini hem de peygamberlerin gelecek tarifini değiştirir.

Tanah kaynakları: Vayikra 1:2–5; 3; 4 ve 5; 7:11–16; 12:6–8; 22:17–25; Şemot 12:24–27, 29:38–42; Bamidbar 28–29; Bereşit 22:12–13; Devarim 12:29–31; Yeremya 19:5; Yeşaya 53:10, 54:1–3; Malaki 3:3–4; Yehezkel 43:10–12, 44:23–24, 45:15–22. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Vayikra 3, 4–5, Şemot 29:38–42.

Açıklamalarda anılan eserler: Mişna Zevahim 5; Ramban, Vayikra 1:9; Şelah, “Od kiyum ha-korban ata bi-zman ha-ze” ile başlayan açıklama, Tsiyoni aktarımı; Sefer Haİkkarim, Devarim 12 ile ibadet biçimleri ve Yehezkel’in Tapınak tasviri hakkındaki açıklamalar; Rambam, Hilhot Melahim 11:1.

Bu iddianın sayfası

20. İddia: Tanrı’nın nihai planı kusursuz bir insanın kurban edilmesidir

Bir günahkarın nasıl bağışlanacağı ile bir başkasının onun yüzünden acı çekmesi ayrı meselelerdir. Tanah’ta bağışlanma için kişiden ne beklendiği anlatılırken sunuyla ilgili sınırlar da belirtilir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir günahkarın nasıl bağışlanacağı ile bir başkasının onun yüzünden acı çekmesi ayrı meselelerdir. Tanah’ta bağışlanma için kişiden ne beklendiği anlatılırken sunuyla ilgili sınırlar da belirtilir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Haşem’in baştan beri insanlığı, günahsız İsa’nın kendisini gönüllü olarak sunması yoluyla bağışlamayı amaçladığını söylerler. Onlara göre hayvan kurbanları bu son kurbanı hazırladı. Tövbe gerekli olsa da bağışlanmayı mümkün kılan İsa’nın ölümüdür. Yaygın Hristiyan öğretisinde bu ölüm, insan olan Tanrı’nın kendisini vermesi olarak açıklanır.

Tanah’ın Cevabı:

İsrael, suçlarının ağırlığı altında ezilirken “Nasıl yaşayacağız?” diye sorar. Haşem, kötülük yapan kişinin yolundan dönüp yaşamasını istediğini söyler. Bu dönüşün nasıl yapılacağı da açıkça anlatılır. Alınan rehin geri verilir, çalınan mal iade edilir, haksızlık bırakılır ve yaşam veren hükümlere uyulur. Böyle yapan kişinin eski suçları ona karşı anılmaz. Yehezkel’de her insan kendi doğruluğundan ve kötülüğünden sorumludur. Yeşaya da kötü yolunu bırakıp Haşem’e dönen kişiye bol bağışlanma vaat eder. Bu sözlerde bağışlanma, Haşem’in kabul ettiği somut bir dönüşe bağlanır. (Yehezkel 33:10–16, 18:20 ve 18:21–23, Yeşaya 55:6–7)

Vayikra’da sunuyu kabul eden de Haşem’dir. Hayvan, kuş ve tahıl sunularının her biri kendi koşullarıyla düzenlenir. Hangi hayvanların getirileceği, sunağın kullanımı ve kohenin, yani kutsal hizmet görevlisinin, yapacağı iş belirtilir. İnsan, sunulacak canlılar arasında sayılmaz. Hayvanın sunuya uygunluğu körlük ve yaralanma gibi bedensel kusurlara bakılarak belirlenir. Bu ölçü bir insanın ahlaki bakımdan günahsız olup olmadığını belirlemek için verilmemiştir. İki kuşa bile gücü yetmeyen kişinin belirli suçlar için ince un sunup bağışlanması, daha değerli bir canın daha güçlü bir sunu oluşturduğu düşüncesini bozar. Tehilim’de de Haşem’in hayvan etine ve kanına ihtiyacı olmadığı hatırlatılır. Kabulün ölçüsü O’nun buyurduğu şeyin yerine getirilmesidir. (Vayikra 1–7, 5:11–13, 22:17–25, Tehilim 50:12–13) Bereşit Rabba 44:1’de mitsvaların insanları arındırmak için verildiği söylenir. İbadet, Haşem’in bir ihtiyacını karşılamak için O’na daha pahalı bir şey bulma yarışı haline getirilemez.

Mika, böyle bir değer sıralamasını bir dizi soruyla sınar. İnsan, Haşem’in önüne buzağılarla mı, binlerce koçla mı, on binlerce yağ ırmağıyla mı çıkacak? Sonunda kendi günahı için ilk doğan çocuğunu vermeyi düşünür. Verilen cevap adaleti yerine getirmek, iyiliği sevmek ve Haşem ile alçakgönüllülükle yürümektir. İnsandan kendi yaşamını doğrultması istenir. (Mika 6:6–8) Rabbi Yona, Şaarei Teşuva 1:25’te çocuğunu vermeyi düşünen kişinin kendi suçunun ağırlığını hissetmesini açıklar. Peygamberin cevabı ise onu adalete, iyiliğe ve gösterişsiz bir bağlılığa yöneltir. Suçun büyüklüğünü kavramak, Haşem’in istemediği bir insan sunusunu doğru hale getirmez.

Yitshak’ın bağlanması, Avraam’ın sınandığı belirtilerek anlatılır. Bu olaya İbranice Akeda, yani bağlama denir. Sonunda eli durdurulur ve Yitshak’ın yerine bir koç sunulur. Sınamanın başlangıcındaki emir, sonunda insanın öldürülmesini durduran sözden koparılamaz. (Mika 6:6–8, Bereşit 22:1–2, 11–13) Akeda’nın rabbinik açıklamalarında da Yitshak’ın gerçekten öldürülmesiyle Avraam’ın bağlılığının kabul edilmesi ayrılır.

Aggadat Bereşit 31:1, Yeremya’daki “aklımdan geçmedi” sözünü Yitshak’ın öldürülmesiyle ilişkilendirir. Hegyonei Uziel’in aktardığı Taanit açıklamasında Meşa’nın oğlu, Yiftah’ın kızı ve Yitshak ayrı ayrı anılır. Yeremya’nın “emretmedim, söylemedim ve aklımdan geçmedi” sözleri bu üç olayla ilişkilendirilir. Yitshak örneğinde, sınamanın onun gerçekten öldürülmesini amaçlamadığı açıklanır (Taanit 4a).

Yismah Moşe, koçun sunulmasının anlamı üzerinde durur. Koçun kanının Yitshak’ın kanıymış gibi kabul edilmesi için edilen duayı aktarır. Burada güçlü bir temsil anlamı vardır: Avraam’ın bağlılığı sunuya yansır. Anlatılan olayda ise Yitshak yaşar ve koç sunulur. Koçun Yitshak’ı temsil etmesi manevi bir anlam taşır. Bu benzetme, Yitshak’ın gerçekten öldürüldüğü anlamına gelmez.

Devarim, oğullarını ve kızlarını yakarak tanrılarına sunan halkların ibadet biçiminin Haşem’e uygulanmasını yasaklar. Yeremya’da Haşem bu çocuk sunularını emretmediğini tekrar tekrar söyler. Gönüllü bir ölümün Haşem’e sunu sayılması için de Haşem’in onu bu amaçla buyurmuş olması gerekir. İsa’nın ölümüne eşsiz bir anlam verilmesi, bu buyruğun yerini tutmaz. Tehilim’de antlaşmaya sadık kaldığı halde öldürülen topluluk, kesime götürülen koyunlara benzetilir. Bu benzetmede sadakat ve çekilen acı vardır. Haşem’in bağışlanma için belirlediği bir sunu olarak insan öldürüldüğü söylenmez. (Devarim 12:29–31, Yeremya 7:31, 19:5, 32:35, Tehilim 44:18–23) Sefer Haİkkarim, başka halklarda görülen bir uygulamanın Haşem’e daha büyük onur vereceği düşüncesiyle ibadete eklenmesini bu ayetler üzerinden eleştirir. Sunulacak şeyin değerini kişinin kendisinin büyütmesi, Haşem’in onu istediğini göstermez.

Yeşaya’da Haşem kuluna “İsrael” ve “Yaakov” diye seslenir (41:8–9, 44:1–2, 49:3). Kula halkın dağılmış üyelerini toplama görevi de verir (49:5–6). Halkın içinden sadık kalanların bu görevi üstlenmesi, İsrael adının neden korunduğunu açıklar. Yeşaya 65:8–9’da, içinde hala üzüm suyu bulunan salkım nasıl atılmıyorsa Haşem de kulları uğruna halkını yok etmez. Sefanya 3:12–13 bu sadık topluluğun zorbalık yapmayacağını ve yalan söylemeyeceğini bildirir.

Yeşaya 52:15’te şaşıran krallar ile Yeşaya 53:4–6’da suçlarını dile getiren topluluk aynı anlatının içindedir. Kul, bu insanların günahlarının yol açtığı acıyı taşımıştır. 53:10–12’de canını aşam olarak koyması, hayatını ölüme açması ve suçlular için yakarması anlatılır. Aynı kul soyunu görecek ve günleri uzayacaktır. Haşem’in bağışlanma vaadi ise kötülüğü bırakıp Kendisine dönen kişiye yönelir (55:6–7). Yeşaya, İsrael’in acısını ve bağlılığını anlatırken kusursuz bir insanın öldürülmesini herkes için bağışlanma şartı haline getirmez. İsa’nın hem sunu hem de kendisini sunan Tanrı olduğu savı, kanıtlanması gereken kimliği baştan kabul eder. Bu kabul, Tora’nın sunu hükümlerinin İsa’ya uygulandığını kanıtlamaz.

Tanah, kötülüğünü bırakan kişiyi yaşama çağırır ve Akeda’da Yitshak’ın öldürülmesi durdurulur. Kusursuz bir insanın ölümünü herkes için zorunlu bağışlanma şartı sayan iddia, bu dönüş hükümlerinde bulunmayan bir şart getirir.

Tanah kaynakları: Yehezkel 33:10–11, 33:12–16, 18:20 ve 18:21–23; Yeşaya 55:6–7, 41:8–9, 44:1–2, 49:3–6, 53, 65:8–9; Vayikra 1–7 sunularının başlangıcı ve 5:11–13; 22:17–25; Bereşit 22:1–2, 11–13; Mika 6:6–8; Devarim 12:29–31; Yeremya 7:31, 19:5, 32:35; Tehilim 50:12–13, 44:18–23; Sefanya 3:12–13. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Bereşit 22:11–13, Vayikra 1–7.

Açıklamalarda anılan eserler: Bereşit Rabba 44:1; Rabbi Yona, Şaarei Teşuva 1:25; Aggadat Bereşit 31:1; Hegyonei Uziel, Taanit 4a aktarımı; Yismah Moşe, Bereşit 22:14 açıklaması; Sefer Haİkkarim, Devarim 12 ve insanın ibadet biçimi üretmesi hakkındaki açıklama.

Bu iddianın sayfası

21. İddia: İsa’nın ölümü insanların bağışlanmasının zorunlu korbanıdır

Birinin işlediği suç başkalarına zarar verebilir. Suçun kime ait olduğu ve kimin o suçtan sorumlu tutulduğu ise ayrı bir sorudur. Yehezkel bunu aynı ailenin üç kuşağını anlatarak açıklar.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Birinin işlediği suç başkalarına zarar verebilir. Suçun kime ait olduğu ve kimin o suçtan sorumlu tutulduğu ise ayrı bir sorudur. Yehezkel bunu aynı ailenin üç kuşağını anlatarak açıklar.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın son kurban olarak ölmesini geçmişte ve gelecekte işlenen bütün günahların bağışlanmasının şartı sayarlar. Tövbe eden kişinin bağışlanmasını da bu ölüme bağlarlar. Onlara göre İsa hiç suç işlemediği halde başkalarının hak ettiği cezayı gönüllü olarak üstlendi ve onun doğruluğu kendisine inananlara sayıldı. Tora’daki sunular ile Yeşaya 53’ü bu öğretinin dayanağı olarak gösterirler.

Tanah’ın Cevabı:

Yehezkel, aynı aileden üç insanın hayatını anlatır. Doğru yaşayan babanın oğlu zorbalık yapar. Oğul, babasının doğruluğuyla kurtulmaz. Torun ise babasının yaptıklarını görür ve onun yolunu izlemez. Babasının suçu ona yüklenmez. Her insan kendi eyleminden sorumludur. Kötülük yapan kişi yolunu değiştirip Haşem’in hükümlerini yerine getirir ve adaletli davranırsa yaşayacaktır. Geçmiş suçları artık ona karşı anılmaz. Doğru yaşayan kişi kötülüğe döndüğünde ise daha önce yaptığı iyilikler onu korumaz. Bu örneklerde Haşem, her insanı kendi eylemi ve dönüşü üzerinden yargılar.

Yehezkel aynı ayette, “doğrunun doğruluğu onun üzerinde, kötünün kötülüğü de onun üzerinde olacaktır” der. İbranice metinde her iki cümlenin sonunda עָלָיו תִּהְיֶה (alav tiye), yani “onun üzerinde olacaktır” ifadesi bulunur. Akedat Yitshak, Yehezkel’in sözlerini açıklarken baba ile oğlun her birinin ayrı bir nefeş, yani can olduğunu ve birinin diğerinin suçu nedeniyle cezalandırılmadığını söyler. (Yehezkel 18:20–23, 18:5–24)

Tora, bu ölçüyü mahkeme için de koyar. Baba çocuğunun, çocuk da babasının suçu yüzünden öldürülemez. Sanhedrin’de ayetin sonundaki “herkes kendi günahı yüzünden öldürülecektir” sözü, bu kişisel sorumluluğu zaten bildiren hüküm olarak ele alınır. Yeremya’da aynı ilke yeni antlaşma vaadinin hemen öncesinde ekşi üzüm örneğiyle anlatılır. Ekşi üzümü yiyenin kendi dişleri kamaşır. Her insan kendi suçu yüzünden ölür.

Bir baba ailenin bütün parasını harcadığında çocukları yoksul kalabilir. Yoksulluğun yükü onlara da düşer, parayı harcayan kişi ise babadır. İsa’nın ahlaken suçlu sayılmadan başkalarının cezasını taşıdığı savı da Yehezkel’in verdiği cevabı değiştirmez. Peygamber, kimin suçlu olduğunu anlattıktan sonra kimin yaşayacağını da belirler. Kötülüğünü bırakıp doğru yaşamaya başlayan insan yaşar. Çünkü kendi tuttuğu yol değişmiştir. (Devarim 24:16, Yeremya 31:29–30, Yehezkel 18:20–24)

Yeremya’nın, David’in soyundan gelecek krala verdiği “Haşem doğruluğumuzdur” adı da bu ölçüyü kaldırmaz. Kral ülkede adaleti sağlayacak, halk onun günlerinde güven içinde yaşayacaktır. Aynı ad daha sonra Yeruşalayim için de kullanılır. Şehrin insanlara verebileceği kişisel bir doğruluğu yoktur. Ad, adaletin ve kurtuluşun kaynağını gösterir. Yeşaya’da suçları silen Haşem’dir. Tehilim, İsrael’in bütün suçlarından kurtuluşunu O’nun merhametine bağlar. (Yeremya 23:5–6, 33:15–16, Yeşaya 43:25, Tehilim 130:7–8)

Yom Kippur’da, yani Kefaret Günü’nde, Aharon, İsrael’in suçlarını canlı keçinin başı üzerinde itiraf eder. Keçi suçları taşıyarak ıssız yere gönderilir. Burada suçların taşınması, Haşem’in belirli bir hayvanla ve belirli bir günde buyurduğu ibadettir. Ayette anlatılan işlem, keçinin canlı olarak uzaklaştırılmasıdır. Buradan bir insanın başkalarının cezasını çekmek üzere öldürülmesi gerektiği sonucuna varılamaz. Aynı Tora, kanın sunakta kefaret için verildiğini ve iki kuşa gücü yetmeyen kişinin belirli suçlar için ince un sunarak bağışlanacağını söyler. Unun hayvan sunularının da getirildiği sunakta yakılması, yoksula verilmiş hükme yeni bir şart eklemez. (Vayikra 16:20–22, 17:11, 5:11–13)

Kişinin kendi günahıyla kendi sunusu arasındaki bağ, Mişna Keritot’ta somut bir hükümle gösterilir. Bir insan kendi günahı için bir hatat, yani günah sunusu ayırır ve ölürse, oğlu aynı hayvanı kendi günahı için getiremez. Kişi kendi ayırdığı hayvanı bile bir suçtan başka bir suça aktaramaz. Rambam, oğlun babası için ayrılan hayvanı kendi günahı için sunamayacağını özellikle açıklar. Aynı ailede bulunmak veya aynı türden bir günah işlemek, bir kişi için ayrılmış sunuyu diğerinin sunusuna dönüştürmez. Bu hüküm, Tora’nın belirli bir sunuya bağladığı kişiyi ve suçu korur. Sunuyu getiren insanın görevi de sürer: günahını kabul eder, gerektiğinde itirafta bulunur ve başkasına verdiği zararı telafi eder. Mişna Keritot 6:7; Rambam, Mişna açıklaması

Rabbinik kaynaklarda “tsadiklerin ölümü kefaret sağlar” sözü de bulunur. Tsadik, doğru ve erdemli kişidir. Moed Katan bu açıklamayı iki örnekle verir. Miryam’ın ölümü kızıl inekle ilgili bölümle, Aharon’un ölümü ise Tapınak hizmetini yürüten kohenlerin giysileriyle ilişkilendirilir. Burada bir kişinin ölümünün toplumla ilişkisi ele alınır. Gemara, toplumun belirli suçlarının Miryam’a veya Aaron’a aktarıldığını ve onların bu suçlardan dolayı cezalandırıldığını söylemez. Moed Katan 28a

Bu sözün nasıl anlaşılacağı da Yahudi kaynaklarında açıklanır. Midbar Şur, tsadikin ölümünün yaşayanları onun iyi yollarını sürdürmeye yöneltmesini vurgular. Şelah da ölümün insanları teşuvaya, yani günahtan dönmeye yöneltmesini ve bu dönüşün kefaretteki yerini anlatır.

Yaarot Devaş, midraştaki iki görüşü ayırır. Bir görüşte, çok erdemli bir kişi yaşarken diğer insanların onunla karşılaştırılması üzerinde durulur. Ölümünün ardından bu karşılaştırmanın değişmesi, kuşağın lehine değerlendirilir. Diğer görüşte ise ölüm yaşayanları tam bir dönüşe uyandırır ve kefaret bu teşuvayla ilişkilendirilir. Kefaret sözü teşuva, Yom Kippur, korban, yani sunu ve bazı durumlarda insanın kendi ölümü için de kullanılır. Her birinin işleyişi kendi bağlamında anlatılır. Bir insanın ölümünün toplum üzerinde etkili olabileceği söylenirken, başkasının kişisel suçunu üstlenip o suçun cezası olarak öldüğü şeklinde bir hüküm kurulmaz.

Bağışlanma yolu sürgündeki halka da açıktır. Şelomo, halkın suçunu kabul edip bütün yüreğiyle Haşem’e döndüğünde duasının işitilmesini ve bağışlanmasını ister. David ise kendi günahını kabul ettiğinde Natan’dan Haşem’in suçunu kaldırdığını işitir. Bu bağışlanmaların İsa’nın gelecekteki ölümüyle gerçekleştiği söylenirse önce İsa’nın ölümünün her bağışlanma için gerekli olduğu varsayılmış, sonra da Tanah’taki olaylar bu varsayıma göre açıklanmış olur. Şelomo bağışlanmayı Haşem’den ister. Divre HaYamim’de Haşem, alçalıp dua eden ve kötü yollarından dönen halkın günahını bağışlayacağını ve ülkesini iyileştireceğini bildirir. Ninova’da halkın kötülüğünden dönmesi üzerine ilan edilen felaket getirilmez; bağışlanma sözü ise doğrudan Yehezkel’de verilir. Natan da David’e onu bağışlayanın Haşem olduğunu söyler. (Divre HaYamim Bet 7:14, Yona 3:5–10) (Melahim Alef 8:46–50, Şemuel Bet 12:13)

Tora, sunu olarak getirilecek hayvanları, sunağı ve kohenin yapacağı işlemleri belirler. İsa’nın Roma yönetimi altında öldürülmesi bu şartları karşılamaz. Bir ölümün gönüllü olması, onu Haşem’in buyurduğu sunu yapmaz. Devarim, çocuklarını yakarak ilahlarına sunan halkların ibadet biçiminin Haşem’e uyarlanmasını yasaklar. Mika, insanın kendi suçu için ilk çocuğunu verme düşüncesini ele alır. Verilen cevap adaleti yerine getirmek, iyiliği sevmek ve Haşem’in önünde alçakgönüllülükle yürümektir. İnsan kendi yaşayışını düzeltmeye çağrılır. (Vayikra 1–7, Devarim 12:31, Mika 6:6–8)

Yeşaya 52:15’te krallar, hor gördükleri kulun yüceltilmesi karşısında susar. Yeşaya 53:4–6’da uluslar eskiden Haşem’in cezalandırdığını sandıkları kişinin, kendi isyanları yüzünden yara aldığını kabul eder. Kulun taşıdığı yük onların suçlarının meydana getirdiği acıdır. Eha 5:7 de aynı ayrımı gösterir. Çocuklar atalarının yaptıklarının sonuçlarını çeker, fakat suçu işleyenler atalardır.

Yeşaya 53:10–12’de kul için aşam imgesi, soy ve uzun ömür vaadi, suçları taşıma ve suçlular için yakarma birlikte yer alır. 53:11, kulun birçoklarını doğru kılmasını בְּדַעְתּוֹ (be-daato), yani bilgiyle ilişkilendirir. Yeşaya 2:2–4’te uluslar Haşem’in yollarını öğrenmek için Siyon’a yönelir. Zekeriya 8:23’te Tanrı’nın İsrael’le olduğunu duyup bir Yahudiye tutunurlar. Yeşaya 54:17 de kulların doğruluğunun Haşem’den geldiğini söyler. Uluslar Haşem’in kuluna ne yaptıklarını kavradıkça kendi yollarını değiştirebilirler. Bu, Yehezkel 18’deki hükmü yerine oturtur. Değişen hayat, kulun acısını gören ve kötülüğünden dönen insanın hayatıdır. İsa’nın ölümünü bütün çağlardaki bağışlanmanın şartı yapmak, hem Yeşaya’daki itirafı hem Yehezkel’deki dönüş hükmünü değiştirir. Yehezkel gelecekte de kohenlerin kutsal ile kutsal olmayanı ayırmayı öğreteceğini, Şabat ve bayramları gözeteceğini, günah, Pesah ve bayram sunularının arınma ve kefaret görevleri olacağını bildirir (44:23–24, 45:15–25).

Bir başkasının günah yüzünden acı çekmesi, o günahın sorumluluğunun ona geçtiğini göstermez. Yehezkel suçun onu işleyene ait olduğunu ve o kişinin kötülüğünü bıraktığında yaşayacağını bildirir. İsa’nın ölümünü herkes için zorunlu korban sayan iddia bu hükme aykırıdır.

Rabbinik açıklamalar: Sanhedrin 27b; Akedat Yitshak, Yehezkel 18 açıklaması; Mişna Keritot 6:7 ve Rambam’ın açıklaması; Moed Katan 28a; Midbar Şur, tsadiklerin ölümüne ilişkin açıklama; Şelah, Ahare Mot; Yaarot Devaş I, midraş açıklaması.

Tanah kaynakları: Yehezkel 18:20–24; Devarim 24:16 ve 12:31; Yeremya 31:29–30 (Mechon Mamre’de 31:28–29), 23:5–6 ve 33:15–16; Yeşaya 43:25 ve 53:10–12; Tehilim 130:7–8; Vayikra 1–7, 5:11–13, 16:20–22 ve 17:11; Melahim Alef 8:46–50; Şemuel Bet 12:13; Mika 6:6–8; Yehezkel 45:15–25. Özgün metin karşılaştırması: Vayikra 5:11–13. Yeşaya 53:11 · 2:2–4 · 54:17 · Yehezkel 44:23–24

Bu iddianın sayfası

133. İddia: Doğuştan günahlı insan doğası kusursuz bir insan kurbanını zorunlu kılar

Tanah, insanın kötülüğe eğilimi olduğunu söyler ve günah işleyen kişiye dönüş yolunu gösterir. Kötülüğe yatkın olmak, bir suç işlemiş olmak ve o suçun bağışlanması için ne yapılması gerektiği üç ayrı konudur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, insanın kötülüğe eğilimi olduğunu söyler ve günah işleyen kişiye dönüş yolunu gösterir. Kötülüğe yatkın olmak, bir suç işlemiş olmak ve o suçun bağışlanması için ne yapılması gerektiği üç ayrı konudur.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, insanın doğuştan günahlı olduğunu söylerler. Bu kabulden, Haşem’in insanı bağışlaması için günahsız ve kusursuz bir insanın kurban olarak öldürülmesi gerektiği sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Bereşit 6:5 ve 8:21, insanın kötülüğe yatkınlığını; Yeremya 17:9 insan yüreğinin aldatıcılığını anlatır. Tehilim 51:7 (bazı Hristiyan baskılarında 51:5), insanın günahla mücadelesinin ne kadar erken başladığını ağır bir dille dile getirir. Bu ayetler, her bebeğin başkasının suçuyla doğduğu veya affın ancak günahsız bir insan öldürülürse mümkün olduğu hükmünü vermez.

Bereşit 8:21’de כִּי יֵצֶר לֵב הָאָדָם רַע מִנְּעֻרָיו, “Çünkü insan yüreğinin eğilimi gençliğinden beri kötülüğe yönelir” denir. Mi-ne'urav (מִנְּעֻרָיו) “gençliğinden beri” ifadesidir; her yeni doğanın bir başkasının işlediği günahtan sorumlu olduğunu belirten bir hüküm değildir. Yetser (יֵצֶר) insanın eğilimlerini ve zihninde kurduğu düşünceleri anlatır. Aynı pasajda Tanrı’nın bir daha bütün canlıları aynı şekilde yok etmeyeceği güvencesi bulunur. Kötülüğe eğilimin açıklanmasıyla bu eğilimin zorunlu olarak masum bir insanın kurban edilmesini gerektirdiği önermesi arasında ayette bir bağ kurulmaz.

Yehezkel 18:20, kişisel günahın sorumluluğunu günah işleyene verir. 18:21–23, günahından dönenin yaşayacağını bildirir. Devarim 30:11–14, Tanrı’nın buyruğunun uygulanabilir olduğunu açıklar. Hoşea 14:2–5 ve Yeşaya 55:6–7, insanı Tanrı’ya dönüş ve bağışlanmaya çağırır. Yona 3:5–10, Ninova’nın bu dönüşle cezadan kurtuluşunu anlatır.

Yehezkel 18:2–4’te “Babalar koruk üzüm yedi, çocukların dişleri kamaştı” sözü reddedilir. Koruk, henüz olgunlaşmamış ekşi üzümdür. Benzetme, babanın suçunun çocuğa yüklenmesini anlatır. Devarim 12:31 ve Yeremya 7:31’in doğrudan konusu çocukların putlara yakılmasıdır. Bu iki hükmün kapsamı genişletilmeden de Tanah’ta bir insanın zorunlu hatat, yani günah sunusu olarak öldürülmesini emreden bir hüküm bulunmadığı görülür.

Bereşit 4:7’de Tanrı Kayin’e günahın ona yöneldiğini, fakat onun günaha egemen olması gerektiğini söyler. Kötülüğe yatkın olmak, insanın kötülük yapmaya mecbur olduğunu veya doğuştan bir başkasının suçunu taşıdığını göstermez. Tanrı’nın gösterdiği karşılık, insanın seçimini düzeltmesi ve doğruyu yapmasıdır; henüz verilmemiş bir insan kurbanı hükmünü beklemesi değildir.

Vayikra 5:11–13’te yoksul kişinin kansız un sunusuyla bağışlanacağı yazılıdır; Vayikra 1–7’de insan günah kurbanı olarak sayılmaz. Bereşit 22:11–13’te Yitshak’ın öldürülmesi durdurulur. Hristiyanların insanın kötü eğilimini zorunlu insan kurbanı öğretisine dönüştürmeleri, Tora’nın verdiği dönüş ve bağışlanma yolunu değiştirir.

Yehezkel 18:21’de kötülüğünden dönen insanın Tanrı’nın buyruklarına uyarak yaşayacağı açıkça bildirilirken Vayikra 5:13’te belirli günahlar için וְכִפֶּר עָלָיו הַכֹּהֵן ... וְנִסְלַח לוֹ, “Kohen onun için kapara yapacak ... ve o bağışlanacaktır” denir. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili sunu hizmetini anlatır. Aynı bölümde ince unla getirilebilen günah sunusu da düzenlenmiştir. Böylece insanın ahlaki zaafının varlığı, Tanrı’nın belirlediği teşuva, yani günahtan dönme ve bağışlanma hükümlerini geçersiz kılmadığı gibi, Tora’da yer almayan zorunlu insan korbanı öğretisini de doğurmamaktadır.

Tehilim 51, David’in kendi günahını itiraf ettiği ve Tanrı’dan temiz bir yürek istediği duadır. Günahla ilgili güçlü doğum ifadesi bu itirafın içindedir. Mezmur, Adam’ın kişisel suçunun her bebeğe aktarıldığını veya bağışlanmanın bir insanın ölümüne bağlı olduğunu söylemez. Tehilim 51:5–12.

İddiada İyov 14:1, 4; 15:14 ve 25:4 de insanın temizliğiyle ilgili sözler için kullanılır. Bunlar İyov kitabındaki farklı konuşmacıların tartışmasının parçalarıdır. Sözler insanın kırılganlığı ve Tanrı karşısındaki konumu hakkında sorular içerir; bir insanın günah sunusu olarak öldürülmesini emretmez. İyov 14:1–4, 15:14, 25:4.

Tanah kaynakları: Bereşit 8:21, 6:5 ve 4:7; Yehezkel 18:1–23; Vayikra 5:11–13 ve 1–7; Devarim 30:11–14; Hoşea 14:2–5; Yeşaya 55:6–7; Yona 3:5–10; Yeremya 17:9; Tehilim 51:7 (Masoretik; bazı Hristiyan baskılarında 51:5).

Bu iddianın sayfası

135. İddia: Gelecekte korbanların yeniden sunulması tek kusursuz insan kurbanı öğretisiyle çelişmez

Yehezkel gelecekte de sunak, korban ve arınma hizmeti olacağını söyler. Bir yandan bütün sunuların görevini tamamladığı ileri sürülürken öte yandan bu hizmetin gelecekteki işlevi açıklanmalıdır. Yehezkel’in bu sunulara hangi görevi verdiği, çelişki olup olmadığını belirler.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yehezkel gelecekte de sunak, korban ve arınma hizmeti olacağını söyler. Bir yandan bütün sunuların görevini tamamladığı ileri sürülürken öte yandan bu hizmetin gelecekteki işlevi açıklanmalıdır. Yehezkel’in bu sunulara hangi görevi verdiği, çelişki olup olmadığını belirler.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın kendisini bir kez ve kusursuz bir kurban olarak sunduğunu, bu ölümün de bütün korbanları tamamladığını söylerler. Yehezkel’in gelecekte yapılacağını bildirdiği korbanları kabul ederler. Bu sunuların gelecekte yeniden yapılmasını, İsa’nın bir kez kendini sunarak bütün korbanları tamamladığı öğretisiyle çelişkili görmezler.

Tanah’ın Cevabı:

Yehezkel 43:18–27 gelecekte sunağın arındırılmasını ve sunuların nasıl yapılacağını anlatır. Yehezkel 45:15–17, bu sunuların İsrael Evi için kapara sağlama amacıyla getirileceğini söyler. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili sunu hizmetini anlatır. 45:22’de yönetici kendisiyle ülke halkı için günah sunusu sağlar; 46:13–15’te günlük yakmalık sunu yer alır.

Yehezkel gelecekteki korbanları 'hatıra töreni' diye değil, gerçek kapara ve arınma hizmeti olarak anlatır. Yehezkel 45:17’nin לְכַפֵּר בְּעַד־בֵּית יִשְׂרָאֵל ifadesi “İsrael Evi için kapara yapmak üzere” anlamındadır. “Kapara yapmak üzere” sözü, sununun niçin getirildiğini açıklar. Verilen görev, geçmişteki bir olayı hatırlatmanın ötesinde İsrael için arınma sağlamaktır.

Yeşaya 56:6–7, geleceğin kutsal hizmetine kimlerin de katılacağını söyler. Haşem’e bağlanan ve antlaşmasını koruyan yabancılar kutsal dağa gelir. Yakmalık sunuları ve korbanları mizbeahta kabul edilir. Bu kişilerden başka bir yerde gerçekleşen bir ölümü hatırlamaları istenmez. Peygamber, onları gelecekte gerçekten sunu getiren kişiler olarak anlatır. (Yeşaya 56:6–8).

45:22’de בַּעֲדוֹ וּבְעַד כָּל־עַם הָאָרֶץ פַּר חַטָּאת, “kendisi ve ülke halkı için hatat boğası” sözleri bulunur. Hatat, günah sunusudur. Yönetici, kendi adına da sunu sağlayacaktır; gelecek ibadetin görevleri bu nedenle yalnız dışarıdan seyredilen bir hatırlama ritüeli olarak tanımlanmaz. Bu sunuları İsa’nın ölümünün anısına indirgemek, peygamberin verdiği işlevi değiştirmektir. Yehezkel gelecekteki sunuların nerede, kimler için ve hangi amaçla yapılacağını bildirir. Bu görevler bir geçmiş olayı hatırlama töreniyle sınırlı değildir.

Gelecekteki sunular yalnız Yehezkel’de bulunmaz. Malaki 3:3–4, Levi oğullarının arıtılmasını ve Yehuda ile Yeruşalayim’in sunularının eski günlerdeki gibi Tanrı’yı hoşnut etmesini bildirir. Yeşaya 56:7’de de sunuların Tanrı’nın sunağında kabul edileceği söylenir. İki peygamber de gelecekteki hizmeti kabul edilen ibadet olarak anlatır; artık etkisiz kalmış bir törenin hatırlatılması olarak değil.

Vayikra 1–7 de kurbanların türünü ve hizmetlerini belirler. Tanrı’nın hem Tora’da hem Yehezkel’de gerçek ibadet olarak tanımladığı sunuları, İsa’nın ölümünün ardından artık gerçek arınma sağlayamayan gösterilere dönüştürmek Tanah’ın sözlerini değiştirmektir.

Malaki 3:3’te gelecekte Levi oğullarının arıtılması וְהָיוּ לַיהוָה מַגִּישֵׁי מִנְחָה בִּצְדָקָה, “Haşem’e doğrulukla minha sunanlar olacaklar” vaadiyle açıklanır. 3:4, Yehuda ve Yeruşalayim’in sunusunun eski günlerde olduğu gibi kabul edileceğini söyler. Yeşaya 56:7’de de עוֹלֹתֵיהֶם וְזִבְחֵיהֶם לְרָצוֹן עַל־מִזְבְּחִי, “Yakmalık sunuları ve korbanları mizbeahımda kabul edilecek” denir. Mizbeah, sunuların getirildiği sunaktır. Peygamberler gelecekte hangi hizmetin yapılacağını ve sunuların kabul edileceğini bildirir. Hiçbiri bu hizmeti yalnız geçmişteki bir insanın ölümünü anmaya bağlamaz.

Kapara, her ayette yalnız kişisel günahın bağışlanması anlamına gelmez. Yehezkel 43:26’da sunak için kapara yapılması, 45:18–20’de kutsal mekanın arındırılması anlatılır. Her ayetin amacı kendi bağlamında belirlenir. Yehezkel bu işlemleri geçmişteki bir ölümü hatırlatmaya indirgemez. İddia, İsa’nın ölümünün arınma sağlayan korban hizmetini tamamladığını ve artık böyle bir hizmete gerek kalmadığını ileri sürüyorsa, Yehezkel’in gelecekte arınma için sunu getirileceğine dair hükmüyle çelişir. Yehezkel 43:26, 45:18–20.

Tanah kaynakları: Yehezkel 43:18–27, 45:15–25, 46:13–15; Malaki 3:3–4; Yeşaya 56:7; Vayikra 1–7.

Bu iddianın sayfası

136. İddia: İsa mizbeah üzerinde sunulmadıysa da sorun yoktur; kendisi mizbeah sayılabilir

Tora, kutsal hizmette getirilen sunuya korban, üzerinde sunulduğu yapıya mizbeah, yani sunak der. Tora ayrıca sununun nerede ve nasıl yapılacağını belirler. Bir insanın hem sunu hem de sunak sayılıp sayılamayacağı, Tora’nın bu iki sözle neyi anlattığına bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora, kutsal hizmette getirilen sunuya korban, üzerinde sunulduğu yapıya mizbeah, yani sunak der. Tora ayrıca sununun nerede ve nasıl yapılacağını belirler. Bir insanın hem sunu hem de sunak sayılıp sayılamayacağı, Tora’nın bu iki sözle neyi anlattığına bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın fiziksel bir sunak üzerinde sunulmadığını kabul ederler. Bunun bir engel olmadığını söylerler, çünkü onlara göre İsa’nın kendisi hem korban hem de mizbeah sayılabilir. Tapınak yıkıldıktan sonra Haşem’in seçtiği kutsal yerin görevini de İsa’nın üstlendiğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra 1–7, korbanı sunanın kim olduğunu, hangi hayvanın sunulacağını, kanın nerede kullanılacağını ve hangi işlemlerin yapılacağını belirler. Vayikra 17:11, kanın sunak üzerinde arınma işlevine ayrıldığını söyler. Sunak, ibadette belirli bir yeri ve görevi olan somut bir yapıdır.

Vayikra 17:11’de וַאֲנִי נְתַתִּיו לָכֶם עַל־הַמִּזְבֵּחַ לְכַפֵּר עַל־נַפְשֹׁתֵיכֶם denir: “Ben onu, canlarınız için kapara yapmanız üzere size mizbeah üzerinde verdim.” Al ha-mizbeah (עַל־הַמִּזְבֵּחַ) kanın gerçek bir sunağın üzerinde kullanıldığını belirtir. Kapara burada kanın sunak üzerindeki kefaret ve arınma işlevini anlatır.

Devarim 12:13–14 de olayı yer bakımından sınırlamaktadır: הִשָּׁמֶר לְךָ פֶּן־תַּעֲלֶה עֹלֹתֶיךָ בְּכָל־מָקוֹם אֲשֶׁר תִּרְאֶה, “Yakmalık sunularını gördüğün herhangi bir yerde sunmaktan sakın.” Bir bedenin “mizbeah” diye adlandırılması, Tora’nın kanın nereye ve hangi hizmet içinde uygulanacağını belirleyen hükmünü fiilen gerçekleştirmemektedir. Benzetme ile hukuken geçerli korban hizmeti farklı işlemlerdir.

Şemot 20:24–26 ve 27:1–8, sunak yapılmasına ilişkin somut hükümler verir. İsa’nın Roma tarafından idam edildiği haç bu Tanah hükümlerine göre yapılmış bir mizbeah değildir. 'İsa’nın bedeni zaten sunaktı' sözü, bir kişinin kendisini kurban saydırmak için aynı anda sunak kabul etmesine dayanır. Tora’da bir insanın kendi bedenini sunak olarak ilan edip hayvan korbanı hükümlerinin yerine geçebileceği bir emir yazılı değildir.

Devarim 12:13–14, yakmalık sunuların görülen herhangi bir yerde sunulmasını yasaklar ve Tanrı’nın seçeceği yeri şart koşar. Bir bedene “sunak” adı vermek bu yer hükmünü ortadan kaldırmaz. Sununun türünü, görevliyi ve seçilmiş yeri Tanrı belirlemiştir; bir insanın ölümü için kurulan benzetme bu emirlerin yerine geçemez.

Vayikra 16:15–16, günah sunusunun kanının kutsal bölüme getirilmesini emreder; 16:27 ise kanı içeride kullanılmış hayvanların bedenlerinin ordugah dışında yakılmasını düzenler. Halkın konakladığı alanın dışında yapılan bu işlem, içerideki kan hizmetinin yerine geçmez; ondan sonra yapılır. İsa’nın kent kapısının dışında acı çekmesini bu hükme benzetmek, ne kutsal yerdeki kan işlemini ne de bedenin yakılmasını gerçekleştirmiş olur.

Vayikra 5:11–13’te kansız günah sunusundan sonra bağışlanma vardır; Yehezkel 45:15–25’te gelecekte de sunak, kohen ve sunular düzenlenir. Bir insanın idamını korban diye adlandırmak, Vayikra’nın tür, yer, sunak ve kohen şartlarını yerine getirmez. Bu şartları bir benzetmeyle kaldırmak, Tora’nın hükmünü değiştirmektir.

Vayikra 16:15–16’da korban kanının kutsal bölgeye götürülmesi, 16:27’de ise kanı içeride kullanılmış hayvanların bedenlerinin ordugah dışına çıkarılıp yakılması farklı aşamalar olarak düzenlenmiştir. Hayvanın bedeninin konaklama alanının dışına çıkarılması, kutsal yerde yapılan işlemlerin alternatifi değildir; onların ardından gelir. Roma’nın şehir kapısı dışında yaptığı bir infazın bu aşamaya benzemesi, korbanın türünü, kohenin hizmetini ve mizbeahın konumunu yerine getirmez.

Bu iddiada egla arufa, yani boynu kırılan genç dişi sığır da örnek gösterilir. Devarim 21:1–9, faili bulunmayan bir cinayetin ardından düvenin işlenmemiş bir vadide boynunun kırılmasını anlatır. Kohenler ve şehrin önderleri de bu işlemde yer alır; halk için bağışlanma istenir. Metin bunu Vayikra’daki günah veya suç korbanı olarak adlandırmaz. Tora bu özel işlemi vadide düzenlerken, korbanlar için seçilmiş yer ve sunakla ilgili hükümleri de ayrıca verir. Birinin yeri, diğerinin şartını kaldırmaz.

Yehezkel 43:13–27 gelecekteki sunağın ölçülerini ve arındırılmasını anlatır; 45:19’da kohenin kanı sunağın belirli yerlerine uygulaması bildirilir. Peygamberin tasvirinde sunak, ölçüleri belirtilen ve üzerinde belirli işlemler yapılan bir yapıdır. İsa’ya “sunak” demek, Tora’nın ve Yehezkel’in gösterdiği bu yapıyı ve hizmeti yerine getirmez. Yehezkel 43:13–27, 45:19.

Tanah kaynakları: Vayikra 1–7, 17:11 ve 16:15–27; Devarim 12:13–14; Şemot 27:1–8; Yehezkel 45:15–25.

Bu iddianın sayfası

148. İddia: Yeşaya 49’daki “seni antlaşma olarak vereceğim” sözü insan kurbanını anlatır

Yeşaya’da Haşem, kulunu koruyacağını ve onu halk için antlaşma olarak vereceğini söyler. Sonraki sözler kulun ülkenin yeniden kurulması ve tutsakların çıkarılması için ne yapacağını anlatır. “Vermek” sözünün anlamı, bu görevlerle birlikte okunur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya’da Haşem, kulunu koruyacağını ve onu halk için antlaşma olarak vereceğini söyler. Sonraki sözler kulun ülkenin yeniden kurulması ve tutsakların çıkarılması için ne yapacağını anlatır. “Vermek” sözünün anlamı, bu görevlerle birlikte okunur.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 49:8’deki “seni antlaşma olarak vereceğim” sözünü İsa’ya bağlarlar. Onlara göre Haşem burada kulunu yalnız bir görev için göndereceğini değil, İsa’yı insan kurbanı olarak sunacağını bildirir.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 49:8’de Tanrı kula “Seni koruyacağım, halk için antlaşma olarak vereceğim” der. Ardından kulun ne yapacağını bildirir: Ülke yeniden kurulacak, ıssız miraslar paylaştırılacak, tutsaklar serbest bırakılacaktır (49:8–9). “Antlaşma olarak vermek” sözünün ne işe yaradığı ayetin devamında zaten açıklanmıştır.

Yeşaya 49:8’de וְאֶצָּרְךָ וְאֶתֶּנְךָ לִבְרִית עָם לְהָקִים אֶרֶץ לְהַנְחִיל נְחָלוֹת שֹׁמֵמוֹת denir: “Seni koruyacağım, halk için antlaşma olarak vereceğim; ülkeyi yeniden kurmak ve ıssız miras yerlerini yeniden vermek için.” Ve-etsarkha (וְאֶצָּרְךָ), “seni koruyacağım”; ve-etenekha (וְאֶתֶּנְךָ), “seni vereceğim” ve le-hakim erets (לְהָקִים אֶרֶץ), “ülkeyi yeniden kurmak” ifadeleri, görevlendirmenin hangi amaca hizmet ettiğini belirtir. Birinin antlaşmayı temsil etmek veya onun gerektirdiği işleri yapmak için gönderilmesi, onun bedeninin öldürülecek korban hayvanı haline getirildiğine ilişkin bir emir değildir. 49:9’daki tutsaklara özgürlük bildirisi de bu yeniden kuruluş görevini izler.

“Seni vereceğim” sözünün nasıl işlediğini bir önceki cümle gösterir. Haşem, aynı kula “Seni uluslara ışık olarak vereceğim” der. Ardından tutsaklara dışarı çıkmaları bildirilecektir. Birinin ışık veya antlaşma olarak verilmesi, peygamberin o kişiye yüklediği görevi anlatır. İnsanın kurban edilmesini öngören sav, Haşem’in koruduğunu söylediği kişiye metinde bulunmayan bir görev yükler. (Yeşaya 49:5–9).

Yeşaya 42:6–7, kula “halk için antlaşma, uluslara ışık” görevini verir; körlerin gözlerinin açılması ve karanlıktaki tutsakların çıkarılması anlatılır. Yeşaya 49:3’te kul İsrael diye adlandırılır; 49:5–6’da İsrael’i toplamakla görevlendirilir. Kişiyi antlaşma diye adlandırmak, bedeninin kurban edilmesini emretmek değildir.

Yeşaya 49:6’da Yaakov’un soylarını ayağa kaldırmak ve İsrael’i geri getirmek, 49:8–9’da ülkeyi yeniden kurmak ve mahpuslara çıkmalarını söylemek anlatılır. Bereşit 22’de Avraam, Yitshak’ı öldürmeden önce durdurulur ve koç onun yerine ola, yani sunakta bütünüyle yakılan bir sunu olarak getirilir. Yeremya 7:31 ve 19:5 çocukların yakılması hakkında Tanrı adına “buyurmadım” ve “aklıma gelmedi” der.

Bereşit 22:11–13’te Yitshak’ın öldürülmesi durdurulur; Vayikra 1–7 insanı kurban türleri arasına koymaz. Hristiyanların Yeşaya 49:8’deki “seni vereceğim” sözünü “seni insan kurbanı olarak öldüreceğim” diye değiştirmeleri, aynı cümlede verilen koruma, toplanma ve özgürlük görevlerini siler.

Yeşaya 49:9, bu görevin devamını לֵאמֹר לַאֲסוּרִים צֵאוּ לַאֲשֶׁר בַּחֹשֶׁךְ הִגָּלוּ, “Tutsaklara çıkın, karanlıkta olanlara görünür olun demek için” şeklinde açıklar. “Antlaşma” ifadesi Siyon’un ve İsrael’in yeniden kuruluşuna bağlanır. 42:6–7 aynı dili, uluslara ışık ve tutsakların kurtuluşu görevleriyle birlikte kullanmaktadır. Bu görevleri ortadan kaldırıp yalnız ölüm olayına indirgemek, peygamberin cümlesindeki fiilleri ve amaçları birbirinden koparmaktadır.

Yeşaya 42:6 da וְאֶתֶּנְךָ לִבְרִית עָם לְאוֹר גּוֹיִם, “Seni halk için antlaşma, uluslar için ışık olarak vereceğim” der. Bir sonraki ayette körlerin gözlerinin açılması ve tutsakların hapisten çıkarılması anlatılmaktadır. Her iki pasajdaki etenkha (“seni vereceğim”) ifadesi aynı görev diline aittir. Bereşit 22’de Yitshak’ın öldürülmesinin durdurulması ve Vayikra 1–7’de korban türlerinin açıkça belirlenmesi, “vermek” fiilinin neden insan korbanı hakkında bağımsız bir yasa sayılamayacağını ayrıca gösterir.

Hristiyan yorumu “seni vereceğim” sözünün arkasından “kurban olarak” anlamını ekler. Bu söz Yeşaya’nın İbranicesinde geçmez; yazarın çıkardığı bir anlamdır. Ayetin hemen öncesinde “seni koruyacağım”, devamında ise ülkenin yeniden kurulması ve tutsakların çıkarılması anlatılır.

Yeşaya 49:9–13, tutsakların çıkışının ardından yolculuk, beslenme ve Tanrı’nın merhametle yönlendirmesinden söz eder. Bu devam, ayette verilen görevin ülkenin ve halkın yeniden toparlanmasıyla bağını gösterir. Haşem kulunu koruyacağını ve bu işi ona vereceğini söyler. İsa’nın insan kurbanı olarak sunulacağı sonucu, kulun görevinden çıkarılamaz. Yeşaya 49:9–13.

Tanah kaynakları: Yeşaya 49:3–9, özellikle 49:8–9; Yeşaya 42:6–7; Bereşit 22:11–13; Vayikra 1–7; Yeremya 7:31 ve 19:5.

Bu iddianın sayfası

224. İddia: Kusursuz bir insan bile Adam soyundan olduğu için ölmek zorundadır

Bereşit, Adam’a toprağa döneceğinin söylenmesini ve sonraki kuşaklardan insanların ölümlerini anlatır. Talmud da insanın kendi günahı bulunmadan ölüp ölemeyeceğini tartışır. Birinin neden ölümlü olduğu ve ölümünün başkalarının günahları için ne anlama geldiği farklı sorulardır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bereşit, Adam’a toprağa döneceğinin söylenmesini ve sonraki kuşaklardan insanların ölümlerini anlatır. Talmud da insanın kendi günahı bulunmadan ölüp ölemeyeceğini tartışır. Birinin neden ölümlü olduğu ve ölümünün başkalarının günahları için ne anlama geldiği farklı sorulardır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Adam’ın soyundan gelen herkesin ölümlü olduğunu ve kusursuz bir insanın da öleceğini söylerler. İsa’yı insan ve Adam’ın soyundan biri olarak gördükleri için çarmıhta öldürülmeseydi bile sonunda yaşlılıktan öleceğini ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Yahudi kaynakları, bir insanın kendi günahı bulunmadan da ölebileceği görüşünü tartışır. Bir insanın ölebilecek olması, Adam’ın günahını kendisinin işlemiş sayıldığını veya öldüğünde başkalarının bağışlanacağını göstermez. Bunlar ayrı ayrı gösterilmesi gereken iddialardır.

Bereşit 3:19’da Adam’a “Topraksın ve toprağa döneceksin” denir. 3:22–24, yaşam ağacına erişimin engellenmesini anlatır. Bereşit 5’te soy çizgisi boyunca doğum ve ölüm kayıtları yer alır. Adam’ın günahı ile insanlığın ölümlü durumu arasında rabbinik kaynaklarda da bağ kurulur.

Şabat 55b’de Rav Ami, ölüm ile kişisel günah arasında doğrudan bağ kuran bir görüş ileri sürer. Talmud’daki tartışma buna, Binyamin ben Yaakov, Amram, Yişay ve Kilav’ın “yılan yüzünden” öldüğünü söyleyen bir kaynakla karşı çıkar. Burada söz edilen, Adam ve Havva’nın anlatısındaki yılanla başlayan olayın insanın ölümlülüğüne etkisidir.

Tartışmada, insanın kendi günahı olmadan da ölebileceği sonucuna varılır. Bu rabbinik tartışmada ölümlülük, her insanın kişisel suç işlemiş olmasına bağlanmaz.

Kohelet 9:2 de doğru kişiyle kötünün ölümle karşılaştığını anlatır. Bir kişinin ölmüş olması, tek başına onun belirli bir suç işlediğinin kanıtı değildir.

Önceki kuşakların davranışlarının sonuçları sonraki kuşakları etkileyebilir. Fakat bir sonucun içinde yaşamak, o davranışı kişinin kendisinin yaptığı anlamına gelmez. Yehezkel 18:20, “Oğul babanın suçunu taşımayacak” der. Devarim 24:16 da yargıda herkesin kendi günahından sorumlu tutulmasını emreder. Adam’ın davranışından sonra ölümlü olarak yaşamak, onun yaptığı davranıştan kişisel olarak suçlu sayılmak değildir.

Kişisel günahı olmadan ölen birinin, ölümüyle başkalarının suçlarını giderdiği ileri sürülüyorsa bunun ayrıca gösterilmesi gerekir. Şabat 55b’de adı verilen dört kişinin ölümü böyle bir insan korbanı olarak sunulmaz. Yehezkel 14:14–20 de Noah, Daniel ve İyov’un kendi doğruluklarıyla başkalarını kurtaracağını söylemez. Ayette her birinin kendi canını kurtaracağı vurgulanır.

Tora’nın korban hükümleri sununun türünü, yerini ve uygulanışını belirler (Vayikra 1–7). Bir insanın biyolojik olarak ölmesi, tek başına onun başkalarının günahı için korban olduğunu göstermez. Vayikra 5:11–13 ise belirli günahlar için kan içermeyen un sunusunun ardından bağışlanma bildirir.

Bereşit 22:11–13’te Yitshak’ın öldürülmesi durdurulur ve koç sunulur. Devarim 12:31 ile Yeremya 7:31 insan kurbanı uygulamalarını kınar. Bu metinler, bir insan ölümünün herkesin günahını gidermenin zorunlu yolu olduğunu bildirmez.

Kusursuz bir insanın da ölebilmesi, onun başka insanların suçunu üstlendiği anlamına gelmez. Birinin ölümü, hangi suçtan sorumlu olduğunu veya ölümünün bir kapara olup olmadığını göstermez. İsa’nın Adam soyundan geldiği için ölebileceği iddiasından, ölümünün başkalarının günahlarını gidereceği sonucu çıkmaz.

Kaynaklar: Bereşit 3:17–24, 5:1–31, 22:11–13; Şabat 55b; Kohelet 9:2; Yehezkel 18:20, 14:14–20; Devarim 12:31, 24:16; Yeremya 7:31; Vayikra 1–7, 5:11–13.

Bu iddianın sayfası

40. İddia: İnsan ölümü korban sayılabilir çünkü insan hayvandan daha değerli bir sunudur

Sunu, Haşem’e getirilen ve nasıl sunulacağı Tora’da belirlenen bir ibadet unsurudur. Bazı durumlarda aynı yükümlülük, kişinin gücüne göre farklı sunularla yerine getirilebilir. Bu yüzden sununun değerinin onun kabulüyle nasıl bir ilişkisi olduğu, Tora’nın verdiği örneklerden anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Sunu, Haşem’e getirilen ve nasıl sunulacağı Tora’da belirlenen bir ibadet unsurudur. Bazı durumlarda aynı yükümlülük, kişinin gücüne göre farklı sunularla yerine getirilebilir. Bu yüzden sununun değerinin onun kabulüyle nasıl bir ilişkisi olduğu, Tora’nın verdiği örneklerden anlaşılır.

Bu Hristiyan iddiası, insanın hayvandan daha değerli ve ahlaki sorumluluk taşıyan bir varlık olduğu düşüncesinden yola çıkar. Görüşü savunanlar, insanın günahını en iyi kusursuz bir insanın temsil edebileceğini söylerler. İsa’nın ölümünü hayvan sunularından üstün sayar ve Tora’daki sunuları onun geçici örnekleri olarak okurlar. Yeşaya 53:10’daki suç sunusu ifadesinin de bu insan kurbanını haber verdiğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Tora’da sununun türü ve hangi durumda getirileceği Haşem tarafından belirlenir. Sunu, bu emrin gösterdiği şekilde yerine getirilir. Vayikra 5:6–13’te belirli suçlar için koyun veya keçi getirilmesi istenir. Buna gücü yetmeyen kişi iki kuş getirir. Kuş almaya da gücü yetmeyen kişi ince un getirir. Un getiren kişi için de arınma ve bağışlanma hükmü verilir. Sununun maddi değeri azalırken bağışlanma değersizleşmez. Kişi, imkanına göre kendisine verilen emri yerine getirir ve bağışlanır.

Aynı kabul dili farklı sunularda da korunur. Vayikra 1:9 ve 17’de büyükbaş hayvan ve kuş, 2:2’de tahıl sunusu Haşem’e hoş koku olarak anılır. Bunlar farklı hizmetlerdir; metin, büyük hayvanı küçük kuştan veya tahıldan daha üstün bir kabul basamağına yerleştirmez. Daha değerli olmakla belirli bir sunu için uygun olmak ayrı şeylerdir. Bu ayrımı kaldırıp bütün sunuları insan ölümüne çıkan bir değer sırasına dizmek, Tora’nın kurmadığı bir düzen kurmaktır.

Mişna Menahot, büyükbaş hayvan, kuş ve tahıl sunuları için kullanılan bu ortak ifadeyi birlikte okur. Çok ya da az getiren kişinin yüreğini Tanrı’ya yöneltmesi üzerinde durur. Kabulün ölçüsünü sununun büyüklüğüyle sınırlamaz. Mişna Menahot 13:11

Adanmış hayvanın değiştirilmesi hakkındaki hüküm bu ölçüyü daha da somutlaştırır. Vayikra 27:9–10, kurbanlık hayvanın iyisini kötüsüyle veya kötüsünü iyisiyle değiştirmeyi yasaklar. Kişi yasağa rağmen değiştirirse hem ilk hayvan hem onun yerine konan hayvan kutsal olur; ilkini serbest bırakmış olmaz. Bu hüküm doğrudan insan kurbanını konu almaz. Fakat “Daha iyisini buldum, öyleyse öncekinin yerine geçirebilirim” düşüncesinin Tora’da genel bir yetki olmadığını açıkça gösterir. Daha iyi olduğu düşünülen sunu, önceki yükümlülüğü kendiliğinden kaldırmaz.

İnsanla ilgili adaklar ise aynı bölümün başında başka türlü düzenlenir. Vayikra 27:1–8’de yaşa ve cinsiyete göre parasal değerler belirlenir; insanın sunakta öldürülmesi emredilmez. Bereşit 9:5–6’da insanın Tanrı’nın suretinde yaratılması, kanının dökülmesinin hesabının sorulmasına gerekçe olur. İnsanın yüksek değeri, onu daha uygun bir kesimlik sunu yapmaz. Bu değer, hayatının korunmasına ilişkin sorumluluğu ağırlaştırır.

İnsanın ahlaki sorumluluk taşıması da hayvanı geçersiz bir sunuya dönüştürmez. Vayikra, hayvanı insan gibi günah işleyebilen bir varlık sayarak seçmemiştir. Sunulacak türler ve yapılacak işlemler açıkça belirlenmiştir. “İnsanı ancak başka bir insan temsil edebilir” şartı bu hükümlerde yer almaz. Böyle bir şart önce dışarıdan eklenip sonra hayvan bu şarta uymadığı için yetersiz ilan edilmektedir. Haşem’in kabul ettiği sunuyu reddetmek için Haşem’in koymadığı bir ölçü kullanılamaz.

Bu nedenle bir ölümün sunu sayılıp sayılmayacağı, yalnızca ölen canlının değerine bakılarak belirlenmez. Vayikra 1:3–5’te hayvanın getirileceği yer, kesim ve Aharon soyundan kohenlerin, yani kutsal hizmette görevli kişilerin kanla yapacağı iş ayrı ayrı yer alır. Vayikra 5:14–19’da suç sunusu için kusursuz koç istenir; kutsal mala verilen zararla ilgili durumda telafi ve ek ödeme de emredilir. 7:1–7, kanın sunağa uygulanmasını, yakılacak kısımları ve kohenlerin yiyebileceği eti düzenler. Sunu, yalnızca dini anlam verilen bir ölüm değildir; belirli şartları ve işlemleri olan bir ibadettir.

Bir kişinin başkaları uğruna hayatını vermesi büyük bir fedakarlık olabilir. Fakat “kendini kurban etmek” sözüyle Vayikra’daki sunu aynı anlamda kullanılmış olmaz. İsa’nın Roma yönetimi altında öldürülmesi, bu kohenlik hizmetinin yerine getirildiği bir sunu işlemi değildir. Buna “İsa sıradan sunuların üstündeydi; onların şartlarına bağlı olmadan hepsini tamamladı” cevabı verildiğinde ise yeni bir iddia ileri sürülmüş olur: Haşem’in başka bir kurban düzeni kurduğu ve İsa’yı onun merkezine yerleştirdiği. Bu iddianın kanıtı, insanın hayvandan üstün olması olamaz. Önce böyle bir yetki gösterilmeden, Tora’nın bazı ayrıntıları İsa’nın işareti, karşılanmayan şartları ise geçici ayrıntılar sayılamaz.

Yeşaya 53:10’daki אָשָׁם (aşam) suçla ve telafiyle ilgili bir sözcüktür. Vayikra’da belirli bir sunuyu adlandırır. Şemuel Alef 6:3–8’de ise aynı sözcük Filistlilerin gönderdiği altın nesneler için kullanılır. Telafi sözünün geçmesi, sunulan şeyin türünü tek başına belirlemez. Yeşaya’da cümle bir koşulla başlar ve kulun soyunu göreceği, günlerinin uzayacağı vaadiyle devam eder. Ayet, Vayikra’daki koçun yerine değeri daha yüksek sayılan bir insanın konulmasını buyurmaz.

Tanah, en ağır fedakarlığın mutlaka en doğru ibadet olduğu düşüncesini de reddeder. Mika 6:6–8’de buzağılardan binlerce koça, yağ ırmaklarından suç karşılığında ilk doğan çocuğa kadar yükselen bir sıra kurulur. Cevap, daha değerli bir canın öldürülmesi değildir: adalet, iyiliği sevmek ve Tanrı’yla alçakgönüllülük içinde yürümek istenir. Devarim 12:29–31 de ulusların çocuk yakma törenlerini Haşem’e yönelterek benimsemeyi yasaklar. Yitshak’ın bağlanmasında ise son emir ona dokunulmamasıdır; o yaşar, yerine koç sunulur (Bereşit 22:11–13). Bu hükümlerden insanı sunuların en üst basamağına yerleştiren bir izin çıkmaz.

İnsanı hayvandan ayıran ahlaki kapasite, peygamberlerin çağrısında başka bir karşılık bulur: insan kötülüğünü görebilir, verdiği zararı düzeltebilir ve yolundan dönebilir. Yehezkel 18:21–23, dönen günahkarın yaşayacağını söyler; Hoşea 14:2–5, İsrael’i sözlerle Haşem’e dönmeye çağırır. Mika’nın istediği adalet ve iyilik de bu değişimin hayat içindeki karşılığıdır. İnsanın daha yüksek sorumluluğu, onu daha değerli bir kurbanlık yapmaz; doğru yaşamakla yükümlü kılar. Haşem’in emrettiği sunuların yerine insan ölümünü geçirmek, bu sorumluluktan çıkarılmış bir sonuç değil, Tora’ya eklenmiş bir hükümdür.

Tanah kaynakları: Vayikra 1:1–17; 2:1–3; 5:6–19; 7:1–7; 27:1–10; Bereşit 9:5–6; 22:11–13; Devarim 12:29–31; Yeşaya 53:10; Şemuel Alef 6:3–8; Mika 6:6–8; Yehezkel 18:21–23; Hoşea 14:2–5. İbranice metin karşılaştırması: Vayikra 27:1–10; Vayikra 1–7; Bereşit 22:11–13; Devarim 12:30–31.

Bu iddianın sayfası

206. İddia: Korban hayvanları birinin yerine geçen kurbanlar değil, temsilciydi; bu yüzden kusursuz insanı temsil etmek zorundaydı

Tora’da Tanrı’ya sunulan armağana korban denir. Bazı korbanlar belirli günahlar için sunulur. Tora böyle durumlarda kohenin yapacağı hizmeti ve kişinin nasıl bağışlanacağını açıklar. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili hizmeti anlatır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora’da Tanrı’ya sunulan armağana korban denir. Bazı korbanlar belirli günahlar için sunulur. Tora böyle durumlarda kohenin yapacağı hizmeti ve kişinin nasıl bağışlanacağını açıklar. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili hizmeti anlatır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, bir hayvanın insan gibi doğruyu ve yanlışı seçmekten sorumlu tutulmadığını ve Tora’nın buyruklarına uymakla yükümlü olmadığını söylerler. Buradan hayvan sunusunun insanın günahı için gerçek kapara sağlayamayacağı sonucunu çıkarırlar. Onlara göre bu sunular, gelecekte ölecek kusursuz bir insanı, İsa’yı temsil ettikleri için geçici olarak kabul edilmiştir.

Tanah’ın Cevabı:

Tora, emrettiği korbanların belirli durumlarda kapara ve bağışlanma sağladığını açıkça söyler. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili hizmeti anlatır. Tora hayvana bir buyruk yüklemez. Sunuyu getiren insana ve hizmeti yapan kohene ne yapacaklarını söyler. Sununun ne işe yarayacağını da Tanrı bildirir. Tora bu bağışlanmayı gelecekte bir insanın ölmesine bağlamaz.

Vayikra 4:20, 26, 31 ve 35’te ilgili günah sunusunun ardından kohenin kapara yapacağı ve kişinin bağışlanacağı bildirilir. 4:31’de וְכִפֶּר עָלָיו הַכֹּהֵן וְנִסְלַח לוֹ, “Kohen onun için kapara yapacak ve o bağışlanacak” denir. Ayetler hangi durumda hangi korbanın sunulacağını ve hangi şartların yerine getirileceğini ayrı ayrı belirtir.

Vayikra 17:11, kanın sunakta kapara için verildiğini söyler. Raşi bu ilişkiyi “can gelsin ve can için kapara yapsın” sözleriyle açıklar. Ramban da Vayikra 1:9 yorumunda hayvanın günahkarın yerine kabul edilmesini anlatır. Raşi ve Ramban, korbanın nasıl anlaşılabileceğini açıklar. Tora’nın kendi hükmü, kanın sunakta belirli bir kapara görevi için verildiğini söyler.

Vayikra 5:5–13 başka bir önemli örnek verir. Belirli günahlar için kişi önce suçunu itiraf eder. Sürüden hayvan almaya gücü yetmezse kuş, ona da yetmezse belirli miktarda ince un getirir.

5:13’te kohenin onun için kapara yapacağı ve kişinin bağışlanacağı söylenir. Bu özel durumlarda un sunusu getiren kişinin de bağışlanacağı bildirilir. Ayet unu, bu koşulları karşılayan kişiler ve sayılan günahlar için bir yol olarak verir.

Korbanların hepsi aynı amaçla da sunulmaz. Vayikra 1’de bütünüyle yakılan ola sunusu düzenlenir. 3. bölüm ise şelamim, yani esenlik sunusuyla ilgilidir. 7. bölümde şükürle ilgili sunular anlatılır. Şemot 29:38–42 günlük sunuları anlatır. Tora’nın farklı türlere verdiği bu görevler, yalnızca günah sunusundan söz edilmediğini gösterir. Hepsini aynı kişinin gelecekte ölmesine işaret saymak, Tora’nın her sunuya verdiği ayrı görevi açıklamaz.

Mika 6:6–8, “Suçum için ilk doğanımı mı vereyim?” sorusunu sorar. Ardından insana adil davranması, iyilik ve bağlılığı anlatan hesedi sevmesi ve Tanrı’yla alçakgönüllü yürümesi söylenir. Devarim 12:31 ve Yeremya 7:31, oğulların ve kızların ateşte sunulmasını kınar. Tora, hayvanın günahlardan sorumlu tutulmamasından, bir insanın korban edilmesi gerektiği sonucunu çıkarmaz.

Hayvan korbanının gerçek kapara sağlayamadığı, yalnız gelecekteki kusursuz bir insanı işaret ettiği ve o insanın İsa olduğu iddiaları Vayikra’nın kendi cümlelerinde yer almaz. Tora, kendi koyduğu şartlar karşılandığında kişinin bağışlanacağını doğrudan bildirir. Bu bağışlanmanın gerçekleşmesi için İsa’nın veya başka bir insanın ölümünü şart koşmaz.

Tanah kaynakları: Vayikra 1–7, özellikle 4:20, 26, 31, 35 ve 5:5–13; Vayikra 17:11; Şemot 29:38–42; Devarim 12:31; Mika 6:6–8; Yeremya 7:31. Yorumlar: Raşi, Vayikra 17:11; Ramban, Vayikra 1:9.

Bu iddianın sayfası